Sukta 6
Rishi: Atharvanic tradition (attribution varies by anukramaṇī)
Devata: Viṣaghna power; Soma as antidotal paradigm; Brahman as sacral agent
Chandas: Likely anuṣṭubh (Atharvanic; may be metrically loose)
AV 4.6 విషాన్ని నిర్వీర్యం చేసే (విషఘ్న) మంత్రరూప రక్షా-చికిత్స. ఇందులో విషాన్ని తొలగించగల, ఒక చోటు నుంచి మరొక చోటుకు తరలించగల పదార్థంగా భావించి, దానికి ప్రతిగా ఆదిమ పవిత్ర ప్రతివిష నమూనాను నిలబెడుతుంది—ప్రథమ బ్రహ్మన్ త్రాగిన సోమమే ఆ ఆదర్శం. మంత్రోచ్చారణ అనే వాక్కు-క్రియ ద్వారా కాటు/ముళ్లు, లేపనం, ఆకు-పాత్ర, బాణపు దండు, కొమ్ము, పొట్టు మొదలైన ప్రతి సంభావ్య స్థానం నుంచి విషాన్ని పదేపదే “బయటకు పలికి” (వెలివేసి) తరిమివేస్తుంది. అలాగే వధ్రి అనే బంధక ఔషధిని శక్తివంతం చేసి, విషాన్ని దాని ఊహిత మూలమైన రాయి, పర్వతాలలోనే కట్టడి చేసి స్థిరపరచి నిల్వచేయిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
विषघ्नम्। ब्रा॒ह्म॒णो ज॑ज्ञे प्रथ॒मो दश॑शीर्षो॒ दशा॑स्यः । स सोमं॑ प्रथ॒मः प॑पौ॒ स चकारार॒सं वि॒षम्
ఇది విషఘ్నం. బ్రాహ్మణుడు (బ్రహ్మ-పురుషుడు) మొదట జన్మించాడు—పది తలలు, పది నోళ్లు. అతడే మొదట సోమాన్ని పానంచేశాడు; అతడే విషాన్ని రసరహితంగా, రుచిరహితంగా చేశాడు.
Mantra 2
याव॑ती॒ द्यावा॑पृथि॒वी व॑रि॒म्णा यावत् स॒प्त सिन्ध॑वो वितष्ठि॒रे। वाचं॑ वि॒षस्य॒ दूष॑णीं॒ तामि॒तो निर॑वादिषम्
ఆకాశం-భూమి ఎంత విస్తారంగా వ్యాపించాయో, సప్త-సింధువులు ఎంత దూరం వరకు విస్తరించాయో—అంత దూరం వరకు విషాన్ని కలుషితం చేసే వాక్కును ఇక్కడి నుండి నేను ఉచ్చరించి తొలగించాను.
Mantra 3
सु॒प॒र्णस्त्वा॑ ग॒रुत्मा॒न्विष॑ प्रथ॒ममा॑वयत्। नामी॑मदो॒ नारू॑रुप उ॒तास्मा॑ अभवः पि॒तुः
ఓ విషమా! సుపర్ణుడైన గరుత్మాన్ ముందుగా నిన్ను తరిమి దూరం చేశాడు. నీవు మోహింపజేయలేదు, గాయం చేయలేదు; అవును, ఈ మనిషికి నీవు తండ్రివలె ఉపకారిగా అయ్యావు.
Mantra 4
यस्त॒ आस्य॒त् पञ्चा॑ङ्गुरिर्व॒क्राच्चि॒दधि॒ धन्व॑नः । अ॒प॒स्क॒म्भस्य॑ श॒ल्यान्निर॑वोचम॒हं वि॒षम्
నిన్ను విడిచినవాడు—ఐదు వేళ్లవాడు—వంకర విల్లు నుండికూడా; అపస్కంభుని ముల్లులోనిది అయిన ఈ విషాన్ని నేను మంత్రవాక్యంతో బయటకు పలికి తొలగిస్తున్నాను.
Mantra 5
श॒ल्याद्वि॒षं निर॑वोचं प्राञ्ज॑नादु॒त प॒र्ण॒धेः । अ॒पा॒ष्ठाच्छृङ्गा॒त्कुल्म॑ला॒न्निर॑वोचमहं वि॒ष॑म्
శల్యం (ముల్లు/బాణపు మొన) నుండి నేను విషాన్ని బయటకు పలికి తొలగించాను; ప్రాఞ్జనం (లేపనం) నుండీ, పర్ణధి (ఆకు పాత్ర/ఆవరణం) నుండీ. అపాష్ఠం (దండం/కర్ర) నుండీ, శృంగం (కొమ్ము) నుండీ, కుల్మలం (భూసి/పొట్టు-ఆవరణం) నుండీ—నేను విషాన్ని బయటకు పలికి తొలగించాను.
Mantra 6
अ॒र॒सस्त॑ इषो श॒ल्योऽथो॑ ते अ॒र॒सं वि॒षम्। उ॒तार॒सस्य॑ वृ॒क्षस्य॒ धनु॑ष्टे अरसार॒सम्
నీ బాణపు శల్యం (ముల్లు) రసరహితం కావుగాక; నీ విషమూ రసరహితం కావుగాక. రసరహిత వృక్షపు ధనుస్సు కూడా పూర్తిగా రసరహితం కావుగాక; నీవు కూడా రసరహితుడవు కావు—నిశ్చయంగా రసరహితుడవు కావు.
Mantra 7
ये अपी॑ष॒न् ये अदि॑ह॒न् य आस्य॒न् ये अ॒वासृ॑जन्। सर्वे॒ ते वध्र॑यः कृ॒ता वध्रि॑र्विषगि॒रिः कृतः
దానిని పిండినవారు, దానిని పూసినవారు, దానిని విసిరినవారు, దానిని విడిచిపెట్టి ఎగరనిచ్చినవారు—వారందరూ ‘వధ్రయ’లుగా చేయబడ్డారు; ‘వధ్రి’ విష-పర్వతంగా చేయబడింది.
Mantra 8
वध्र॑यस्ते खनि॒तारो॒ वध्रि॒स्त्वम॑स्योषधे । वध्रिः॒ स पर्व॑तो गि॒रिर्यतो॑ जा॒तमि॒दं वि॒षम्
నీ తవ్వేవారు ‘వధ్రయ’లు; ఓ ఓషధి, నీవే ‘వధ్రి’. ఆ ‘వధ్రి’యే ఆ పర్వతం, ఆ గిరి—అక్కడినుంచే ఈ విషం జన్మించింది.
Frequently Asked Questions
It is a healing and protection hymn used to neutralize and expel poison from stings, bites, or poisoned wounds, and to prevent the toxin from ‘staying’ in any medium like salve or bandage.
Soma functions as the archetypal antidote, and Brahman represents sacral authority: the hymn cites a primordial precedent where poison is made ‘arasa’—without potency—through consecrated power.
The text treats Vadhri as a ‘binding’ medicinal power; practitioners typically select a locally trusted anti-venom herb and consecrate it with recitation, using it to immobilize and contain the poison.
Ask anything about Sukta 6 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.