Shloka 56
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
कैलासव्याजविलसत्सितच्छत्रविराजितः / गजाश्वमुखयूथैश्च समन्तात्परिवारितः
Transliteration
kailāsavyājavilasatsitacchatravirājitaḥ / gajāśvamukhayūthaiśca samantātparivāritaḥ
Translation
కైలాసాన్ని తలపించే ప్రకాశవంతమైన తెల్ల ఛత్రంతో అది విరాజిల్లుతుంది; మరియు చుట్టూ ఏనుగులు, గుర్రాలు మొదలైన ప్రధాన యూథాలచే సమంతంగా పరివృతమై ఉంది।
Word by Word
kailāsa-vyāja-vilasat-sita-chatra-virājitaḥsplendid with a shining white umbrella as if (it were) Kailāsa
kailāsa-vyāja-vilasat-sita-chatra-virājitaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootkailāsa (प्रातिपदिक) + vyāja (प्रातिपदिक) + vilasat (कृदन्त; √las, śatṛ) + sita (प्रातिपदिक) + chatra (प्रातिपदिक) + virājita (कृदन्त; √rāj)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; बहुव्रीहिः—“यः कैलासव्याजेन विलसता सितच्छत्रेण विराजितः”
gaja-aśva-mukha-yūthaiḥby troops of elephants and horses (and foremost ones)
gaja-aśva-mukha-yūthaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootgaja (प्रातिपदिक) + aśva (प्रातिपदिक) + mukha (प्रातिपदिक) + yūtha (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (collective), Tṛtīyā, Bahuvacana; “groups with elephant-, horse-, and other (mukha=chief/foremost) (troops)”—mukha used as qualifier ‘foremost/leading’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya (conjunction/समुच्चय)
samantāton all sides
samantāt:
Deśa-adhikaraṇa (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsamantāt (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (क्रियाविशेषण) “from all sides/all around”
parivāritaḥsurrounded/encircled
parivāritaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootpari-√vṛ (धातु) / √vṛ (to cover/enclose) (कृदन्त; past passive participle)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; kta-pratyaya (PPP)