Sukta 4
Rishi: Atharvan/Āṅgirasa (hymn-cycle attribution typical for AV 4th kāṇḍa charms)
Devata: Vanaspati/Osadhi-rasa (plant-essence), with Soma as paradigmatic correlate
Chandas: Anuṣṭubh (predominant charm-meter; pāda-structure consistent with AV usage)
AV 4.4 వాజీకరణ లక్ష్యంతో కూడిన చికిత్సా సూక్తం; జలాలూ వనస్పతుల ఆద్య “రసం” (రస)ను శరీరంలో స్థితిచేసి పురుషవీర్యంగా కేంద్రీకరిస్తుంది. గంధర్వుడు వరుణునికోసం ఆ ఔషధాన్ని తవ్వి తెచ్చాడనే పురాణాధికారంతో దాని శక్తిని స్థాపించి, దానిని సోమసదృశ సారంతో సమీకరిస్తూ, గ్రహీతలో వృషభసమ బలం మరియు పునరుద్ధారక పురుషత్వాన్ని ప్రతిష్ఠిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
वाजीकरण यां त्वा॑ गन्ध॒र्वो अख॑न॒द् वरु॑णाय मृ॒तभ्र॑जे । तां त्वा॑ व॒यं ख॑नाम॒स्योष॑धिं शेप॒हर्ष॑णीम्
ఓ వాజీకరణ (వీర్యవర్ధక) ఔషధీ! వరుణునికోసం గంధర్వుడు తవ్వి తీసిన, బలమైన సారంతో ప్రకాశించే నిన్ను— ఆ ఔషధినే మేము ఇప్పుడు తవ్వి తీసుకుంటున్నాము; ఓ శేప-హర్షణీ (లింగోత్తేజక) నిన్ను.
Mantra 2
उदु॒षा उदु॒ सूर्य॒ उदि॒दं मा॑म॒कं वचः॑ । उदे॑जतु प्र॒जाप॑ति॒र्वृषा॒ शुष्मे॑ण वा॒जिना॑
పైకి లేవుగాక ఉష, పైకి లేవుగాక సూర్యుడు; పైకి లేవుగాక ఇది నా వచనం. పైకి కదలుగాక ప్రజాపతి— వృషభుడు— శుష్మం (తేజస్సు)తో, వాజిన్ (అశ్వబలం)తో.
Mantra 3
यथा॑ स्म ते वि॒रोह॑तो॒ऽभित॑प्तमि॒वान॑ति । तत॑स्ते॒ शुष्म॑वत्तरमि॒यं कृ॑णो॒त्वोष॑धिः
నీ కోసం మొలకెత్తుతూ ఈ (ఔషధి) వేడెక్కినట్టుగా ఊపిరాడక తపనపడినట్లు కదులుతుంది; అట్లే దానినుంచి ఈ ఔషధి నీకు ఇంకా అధికమైన శుష్మం (బలం) కలుగజేయుగాక.
Mantra 4
उच्छुष्मौष॑धीनां॒ सार॑ ऋष॒भाणा॑म्। सं पुं॒सामि॑न्द्र॒ वृष्ण्य॑म॒स्मिन्धे॑हि तनूवशिन्
ఔషధుల ఉద్ధృత తేజస్సు, వృషభుల సారం—ఓ ఇంద్రా, తనూవశిన్ (దేహాధిపతి), ఈ వ్యక్తిలో మనుష్యుల వృష్ణ్య (వృషభసదృశ) పరాక్రమాన్ని సంపూర్ణంగా స్థాపించు.
Mantra 5
अ॒पां रसः॑ प्रथम॒जोऽथो॒ वन॒स्पती॑नाम्। उ॒त सोम॑स्य॒ भ्राता॑स्यु॒तार्शम॑सि॒ वृष्ण्य॑म्
నీవు జలాల రసం, ప్రథమజుడు; అలాగే వనస్పతుల అధిపత్యసారమూ నీవే. నీవు సోముని భ్రాత కూడా; ఇంకా నీవే వృష్ణ్యం—వీర్యవంతమైన, వృషభసదృశ బలం.
Mantra 6
अ॒द्याग्ने॑ अ॒द्य स॑वितर॒द्य दे॑वि सरस्वति । अ॑द्यास्य ब्र॑ह्मणस्पते॒ धनु॑रि॒वा ता॑नया॒ पसः॑
ఈ రోజు, అగ్నీ; ఈ రోజు, సవితా; ఈ రోజు, దేవి సరస్వతీ; ఈ రోజు, బ్రహ్మణస్పతీ—ఈ వ్యక్తికోసం పాశాన్ని ధనుస్సును లాగినట్లు లాగి విస్తరించండి.
Mantra 7
आहं त॑नोमि ते॒ पसो॒ अधि॒ ज्यामि॑व॒ धन्व॑नि । क्रम॒स्वर्श॑ इव रो॒हित॒मन॑वग्लायता॒ सदा॑
నేను నీకోసం పాశాన్ని ముందుకు విస్తరిస్తాను—నీ మీద—ధనుస్సుపై జ్యా లాగ. రోహితం, వీర్యవంతమైన బలంలా ముందుకు అడుగు; ఎప్పుడూ సడలకుండా, నిరంతరం.
Mantra 8
अश्व॑स्याश्वत॒रस्या॒जस्य॒ पेत्व॑स्य च । अथ॑ ऋष॒भस्य॒ ये वाजा॒स्तान॒स्मिन्धे॑हि तनूवशिन्
గుర్రం, ఖచ్చర్ (అశ్వతర), మేక, పొట్టేలు యొక్క బలాలు; ఆపై వృషభుని విజయ-బలాలు—హే తనూవశిన్ (దేహాధిపతీ), వాటిని ఈ వ్యక్తిలో నాటుము.
Frequently Asked Questions
It is primarily a healing-and-strengthening charm aimed at restoring male sexual potency and overall vigor by consecrating and administering an herb’s ‘sap’ (rasa).
Because it treats potency as a single essence: born from Waters (āp), concentrated in Plants (oṣadhi/vanaspati), and exemplified by Soma as the paradigmatic life-giving plant power.
Both function together: the herbs/plant-essence are the substance of power, while Indra (as tanūvaśin, ‘body-master’) is invoked to ‘install’ that power firmly into the person.
Ask anything about Sukta 4 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.