Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 25
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
कण्टाकश्लिष्टलाङ्गूललोमत्रुटनकातरैः / क्रीडितं चमरीयूथैर्मन्दमन्दविचारिभिः
Transliteration
kaṇṭākaśliṣṭalāṅgūlalomatruṭanakātaraiḥ / krīḍitaṃ camarīyūthairmandamandavicāribhiḥ
Translation
ముళ్లకు అంటుకున్న తోక రోమాలు తెగిపోవుట వలన బాధపడుతూ, నెమ్మదిగా నడిచే చమరీ గుంపులు అక్కడ క్రీడించెను।
Word by Word
kaṇṭāka-śliṣṭa-lāṅgūla-loma-truṭana-kātaraiḥby those distressed due to hair tearing from tails stuck with thorns
kaṇṭāka-śliṣṭa-lāṅgūla-loma-truṭana-kātaraiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootkaṇṭāka (प्रातिपदिक) + śliṣṭa (कृदन्त; √śliṣ धातु, क्त) + lāṅgūla (प्रातिपदिक) + loman (प्रातिपदिक) + truṭana (प्रातिपदिक/भाव) + kātara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (कण्टाकैः श्लिष्टं …; लोम-त्रुटनात् कातराः) विशेषण
krīḍitamplay/sport (was done)
krīḍitam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkrīḍita (कृदन्त; √krīḍ धातु, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — ‘क्रीडितम्’ (play/sport; or ‘played’)
camarī-yūthaiḥby herds of chamari (yak/deer)
camarī-yūthaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootcamarī (प्रातिपदिक) + yūtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (camarīṇāṃ yūthāni)
manda-manda-vicāribhiḥby those moving very slowly
manda-manda-vicāribhiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootmanda (प्रातिपदिक) + manda (प्रातिपदिक) + vicārin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—कर्मधारय (मन्दं मन्दं विचारिणः) विशेषण