Sukta 5
Rishi: Atharvan (traditional attribution for stambhana/nidrā material; hymn-level attribution varies by anukramaṇī)
Devata: Nidrā / Stambhana (functional ‘deity’), with Indra invoked indirectly via epithet
Chandas: Anuṣṭubh (predominant in this cluster)
ఈ సూక్తం స్థంభన (అచలీకరణ/నిశ్చలీకరణ) మరియు నిద్రా (నిద్ర ప్రేరణ) మంత్రరూపమైన అభిచారిక ప్రయోగం. చుట్టుపక్కల ప్రాంతంలోని జాగ్రత్తను—గాలి, చూపు, కదలిక, మేల్కొనివుండటం—అణచివేసి, ప్రయోగకర్త ఎవరికీ తెలియకుండా దాటిపోవడానికి ఉద్దేశించబడింది. స్త్రీలు, కాపలాకుక్కలు సహా అందరూ మత్తుగా నిద్రించాలనే ఆజ్ఞను పునఃపునః ఉచ్చరిస్తుంది; అయితే ఒక మినహాయింపును కూడా నిర్దేశిస్తుంది: సాధకుడు మాత్రం మేల్కొని, హానిలేకుండా ఉండాలి—ఇంద్రుని అవధ్యతను ఆదర్శంగా చేసుకొని.
Mantras
Mantra 1
स्वापनम्। स॒हस्र॑शृङ्गो वृष॒भो यः स॑मु॒द्रादु॒दाच॑रत्। तेना॑ सह॒स्येऽना व॒यं नि जना॑न्त्स्वापयामसि
స్వాపనం (నిద్ర)—సహస్రశృంగుడైన ఆ వృషభుడు, సముద్రం నుండి బయలుదేరి వచ్చాడు; హే సహస్య (మహాబలవంతుడా), అతని బలంతో మేము తప్పక ప్రజలను నిద్రలో ముంచుతాము.
Mantra 2
न भूमिं॒ वातो॒ अति॑ वाति॒ नाति॑ पश्यति॒ कश्च॒न। स्त्रिय॑श्च॒ सर्वाः॑ स्वा॒पय॒ शुन॒श्चेन्द्र॑सखा॒ चर॑न्
వాయువు భూమిమీద అతిగా వీయకూడదు; ఎవడూ ఏమాత్రం బయటకు చూసి దాటి చూడకూడదు. స్త్రీలందరినీ నిద్రపుచ్చుము; అలాగే తిరుగుచున్న ఇంద్రసఖుడైన కుక్కనూ నిద్రపుచ్చుము.
Mantra 3
प्रो॒ष्ठे॒श॒यास्त॑ल्पेश॒या नारी॒र्या व॑ह्य॒शीव॑रीः । स्त्रियो॒ याः पुण्य॑गन्धय॒स्ताः सर्वाः॑ स्वापयामसि
ప్రోష్ఠశయా (బయటి మంచం)పై పడుకునే స్త్రీలు, తల్పశయా (శయన)పై పడుకునే స్త్రీలు—బయటికి తీసుకుపోయబడే, చలించుచున్నవారు; పుణ్యసువాసన కలిగిన స్త్రీలు—ఆ స్త్రీలందరినీ, ప్రతి ఒక్కరినీ, మేము నిద్రపుచ్చుచున్నాము.
Mantra 4
एज॑देजदजग्रभं॒ चक्षुः॑ प्रा॒णम॑जग्रभम्। अङ्गा॑न्यजग्रभं॒ सर्वा॑ रात्री॑णामतिशर्व॒रे
కదిలే ప్రతి దానిని నేను వశపరచుకున్నాను; కన్నును, ప్రాణాన్ని వశపరచుకున్నాను. అన్ని అవయవాలను నేను వశపరచుకున్నాను—అన్ని రాత్రులలో, అతి-తమస్సు, అతి-అంధకార రాత్రిలో కూడా.
Mantra 5
य आस्ते॒ यश्चर॑ति॒ यश्च॒ तिष्ठ॑न्वि॒पश्य॑ति । तेषां॒ सं द॑ध्मो॒ अक्षी॑णि॒ यथे॒दं ह॒र्म्यं तथा॑
ఎవడు కూర్చున్నాడో, ఎవడు నడుస్తున్నాడో, ఎవడు నిలబడి దూరంగా చూస్తున్నాడో—వారందరి కన్నులను మేము ఒకటిగా చేసి (మూసివేస్తాము); ఈ గృహం (మూసివున్నట్లు) ఉన్నట్లే, అలాగే కావుగాక.
Mantra 6
स्वप्तु॑ मा॒ता स्वप्तु॑ पि॒ता स्वप्तु॒ श्वा स्वप्तु॑ वि॒श्पतिः॑ । स्वप॑न्त्वस्यै ज्ञा॒तयः॒ स्वप्त्व॒यम॒भितो॒ जनः॑
తల్లి నిద్రించుగాక, తండ్రి నిద్రించుగాక; కుక్క నిద్రించుగాక, గృహపతి నిద్రించుగాక. ఆమె బంధువులు నిద్రించుగాక; చుట్టూ ఉన్న ఈ ప్రజలందరూ నిద్రించుగాక.
Mantra 7
स्वप्न॑ स्वप्नाभि॒कर॑णेन॒ सर्वं॒ नि स्वापया॒ जन॑म्। ओ॒त्सू॒र्यम॒न्यान्त्स्वा॒पया॑व्यु॒षं जा॑गृताद॒हमिन्द्र॑ इ॒वारि॑ष्टो॒ अक्षि॑तः
ఓ స్వప్నా (నిద్రా)! నీ స్వప్న-కారక మంత్రబలంతో సమస్త జనాన్ని నిద్రపుచ్చు. సూర్యుడు ఉదయించే వరకు ఇతరులనూ నిద్రపుచ్చి ఉంచు; నేను మాత్రం జాగరణం నుండి జాగృతుడను—ఇంద్రునివలె, అక్షతుడు, అక్షయుడు.
Frequently Asked Questions
It aims to make nearby people and guardians drowsy and unobservant—especially by ‘closing’ their eyes—so the practitioner can act without being detected.
Indra functions as a protective paradigm: the hymn asks that others sleep, but the reciter remain awake, unharmed, and undiminished ‘like Indra.’
Not in the verses provided: it works primarily through spoken command, analogy (the sealed house), and the operator’s stated intention to keep others asleep until sunrise.
Ask anything about Sukta 5 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.