Shloka 21
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
अष्टपादबलाकृष्टकेसरा दारुणाखैः / भेद्यमानाखिलशिलागंभीरकुहरं क्वचित्
Transliteration
aṣṭapādabalākṛṣṭakesarā dāruṇākhaiḥ / bhedyamānākhilaśilāgaṃbhīrakuharaṃ kvacit
Translation
ఎక్కడో భయంకర గోళ్లతో, అష్టపాద బలంలా లాగబడిన కేశరాలతో సింహాలు సమస్త శిలలను చీల్చుతూ లోతైన గుహలను భేదించేవి.
Word by Word
अष्ट-पाद-बल-आकृष्ट-केसराः(lions) whose manes were pulled by the strength of eight-footed (creatures)
अष्ट-पाद-बल-आकृष्ट-केसराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअष्ट (संख्या-प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक) + आकृष्ट (कृ धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त) + केसर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/Nominative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (अष्टपादस्य बलेन आकृष्टाः केसराः येषाम्)
दारुण-आखैःwith fierce claws
दारुण-आखैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootदारुण (प्रातिपदिक) + आख (प्रातिपदिक; ‘claw/nail’)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (दारुणाः आखाः)
भेद्यमान-अखिल-शिला-गंभीर-कुहरम्a deep cave with rocks everywhere, being split open
भेद्यमान-अखिल-शिला-गंभीर-कुहरम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootभिद् धातु (यक्-प्रत्यय; कर्मणि वर्तमान कृदन्त—शानच्) + अखिल (प्रातिपदिक) + शिला (प्रातिपदिक) + गंभीर (प्रातिपदिक) + कुहर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (अखिलशिलाभिः/अखिलशिलायुक्तं गंभीरं कुहरम्; तत् भेद्यमानम्)
क्वचित्somewhere
क्वचित्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक-अव्ययम्