
Rishi: Traditionally associated with Atharvanic seers in the AV funeral book (18); specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī tradition.
Devata: Aghnyā (the sacred Cow) / psychopompic auspicious power; implicitly the Gods’ path (devayāna).
Chandas: Triṣṭubh (probable; AV 18 frequently uses triṣṭubh/jagatī in funeral hymns—meter should be confirmed by pada-count).
ఈ అంత్యేష్టి సూక్తం మృతుణ్ణి మానవ లోకం నుండి దేవయాన మార్గంలోకి నడిపిస్తుంది; శుభప్రదమైన, గో-పవిత్ర శక్తి అయిన అఘ్న్యాను (పశ్చాత్తాప-నాయక శక్తి/మార్గదర్శిని) ఆహ్వానించి, మానవులలో మొదటి మార్గాన్వేషకుడైన యముని స్మరిస్తుంది. అదే సమయంలో పితృలను ఆదర్శ యజ్ఞకర్తలుగా స్మరించి, వారు అగ్నిని, ఇంద్రుని బలపరచి, రక్షితమైన గోసంపద-సమృద్ధ సామాజిక ఆవరణాన్ని స్థాపించారని చెప్పి జీవ సమాజాన్ని స్థిరపరుస్తుంది. దీని శక్తి ‘సరైన స్థాపన’లో ఉంది—మృతునికి సురక్షితారోహణ, పితృలోక ప్రవేశం, అలాగే అపశకునకరమైన తిరిగివచ్చుట లేదా కలత కలిగించుటను మూసివేయడం.
Mantra 1
पितृमेधः। ६४ भुरिक् पथ्यापङ्क्तिः, ६७ पथ्याबृहती, ६९, ७१ उपरिष्टाद् बृहती। इ॒यं नारी॑ पतिलो॒कं वृ॑णा॒ना नि प॑द्यत॒ उप॑ त्वा मर्त्य॒ प्रेत॑म्। धर्मं॑ पुरा॒णम॑नुपा॒लय॑न्ती॒ तस्यै॑ प्र॒जां द्रवि॑णं चे॒ह धे॑हि
ఈ స్త్రీ, పతి-లోకాన్ని ఎంచుకొని, ఓ మర్త్యా, ప్రేతమైన నీ సమీపంలో దిగివచ్చి కూర్చునుగాక. ప్రాచీన ధర్మాన్ని అనుసరించుచూ—నీవు ఆమెకు ఇక్కడే సంతానం మరియు ధనసంపదను ప్రసాదించు.
Mantra 2
उदी॑र्ष्व नार्य॒भि जी॑वलो॒कं ग॒तासु॑मे॒तमुप॑ शेष॒ एहि॑ । ह॒स्त॒ग्रा॒भस्य॑ दधि॒षोस्तवे॒दं पत्यु॑र्जनि॒त्वम॒भि सं ब॑भूथ
ఓ నారీ, లేచి జీవుల లోకానికి రా. ప్రాణం విడిచిన ఈ మనిషి పక్కన నీవు పడుకుని ఉన్నావు—అతనిని విడిచి ఇక్కడికి రా. నీ చేతిని పట్టుకున్నవాడు, నిన్ను స్థాపించినవాడు అయిన భర్త పట్ల నీ భార్యత్వం (పత్నీత్వం) ఇప్పుడు పరిపూర్ణమైంది.
Mantra 3
अप॑श्यं युव॒तिं नी॒यमा॑नां जी॒वां मृ॒तेभ्यः॑ परिणी॒यमा॑नाम्। अ॒न्धेन॒ यत् तम॑सा॒ प्रावृ॒तासी॑त् प्रा॒क्तो अपा॑चीमनयं॒ तदे॑नाम्
నేను ఒక యువతిని చూశాను—జీవంతో—మృతుల మధ్యనుండి విడదీసి తీసుకుపోతున్నదానిగా, బయటికి తోడుగా తీసుకుపోతున్నదానిగా. ఆమె అంధకారమైన తమస్తో కప్పబడినప్పుడు, వెనుకకు పోయే మార్గం నుండి ఆమెను మళ్లించి ముందుకు నేను నడిపించాను.
Mantra 4
प्र॒जा॒न॒त्यऽघ्न्ये जीवलो॒कं दे॒वानां॒ पन्था॑मनुसं॒चर॑न्ती । अ॒यं ते॒ गोप॑ति॒स्तं जु॑षस्व स्व॒र्गं लो॒कमधि॑ रोहयैनम्
అఘ్న్యే—వధించరాని గోవే—జీవలోకాన్ని తెలిసికొని, క్రమంగా దేవతల మార్గాన్ని అనుసరిస్తూ నడుస్తున్నావు. ఇది నీకై గోపతి; దయతో దీనిని స్వీకరించు; దీనిని పై స్వర్గలోకానికి అధిరోహింపజేయి.
Mantra 5
उप॒ द्यामुप॑ वेत॒समव॑त्तरो न॒दीना॑म्। अग्ने॑ पि॒त्तम॒पाम॑सि
ద్యౌ వరకు, వేతస (బెత్తం/నల) వరకు—నీవు కిందకు నదుల వైపు దిగిపో. ఓ అగ్నీ, నీవు జలాల ‘పిత్తం’—వాటి ప్రబల సారం.
Mantra 6
यं त्वम॑ग्ने स॒मद॑ह॒स्तमु॒ निर्वा॑पया॒ पुनः॑ । क्याम्बू॒रत्र॑ रोहतु शाण्डदू॒र्वा व्य॒ऽल्कशा
ఓ అగ్నీ, నీవు పూర్తిగా దహించిన వానిని మళ్లీ చల్లబరచి, తిరిగి స్థాపించు. ఇక్కడ క్యాంబూ మొలకెత్తుగాక; శాండ-దూర్వా విస్తారంగా వ్యాపిస్తూ మొలకెత్తుగాక.
Mantra 7
इ॒दं त॒ एकं॑ प॒र ऊ॑ त॒ एकं॑ तृ॒तीये॑न॒ ज्योति॑षा॒ सं वि॑शस्व । सं॒वेश॑ने त॒न्वा॒३ चारु॑रेधि प्रि॒यो दे॒वानां॑ पर॒मे स॒धस्थे॑
ఇది నీకు ఒక భాగం, అటువైపు అది కూడా నీకు ఒక భాగం; మూడవ జ్యోతితో నీవు సంపూర్ణంగా ప్రవేశించు. ప్రవేశ సమయంలో నీ తనువుతో మనోహరంగా ఉండు; దేవుల పరమ సభాస్థానంలో దేవులకు ప్రియుడవు కా.
Mantra 8
उत् ति॑ष्ठ॒ प्रेहि॒ प्र द्र॒वौकः॑ कृणुष्व सलि॒ले स॒धस्थे॑ । तत्र॒ त्वं पि॒तृभिः॑ संविदा॒नः सं सोमे॑न॒ मद॑स्व॒ सं स्व॒धाभिः॑
లేచి నిలువు; ముందుకు సాగు; జలములలో నీకు ప్రవహించే నివాసాన్ని, నీటి మధ్య స్థిరాసనాన్ని ఏర్పరచుకో. అక్కడ పితృగణులతో సమ్విదానంగా (సమ్మతితో) ఉండి, సోమంతో కలిసి ఆనందించు; స్వధా-శక్తులతోను స్వధా-ఆహుతులతోను కలిసి తృప్తి పొందు.
Mantra 9
प्र च्य॑वस्व त॒न्वं॑१ सं भ॑रस्व॒ मा ते॒ गात्रा॒ वि हा॑यि॒ मो शरी॑रम्। मनो॒ निवि॑ष्टमनु॒संवि॑शस्व॒ यत्र॒ भूमे॑र्जु॒षसे॒ तत्र॑ गच्छ
ముందుకు బయలుదేరు; నీ తనువును (దేహాన్ని) సమీకరించి సంపూర్ణం చేసుకో. నీ అవయవాలు విడివిడిగా మిగలకూడదు; నీ శరీరం ఎక్కడా చెదరిపోకూడదు. మనస్సును సరిగా స్థిరపరచుకొని క్రమంగా సంపూర్ణంగా అంతర్భవించు; భూమిలో ఎక్కడ నీకు తృప్తి/ఆశ్రయం కలుగుతుందో అక్కడికే వెళ్లు.
Mantra 10
वर्च॑सा॒ मां पि॒तरः॑ सो॒म्यासो॒ अञ्ज॑न्तु दे॒वा मधु॑ना घृ॒तेन॑ । चक्षु॑षे मा प्रत॒रं ता॒रय॑न्तो ज॒रसे॑ मा ज॒रद॑ष्टिं वर्धन्तु
సోమ్యులైన పితరులు తేజస్సుతో నన్ను అభిషేకించుగాక; దేవులు మధువుతోను ఘృతంతోను నన్ను అభిషేకించుగాక. నన్ను సురక్షితంగా దాటించి మరింత స్వచ్ఛమైన దర్శనానికి చేర్చుగాక; మరియు నా కోసం జరా—అవును, జర యొక్క దృఢశక్తి—వృద్ధి చెందుగాక.
Mantra 11
वर्च॑सा॒ मां सम॑नक्त्व॒ग्निर्मे॒धां मे॒ विष्णु॒र्न्यऽनक्त्वा॒सन्। र॒यिं मे॒ विश्वे॒ नि य॑च्छन्तु दे॒वाः स्यो॒ना मापः॒ पव॑नैः पुनन्तु
అగ్ని తేజస్సుతో నన్ను సంపూర్ణంగా అభిషేకించుగాక; విష్ణువు నా నోటి లోపల నా మేధను అభిషేకించుగాక. సమస్త దేవులు నా కోసం ధనసంపదను స్థాపించుగాక; మరియు శుభకరమైన ఆపః (జలదేవతలు) తమ పవన శోధనలతో నన్ను శుద్ధి చేయుగాక.
Mantra 12
मि॒त्रावरु॑णा॒ परि॒ माम॑धातामादि॒त्या मा॒ स्वर॑वो वर्धयन्तु । वर्चो॑ म इन्द्रो॑ न्यनक्तु॒ हस्त॑योर्ज॒रद॑ष्टिं मा सवि॒ता कृ॑णोतु
మిత్ర-వరుణులు రక్షణతో నన్ను చుట్టుముట్టి నిలుపుగాక; ఆదిత్యులు నా వాణి యొక్క దృఢత్వాన్ని పెంపొందించుగాక. ఇంద్రుడు నా చేతుల్లో నా తేజస్సును స్థాపించుగాక; మరియు సవితా నా కోసం జర యొక్క దృఢశక్తిని కలుగజేయుగాక.
Mantra 13
यो म॒मार॑ प्रथ॒मो मर्त्या॑नां॒ यः प्रे॒याय॑ प्रथ॒मो लो॒कमे॒तम्। वै॒व॒स्व॒तं सं॒गम॑नं॒ जना॑नां य॒मं राजा॑नं ह॒विषा॑ सपर्यत
మర్త్యులలో మొదట మరణించినవాడు, మొదట ఈ లోకానికి వెళ్లినవాడు—మనుష్యుల సంగమస్థానమైన వైవస్వతుడు (యముడు), రాజు యముని హవి (ఆహుతి)తో పూజించండి.
Mantra 14
परा॑ यात पितर॒ आ च॑ याता॒यं वो॑ य॒ज्ञो मधु॑ना॒ सम॑क्तः । द॒त्तो अ॒स्मभ्यं॒ द्रवि॑णे॒ह भ॒द्रं र॒यिं च॑ नः॒ सर्व॑वीरं दधात
హే పితృదేవతలారా, వెళ్లండి—మళ్లీ వచ్చండి; మీ ఈ యజ్ఞం మధుతో పూర్తిగా అభిషిక్తమైంది. ఇక్కడ మాకు శుభమైన ద్రవిణం (ధనం) దత్తమైంది; మా కొరకు ధనమును, సమస్త వీరులతో సమృద్ధమైన రయిని స్థాపించండి.
Mantra 15
कण्वः॑ क॒क्षीवा॑न् पुरुमी॒ढो अ॒गस्त्यः॑ श्या॒वाश्वः॒ सोभ॑र्यर्च॒नानाः॑ । वि॒श्वामि॑त्रो॒ऽयं ज॒मद॑ग्नि॒रत्रि॒रव॑न्तु नः क॒श्यपो॑ वा॒मदे॑वः
కణ్వుడు, కక్షీవాన్, పురుమీఢుడు, అగస్త్యుడు, శ్యావాశ్వుడు, సోభరి—ఈ స్తుతిగాయకులు; ఇంకా ఇక్కడ విశ్వామిత్రుడు, జమదగ్ని, అత్రి—వారు మనకు సహాయకులగుదురు; కశ్యపుడు, వామదేవుడును (సహాయులగుదురు).
Mantra 16
विश्वा॑मित्र॒ जम॑दग्ने॒ वसि॑ष्ठ॒ भर॑द्वाज॒ गोत॑म॒ वाम॑देव । श॒र्दिर्नो॒ अत्रि॑रग्रभी॒न्नमो॑भिः॒ सुसं॑शासः॒ पित॑रो मृ॒डता॑ नः
ఓ విశ్వామిత్ర, జమదగ్ని, వసిష్ఠ, భరద్వాజ, గోతమ, వామదేవ! అత్రి నమస్కారాలతో మనకొరకు రక్షను పట్టుకున్నాడు. ఓ పితరులారా, సుసంశాసులు (సువిధిగా నియమితులైనవారా), మాపై కరుణ చూపండి.
Mantra 17
क॒स्ये मृ॒जाना॒ अति॑ यन्ति रि॒प्रमायु॒र्दधा॑नाः प्रत॒रं नवी॑यः । आ॒प्याय॑मानाः प्र॒जया॑ धने॒नाध॑ स्याम सुर॒भयो॑ गृ॒हेषु॑
ఇవి ఎవరివి—(మలినాన్ని) శుద్ధి చేసుకుంటూ కలుషాన్ని దాటి వెళ్లేవారు, ఆయుష్షును ధరించి, మరింత కొత్త పురోగతికి సాగేవారు? సంతానం, ధనంతో వృద్ధి పొందుతూ—అప్పుడు మన గృహాలలో సౌభాగ్యసుగంధంతో (సురభయః) ఉండుదుము గాక.
Mantra 18
अ॒ञ्जते॒ व्यऽञ्जते॒ सम॑ञ्जते॒ क्रतुं॑ रिहन्ति॒ मधु॑ना॒भ्यऽञ्जते । सिन्धो॑रुच्छ्वा॒से प॒तय॑न्तमु॒क्षणं॑ हिरण्यपा॒वाः प॒शुमा॑सु गृह्णते
వారు అభ్యంజనం చేస్తారు, చుట్టూ అభ్యంజనం చేస్తారు, సంపూర్ణంగా అభ్యంజనం చేస్తారు; మాధుర్యంతో వారు క్రతు (ఉద్దేశ్యం/సంకల్పం) ను నాకి, మధువుతో దానిపై అభ్యంజనం చేస్తారు. సింధు యొక్క ఉచ్ఛ్వాసం/పొంగులో ఎగిరే వృషభాన్ని వారు పట్టుకుంటారు; హిరణ్యపావాః (సువర్ణ-శోధకులు) అతనిని పశుసంపద మధ్య గ్రహిస్తారు.
Mantra 19
यद् वो॑ मु॒द्रं पि॑तरः सो॒म्यं च॒ तेनो॑ सचध्वं॒ स्वय॑शसो॒ हि भू॒त। ते अ॑र्वाणः कवय॒ आ शृ॑णोत सुविद॒त्रा वि॒दथे॑ हू॒यमा॑नाः
ఓ పితరులారా! మీ ‘ముద్ర’ (చిహ్నం/ప్రతీకం) ఏదో, అలాగే సోమ్యం (సోమంతో ఆనందింపజేసే) సంకేతం ఏదో—దానితోనే మీరు సంగమించండి; ఎందుకంటే మీరు స్వయశస్ (స్వయంగా పొందిన యశస్సు) కలవారు. ఓ వేగవంతులారా, ఓ కవులారా! ఇక్కడ వినండి; ఓ సువిదత్రా (శ్రేష్ఠ దాతలు), విదథ (యజ్ఞ-సభ)లో పిలువబడినవారై రండి.
Mantra 20
ये अत्र॑यो॒ अङ्गि॑रसो॒ नव॑ग्वा इ॒ष्टाव॑न्तो राति॒षाचो॒ दधा॑नाः । दक्षि॑णावन्तः सु॒कृतो॒ य उ॒ स्थासद्या॒स्मिन् ब॒र्हिषि॑ मादयध्वम्
ఓ అత్రులారా, ఓ అంగిరసులారా, ఓ నవగ్వులారా—ఇష్టావంతులు (యజ్ఞసంపన్నులు), రాతిషాచ (దాన-లాభాన్ని ధరించువారు)! ఓ దక్షిణావంతులు (దక్షిణాతో యుక్తులు), ఓ సుకృతులు (సత్కర్మకర్తలు)! మీరు నిజంగా అట్లే ఉన్నందున, ఈ బర్హిష్ (పవిత్ర కుశాసనం)పై కూర్చొని ఆనందించండి.
Mantra 21
अधा॒ यथा॑ नः पि॒तरः॒ परा॑सः प्र॒त्नासो॑ अग्न ऋ॒तमा॑शशा॒नाः । शुचीद॑य॒न् दीध्य॑त उक्थ॒शासः॒ क्षामा॑ भि॒न्दन्तो॑ अरु॒णीरप॑ व्रन्
అప్పుడు, ఓ అగ్నీ! మా ప్రాచీన పితరులు—పురాతనులు—ఋతం (సత్య-నియమం)ను ఆశిస్తూ, శుచిగా మారి ప్రకాశించారు; ఉక్థ-శాసులు (స్తోత్రోచ్చారకులు)గా, భూమిని చీల్చుతూ, అరుణీ (ఎర్రని ఉషస్సులు)ను దూరంగా తరిమివేశారు.
Mantra 22
सु॒कर्मा॑नः सु॒रुचो॑ देव॒यन्तो॒ अयो॒ न दे॒वा जनि॑मा॒ धम॑न्तः । शु॒चन्तो॑ अ॒ग्निं वा॑वृ॒धन्त॒ इन्द्र॑मु॒र्वीं गव्यां॑ परि॒षदं॑ नो अक्रन्
సుకర్ములు, సురుచి గలవారు, దేవభావంతో దేవుని కోరువారు—ఇనుముతో మ్రోగించి మలచినట్లు దేవులు జన్మనే మలచినట్టుగా—శుచిగా ఉండి అగ్నిని వృద్ధి చేశారు; ఇంద్రునికీ బలమిచ్చారు. మా కొరకు వారు విశాలమైన, గోవుల సంపదతో నిండిన పరిషత్ (సభ) మరియు సమావేశాసనాన్ని ఏర్పరచారు.
Mantra 23
आ यू॒थेव॑ क्षु॒मति॑ प॒श्वो अ॑ख्यद् दे॒वानां॒ जनि॒मान्त्यु॒ग्रः । मर्ता॑सश्चिदु॒र्वशी॑रकृप्रन् वृ॒धे चि॑द॒र्य उप॑रस्या॒योः
గుంపులా బలంతో, పశువులా, అది దర్శనమైంది; దేవుల జన్మప్రసంగాలు కన్పించాయి—అది ఎంతో ఉగ్రంగా ఉంది. మానవులూ ఉర్వశీ-రూపాలను నిర్మించారు; వృద్ధి కోసం—ఎత్తైన ఆయు వంశానికి చెందిన ఆర్యుడుకూడా.
Mantra 24
अक॑र्म ते॒ स्वप॑सो अभूम ऋ॒तम॑वस्रन्नु॒षसो॑ विभा॒तीः । विश्वं॒ तद् भ॒द्रं यदव॑न्ति दे॒वा बृ॒हद् व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः॑
ఓ (దేవా)! నీ కొరకు శుభఫలదాయకమైన కర్మను మేము సిద్ధం చేసాము; ప్రకాశించే ఉషస్సులు ‘ఋతం’ (ऋतम्)ను విప్పి విస్తరించాయి. ఏది మంగళకరమో, అది దేవులు అనుగ్రహించేదే; మేము సువీరులు (శ్రేష్ఠ పుత్రులు/వీరులు కలవారు)గా ఈ విధథ (విధి-సభ)లో మహత్తర వాక్యాన్ని పలుకుదుము.
Mantra 25
इन्द्रो॑ मा म॒रुत्वा॒न् प्राच्या॑ दि॒शः पा॑तु बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
తూర్పు దిశ నుండి మరుతులతో కూడిన ఇంద్రుడు నన్ను కాపాడుగాక; నా భుజం నుండి జారిన పృథివి, ఆకాశంలా నా మీద కప్పబడుగాక. లోకకృత్, పథికృత్—దేవుల్లో హవిభాగం కలవారిని మేము యజిస్తాము; వారు ఇక్కడ నిలిచి ఉండుగాక.
Mantra 26
धा॒ता मा॒ निरृ॑त्या॒ दक्षि॑णाया दि॒शः पा॑तु बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
దక్షిణ దిశలో నిరృతి వైపు నుండి ధాతా నన్ను కాపాడుగాక; నా భుజం నుండి జారిన పృథివి, ఆకాశంలా నా మీద కప్పబడుగాక. లోకకృత్, పథికృత్—దేవుల్లో హవిభాగం కలవారిని మేము యజిస్తాము; వారు ఇక్కడ నిలిచి ఉండుగాక.
Mantra 27
अदि॑तिर्मादि॒त्यैः प्र॒तीच्या॑ दि॒शः पा॑तु बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
పడమర దిశ నుండి అదితి, ఆదిత్యులతో కలిసి, నన్ను రక్షించుగాక; నా భుజం నుండి జారిన భూమి, ఆకాశంలా, నాపై పైగా ఆవరించుగాక. లోకాన్ని కట్టువారు, మార్గాన్ని కట్టువారు—దేవులలో హవిస్సు భాగం పొందువారు—వారిని మేము యజిస్తాము; వారు ఇక్కడ స్థిరంగా నిలిచియుండుగాక.
Mantra 28
सोमो॑ मा॒ विश्वै॑र्दे॒वैरुदी॑च्या दि॒शः पा॑तु बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
ఉత్తర దిశ నుండి సోముడు, సమస్త దేవులతో కలిసి, నన్ను రక్షించుగాక; నా భుజం నుండి జారిన భూమి, ఆకాశంలా, నాపై పైగా ఆవరించుగాక. లోకాన్ని కట్టువారు, మార్గాన్ని కట్టువారు—దేవులలో హవిస్సు భాగం పొందువారు—వారిని మేము యజిస్తాము; వారు ఇక్కడ స్థిరంగా నిలిచియుండుగాక.
Mantra 29
ध॒र्ता ह॑ त्वा ध॒रुणो॑ धारयाता ऊ॒र्ध्वं भा॒नुं स॑वि॒ता द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
ధర్తా—అవును, దృఢ ఆధారం—నిన్ను స్థిరంగా ధరించుగాక; సవితా భాను/కిరణాన్ని పైకి, ద్యౌ (ఆకాశం) పై ఉన్నట్లుగా, స్థాపించాడు. హవిలో భాగం కలిగిన లోకకృతులు, పథికృతులు అయిన దేవులను మేము యజిస్తాము; వారు ఇక్కడ సన్నిహితులై ఉండుగాక.
Mantra 30
प्राच्यां॑ त्वा दि॒शि पु॒रा सं॒वृतः॑ स्व॒धाया॒मा द॑धामि बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
ప్రాచ్య దిశలో, ముందుగా, చుట్టూరా ఆవరించబడి—స్వధాలో—నిన్ను నేను స్థాపిస్తున్నాను; బాహువుల నుండి జారినట్లుగా, భూమిపై, ద్యౌ (ఆకాశం) పై ఉన్నట్లుగా. హవిలో భాగం కలిగిన లోకకృతులు, పథికృతులు అయిన దేవులను మేము యజిస్తాము; వారు ఇక్కడ సన్నిహితులై ఉండుగాక.
Mantra 31
दक्षि॑णायां त्वा दि॒शि पु॒रा सं॒वृतः॑ स्व॒धाया॒मा द॑धामि बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
దక్షిణ దిశలో, ముందుగా, చుట్టూరా ఆవరించబడి—స్వధాలో—నిన్ను నేను స్థాపిస్తున్నాను; బాహువుల నుండి జారినట్లుగా, భూమిపై, ద్యౌ (ఆకాశం) పై ఉన్నట్లుగా. హవిలో భాగం కలిగిన లోకకృతులు, పథికృతులు అయిన దేవులను మేము యజిస్తాము; వారు ఇక్కడ సన్నిహితులై ఉండుగాక.
Mantra 32
प्र॒तीच्यां॑ त्वा दि॒शि पु॒रा सं॒वृतः॑ स्व॒धाया॒मा द॑धामि बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
పశ్చిమ దిశలో, ముందుగా—చుట్టూ ఆవరించబడినవాడా—స్వధాలో నేను నిన్ను స్థాపిస్తున్నాను; భుజాల నుండి విడిచిపడి (అర్పితమై), భూమిపై ఉంచబడుము—పైగా ద్యౌః (ఆకాశం) స్థాపించబడినట్లుగా. లోకకర్తలు, పథకర్తలు అయిన వారిని మేము యజిస్తున్నాము—దేవుల హుత-భాగానికి పాత్రులైన వారు; ఇక్కడే ఉండుడి.
Mantra 33
उदी॑च्यां त्वा दि॒शि पु॒रा सं॒वृतः॑ स्व॒धाया॒मा द॑धामि बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
ఉత్తర దిశలో, ముందుగా—చుట్టూ ఆవరించబడినవాడా—స్వధాలో నేను నిన్ను స్థాపిస్తున్నాను; భుజాల నుండి విడిచిపడి (అర్పితమై), భూమిపై ఉంచబడుము—పైగా ద్యౌః (ఆకాశం) స్థాపించబడినట్లుగా. లోకకర్తలు, పథకర్తలు అయిన వారిని మేము యజిస్తున్నాము—దేవుల హుత-భాగానికి పాత్రులైన వారు; ఇక్కడే ఉండుడి.
Mantra 34
ध्रु॒वायां॑ त्वा दि॒शि पु॒रा सं॒वृतः॑ स्व॒धाया॒मा द॑धामि बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
ధ్రువ దిశలో—మునుపటిలాగే—స్వధా (svadhā) లో ఆవరించబడి, నేను నిన్ను స్థాపిస్తున్నాను; మానవ బాహువుల నుండి విడిపడి, భూమిపై—ఆకాశంలా పైకి ఉన్నట్లు—నేను నిన్ను ఉంచుతున్నాను. లోకకర్తలు, పథకర్తలు అయిన దేవులను మేము యజిస్తున్నాము; దేవుల ఆహుతుల్లో భాగం కలవారు వారు—ఇక్కడే సన్నిధి చేయుదురు.
Mantra 35
ऊ॒र्ध्वायां॑ त्वा दि॒शि पु॒रा सं॒वृतः॑ स्व॒धाया॒मा द॑धामि बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
ఊర్ధ్వ దిశలో—మునుపటిలాగే—స్వధా (svadhā) లో ఆవరించబడి, నేను నిన్ను స్థాపిస్తున్నాను; మానవ బాహువుల నుండి విడిపడి, భూమిపై—ఆకాశంలా పైకి ఉన్నట్లు—నేను నిన్ను ఉంచుతున్నాను. లోకకర్తలు, పథకర్తలు అయిన దేవులను మేము యజిస్తున్నాము; దేవుల ఆహుతుల్లో భాగం కలవారు వారు—ఇక్కడే సన్నిధి చేయుదురు.
Mantra 36
ध॒र्तासि॑ ध॒रुणो॑ऽसि॒ वंस॑गोऽसि
నీవు ధారకుడవు; నీవు దృఢమైన ఆధారము; నీవు విశ్రాంతి-స్థానము.
Mantra 37
उ॒द॒पूर॑सि मधु॒पूर॑सि वात॒पूर॑सि
నీవు జలముతో పరిపూర్ణుడవు; నీవు మధురత (మధు)తో పరిపూర్ణుడవు; నీవు ప్రాణ-వాయువుతో పరిపూర్ణుడవు.
Mantra 38
इ॒तश्च॑ मा॒मुत॑श्चावतां य॒मे इ॑व॒ यत॑माने॒ यदै॒तम्। प्र वां॑ भर॒न् मानु॑षा देव॒यन्तो॒ आ सी॑दतां॒ स्वमु॑ लो॒कं विदा॑ने
ఈ వైపునుండీ ఆ వైపునుండీ—యముని లోకంలో ఉన్నట్లుగా—పోరాడే ఆ ఇద్దరూ, దేవులను కోరే మనుష్యులు ఈ వానిని ముందుకు మోసుకెళ్తున్నప్పుడు, నన్ను కాపాడుగాక. తమకే చెందిన లోకం, తగిన ధామం అని తెలుసుకొని, అక్కడ కూర్చుందురు గాక.
Mantra 39
स्वास॑स्थे भवत॒मिन्द॑वे नो यु॒जे वां॒ ब्रह्म॑ पू॒र्व्यं नमो॑भिः । वि श्लोक॑ एति प॒थ्येऽव सू॒रिः शृ॒ण्वन्तु॒ विश्वे॑ अ॒मृता॑स ए॒तत्
ఓ ఇందు (సోమా)! మా కోసం మీరు ఇద్దరూ స్వస్థస్థితిలో (కల్యాణంగా) ఉండండి. మీ యోజన/యుగ్మనార్థం నమస్కారాలతో ఆ ప్రాచీన బ్రహ్మ-మంత్రాన్ని మేము అర్పిస్తున్నాం. పథ్య (శుభకర) మార్గంలో ఈ ప్రకటన విస్తరిస్తుంది; సమస్త అమృతులు (దేవులు) దీనిని వినుగాక.
Mantra 40
त्रीणि॑ प॒दानि॑ रु॒पो अन्व॑रोह॒च्चतु॑ष्पदी॒मन्वैतद् व्र॒तेन॑ । अ॒क्षरे॑ण॒ प्रति॑ मिमीते अ॒र्कमृ॒तस्य॒ नाभा॑व॒भि सं पु॑नाति
రూపం (స్వరూపం) మూడు పాదాలు ఎక్కి పైకి అధిరోహించింది; చతుష్పదీ ఛందస్సు-మానం వ్రతం (పవిత్ర నియమం) ప్రకారం దీనిని అనుసరించింది. అవినాశి ‘అక్షర’ంతో అతడు అర్క/ఋక్-గానాన్ని ప్రతిమానంగా కొలుస్తాడు; ఋత (వ్యవస్థ) యొక్క నాభిపై సంపూర్ణ శుద్ధిని కలిగిస్తాడు.
Mantra 41
दे॒वेभ्यः॒ कम॑वृणीत मृ॒त्युं प्र॒जायै॒ किम॒मृतं॒ नावृ॑णीत । बृह॒स्पति॑र्य॒ज्ञम॑तनुत॒ ऋषिः॑ प्रि॒यां य॒मस्त॒न्व॑१मा रि॑रेच
దేవుల కోసం—ప్రజార్థం ఎవరు మృత్యువును ఎంచుకున్నారు? అతడు అమృతత్వాన్ని ఎందుకు ఎంచుకోలేదు? ఋషి బృహస్పతి యజ్ఞాన్ని విస్తరించాడు; యముడు తన ప్రియమైన తనువు (దేహం)ను విడిచిపెట్టాడు.
Mantra 42
त्वम॑ग्न ईडि॒तो जा॑तवे॒दोऽवा॑ड्ढ॒व्यानि॑ सुर॒भीणि॑ कृ॒त्वा। प्रादाः॑ पि॒तृभ्यः॑ स्व॒धया॒ ते अ॑क्षन्न॒द्धि त्वं दे॑व॒ प्रय॑ता ह॒वींषि॑
హే అగ్నీ, హే జాతవేదా! స్తుతింపబడిన నీవు హవులను సువాసనగా చేసి వాటిని క్రిందికి మోసుకొని స్వధాతో పితృులకు సమర్పించావు; వారు భుజించారు. హే దేవా, నీవు కూడా సక్రమంగా సిద్ధమైన ఈ హవులను భుజించు.
Mantra 43
आसी॑नासो अरु॒णीना॑मु॒पस्थे॑ र॒यिं ध॑त्त दा॒शुषे॒ मर्त्या॑य । पु॒त्रेभ्यः॑ पितर॒स्तस्य॒ वस्वः॒ प्र य॑च्छत॒ त इ॒होर्जं॑ दधात
అరుణుల (ఎర్రవర్ణుల) ఒడిలో ఆసీనులై, హే పితృదేవతలారా, దానం చేసి యజ్ఞం చేసిన ఆ మర్త్యునికి ధనాన్ని ప్రసాదించండి. హే వసు-స్వరూప పితరులారా, ఆ ధనాన్ని అతని కుమారులకు కూడా ముందుకు ప్రసాదించండి; వారు ఇక్కడ పోషణను, బలాన్ని స్థాపించుగాక.
Mantra 44
अग्नि॑ष्वात्ताः पितर॒ एह ग॑च्छत॒ सदः॑सदः सदत सुप्रणीतयः । अ॒त्तो ह॒वींषि॒ प्रय॑तानि ब॒र्हिषि॑ र॒यिं च॑ नः॒ सर्व॑वीरं दधात
అగ్ని-స్వాత్త పితరులారా, ఇక్కడికి రండి; ఆసనం మీద ఆసనం కూర్చోండి, హే సుప్రణీతులారా. బర్హిష్పై విధిగా ఉంచిన హవులను భుజించి, మాకు సర్వవీర సంతానంతో కూడిన ధనసంపదను ప్రసాదించండి.
Mantra 45
उप॑हूता नः पि॒तरः॑ सो॒म्यासो॑ बर्हि॒ष्येऽषु नि॒धिषु॑ प्रि॒येषु॑ । त आ ग॑मन्तु॒ त इ॒ह श्रु॑व॒न्त्वधि॑ ब्रुवन्तु॒ तेऽवन्त्व॒स्मान्
మన పితరులు—సోమార్హులు—ఆహ్వానింపబడ్డారు; వారు త్వరగా బర్హిస్పై, ఈ ప్రియమైన నిధి-సదృశ అర్పణస్థానాలలో వచ్చి కూర్చుందురు. వారు ఇక్కడికి రాగాక; ఇక్కడ వినుగాక; అధికారంతో పలుకుగాక; మాకు సహాయముచేసి మమ్మల్ని కాపాడుగాక.
Mantra 46
ये नः॑ पि॒तुः पि॒तरो॒ ये पि॑ताम॒हा अ॑नूजहि॒रे सो॑मपी॒थं वसि॑ष्ठाः । तेभि॑र्य॒मः सं॑ररा॒णो ह॒वींष्यु॒शन्नु॒शद्भिः॑ प्रतिका॒मम॑त्तु
మన తండ్రి యొక్క పితరులు, పితామహులు—క్రమంగా సోమపానస్థానాన్ని చేరిన ఆ అత్యుత్తములు—వారితో కలిసి యముడు ఆనందిస్తూ హవిస్సులను స్వీకరించుగాక; తానూ కోరుతూ, కోరువారితో కలిసి, ప్రతి కోరికకు అనుగుణంగా తృప్తి పొందుగాక.
Mantra 47
ये ता॑तृ॒षुर्दे॑व॒त्रा जेह॑माना होत्रा॒विदः॒ स्तोम॑तष्टासो अ॒र्कैः । आग्ने॑ याहि स॒हस्रं॑ देवव॒न्दैः स॒त्यैः क॒विभि॒र्ऋषि॑भिर्घर्म॒सद्भिः॑
దేవమార్గం వైపు దాహంతో వేగంగా సాగినవారు—హోతృకర్మ-విదులు, స్తోమాన్ని మలిచినవారు, తమ అర్కాలతో—హే అగ్నీ, నీవు ఇక్కడికి రా; దేవవందకుల సహస్రంతో, సత్య కవులతో, ఋషులతో, ఘర్మాసనంలో కూర్చున్న మునులతో కలిసి రా.
Mantra 48
ये स॒त्यासो॑ हवि॒रदो॑ हवि॒ष्पा इन्द्रे॑ण दे॒वैः स॒रथं॑ तु॒रेण॑ । आग्ने॑ याहि सुवि॒दत्रे॑भिर॒र्वाङ् परैः॒ पूर्वै॒र्ऋषि॑भिर्घर्म॒सद्भिः॑
సత్యస్వరూపులు, హవిని భుజించువారు, హవికి రక్షకులు—ఇంద్రుడితోను దేవులతోను ఒకే వేగవంతమైన రథంలో ఉన్నవారు—హే అగ్నీ, సువిదత్ర (శుభదాతలు) అయిన ఋషులతో, తరువాతివారితోను పూర్వివారితోను, ఘర్మ-సద్ (ఘర్మాసనంలో ఆసీనులైన) మునులతో కూడి మా వైపు రా।
Mantra 49
उप॑ सर्प मा॒तरं॒ भूमि॑मे॒तामु॑रु॒व्यच॑सं पृथि॒वीं सु॒शेवा॑म्। ऊर्ण॑म्रदाः पृथि॒वी दक्षि॑णावत ए॒षा त्वा॑ पातु॒ प्रप॑थे पु॒रस्ता॑त्
ఈ మాతృభూమికి దగ్గరగా సరిచేరి పో; విశాలంగా వ్యాపించినది, విస్తారమైనది, శుభకరమైనది. భూమి ఉన్నిలా మృదువైనది; దక్షిణాభిముఖ శుభభాగ్యంతో సమృద్ధి; నీ ముందుకు సాగే మార్గంలో, ముందువైపున నుంచే, ఆమె నిన్ను రక్షించుగాక.
Mantra 50
उच्छ्व॑ञ्चस्व पृथिवि॒ मा नि बा॑धथाः सूपाय॒नास्मै॑ भव सूपसर्प॒णा। मा॒ता पु॒त्रं यथा॑ सि॒चाभ्येऽनं भूम ऊर्णुहि
ఓ భూమీ, పైకి లేచు; అతనిని నొక్కవద్దు, బాధించవద్దు. అతనికి సులభంగా ప్రవేశ్యముగా ఉండు, సులభంగా సమీపించదగినదిగా ఉండు. తల్లి తన వస్త్రపు అంచుతో కుమారుణ్ని కప్పినట్లు, ఓ మట్టీ, ఈ మనిషిని ఆవరించు.
Mantra 51
उ॒च्छ्वञ्च॑माना पृथि॒वी सु ति॑ष्ठतु स॒हस्रं॒ मित॒ उप॒ हि श्रय॑न्ताम्। ते गृ॒हासो॑ घृत॒श्चुतः॑ स्यो॒ना वि॒श्वाहा॑स्मै शर॒णाः स॒न्त्वत्र॑
పైకి లేచిన భూమి శుభంగా దృఢంగా నిలిచి ఉండుగాక; కొలిచిన సహస్ర భాగాలు ఆమెపై ఆశ్రయించుగాక. నెయ్యి చిందించే, సుఖదాయకమైన ఆ గృహాలు ఇక్కడ అతనికి—సర్వదినములకూ—శరణస్థానాలుగా ఉండుగాక.
Mantra 52
उत् ते॑ स्तभ्नामि पृथि॒वीं त्वत् परी॒मं लो॒गं नि॒दध॒न्मो अ॒हं रि॑षम्। ए॒तां स्थूणां॑ पि॒तरो॑ धारयन्ति ते॒ तत्र॑ य॒मः साद॑ना ते कृणोतु
నీ కోసం నేను భూమిని పైకి నిలబెట్టి ఆధారమిస్తున్నాను; ఈ ప్రాంతాన్ని చుట్టూ స్థాపిస్తున్నాను—నాకు ఏ హానీ కలగకూడదు. ఈ స్థంభాన్ని పితరులు నీ కోసం ధరిస్తున్నారు; అక్కడ యముడు నీకు ఆసనం, నివాసస్థానం చేయుగాక.
Mantra 53
इ॒मम॑ग्ने चम॒सं मा वि जि॑ह्वरः॑ प्रि॒यो दे॒वाना॑मु॒त सो॒म्याना॑म्। अ॒यं यश्च॑म॒सो दे॑व॒पान॒स्तस्मि॑न् दे॒वा अ॒मृता॑ मादयन्ताम्
అగ్నీ, ఈ చమసం (పాత్రం) నీవు తలకిందులు చేయకుము, చెడగొట్టకుము; ఇది దేవులకు ప్రియమైనది, సోమ్యులకు కూడా ప్రియమైనది. ఇది దేవపాన చమసం; ఇందులో అమృత దేవులు ఆనందించి ఉల్లసించుగాక.
Mantra 54
अथ॑र्वा पू॒र्णं च॑म॒सं यमिन्द्रा॒याबि॑भर्वा॒जिनी॑वते । तस्मि॒न् कृणोति सुकृ॒तस्य॑ भ॒क्षं तस्मि॒निन्दुः॑ पवते विश्व॒दानी॑म्
అథర్వుడు నిండిపొర్లే చమసం (పానపాత్ర)ను మోసి, దానిని విజయపరాక్రమముగల ఇంద్రునికి అర్పిస్తాడు. అందులోనే అతడు సుకృతస్య (సత్కర్మ) ఫలభాగాన్ని నిర్మిస్తాడు; అందులోనే ప్రకాశవంతమైన ఇందు (సోమబిందువు) ‘విశ్వదానీం’—అన్నిదిక్కులకూ దానం చేయువాడై—శుద్ధి పొందుతూ, చుట్టూ వరాలను ప్రసాదిస్తుంది.
Mantra 55
यत् ते॑ कृ॒ष्णः श॑कु॒न आ॑तु॒तोद॑ पिपी॒लः स॒र्प उ॒त वा॒ श्वाप॑दः । अ॒ग्निष्टद् वि॒श्वाद॑ग॒दं कृ॑णोतु॒ सोम॑श्च॒ यो ब्रा॑ह्म॒णां आ॑वि॒वेश॑
నిన్ను నల్ల పక్షి కొట్టినదో/కాటేసినదో, లేదా చీమ, లేదా సర్పం, లేక క్రూర మృగం—అది ఏదైనా సరే; అగ్ని దానిని అన్ని వైపుల నుంచీ ‘అగద’ (ప్రతివిషం)గా చేయుగాక; అలాగే బ్రాహ్మణులలో ప్రవేశించిన సోముడును (అది తొలగించుగాక).
Mantra 56
पय॑स्वती॒रोष॑धयः॒ पय॑स्वन्माम॒कं पयः॑ । अ॒पां पय॑सो॒ यत् पय॒स्तेन॑ मा स॒ह शु॑म्भतु
పాలసమృద్ధమైన ఓషధులారా, నా స్వంత ప్రాణపాలను పాలసమృద్ధంగా చేయండి. జలాల పాలలో ఉన్న ఆ పాలతోనే—అదే పాలతో కలిసి—అది నన్ను కాంతిమంతుడిగా, బలవంతుడిగా చేయుగాక.
Mantra 57
इ॒मा नारी॑रविध॒वाः सु॒पत्नी॒राञ्ज॑नेन स॒र्पिषा॒ सं स्पृ॑शन्ताम्। अ॒न॒श्रवो॑ अनमी॒वाः सु॒रत्ना॒ आ रो॑हन्तु॒ जन॑यो॒ योनि॒मग्रे॑
ఈ స్త్రీలు అవిధవలు, సుపత్నులు—అంజనం మరియు సర్పిషా (నెయ్యి)తో సమ్యక్ స్పర్శ-అభిషేకం చేయుగాక. నిర్మల కీర్తిగలవారు, రోగరహితులు, సురత్నసంపన్నులు—ఈ జననులు అగ్రస్థానంలో యోనిపై आरोహించుగాక.
Mantra 58
सं ग॑च्छस्व पि॒तृभिः॒ सं य॒मेने॑ष्टापू॒र्तेन॑ पर॒मे व्योऽमन्। हि॒त्वाव॒द्यं पुन॒रस्त॒मेहि॒ सं ग॑च्छतां त॒न्वाऽ सु॒वर्चाः॑
పితృలతో కలిసి గమించు; యమునితో, ఇష్ట-పూర్త (యజ్ఞ-దానాది పుణ్యకర్మలు)తో కలిసి పరమ వ్యోమంలో గమించు. సమస్త దోష-కల్మషాలను విడిచిపెట్టి మళ్లీ నీ విశ్రాంతి-గృహానికి రా; ప్రకాశించే నీ ఆత్మ-తనువు ఏకముగా సమ్మతితో ముందుకు సాగుగాక.
Mantra 59
ये नः॑ पि॒तुः पि॒तरो॒ ये पि॑ताम॒हा य आ॑विवि॒शुरु॒र्व॑१न्तरि॑क्षम्। तेभ्यः॑ स्व॒राडसु॑नीतिर्नो अ॒द्य व॑थाव॒शं त॒न्वः कल्पयाति
మా తండ్రి యొక్క పితరులు, మా పితామహులు—వెళ్లి విశాలమైన అంతరిక్షంలో ప్రవేశించినవారు—వారికై స్వరాట్ (స్వయంశాసక) అసునీతి (ప్రాణ-మార్గదర్శనం) నేడు మా దేహాలకు మార్గబాధ్యత/బలవంతానికి లోబడని ఒక స్థితిని ఏర్పరచుగాక.
Mantra 60
शं ते॑ नीहा॒रो भ॑वतु॒ शं ते॑ प्रु॒ष्वाव॑ शीयताम्। शीति॑के॒ शीति॑कावति॒ ह्लादि॑के॒ ह्लादि॑कावति । म॒ण्डू॒क्य॑१प्सु शं भु॑व इ॒मं स्व॑१ग्निं श॑मय
నీకు శుభం కలుగుగాక: నీ నీహారము (మబ్బు/మంచు పొగ) శుభమగుగాక; నీకు శుభం కలుగుగాక: చల్లని చినుకుల వంటి తడి (ఓస) దిగివచ్చి శాంతించుగాక. ఓ శీతికే—శీతలతతో నిండినదానా; ఓ హ్లాదికే—హ్లాదంతో నిండినదానా! జలాలలో మాండూక్య (కప్ప-జన్మ)గా శాంతిస్వరూపమై ఉండు; ఈ సు-అగ్నిని (శుభ అగ్ని) శమింపజేయి.
Mantra 61
वि॒वस्वा॑न्नो॒ अभ॑यं कृणोतु॒ यः सु॒त्रामा॑ जी॒रदा॑नुः सु॒दानुः॑ । इ॒हेमे वी॒रा ब॒हवो॑ भवन्तु॒ गोम॒दश्व॑व॒न्मय्य॑स्तु पु॒ष्टम्
వివస్వాన్ మాకు అభయాన్ని కలుగజేయుగాక—ఆయన సుత్రామా (శ్రేష్ఠ రక్షకుడు), దీర్ఘకాలం నిలిచే దానశక్తి గలవాడు, ఉదార దాత. ఇక్కడ మా వీరులు అనేకులై ఉండుగాక; నాలో పుష్టి నిలవుగాక—గోవుల సంపదతో, అశ్వ సంపదతో, సమృద్ధితో యుక్తమై.
Mantra 62
वि॒वस्वा॑न् नो अमृत॒त्वे द॑धातु॒ परै॑तु मृ॒त्युर॒मृतं॑ न॒ ऐतु॑ । इ॒मान् र॑क्षतु॒ पुरु॑षा॒ना ज॑रि॒म्णो मो ष्वेऽषा॒मस॑वो य॒मं गुः॑
వివస్వాన్ మమ్మల్ని అమృతత్వంలో స్థాపించుగాక; మృత్యువు దూరంగా పోవుగాక—అమృతం మా వద్దకు రాగాక. ఆయన ఈ పురుషులను జరా-క్షయం నుండి కాపాడుగాక; వారి ప్రాణాలు తమ తమ స్థానాల నుండి యముని వద్దకు పోకూడదు.
Mantra 63
यो द॒ध्रे अ॒न्तरि॑क्षे॒ न म॒ह्ना पि॑तॄ॒णां क॒विः प्रम॑तिर्मती॒नाम्। तम॑र्चत वि॒श्वमि॑त्रा ह॒विर्भिः॒ स नो॑ य॒मः प्र॑त॒रं जी॒वसे॑ धात्
తన మహిమచేత అంతరిక్షంలో స్థితుడైనవాడు—పితృల కవి, మనుష్యుల ఆలోచనలకు ముందుచూపు—ఆయనను, ఓ విశ్వమిత్రులారా, హవిస్సులతో అర్చించండి. ఆ యముడు మాకు జీవనమునకు దారి చూపే మరింత గమనాన్ని విధించుగాక.
Mantra 64
आ रो॑हत॒ दिव॑मुत्त॒मामृष॑यो॒ मा बि॑भीतन । सोम॑पाः॒ सोम॑पायिन इ॒दं वः॑ क्रियते ह॒विरग॑न्म॒ ज्वोति॑रुत्त॒मम्
హే ఋషులారా, అత్యున్నత స్వర్గానికి आरोహించండి; భయపడకండి. హే సోమపాః, సోమపాయినులారా, ఈ హవి మీకోసమే చేయబడింది; మేము ఉత్తమమైన పరమ జ్యోతిని పొందాము।
Mantra 65
प्र के॒तुना॑ बृह॒ता भा॑त्य॒ग्निरा रोद॑सी वृष॒भो रो॑रवीति । दि॒वश्चि॒दन्ता॑दुप॒मामुदा॑नड॒पामु॒पस्थे॑ महि॒षो व॑वर्ध
తన మహా కేతు (ధ్వజం/చిహ్నం)తో అగ్ని ప్రకాశిస్తున్నాడు; వృషభంలా రెండు లోకాల వైపు గర్జిస్తున్నాడు. ఆకాశపు అంతిమ సరిహద్దు నుండి సమీప సరిహద్దు వరకు అతడు పైకి ఉప్పొంగి ఎగసాడు; జలాల ఒడిలో ఆ మహిషుడు (మహాబలవంతుడు) వృద్ధి చెందాడు।
Mantra 66
नाके॑ सुप॒र्णमुप॒ यत् पत॑न्तं हृ॒दा वेन॑न्तो अ॒भ्यच॑क्षत त्वा । हिर॑ण्यपक्षं॒ वरु॑णस्य दू॒तं य॒मस्य॒ यो नौ॑ शकु॒नं भु॑र॒ण्युम्
స్వర్గీయ నాకంలో, దగ్గరగా ఎగిరిపోతున్న ఆ సుపర్ణుడైన నిన్ను—హృదయంతో వివేచించి—వారు గుర్తించి చూశారు. స్వర్ణపక్షుడవు, వరుణుని దూతవు, యముని (దూతవు)—మాకు శకున పక్షిగా ఉండేవాడవు, వేగంగా సంచరించేవాడవు, దూరదూరం తిరిగేవాడవు.
Mantra 67
इन्द्र॒ क्रतुं॑ न॒ आ भ॑र पि॒ता पु॒त्रेभ्यो॒ यथा॑ । शिक्षा॑ णो अ॒स्मिन् पु॑रुहूत॒ याम॑नि जी॒वा ज्योति॑रशीमहि
ఇంద్రా, తండ్రి కుమారులకు తెచ్చినట్లే, మా కోసం క్రతు (సంకల్ప-శక్తి) ఇక్కడికి తెమ్ము. పురుహూతా (బహుళంగా ఆహ్వానింపబడేవాడా), ఈ మా యామనిలో/మార్గంలో మాకు బోధించు; జీవించి ఉండగానే మేము జ్యోతి (ప్రకాశం) పొందుదుము.
Mantra 68
अ॒पू॒पापि॑हितान् कु॒म्भान् यांस्ते॑ दे॒वा अधा॑रयन्। ते ते॑ सन्तु स्व॒धाव॑न्तो॒ मधु॑मन्तो घृत॒श्चुतः॑
దేవులు నీ కోసం స్థాపించిన, అపూప (యజ్ఞ కేక్) తో కప్పబడిన కుంభాలు—అవి నీకే చెందునుగాక; స్వధా-యుక్తమైనవి, మధురసమృద్ధమైనవి, ఘృతం చిందించేవి.
Mantra 69
यास्ते॑ धा॒ना अ॑नुकि॒रामि॑ ति॒लमि॑श्रा स्व॒धाव॑तीः । तास्ते॑ सन्तु वि॒भ्वीः प्र॒भ्वीस्तास्ते॑ य॒मो राजानु॑ मन्यताम्
నేను నీకోసం క్రమంగా చల్లే ధాన్యాలు—నువ్వులతో కలిసినవి, స్వధా-సంపన్నమైనవి—అవి అన్నీ నీకే కావాలి; అవి నీకు సమృద్ధిగా, ప్రభావవంతంగా ఉండాలి. యమరాజు వాటిని యథాక్రమంగా నీకోసం అంగీకరించుగాక.
Mantra 70
पुन॑र्देहि वनस्पते॒ य ए॒ष निहि॑त॒स्त्वयि॑ । यथा॑ य॒मस्य॒ साद॑न॒ आसा॑तै वि॒दथा॒ वद॑न्
ఓ వనస్పతే, నీలో నిక్షిప్తమైన ఈ దానిని మళ్లీ తిరిగి ఇవ్వు; అతడు విధథా (విధులు/ఆదేశాలు) పలుకుతూ యముని సదనం/ఆసనాన్ని చేరుగాక.
Mantra 71
आ र॑भस्व जातवेद॒स्तेज॑स्व॒द्धरो॑ अस्तु ते । शरी॑रमस्य॒ सं द॒हाथै॑नं धेहि सु॒कृता॑मु लो॒के
హే జాతవేదస్ (అగ్నీ)! ఇతనిని పట్టుకో; నీ తేజోమయ ధారణ-శక్తి ప్రకాశించుగాక. ఇతని శరీరాన్ని పూర్తిగా దహించి, ఇతనిని నిజంగా సుకృతుల లోకంలో స్థాపించు.
Mantra 72
ये ते॒ पूर्वे॒ परा॑गता॒ अप॑रे पि॒तर॑श्च॒ ये। तेभ्यो॑ घृ॒तस्य॑ कु॒ल्यैऽतु श॒तधा॑रा व्युन्द॒ती
నీ పితరులు—మునుపటి వారు దూరంగా గతించినవారు, తరువాతి పితరులు—వారందరికీ ఘృతపు కుల్య ప్రవహించుగాక; శతధారలుగా ఉప్పొంగి విస్తరించుగాక.
Mantra 73
ए॒तदा रो॑ह॒ वय॑ उन्मृजा॒नः स्वा इ॒ह बृ॒हदु॑ दीदयन्ते । अ॒भि प्रेहि॑ मध्य॒तो माप॑ हास्थाः पितॄ॒नां लो॒कं प्र॑थ॒मो यो अत्र॑
ఇదిపై అధిరోహించు; నీ బలాన్ని మళ్లీ శుద్ధి చేసుకుంటూ. నీ స్వజనులు ఇక్కడ మహత్తర కాంతితో ప్రకాశించుగాక. వారి వైపు మధ్యమార్గంగా ముందుకు పో; పక్కకు తప్పి నిలువకు; పితృలోకం—ఇక్కడ దానిని పొందినవాడే ప్రథముడు.
Aghnyā is the ‘cow not to be slain,’ a symbol of inviolate auspiciousness and right order. Here she functions as a benevolent guide who knows the human world and conducts the deceased along the gods’ path toward heaven.
Yama is portrayed as the first mortal to die and the king of the ancestral realm. Honoring him with havis seeks lawful admission of the deceased into the ancestral gathering-place and prevents disorder for the living.
They recall the Pitṛs as successful ritual workers who strengthened key gods and established a protected, prosperous enclosure for descendants. This frames the funeral rite as part of an ongoing ancestral protection that stabilizes the community after death.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.