Sukta 5
Rishi: Atharvan (traditional attribution for stambhana/nidrā material; hymn-level attribution varies by anukramaṇī)
Devata: Nidrā / Stambhana (functional ‘deity’), with Indra invoked indirectly via epithet
Chandas: Anuṣṭubh (predominant in this cluster)
अयं सूक्तः स्तम्भन-निद्राकर्मणि मन्त्रः। अस्य प्रयोजनं परितः प्रदेशे जागरूकतां निरोद्धुं—वातं चक्षुः गमनं च जागरणं च स्तम्भयित्वा—यथा मन्त्रकर्ता अप्रत्यक्षः सन् निःशङ्कं गच्छेत्। अत्र सर्वेषां निद्राभावः पुनःपुनरादेश्यते—स्त्रियः श्वानाश्च (रक्षिणः) अपि—तथापि विशेषोऽपि विधीयते: साधक एव जागर्ति, अनपायोऽभिद्रवो वा न भवति, इन्द्रस्य अवध्यत्व-अभेद्यत्व-निदर्शनानुसारेण।
Mantras
Mantra 1
स्वापनम्। स॒हस्र॑शृङ्गो वृष॒भो यः स॑मु॒द्रादु॒दाच॑रत्। तेना॑ सह॒स्येऽना व॒यं नि जना॑न्त्स्वापयामसि
स्वापनम्—सहस्रशृङ्गो वृषभो यः समुद्रादुदाचरत् । तेन सहस्येन वयं नि जनान्स्वापयामसि ॥
Mantra 2
न भूमिं॒ वातो॒ अति॑ वाति॒ नाति॑ पश्यति॒ कश्च॒न। स्त्रिय॑श्च॒ सर्वाः॑ स्वा॒पय॒ शुन॒श्चेन्द्र॑सखा॒ चर॑न्
न भूमिं वातो अति वाति नाति पश्यति कश्चन। स्त्रियश्च सर्वाः स्वापय शुनश्चेन्द्रसखा चरन्।
Mantra 3
प्रो॒ष्ठे॒श॒यास्त॑ल्पेश॒या नारी॒र्या व॑ह्य॒शीव॑रीः । स्त्रियो॒ याः पुण्य॑गन्धय॒स्ताः सर्वाः॑ स्वापयामसि
प्रोष्ठेशयास्तल्पेशया नारीर्या वह्यशीवरीः। स्त्रियो याः पुण्यगन्धयस्ताः सर्वाः स्वापयामसि।
Mantra 4
एज॑देजदजग्रभं॒ चक्षुः॑ प्रा॒णम॑जग्रभम्। अङ्गा॑न्यजग्रभं॒ सर्वा॑ रात्री॑णामतिशर्व॒रे
एजदेजदजग्रभं चक्षुः प्राणमजग्रभम्। अङ्गान्यजग्रभं सर्वा रात्रीणामतिशर्वरे॥
Mantra 5
य आस्ते॒ यश्चर॑ति॒ यश्च॒ तिष्ठ॑न्वि॒पश्य॑ति । तेषां॒ सं द॑ध्मो॒ अक्षी॑णि॒ यथे॒दं ह॒र्म्यं तथा॑
य आस्ते यश्चरति यश्च तिष्ठन् विपश्यति। तेषां सं दध्मो अक्षीणि यथेदं हर्म्यं तथा॥
Mantra 6
स्वप्तु॑ मा॒ता स्वप्तु॑ पि॒ता स्वप्तु॒ श्वा स्वप्तु॑ वि॒श्पतिः॑ । स्वप॑न्त्वस्यै ज्ञा॒तयः॒ स्वप्त्व॒यम॒भितो॒ जनः॑
स्वप्तु माता स्वप्तु पिता स्वप्तु श्वा स्वप्तु विश्पतिः। स्वपन्त्वस्यै ज्ञातयः स्वप्त्वयमभितो जनः॥
Mantra 7
स्वप्न॑ स्वप्नाभि॒कर॑णेन॒ सर्वं॒ नि स्वापया॒ जन॑म्। ओ॒त्सू॒र्यम॒न्यान्त्स्वा॒पया॑व्यु॒षं जा॑गृताद॒हमिन्द्र॑ इ॒वारि॑ष्टो॒ अक्षि॑तः
हे स्वप्न, स्वप्नाभिकरणेन ते सर्वं जनं नि स्वापय। यावत् सूर्य उदेति तावत् अन्यान् अपि स्वापय; अहं तु जागरणाद् अपि जाग्रत्—इन्द्र इव अरिष्टः अक्षितः।
Frequently Asked Questions
It aims to make nearby people and guardians drowsy and unobservant—especially by ‘closing’ their eyes—so the practitioner can act without being detected.
Indra functions as a protective paradigm: the hymn asks that others sleep, but the reciter remain awake, unharmed, and undiminished ‘like Indra.’
Not in the verses provided: it works primarily through spoken command, analogy (the sealed house), and the operator’s stated intention to keep others asleep until sunrise.
Ask anything about Sukta 5 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.