
Sukta 2.12
Gṛtsamada (Bhārgava)
Indra
Jagatī (RV 2.12 is classically Jagatī; verify per critical edition—many verses are Jagatī with refrain-like close)
ऋग्वेदस्य २.१२ सूक्तं इन्द्रस्य प्रति प्रबलं स्तुतिगीतम्। अत्र सः सृष्टेः स्थैर्यस्य, संग्रामेषु जयस्य, धनबलयोः च प्राप्तेः निर्णायकः शक्तिरिति पुनःपुनः निर्दिश्यते। तस्य आदिमं पराक्रमं स्मार्यते—येन द्यावापृथिवी कम्पेते—तथा सः संग्रामे सर्वैः पक्षैः आहूयमानो देव इति निरूप्यते; सोमपेषकस्य यजमानस्य च प्रति तस्य ध्रुवा सहायता अपि प्रतिपाद्यते।
Mantra 1
यो जात एव प्रथमो मनस्वान्देवो देवान्क्रतुना पर्यभूषत् । यस्य शुष्माद्रोदसी अभ्यसेतां नृम्णस्य मह्ना स जनास इन्द्रः ॥
यो जात एव प्रथमः मनस्वान् देवो देवान् क्रतुना पर्यभूषत्; यस्य शुष्माद् रोदसी अभ्यसेताम्—नृम्णस्य मह्ना स, जनासः, इन्द्रः।
Mantra 2
यः पृथिवीं व्यथमानामदृंहद्यः पर्वतान्प्रकुपिताँ अरम्णात् । यो अन्तरिक्षं विममे वरीयो यो द्यामस्तभ्नात्स जनास इन्द्रः ॥
यः पृथिवीं व्यथमानाम् अदृंहत्, यः पर्वतान् प्रकुपितान् अरम्णात्; यो अन्तरिक्षं विममे वरीयः, यो द्याम् अस्तभ्नात्—स, जनासः, इन्द्रः।
Mantra 3
यो हत्वाहिमरिणात्सप्त सिन्धून्यो गा उदाजदपधा वलस्य । यो अश्मनोरन्तरग्निं जजान संवृक्समत्सु स जनास इन्द्रः ॥
यो हत्वाहिमरिणात् सप्त सिन्धून् विमोचयत्, यो वलस्य गुहायां निहिताः रश्मीर्गाः उदाजत्, योऽश्मनोः अन्तरग्निं समत्सु जजान—स जनास इन्द्रः।
Mantra 4
येनेमा विश्वा च्यवना कृतानि यो दासं वर्णमधरं गुहाकः । श्वघ्नीव यो जिगीवाँल्लक्षमाददर्यः पुष्टानि स जनास इन्द्रः ॥
येन इमानि विश्वा च्यवनानि कृतानि, यो दासं वर्णमधरं गुहाकः अकरोत्; श्वघ्नीव यो जिगीवाँल्लक्षमादद, आर्यः पुष्टानि अविन्दत्—स जनास इन्द्रः।
Mantra 5
यं स्मा पृच्छन्ति कुह सेति घोरमुतेमाहुर्नैषो अस्तीत्येनम् । सो अर्यः पुष्टीर्विज इवा मिनाति श्रदस्मै धत्त स जनास इन्द्रः ॥
यं स्म पृच्छन्ति ‘कुह सेति’ इति घोरम्, उतेमाहुर्नैषोऽस्तीत्येनम्; सोऽर्यः पुष्टीर्विज इव मिनाति—श्रदस्मै धत्त, स जनास इन्द्रः।
Mantra 6
यो रध्रस्य चोदिता यः कृशस्य यो ब्रह्मणो नाधमानस्य कीरेः । युक्तग्राव्णो योऽविता सुशिप्रः सुतसोमस्य स जनास इन्द्रः ॥
यो रध्रस्य चोदिता यः कृशस्य, यो ब्रह्मणो नाधमानस्य कीरेः सहायः। युक्तग्राव्णो योऽविता सुशिप्रः सुतसोमस्य—स जनास इन्द्रः॥
Mantra 7
यस्याश्वासः प्रदिशि यस्य गावो यस्य ग्रामा यस्य विश्वे रथासः । यः सूर्यं य उषसं जजान यो अपां नेता स जनास इन्द्रः ॥
यस्याश्वासः प्रदिशि यस्य गावो यस्य ग्रामाः यस्य विश्वे रथासः। यः सूर्यं य उषसं जजान यो अपां नेता—स जनास इन्द्रः॥
Mantra 8
यं क्रन्दसी संयती विह्वयेते परेऽवर उभया अमित्राः । समानं चिद्रथमातस्थिवांसा नाना हवेते स जनास इन्द्रः ॥
यं क्रन्दसी संयती विह्वयेते परेऽवर उभया अमित्राः। समानं चिद्रथम् आतस्थिवांसौ नाना हवेते—स जनास इन्द्रः॥
Mantra 9
यस्मान्न ऋते विजयन्ते जनासो यं युध्यमाना अवसे हवन्ते । यो विश्वस्य प्रतिमानं बभूव यो अच्युतच्युत्स जनास इन्द्रः ॥
यस्य विना जनाः न विजयं लभन्ते; यं युध्यमानाः अवसे हवन्ते; यो विश्वस्य प्रतिमानं मानदण्डश्च बभूव; योऽच्युतमपि च्यावयति—स जनास इन्द्रः।
Mantra 10
यः शश्वतो मह्येनो दधानानमन्यमानाञ्छर्वा जघान । यः शर्धते नानुददाति शृध्यां यो दस्योर्हन्ता स जनास इन्द्रः ॥
यः शश्वतः मह्येनो दधानान् अन्यमानान् शरैर्जघान; यः शर्धते नानुददाति शृध्यां (विजयभूमिम्); यो दस्योर्हन्ता—स जनास इन्द्रः।
Mantra 11
यः शम्बरं पर्वतेषु क्षियन्तं चत्वारिंश्यां शरद्यन्वविन्दत् । ओजायमानं यो अहिं जघान दानुं शयानं स जनास इन्द्रः ॥
यः पर्वतेषु क्षियन्तं शम्बरं चत्वारिंशत्-शरदान् अन्वविन्दत्; ओजायमानम् अहिं जघान, दानुं शयानम् अपि—स जनास इन्द्रः।
Mantra 12
यः सप्तरश्मिर्वृषभस्तुविष्मानवासृजत्सर्तवे सप्त सिन्धून् । यो रौहिणमस्फुरद्वज्रबाहुर्द्यामारोहन्तं स जनास इन्द्रः ॥
यः सप्त-रश्मिः तुविष्मान् वृषभः सप्त सिन्धून् सर्तवे अवासृजत्; यः वज्रबाहुः द्याम् आरोहन्तं रौहिणम् अस्फुरत्—स जनास इन्द्रः।
Mantra 13
द्यावा चिदस्मै पृथिवी नमेते शुष्माच्चिदस्य पर्वता भयन्ते । यः सोमपा निचितो वज्रबाहुर्यो वज्रहस्तः स जनास इन्द्रः ॥
द्यावा चित् अस्मै पृथिवी नमते; शुष्मात् चित् अस्य पर्वताः भयन्ते। यः सोमपाः निचितः वज्रबाहुः, यः वज्रहस्तः—स जनास इन्द्रः।
Mantra 14
यः सुन्वन्तमवति यः पचन्तं यः शंसन्तं यः शशमानमूती । यस्य ब्रह्म वर्धनं यस्य सोमो यस्येदं राधः स जनास इन्द्रः ॥
यः सुन्वन्तम् अवति, यः पचन्तम्, यः शंसन्तम्, यः शशमानम् ऊती अवति; यस्य ब्रह्म वर्धनम्, यस्य सोमः, यस्य इदं राधः—स जनास इन्द्रः।
Mantra 15
यः सुन्वते पचते दुध्र आ चिद्वाजं दर्दर्षि स किलासि सत्यः । वयं त इन्द्र विश्वह प्रियासः सुवीरासो विदथमा वदेम ॥
यः सुन्वते पचते च, तस्मै त्वम् आ चिद् वाजं दर्दर्षि; स किलासि सत्यः। वयं ते, इन्द्र, विश्वह प्रियासः; सुवीरासो विदथम् आ वदेम।
It declares that Indra is the supreme power behind victory, stability, and the release of strength, and that he reliably rewards those who offer Soma and perform the sacrifice.
The refrain-like ending (“he, O peoples, is Indra”) functions as a liturgical identification: each verse gives a sign of Indra’s power, then confirms his unmistakable identity.
Indra can be read as the awakened will that breaks inner obstacles; when opposing impulses clash within us, the hymn points to a higher strength that restores clarity, courage, and effective action.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.