Rig Veda 2.12.2: Mandala 2, Sukta 12, Mantra 2
Sukta 2.12
Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Indra
Chandas: Jagatī (likely; hymn-level)
Samhita Patha (Devanagari)
यः पृथिवीं व्यथमानामदृंहद्यः पर्वतान्प्रकुपिताँ अरम्णात् । यो अन्तरिक्षं विममे वरीयो यो द्यामस्तभ्नात्स जनास इन्द्रः ॥
Transliteration
yáḥ pṛthivī́ṃ vyáthamānām ádṛṃhat yáḥ párvatān prákupitāṃ árāmṇāt | yó antárikṣaṃ vimáme várīyo yó dyā́m astábhnāt sá janāsa índraḥ ||
Translation
यः पृथिवीं व्यथमानाम् अदृंहत्, यः पर्वतान् प्रकुपितान् अरम्णात्; यो अन्तरिक्षं विममे वरीयः, यो द्याम् अस्तभ्नात्—स, जनासः, इन्द्रः।
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
व्यथमानाम्trembling, being shaken
व्यथमानाम्:
Karma
TypeParticiple (Adjective)
Rootव्यथ् (धातु) → व्यथमान (वर्तमान-कृदन्त)
अदृंहत्made firm, strengthened
अदृंहत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootदृंह् (धातु) ‘to make firm/strengthen’
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पर्वतान्mountains
पर्वतान्:
Karma
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
प्रकुपितान्shaken, agitated
प्रकुपितान्:
Karma
TypeParticiple (Adjective)
Rootकुप् (धातु) + प्र- → प्रकुपित (भूतकृदन्त)
अरम्णात्stilled, checked, made cease
अरम्णात्:
Kriyā
TypeVerb
Rootरम् (धातु) ‘to stop/hold back, make rest’ (Vedic usage) + आ- → आ-रम्
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्तरिक्षम्the midspace, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
विममेmeasured out
विममे:
Kriyā
TypeVerb
Rootमा (धातु) ‘to measure’ + वि- → वि-मा
वरीयःwider, more spacious
वरीयः:
Karma
TypeAdjective
Rootवृ (धातु) → वर (प्रातिपदिक) → वरीयस् (तुलनात्मक-प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्याम्the heaven, sky
द्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
अस्तभ्नात्propped up, supported
अस्तभ्नात्:
Kriyā
TypeVerb
Rootस्तभ् (धातु) ‘to prop, support, make firm’ + आ- → आ-स्तभ्
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जनासःO peoples, O men
जनासः:
Sambodhana
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun (Proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.