
Rishi: Atharvanic tradition (funerary/āyuṣya complex of AV 18; r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī traditions)
Devata: Āyus (Longevity) / the impersonal life-measure (mātrā) as efficacious principle
Chandas: Anuṣṭubh (11+?; late Atharvanic cadence; refrain-like pāda structure)
AV 18.2 అథర్వణ సంప్రదాయానికి చెందిన దీర్ఘమైన ఆయుష్య–సంధికాల స్తోత్రం. ఇది వ్యక్తి జీవన ‘మాత్ర’ (mātrā)ను మళ్లీ స్థాపించి, అది ముందుగానే క్షీణించి తీరిపోకుండా కాపాడుతూ, ‘నూరు శరదులు’ అనే ఆదర్శ ఆయుష్యాన్ని లక్ష్యంగా ఉంచుతుంది. ఆయుష్య (జీవనవృద్ధి) మరియు పితృ/అంత్యేష్టి (పితృ–శ్రాద్ధ/అంత్యక్రియ) భావప్రాంతాల మధ్య సంచరిస్తూ, జీవనమాత్రనే ప్రధానంగా, పితరులను, అలాగే కవచస్వరూప అగ్నిని వంటి శుభశక్తులను ఆహ్వానించి, ఆయుష్యాన్ని తగ్గించే బలాలను త్రోసిపుచ్చి, సరిహద్దు పరిస్థితుల్లో సురక్షిత కొనసాగింపును మరియు రక్షణను స్థిరపరుస్తుంది.
Mantra 1
पितृमेधः। य॒माय॒ सोमः॑ पवते य॒माय॑ क्रियते ह॒विः । य॒मं ह॑ य॒ज्ञो ग॑च्छत्य॒ग्निदू॑तो॒ अरं॑कृतः
పితృమేధం. యమునికోసం సోమం పవిత్రం చేయబడుతుంది; యమునికోసం హవిః (ఆహుతి) సిద్ధం చేయబడుతుంది. అగ్నిని దూతగా చేసుకొని, విధివిధానంగా సిద్ధమైన యజ్ఞం నిశ్చయంగా యముని వద్దకు చేరుతుంది.
Mantra 2
य॒माय॒ मधु॑मत्तमं जु॒होता॒ प्र च॑ तिष्ठत । इ॒दं नम॒ ऋषि॑भ्यः पूर्व॒जेभ्यः॒ पूर्वे॑भ्यः पथि॒कृद्भ्यः॑
యమునికై అత్యంత మధురమైన మధు-సమ హవిస్సును జుహోత చేయండి; సిద్ధంగా ముందుకు నిలువండి. ఈ నమస్కారం ఋషులకు, పూర్వజులకు, ప్రాచీనులకు—మార్గాన్ని నిర్మించిన వారికి అర్పితమగుగాక.
Mantra 3
य॒माय॑ घृ॒तव॒त् पयो॒ राज्ञे॑ ह॒विर्जु॑होतन । स नो॑ जी॒वेष्वा य॑मेद् दी॒र्घमायुः॒ प्र जी॒वसे॑
యమునికీ, రాజుకీ, ఘృతసహితమైన పాలను హవిస్సుగా జుహోత చేయండి. ఆయన మా జీవుల మధ్య ఇక్కడ దీర్ఘాయుష్షును నియమించి, మేము దీర్ఘకాలం జీవించునట్లు చేయుగాక.
Mantra 4
मैन॑मग्ने॒ वि द॑हो॒ माभि शू॑शुचो॒ मास्य॒ त्वचं॑ चिक्षिपो॒ मा शरी॑रम्। शृ॒तं य॒दा कर॑सि जातवे॒दोऽथे॑मेनं॒ प्र हि॑णुतात् पि॒तॄँरुप॑
అగ్నీ! ఇతనిని పూర్తిగా దహించకుము; అతిగా కాల్చి బాధింపకుము. ఇతని చర్మాన్ని తొలగించకుము; శరీరాన్ని చీల్చకుము. జాతవేదా! నీవు ఇతనిని యథావిధిగా శృతముగా (సరిగ్గా కాల్చి) చేసిన తరువాత, ఇతనిని పితృలవద్దకు సమీపించునట్లు ముందుకు పంపుము.
Mantra 5
य॒दा शृ॒तं कृ॒णवो॑ जातवे॒दोऽथे॒ममे॑नं॒ परि॑ दत्तात् पि॒तृभ्यः॑ । य॒दो गच्छा॒त्यसु॑नीतिमे॒तामथ॑ दे॒वानां॑ वश॒नीर्भ॑वाति
ఓ జాతవేదస్! నీవు ఇతనిని విధిపూర్వకంగా బాగా కాల్చి (దహన-సంస్కారాన్ని పూర్తి చేసి) చేసిన తరువాత, ఇతనిని పూర్తిగా పితృభ్యులకు అప్పగించు. అతడు ఈ ప్రాణ-నేతృత్వ మార్గంలో గమించినప్పుడు, దేవతల వశంలో/ఆధీనంలోకి వస్తాడు.
Mantra 6
त्रिक॑द्रुकेभिः पवते॒ षडु॒र्वीरेक॒मिद् बृ॒हत्। त्रि॒ष्टुब् गा॑य॒त्री छन्दां॑सि॒ सर्वा॒ ता य॒म आर्पि॑ता
మూడు కద్రు-ధారలతో ఇది శుద్ధమై ప్రవహిస్తుంది; ఆరు విశాల ప్రాంతాలలో—ఒకటే, అయినా మహత్తరమైనది. త్రిష్టుప్, గాయత్రీ—ఈ సమస్త ఛందస్సులు—యమునికి అర్పించబడ్డవి.
Mantra 7
सूर्यं॒ चक्षु॑षा गच्छ॒ वात॑मा॒त्मना॒ दिवं॑ च॒ गच्छ॑ पृथि॒वीं च॒ धर्म॑भिः । अ॒पो वा॑ गच्छ॒ यदि॒ तत्र॑ ते हि॒तमोष॑धीषु॒ प्रति॑ तिष्ठा॒ शरी॑रैः
నీ కన్నుతో సూర్యుని చేరు; నీ ఆత్మ-ప్రాణంతో వాయువును చేరు; ధర్మ-నియమాలతో దివ్యలోకానికీ భూమికీ చేరు. లేదా, అక్కడ నీకు నియతమైన హితం ఉంటే, జలాల వద్దకు వెళ్లు; మరియు ఓషధుల్లో (ఔషధి/మొక్కల్లో) నీ శరీరాంగాలతో మళ్లీ స్థిరపడు.
Mantra 8
अ॒जो भा॒गस्तप॑स॒स्तं त॑पस्व॒ तं ते॑ शो॒चिस्त॑पतु॒ तं ते॑ अ॒र्चिः । यास्ते॑ शि॒वास्त॒न्वोऽ जातवेद॒स्ताभि॑र्वहैनं सु॒कृता॑मु लो॒कम्
అజుడు (అజన్ముడు) తపస్సు యొక్క భాగం—ఆ తపస్సును నీవు తపించు; నీ జ్యోతి దానిని తపించుగాక, నీ అర్చిస్ (జ్వాల) దానిని తపించుగాక. హే జాతవేదస్, నీ ఆ శివ (కల్యాణకర) తనువులచే ఈ పురుషుణ్ని సుకృతుల లోకానికి మోసికొని వెళ్ళు.
Mantra 9
यास्ते॑ शो॒चयो॒ रंह॑यो जातवेदो॒ याभि॑रापृ॒णासि॒ दिव॑म॒न्तरि॑क्षम्। अ॒जं यन्त॒मनु॒ ताः समृ॑ण्वता॒मथेत॑राभिः शि॒वत॑माभिः शृ॒तं कृ॑धि
ఓ జాతవేదస్! నీ జ్వాలలు, నీ వేగవంతమైన ప్రేరణలు—వాటితో నీవు ద్యౌలోకమును అంతరిక్షమును నింపుతావు—అవి అజుడు (అజన్మా) వెళ్లుచున్నప్పుడు అతనిని అనుసరించి, అతని మార్గాన్ని సువ్యవస్థితం చేయుగాక; తరువాత నీ ఇతర, అత్యంత శివ (మంగళకర) శక్తులతో కోరబడిన వరాన్ని సుసంపాదితముగా, విధివిధానంగా ‘శ్రుతం’ (వినబడినది/అంగీకృతమైనది)గా చేయుము.
Mantra 10
अव॑ सृज॒ पुन॑रग्ने पि॒तृभ्यो॒ यस्त॒ आहु॑त॒श्चर॑ति स्व॒धावा॑न्। आयु॒र्वसा॑न॒ उप॑ यातु॒ शेषः॒ सं ग॑च्छतां त॒न्वा सु॒वर्चाः॑
అగ్నీ, ఇతనిని మళ్లీ పితృల వద్దకు పంపుము—నీకు అర్పితమైన ఆహుతిగా, స్వధా-సంపన్నుడై ముందుకు సాగువాడిని. మిగిలినది ఆయుష్షును వస్త్రంలా ధరించి సమీపించుగాక; శరీరంతో సంపూర్ణంగా కలసి, శుభ్ర కాంతితో కూడుగాక.
Mantra 11
अति॑ द्रव॒ श्वानौ॑ सारमे॒यौ च॑तुर॒क्षौ श॒बलौ॑ सा॒धुना॑ प॒था। अधा॑ पि॒तॄन्त्सु॑वि॒दत्रां॒ अपी॑हि य॒मेन॒ ये स॑ध॒मादं॒ मद॑न्ति
హే (ప్రాణ), సరమా సంతానమైన ఆ రెండు కుక్కలను—నాలుగు కళ్లవారు, చిత్తరంగు—శుభమైన మార్గంలో వేగంగా దాటి పో. ఆపై యమునితో కలిసి, సులభంగా లభ్యమయ్యే పితృల వద్దకు వెళ్లు—సామూహిక విందులో ఆనందించువారి వద్దకు.
Mantra 12
यौ ते॒ श्वानौ॑ यम रक्षि॒तारौ॑ चतुर॒क्षौ प॑थि॒षदी॑ नृ॒चक्ष॑सा । ताभ्यां॑ राज॒न् परि॑ धेह्येनं स्व॒स्त्यऽस्मा अनमी॒वं च॑ धेहि
హే యమా, నీకు చెందిన ఆ రెండు కుక్కలు—రక్షకులు—నాలుగు కళ్లవారు, మార్గంపై కూర్చున్నవారు, మనుష్యులను గమనించువారు. హే రాజా, ఆ ఇద్దరి ద్వారా ఇతనిని చుట్టుముట్టి కాపాడుము; ఇతనికి స్వస్తి స్థాపించుము, వ్యాధి-హానిలేని వాడిగా చేయుము.
Mantra 13
उ॒रू॒ण॒साव॑सु॒तृपा॑वुदुम्ब॒लौ य॒मस्य॑ दू॒तौ च॑रतो॒ जनां॒ अनु॑ । ताव॒स्मभ्यं॑ दृ॒शये॒ सूर्या॑य॒ पुन॑र्दाता॒मसु॑म॒द्येह भ॒द्रम्
విశాల నాసికలుగల, మంచి సంపదతో తృప్తిగల, ఉదుంబర-చిహ్నముగల—యముని ఈ ఇద్దరు దూతలు—మనుష్యుల వెంట వెంట తిరుగుతారు. ఆ ఇద్దరూ మా కొరకు దృష్టిని, సూర్యదర్శనాన్ని, ప్రాణశ్వాసను మళ్లీ ప్రసాదించుగాక—ఈ రోజే, ఇక్కడే—మంగళకరమైన శుభం.
Mantra 14
सोम॒ एके॑भ्यः पवते घृ॒तमेक॒ उपा॑सते । येभ्यो॒ मधु॑ प्र॒धाव॑ति॒ तां॑श्चिदे॒वापि॑ गच्छतात्
కొంతమందికి సోమం తానే శుద్ధమై ప్రవహిస్తుంది; కొంతమంది ఘృతాన్ని (నెయ్యిని) ఉపాసిస్తారు. ఎవరి కోసం మధువంటి మధురరసం ప్రవహించునో—వారియొద్దకూ, అవునా వారియొద్దకూ కూడ, ఆయన చేరుగాక.
Mantra 15
ये चि॒त् पूर्व॑ ऋ॒तसा॑ता ऋ॒तजा॑ता ऋता॒वृधः॑ । ऋषी॒न् तप॑स्वतो यम तपो॒जां अपि॑ गच्छतात्
పూర్వకాలపు వారు కూడా ఋతం చేత పొందబడినవారు, ఋతం నుంచే జన్మించినవారు, ఋతం చేత వృద్ధి పొందినవారు—హే యమా, తపస్వి ఋషుల యొద్దకూ, తపోజాతుల యొద్దకూ కూడ, ఆయన చేరుగాక.
Mantra 16
तप॑सा॒ ये अ॑नाधृ॒ष्यास्तप॑सा॒ ये स्वऽर्य॒युः । तपो॒ ये च॑क्रि॒रे मह॒स्तांश्चि॑दे॒वापि॑ गच्छतात्
తపస్సు చేత ఎవ్వరూ జయించలేనివారు; తపస్సు చేత స్వర్లోకానికి వెళ్లినవారు; తపస్సు చేత మహత్తును సాధించినవారు—వారియొద్దకూ, అవునా వారియొద్దకూ కూడ, ఆయన చేరుగాక.
Mantra 17
ये युध्य॑न्ते प्र॒धने॑षु॒ शूरा॑सो॒ ये त॑नू॒त्यजः॑ । ये वा॑ स॒हस्र॑दक्षिणा॒स्तांश्चिदे॒वापि॑ गच्छतात्
యుద్ధభూముల్లో పోరాడే వీరులు; దేహాన్ని విడిచినవారు; లేదా సహస్ర-దక్షిణ (వెయ్యి దానం) ఇచ్చేవారు—వారియొద్దకే, అవునా, వారియొద్దకే కూడా అతడు చేరుగాక.
Mantra 18
स॒हस्र॑णीथाः क॒वयो॒ ये गो॑पा॒यन्ति॒ सूर्य॑म्। ऋषी॒न् तप॑स्वतो यम तपो॒जां अपि॑ गच्छतात्
సహస్ర-నీథ (వెయ్యి మార్గాల మార్గదర్శక) కవయః సూర్యుణ్ణి కాపాడుతారు—హే యమా! తపస్వి ఋషుల యొద్దకూ, తపోజ (తపస్సు నుండి జనించిన) జనుల యొద్దకూ అతడు చేరుగాక.
Mantra 19
स्यो॒नास्मै॑ भव पृथिव्यनृक्ष॒रा नि॒वेश॑नी । यच्छा॑स्मै॒ शर्म॑ स॒प्रथाः॑
ఓ పృథివీ! ఇతనికి స్యోన (కల్యాణకారి)గా ఉండు; నీవు అనృక్షరా (అఖండ, చెదరని), నివేశనీ (విశ్రాంతి-నివాసం). ఇతనికి సప్రథాః (విస్తారమైన) శరణమును, దృఢమైన రక్షణను ప్రసాదించు.
Mantra 20
अ॒सं॒बा॒धे पृ॑थि॒व्या उ॒रौ लो॒के नि धी॑यस्व । स्व॒धा याश्च॑कृ॒षे जीव॒न् तास्ते॑ सन्तु मधु॒श्चुतः॑
పృథివి యొక్క అసంబాధ (అవరోధరహిత), ఉరౌ (విశాల) లోకంలో—ఈ విస్తార జగత్తులో—నీవు స్థాపితుడవు కావు. జీవించి ఉన్నప్పుడు నీవు చేసిన స్వధా-దానం/స్వధా-కర్మలు నీకు మధుచ్యుతః (తేనెవలె మధురంగా జారేవి) కావుగాక.
Mantra 21
ह्वया॑मि ते॒ मन॑सा॒ मन॑ इ॒हेमान् गृ॒हाँ उप॑ जुजुषा॒ण एहि॑ । सं ग॑च्छस्व पि॒तृभिः॒ सं य॒मेन॑ स्यो॒नास्त्वा॒ वाता॒ उप॑ वान्तु श॒ग्माः
నా మనస్సుతో నీ మనస్సును పిలుస్తున్నాను: ఇక్కడికి, ఈ గృహాల వైపు, సమ్మతించి సంతోషంగా రా. తరువాత పితృలతో కలిసి, యమునితో కలిసి ముందుకు సాగు. సహాయానికి బలమైన, శక్తిమంతమైన, దయాళువైన వాయువులు నీ చుట్టూ స్యోన (అనుకూల)ంగా వీయుగాక.
Mantra 22
उत् त्वा॑ वहन्तु म॒रुत॑ उदवा॒हा उ॑द॒प्रुतः॑ । अ॒जेन॑ कृ॒ण्वन्तः॑ शी॒तं व॒र्षेणो॑क्षन्तु॒ बालिति॑
మరుతులు నిన్ను పైకి మోసుకుపోవుగాక—ఊర్ధ్వవాహకులై, ఊర్ధ్వంగా ఉద్భవింపజేసి; అజుడు (మేక) ద్వారా శీతలతను కలిగిస్తూ, వర్షంతో నిన్ను చల్లుగాక—అలానే కావుగాక.
Mantra 23
उद॑ह्व॒मायु॒रायु॑षे॒ क्रत्वे॒ दक्षा॑य जी॒वसे॑ । स्वान् ग॑च्छतु ते॒ मनो॒ अधा॑ पि॒तॄंरुप॑ द्रव
ఆయుష్కోసం ఆయుష్యాన్ని, క్రతు (సంకల్పం/ఉద్దేశ్యం) కోసం, దక్షం (నైపుణ్యం) కోసం, జీవనం కోసం—మేము తిరిగి పిలుస్తున్నాము. నీ మనస్సు తన స్వంతవారికి/తన స్థానానికి వెళ్లుగాక; ఆపై నీవు పితృల వద్దకు వేగంగా చేరుము.
Mantra 24
मा ते॒ मनो॒ मासो॒र्माङ्गा॑नां॒ मा रस॑स्य ते । मा ते॑ हास्त त॒न्वः॑१ किं च॒नेह
నీ మనస్సు పోనివ్వకు; నీ ప్రాణవాయువు, నీ అవయవాలు, నీ రసం (జీవసారం) పోనివ్వకు. ఇక్కడ నీ దేహంలో ఏదీ తగ్గనివ్వకు—చిన్నదైనా కాదు.
Mantra 25
मा त्वा॑ वृ॒क्षः सं बा॑धिष्ट॒ मा दे॒वी पृ॑थि॒वी म॒ही। लो॒कं पि॒तृषु॑ वि॒त्त्वैध॑स्व य॒मरा॑जसु
ఓ (మృత) జనుడా! చితికట్టెలు (కాష్ఠం) నిన్ను నలిపివేయకూడదు; మహత్తరమైన దేవి పృథివీ కూడా నీపై భారంగా పడకూడదు. పితృలలోని లోకాన్ని తెలిసి/సాధించి, యమరాజు లోకాలలో నీవు వృద్ధి పొందుగాక.
Mantra 26
यत् ते॒ अङ्ग॒मति॑हितं परा॒चैर॑पा॒नः प्रा॒णो य उ॑ वा ते॒ परे॑तः । तत् ते सं॒गत्य॑ पि॒तरः॒ सनी॑डा घा॒साद् घा॒सं पुन॒रा वे॑शयन्तु
ఓ పరేతా! నీ ఏ అంగం దూరంగా తప్పిపోయిందో—నీ అపానం, నీ ప్రాణం ఏది (విచ్ఛిన్నమైందో)—ఒకే నివాసమున్న పితృలు దానిని నీకోసం సమీకరించి, గడ్డి-గడ్డిగా (భాగం-భాగంగా) మళ్లీ అందులో ప్రవేశింపజేయుగాక.
Mantra 27
अपे॒मं जी॒वा अ॑रुधन् गृ॒हेभ्य॒स्तं निर्व॑हत॒ परि॒ ग्रामा॑दि॒तः । मृ॒त्युर्य॒मस्या॑सीद् दू॒तः प्रचे॑ता॒ असू॑न् पि॒तृभ्यो॑ गम॒यां च॑कार
జీవులైన వారు ఈ మనిషిని ఇళ్ల నుండి వేరుచేశారు; అతనిని ఇక్కడి నుండి మోసుకొని గ్రామం దాటి తీసుకెళ్లారు. మృత్యువు యముని దూత, ప్రాజ్ఞుడు; అతడు ప్రాణాలను పితృల వద్దకు చేర్చే కార్యాన్ని నిర్వహించాడు.
Mantra 28
ये दस्य॑वः पि॒तृषु॑ प्रवि॑ष्टा ज्ञातिमु॒खा अ॑हु॒ताद॒श्चर॑न्ति । प॒रा॒पुरो॑ नि॒पुरो॒ ये भर॑न्त्य॒ग्निष्टान॒स्मात् प्र ध॑माति य॒ज्ञात्
పితృల మధ్య ప్రవేశించిన దస్యువులు, బంధువుల ముఖం ధరించినవారై, అనాహుతం (అర్పించని దానిని) భక్షించేవారై సంచరించేవారు; పుర-భంజకులు, దుర్గ-భేదకులు అయి (మా దానిని) హరించేవారు—ఈ యజ్ఞం నుండి అగ్ని వారిని ఊది బయటకు తోసి, దూరంగా తరిమివేయుగాక.
Mantra 29
सं वि॑शन्त्वि॒ह पि॒तरः॒ स्वा नः॑ स्यो॒नं कृ॒ण्वन्तः॑ प्रति॒रन्त॒ आयुः॑ । तेभ्यः॑ शकेम ह॒विषा॒ नक्ष॑माणा॒ ज्योग् जीव॑न्तः श॒रदः॑ पुरू॒चीः
మన స్వపితరులు ఇక్కడ ఒకేసారి ప్రవేశించుగాక; మనకు స్నిగ్ధమైన, క్షేమకరమైన ఆశ్రయస్థానాన్ని కల్పిస్తూ, ఆయుష్షును నాశనం చేసే దుష్ప్రభావాన్ని దూరం చేయుగాక. హవిస్ (ఆహుతి) ద్వారా వారికి చేరగల శక్తి మనకు కలుగుగాక; వారి అనుగ్రహాన్ని పొందుతూ—అనేక శరదృతువుల వరకు దీర్ఘజీవులమై జీవించుదుము.
Mantra 30
यां ते॑ धे॒नुं नि॑पृ॒णामि॒ यमु॑ ते क्षी॒र ओ॑द॒नम्। तेना॒ जन॑स्यासो भ॒र्ता योऽत्रास॒दजी॑वनः
నేను నీకు సమర్పించే పాలిచ్చే ఆవు, నీకు చెందిన పాలమిశ్రమ ఓదనము (క్షీరము/పాలన్నం)—వాటితో నీవు ప్రజల పోషకుడిగా, ఆధారుడిగా అవుగాక; ఇక్కడ ప్రాణంలేక పడి ఉన్న నీవే.
Mantra 31
अश्वा॑वतीं॒ प्र त॑र॒ या सु॒शेवा॒र्क्षाकं॑ वा प्रत॒रं नवी॑यः । यस्त्वा॑ ज॒घान॒ वध्यः॒ सो अ॑स्तु॒ मा सो अ॒न्यद् वि॑दत भाग॒धेय॑म्
గుర్రాలతో సమృద్ధమైన ఆ దాటుదారిని దాటి పో—హే సుశేవా (క్షేమకరుడా); లేదా నక్క/తోడేలులా భయంకరమైన, కొత్త దాటువ (ఘాటు) దాటిపో. నిన్ను కొట్టి పడేసినవాడు వధ్యుడు (వధయోగ్యుడు) కావుగాక; అతడు మరే ఇతర భాగధేయం (నియత భాగం) పొందకూడదు.
Mantra 32
य॒मः परोऽव॑रो॒ विव॑स्वा॒न् ततः॒ परं॒ नाति॑ पश्यामि॒ किं च॒न। य॒मे अ॑ध्व॒रो अधि॑ मे॒ निवि॑ष्टो॒ भुवो॒ विव॑स्वान॒न्वात॑तान
యముడు దూరమూ, సమీపమూ; వివస్వాన్—దాని పైన నాకు ఏదీ కనబడదు. యమునిలో నా కొరకు యజ్ఞ-విధి స్థాపితమైంది; వివస్వాన్ దానిని లోకములంతటా విస్తరింపజేశాడు.
Mantra 33
अपा॑गूहन्न॒मृतां॒ मर्त्ये॑भ्यः कृ॒त्वा सव॑र्णामदधु॒र्विव॑स्वते । उ॒ताश्विना॑वभर॒द् यत् तदासी॒दज॑हादु॒ द्वा मि॑थु॒ना स॑र॒ण्यूः
వారు అమృతాన్ని మర్త్య మనుష్యుల నుండి దాచారు; సమరూపమైన ఒక ప్రతిరూపాన్ని చేసి వివస్వానునికి ఉంచారు. ఆమె నిజంగా ఏదో, దానినే అశ్వినులు మళ్లీ తీసుకొచ్చారు; సరణ్యూ నిజంగానే ఆ జంటను—ఇద్దరు జోడీదారులను—వదిలివెళ్లింది.
Mantra 34
ये निखा॑ता॒ ये परो॑प्ता॒ ये द॒ग्धा ये चोद्धि॑ताः । सर्वां॒स्तान॑ग्न॒ आ व॑ह पि॒तॄन् ह॒विषे॒ अत्त॑वे
పాతిపెట్టబడినవారు, దూరంగా ఉంచబడినవారు, దహించబడినవారు, మళ్లీ పైకి తీసివేయబడినవారు—హే అగ్నీ! ఆ పితృలందరినీ ఇక్కడికి తీసుకురా; హవిష్యాన్ని భుజించేందుకు, దానిని ఆస్వాదించేందుకు.
Mantra 35
ये अ॑ग्निद॒ग्धा ये अन॑ग्निदग्धा॒ मध्ये॑ दि॒वः स्व॒धया॑ मा॒दय॑न्ते । त्वं तान् वे॑त्थ॒ यदि॒ ते जा॑तवेदः स्व॒धया॑ य॒ज्ञं स्वधि॑तिं जुषन्ताम्
అగ్నితో దగ్ధమైనవారూ, అగ్నితో దగ్ధం కానివారూ—దివ్యమధ్యంలో స్వధాతో తృప్తిపడి ఆనందించే వారు—హే జాతవేదసా! నీవు వారిని ఎరిగి ఉంటే, స్వధాతో వారు యజ్ఞాన్ని, తమ స్వధా-భాగాన్ని, సంతోషంగా స్వీకరించుగాక.
Mantra 36
शं त॑प॒ माति॑ तपो॒ अग्ने॒ मा त॒न्वं॑१ तपः॑ । वणे॑षु॒ शुष्मो॑ अस्तु ते पृथि॒व्याम॑स्तु॒ यद्धरः॑
శ్రేయస్సుకోసం దహించు, అగ్నీ; అతిగా దహించకు; దేహాన్ని కాల్చకు. అరణ్యాలలో నీ ఉగ్ర తేజస్సు ఉండుగాక; భూమిపై నీ ధారక-ఆధారమైన శక్తి స్థిరంగా ఉండుగాక.
Mantra 37
ददा॑म्यस्मा अव॒सान॑मे॒तद् य ए॒ष आग॒न् मम॒ चेदभू॑दि॒ह। य॒मश्चि॑कि॒त्वान् प्रत्ये॒तदा॑ह॒ ममै॒ष रा॒य उप॑ तिष्ठतामि॒ह
నేను అతనికి ఈ విశ్రాంతి-స్థానాన్ని ఇస్తున్నాను—ఇక్కడికి వచ్చిన ఈవాడు నిజంగా ఇక్కడ నా వాడే అయితే. మరియు వివేకవంతుడైన యముడు ప్రత్యుత్తరంగా ఇలా అన్నాడు: ‘నా ఈ సంపద—ఇక్కడే నిలవుగాక; ఇక్కడే దృఢంగా స్థిరపడుగాక.’
Mantra 38
इ॒मां मात्रां॑ मिमीमहे॒ यथाप॑रं॒ न मासा॑तै । श॒ते श॒रत्सु॒ नो पु॒रा
మేము ఈ ప్రమాణాన్ని కొలుస్తున్నాము—తరువాత అది తగ్గిపోకుండా. మా కోసం—మునుపటిలాగే—నూరు శరదృతువుల వరకు సంపూర్ణత నిలవుగాక.
Mantra 39
प्रेमां मात्रां॑ मिमीमहे॒ यथाप॑रं॒ न मासा॑तै । श॒ते श॒रत्सु॒ नो पु॒रा
ఈ ప్రమాణాన్ని (ఆయుష్/జీవన-మానం) మేము ముందుగా కొలుస్తున్నాము; అది తరువాత నెలలలో క్షీణించకుండా ఉండుగాక. మాకు వంద శరదులు (శరదృతువుల సంవత్సరాలు) కలుగుగాక—పూర్వకాలంలో ఉన్నట్లే.
Mantra 40
अपे॒मां मात्रां॑ मिमीमहे॒ यथाप॑रं॒ न मासा॑तै । श॒ते श॒रत्सु॒ नो पु॒रा
ఈ ప్రమాణాన్ని (ఆయుష్/జీవన-మానం) మేము దూరం చేసి కొలుస్తున్నాము; అది తరువాత నెలలలో క్షీణించకుండా ఉండుగాక. మాకు వంద శరదులు (శరదృతువుల సంవత్సరాలు) కలుగుగాక—పూర్వకాలంలో ఉన్నట్లే.
Mantra 41
वी॒३मां मात्रां॑ मिमीमहे॒ यथाप॑रं॒ न मासा॑तै । श॒ते श॒रत्सु॒ नो पु॒रा
మేము ఈ ‘మాత్రా’ను యథోచిత విభాగంగా కొలుస్తాము; తరువాత అది నెలలలో క్షీణించిపోకుండా. మనకు—పూర్వకాలంలాగానే—నూరు శరదృతువులు కలుగుగాక.
Mantra 42
निरि॒मां मात्रां॑ मिमीमहे॒ यथाप॑रं॒ न मासा॑तै । श॒ते श॒रत्सु॒ नो पु॒रा
మేము ఈ ‘మాత్రా’ను బయటికి దిశగా కొలుస్తాము; తరువాత అది నెలలలో క్షీణించిపోకుండా. మనకు—పూర్వకాలంలాగానే—నూరు శరదృతువులు కలుగుగాక.
Mantra 43
उदि॒मां मात्रां॑ मिमीमहे॒ यथाप॑रं॒ न मासा॑तै । श॒ते श॒रत्सु॒ नो पु॒रा
మేము ఈ ‘మాత్రా’ను పైకి దిశగా కొలుస్తాము; తరువాత అది నెలలలో క్షీణించిపోకుండా. మనకు—పూర్వకాలంలాగానే—నూరు శరదృతువులు కలుగుగాక.
Mantra 44
समि॒मां मात्रां॑ मिमीमहे॒ यथाप॑रं॒ न मासा॑तै । श॒ते श॒रत्सु॒ नो पु॒रा
మేము కలిసి ఈ కొలిచిన మాత్ర/ఆయుష్భాగాన్ని కొలుస్తాము; తరువాతి భాగం నెలల వల్ల తగ్గిపోకుండా—పూర్వకాలం నుంచే నిర్ణయించినట్లుగా, మాకు వంద శరదులు (సంవత్సరాలు) ఆయుష్షు కలుగుగాక.
Mantra 45
अमा॑सि॒ मात्रां॒ स्वऽरगा॒मायु॑ष्मान् भूयासम्। यथाप॑रं॒ न मासा॑तै श॒ते श॒रत्सु॒ नो पु॒रा
నెలనెలా, స్వర్గగామి అయిన ఆ కొలిచిన మాత్ర/ఆయుష్భాగాన్ని నేను స్వీకరిస్తాను; నేను ఆయుష్మంతుడనై ఉండుగాక. తరువాతి భాగం నెలల వల్ల తగ్గిపోకుండా—పూర్వకాలం నుంచే నిర్ణయించినట్లుగా, మాకు వంద శరదులు (సంవత్సరాలు) ఆయుష్షు కలుగుగాక.
Mantra 46
प्रा॒णो अ॑पा॒नो व्या॒न आयु॒श्चक्षु॑र्दृ॒शये॒ सूर्या॑य । अप॑रिपरेण प॒था य॒मरा॑ज्ञः पि॒तॄन् ग॑च्छ
ప్రాణం, అపానం, వ్యానం; ఆయుష్యమూ కన్నూ—దర్శనార్థం, సూర్యునికై. యమరాజుని ఆ పరమ మార్గమున, పితృల యొద్దకు నీవు వెళ్లు.
Mantra 47
ये अग्र॑वः शशमा॒नाः प॑रे॒युर्हि॒त्वा द्वेषां॒स्यन॑पत्यवन्तः । ते द्यामु॒दित्या॑विदन्त लो॒कं नाक॑स्य पृ॒ष्ठे अधि॒ दीध्या॑नाः
అగ్రగణ్యులై, తపస్సుతో ప్రయత్నించి పరలోకానికి దాటినవారు—ద్వేషాలను వెనుక వదలి, సంతానం లేకున్నా—ఉదయించే (ప్రకాశం)తో కలిసి స్వర్గంలో ఒక లోకాన్ని పొందారు; నాకం (పరమ ఆకాశం) యొక్క పృష్ఠంపై వారు దీప్తిమంతులై నిలిచారు.
Mantra 48
उ॒द॒न्वती॒ द्यौर॑व॒मा पी॒लुम॒तीति॑ मध्य॒मा। तृ॒तीया॑ ह प्र॒द्यौरिति॒ य॑स्यां पि॒तर॒ आस॑ते
‘ఉదన్వతీ’ (జలవతి) అతి దిగువ స్వర్గం; ‘పీలుమతీ’ అని వారు మధ్యమాన్ని అంటారు. మూడవది నిజంగా ‘ప్రద్యౌః’—అందులో పితృలు ఆసీనులై ఉంటారు.
Mantra 49
ये न॑ पि॒तुः पि॒तरो॑ ये पि॑ताम॒हा य आ॑विवि॒शुरु॒र्व॑१न्तरि॑क्षम्। य आ॑क्षि॒यन्ति॑ पृथि॒वीमु॒त द्यां तेभ्यः॑ पि॒तृभ्यो॒ नम॑सा विधेम
మా తండ్రి యొక్క తండ్రులైన పితరులు, పితామహులు, విశాల అంతరిక్షంలో ప్రవేశించినవారు; భూమిలోను ద్యౌ (స్వర్గంలోను) నివసించువారు—ఆ పితృదేవతలకు మేము నమస్కారంతో విధిపూర్వక సేవా-పూజను అర్పిస్తాము.
Mantra 50
इ॒दमिद् वा उ॒ नाप॑रं दि॒वि प॑श्यसि॒ सूर्य॑म्। मा॒ता पु॒त्रं यथा॑ सि॒चाभ्येऽनं भूम ऊर्णुहि
ఇదే నిశ్చయం: దివిలో నీవు సూర్యుని తప్ప మరొకదాన్ని చూడవు. తల్లి తన కుమారుని అంచలంతో కప్పినట్లు, ఓ భూమీ, ఈ మనిషిని కప్పివేయి.
Mantra 51
इ॒दमिद् वा उ॒ नाप॑रं ज॒रस्य॒न्यदि॒तोऽप॑रम्। जा॒या पति॑मिव॒ वास॑सा॒भ्येऽनं भूम ऊर्णुहि
ఇదే నిశ్చయం: క్షయమయ్యే వృద్ధాప్యంలో దీనికి మించినది మరొకటి లేదు. భార్య తన భర్తను వస్త్రంతో కప్పినట్లు, ఓ భూమీ, ఈ మనిషిని కప్పివేయి.
Mantra 52
अ॒भि त्वो॑र्णोमि पृथि॒व्या मा॒तुर्वस्त्रे॑ण भ॒द्रया॑ । जी॒वेषु॑ भ॒द्रं तन्मयि॑ स्व॒धा पि॒तृषु॒ सा त्वयि॑
ఓ (ప్రేత/దేహమా), భూమి-మాత యొక్క మంగళకరమైన వస్త్రంతో నిన్ను నేను ఆవరించుచున్నాను. జీవులలో క్షేమం కలుగుగాక—అది నాలో నిలువుగాక; పితృలలో స్వధా కలుగుగాక—అది నీలో నిలువుగాక.
Mantra 53
अग्नी॑षोमा॒ पथि॑कृता स्यो॒नं दे॒वेभ्यो॒ रत्नं॑ दधथु॒र्वि लो॒कम्। उप॒ प्रेष्य॑न्तं पू॒षणं॒ यो वहा॑त्यञ्जो॒यानैः॑ प॒थिभि॒स्तत्र॑ गच्छतम्
ఓ అగ్ని, సోమా—మార్గాన్ని నిర్మించువారలారా, దేవుల కొరకు మంగళకరమైన రత్న-ధనాన్ని మీరు స్థాపించి, (గమనపు) లోకాన్ని విస్తరింపజేస్తారు. పంపబడుచున్న పూషణుని సమీపించండి; ఆయన మరింత సూటైన మార్గాల ద్వారా (ప్రేతను) మోసికొనిపోతాడు—ఆయనతో అక్కడికి వెళ్లండి.
Mantra 54
पू॒षा त्वे॒तश्च्या॑वयतु॒ प्र वि॒द्वानन॑ष्टपशु॒र्भुव॑नस्य गो॒पाः । स त्वै॒तेभ्यः॒ परि॑ ददत् पि॒तृभ्यो॒ऽग्निर्दे॒वेभ्यः॑ सुविद॒त्रिये॑भ्यः
సర్వం బాగా తెలిసినవాడు, జగత్తు యొక్క గోపుడు, whose cattle are not lost—అటువంటి పూషణుడు నిన్ను ఈ మార్గంలో ముందుకు నడిపించుగాక. ఆయన నిన్ను ఇక్కడి నుండి తీసి పితృలకు అప్పగించుగాక; మరియు అగ్ని నిన్ను దేవులకు—సువిదత్రి, ఉదార దాతలకు—సమర్పించుగాక.
Mantra 55
आयु॑र्वि॒श्वायुः॒ परि॑ पातु त्वा पू॒षा त्वा॑ पातु॒ प्रप॑थे पु॒रस्ता॑त्। यत्रास॑ते सु॒कृतो॒ यत्र॒ त ई॒युस्तत्र॑ त्वा दे॒वः स॑वि॒ता द॑धातु
ఆయువు—విశ్వాయువు—నిన్ను చుట్టుముట్టి రక్షించుగాక; పూషన్ నిన్ను ముందుకు సాగే మార్గంలో, ముందుగా నడుచుచూ, కాపాడుగాక. సుకృతులు కూర్చునే చోట, వారు చేరిన చోట—అక్కడే దేవుడు సవితా నిన్ను స్థిరంగా స్థాపించుగాక.
Mantra 56
इ॒मौ यु॑नज्मि ते॒ वह्नी॒ असु॑नीताय॒ वोढ॑वे । ताभ्यां॑ य॒मस्य॒ साद॑नं॒ समि॑ती॒श्चाव॑ गच्छतात्
నీ కొరకు నేను ఈ రెండు వహ్నులను (వాహకులను) యోకిస్తున్నాను—ఆత్మను ముందుకు నడిపించుటకు, నిన్ను మోసుకొని పోవుటకు. ఆ ఇద్దరి ద్వారా అతడు యముని సదనానికి, అలాగే సభలకూ దిగివెళ్లి చేరుగాక.
Mantra 57
ए॒तत् त्वा॒ वासः॑ प्रथ॒मं न्वाग॒न्नपै॒तदू॑ह यदि॒हाबि॑भः पु॒रा। इ॒ष्टा॒पू॒र्तम॑नु॒संक्रा॑म वि॒द्वान् यत्र॑ ते द॒त्तं ब॑हु॒धा विब॑न्धुषु
ఈ వస్త్రము ఇప్పుడు మొదటిసారిగా నీకు వచ్చింది; దీన్ని వెంట తీసుకుపో, ఇక్కడ పూర్వం నీకు ఉన్న భయమేదైనా దానిని కూడా తొలగించుకొని పో. తెలిసినవాడై, నీ ఇష్టా-పూర్తాన్ని అనుసరించి ముందుకు సాగు; నీ దానము అనేక విధాలుగా, నీ నీ బంధువులలో, విభజింపబడి ఇచ్చబడిన చోటికి చేరుగాక.
Mantra 58
अ॒ग्नेर्वर्म॒ परि॒ गोभि॑र्व्ययस्व॒ सं प्रोर्णु॑ष्व॒ मेद॑सा॒ पीव॑सा च । नेत् त्वा॑ धृ॒ष्णुर्हर॑सा॒ जर्हृ॑षाणो द॒धृग् वि॑ध॒क्षन् प॑री॒ङ्खया॑तै
అగ్ని యొక్క వర్మం—గోవులవలె రక్షించే ఆవరణం—తో నిన్ను చుట్టుముట్టుకో; దానిని విస్తరించి ధరించు; మేదస్ (కొవ్వు) మరియు పీవసా (సమృద్ధమైన స్నిగ్ధత/ఘృతరసం)తో నన్ను పూర్తిగా ఆవరించు. అప్పుడు వేడితో ఉన్మత్తుడైన ధృష్ట దాడిచేయువాడు, హాని చేసేవాడు, దహించేవాడు, నన్ను చుట్టుముట్టి కొట్టడానికి దగ్గరకు రాలేడు.
Mantra 59
द॒ण्डं हस्ता॑दा॒ददा॑नो ग॒तासोः॑ स॒ह श्रोत्रे॑ण॒ वर्च॑सा॒ बले॑न । अत्रै॒व त्वमि॒ह व॒यं सु॒वीरा॒ विश्वा॒ मृधो॑ अ॒भिमा॑तीर्जयेम
ప్రాణశ్వాసం విడిచినవాని చేతి నుండి దండాన్ని తీసుకుంటూ—శ్రవణశక్తి, తేజస్సు, బలంతో—నీవు ఇక్కడే, ఇదే స్థలంలో నిలిచి ఉండు; అలాగే మేము కూడా ఇక్కడే, సు-వీరులు (మంచి వీరులతో సమృద్ధులు) అయి, అన్ని దాడులను మరియు అన్ని దుష్ట అభిమాతులను (కుటిల కుట్రలను) జయించుదుము గాక.
Mantra 60
धनु॒र्हस्ता॑दा॒ददा॑नो मृ॒तस्य॑ स॒ह क्ष॒त्रेण॒ वर्च॑सा॒ बले॑न । स॒मागृ॑भाय॒ वसु॒ भूरि॑ पु॒ष्टम॒र्वाङ्त्वमेह्युप॑ जीवलो॒कम्
మృతుని చేతి నుండి ధనుస్సును తీసుకుంటూ—క్షాత్రశక్తి, తేజస్సు, బలంతో—నీవు విస్తారమైన, పుష్టమైన, సమృద్ధి చెందిన ధనాన్ని సమేకరించు; ఇటువైపు రా, జీవుల లోకానికి సమీపంగా రా.
It overlaps funerary/Pitṛ material, but its dominant aim is āyuṣya: to secure and extend the living person’s life-measure and repel forces that shorten life.
It is the allotted measure of life—treated as an efficacious principle that can be ‘meted out’ correctly and protected so it is not prematurely consumed by months or hostile influences.
No specific herbs are required by the sample verses; the hymn can be recited plainly. Where ritualized, simple havis (often with ghee) and a symbolic protective ‘covering’ can accompany the Pitṛ and Agni-varman portions.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.