Adhyaya 69

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे वंशानुवर्णनं नामाष्टषष्टितमो ऽध्यायः सूत उवाच सात्वतः सत्यसम्पन्नः प्रजज्ञे चतुरः सुतान् भजनं भ्राजमानं च दिव्यं देवावृधं नृपम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਲਿੰਗ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਭਾਗ ਵਿੱਚ “ਵੰਸ਼ਾਨੁਵਰਨਨ” ਨਾਮਕ ਉਨਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਸਤ੍ਯ-ਸੰਪੰਨ ਸਾਤਵਤ ਨੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ: ਭਜਨ, ਭ੍ਰਾਜਮਾਨ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ।

Verse 2

अन्धकं च महाभागं वृष्णिं च यदुनन्दनम् तेषां निसर्गांश्चतुरः शृणुध्वं विस्तरेण वै

ਮਹਾਭਾਗ ਅੰਧਕ ਅਤੇ ਯਦੂਨੰਦਨ ਵ੍ਰਿਸ਼੍ਣੀ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਚਾਰ ਨਿਸਰਗ (ਸਹਜ ਸੁਭਾਵ) ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

Verse 3

सृञ्जय्यां भजनाच्चैव भ्राजमानाद्विजज्ञिरे अयुतायुः शतायुश् च बलवान् हर्षकृत्स्मृतः

ਸ੍ਰਿੰਜਯਾ ਅਤੇ ਭਜਨਾ ਤੋਂ ਭ੍ਰਾਜਮਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ—ਅਯੁਤਾਯੁ, ਸ਼ਤਾਯੁ; ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਨਾਮ ਦਾ ਹੋਰ ਇਕ, ਜੋ ਹਰਸ਼ਕ੍ਰਿਤ (ਆਨੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

तेषां देवावृधो राजा चचार परमं तपः पुत्रः सर्वगुणोपेतो मम भूयादिति स्मरन्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ ਨੇ ਪਰਮ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਯਾਦ ਕਰਦਾ—“ਮੈਨੂੰ ਸਰਵ-ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।”

Verse 5

तस्य बभ्रुरिति ख्यातः पुण्यश्लोको नृपोत्तमः अनुवंशपुराणज्ञा गायन्तीति परिश्रुतम्

ਉਸ ਤੋਂ ‘ਬਭ੍ਰੂ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਪੁੰਨ-ਕੀਰਤੀ ਵਾਲਾ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ ਰਾਜਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਨੁਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਉਸ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 6

गुणान्देवावृधस्याथ कीर्तयन्तो महात्मनः यथैव शृणुमो दूरात् संपश्यामस्तथान्तिकात्

ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ—“ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਸੁਣਦੇ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੁਣ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ।”

Verse 7

बभ्रुः श्रेष्ठो मनुष्याणां देवैर्देवावृधः समः पुरुषाः पञ्च षष्टिस्तु षट् सहस्राणि चाष्ट च

ਬਭ੍ਰੂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ। ਪੁਰਸ਼ ਪੈਂਸਠ ਸਨ; ਅਤੇ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਅੱਠ ਵੀ (ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ) ਸਨ।

Verse 8

ये ऽमृतत्वमनुप्राप्ता बभ्रोर्देवावृधादपि यज्वा दानमतिर्वीरो ब्रह्मण्यस्तु दृढव्रतः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ—ਬਭ੍ਰੂ ਅਤੇ ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ—ਉਹ ਯਜ्ञ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦਾਨ-ਪਰਾਇਣ, ਵੀਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਰਮ ਦੇ ਆਦਰਕ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਸਨ।

Verse 9

कीर्तिमांश् च महातेजाः सात्वतानां महारथः तस्यान्ववाये सम्भूता भोजा वै दैवतोपमाः

ਅਤੇ ‘ਕੀਰਤਿਮਾਨ’ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਥੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਭੋਜ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦੇਵਤੁਲ੍ਯ ਸਨ।

Verse 10

गान्धारी चैव माद्री च वृष्णिभार्ये बभूवतुः गान्धारी जनयामास सुमित्रं मित्रनन्दनम्

ਗਾਂਧਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣੀਆਂ। ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸੁਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

Verse 11

माद्री लेभे च तं पुत्रं ततः सा देवमीढुषम् अनमित्रं शिनिं चैव तावुभौ पुरुषोत्तमौ

ਫਿਰ ਮਾਦਰੀ ਨੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਮੀਢੁਸ਼ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਸ਼ਿਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ—ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਸਨ।

Verse 12

अनमित्रसुतो निघ्नो निघ्नस्य द्वौ बभूवतुः प्रसेनश् च महाभागः सत्राजिच्च सुतावुभौ

ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਘਨ ਹੋਇਆ। ਨਿਘਨ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਮਹਾਂਭਾਗੀ ਪ੍ਰਸੇਨ ਅਤੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ—ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।

Verse 13

तस्य सत्राजितः सूर्यः सखा प्राणसमो ऽभवत् स्यमन्तको नाम मणिर् दत्तस्तस्मै विवस्वता

ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਲਈ ਸੂਰਜ (ਵਿਵਸਵਾਨ) ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਰਗਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਸ੍ਯਮੰਤਕ’ ਨਾਮ ਦੀ ਮਣੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ।

Verse 14

पृथिव्यां सर्वरत्नानाम् असौ राजाभवन्मणिः कदाचिन्मृगयां यातः प्रसेनेन सहैव सः

ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਣੀ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਪ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮ੍ਰਿਗਯਾ (ਸ਼ਿਕਾਰ) ਨੂੰ ਗਿਆ।

Verse 15

वधं प्राप्तो ऽसहायश् च सिंहादेव सुदारुणात् अथ पुत्रः शिनेर्जज्ञे कनिष्ठाद् वृष्णिनन्दनात्

ਸਹਾਰੇ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸ਼ਿਨੀ ਦੇ ਕਨਿੱਠ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ।

Verse 16

सत्यवाक् सत्यसम्पन्नः सत्यकस्तस्य चात्मजः सात्यकिर्युयुधानस्तु शिनेर्नप्ता प्रतापवान्

ਸਤ੍ਯਵਾਕ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਸ਼ਿਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਪੌਤਰਾ ਸਾਤ੍ਯਕੀ, ਜੋ ਯੁਯੁਧਾਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਸੀ।

Verse 17

असंगो युयुधानस्य कुणिस्तस्य सुतो ऽभवत् कुणेर् युगंधरः पुत्रः शैनेया इति कीर्तिताः

ਯੁਯੁਧਾਨ ਤੋਂ ਅਸੰਗ ਜਨਮਿਆ; ਅਸੰਗ ਤੋਂ ਕੁਣਿਸਤ ਹੋਇਆ। ਅਤੇ ਕੁਣੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁਗੰਧਰ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ‘ਸ਼ੈਨੇਯਾ’ ਵੰਸ਼ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

Verse 18

माद्र्याः सुतस्य संजज्ञे सुतो वार्ष्णिर्युधाजितः श्वफल्क इति विख्यातस् त्रैलोक्यहितकारकः

ਮਾਦ੍ਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਰ੍ਸ਼੍ਣੀ-ਵੰਸ਼ੀ ਯੁਧਾਜਿਤ ਜਨਮਿਆ। ਉਹੀ ‘ਸ਼੍ਵਫਲਕ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵਿਖਿਆਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਕਰਤਾਰ ਸੀ।

Verse 19

श्वफल्कश् च महाराजो धर्मात्मा यत्र वर्तते नास्ति व्याधिभयं तत्र नावृष्टिभयमप्युत

ਜਿੱਥੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਮਹਾਰਾਜ ਸ਼੍ਵਫਲਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਰੋਗ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਅਨਾਵ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਡਰ ਵੀ ਨਹੀਂ।

Verse 20

श्वफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्यामवाप सः गान्दिनीं नाम काश्यो हि ददौ तस्मै स्वकन्यकाम्

ਸ਼ਵਫਲਕ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ-ਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਕਾਸ਼ੀਪਤੀ ਨੇ ਗਾਂਦਿਨੀ ਨਾਮ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕੁਆਰੀ ਧੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

Verse 21

सा मातुरुदरस्था वै बहून्वर्षगणान्किल वसन्ती न च संजज्ञे गर्भस्था तां पिताब्रवीत्

ਉਹ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹੀ, ਪਰ ਜਨਮ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਗਰਭਵਤੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 22

जायस्व शीघ्रं भद्रं ते किमर्थं चाभितिष्ठसि प्रोवाच चैनं गर्भस्था सा कन्या गान्दिनी तदा

“ਛੇਤੀ ਜਨਮ ਲੈ—ਤੇਰਾ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ! ਤੂੰ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਦਰ ਹੀ ਟਿਕੀ ਹੈਂ?” ਤਦ ਗਰਭ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਆਰੀ ਗਾਂਦਿਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 23

वर्षत्रयं प्रतिदिनं गामेकां ब्राह्मणाय तु यदि दद्यास्ततः कुक्षेर् निर्गमिष्याम्यहं पितः

“ਪਿਤਾ ਜੀ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਦਿਨ ਇੱਕ ਗਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਗਰਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਸਕਾਂਗੀ।”

Verse 24

तथेत्युवाच तस्या वै पिता काममपूरयत् दाता शूरश् च यज्वा च श्रुतवानतिथिप्रियः

“ਤਥਾਸਤੁ” ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦਾਤਾ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਯਜ્ઞ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼੍ਰੁਤਵਾਨ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀ-ਪ੍ਰਿਯ ਸੀ। ਐਸਾ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦਾਨ-ਯਜ्ञ-ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਕਰਮ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰ ਕੇ ਪਸ਼ੂ (ਜੀਵ) ਨੂੰ ਪਤੀ—ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ—ਵੱਲ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 25

तस्याः पुत्रः स्मृतो ऽक्रूरः श्वफल्काद्भूरिदक्षिणः रत्ना कन्या च शैवस्य ह्य् अक्रूरस्तामवाप्तवान्

ਉਸ ਤੋਂ ਅਕ੍ਰੂਰ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ; ਅਤੇ ਸ਼ਵਫਲਕ ਤੋਂ ਮਹਾਦਾਨੀ ਭੂਰੀਦਕ੍ਸ਼ਿਣ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੈਵ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਧੀ ਰਤਨਾ ਨੂੰ ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 26

अस्यामुत्पादयामास तनयांस्तान्निबोधत उपमन्युस् तथा माङ्गुर् वृतस्तु जनमेजयः

ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ—ਸੁਣੋ ਤੇ ਸਮਝੋ: ਉਪਮਨ੍ਯੁ, ਮਾਂਗੁ, ਵ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਜਨਮੇਜਯ।

Verse 27

गिरिरक्षस्तथोपेक्षः शत्रुघ्नो यो ऽरिमर्दनः धर्मभृद् वृष्टधर्मा च गोधनो ऽथ वरस् तथा

ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਮਭਾਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਉਪੇਖਕ ਹੈ; ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਅਰਿਮਰਦਨ। ਉਹ ਧਰਮ ਦਾ ਧਾਰਕ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਰੂਪ ਧਰਮ-ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਗੋਧਨ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਪਰਮ ਵਰ ਹੈ।

Verse 28

आवाहप्रतिवाहौ च सुधारा च वराङ्गना अक्रूरस्योग्रसेन्यां तु पुत्रौ द्वौ कुलनन्दनौ

ਆਵਾਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਵਾਹ, ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਾ ਨਾਮ ਦੀ ਉੱਤਮ ਨਾਰੀ—ਅਕ੍ਰੂਰ ਦੀ ਉਗ੍ਰਸੇਨਿਆ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਕੁਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।

Verse 29

देववानुपदेवश् च जज्ञाते देवसंमतौ सुमित्रस्य सुतो जज्ञे चित्रकश् च महायशाः

ਦੇਵਵਾਨ ਅਤੇ ਉਪਦੇਵ—ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਯੋਗ—ਜੰਮੇ। ਅਤੇ ਸੁਮਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਚਿਤ੍ਰਕ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

Verse 30

चित्रकस्याभवन्पुत्रा विपृथुः पृथुरेव च अश्वग्रीवः सुबाहुश् च सुधासूकगवेक्षणौ

ਚਿਤ੍ਰਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਵਿਪ੍ਰਥੁ ਅਤੇ ਪૃਥੁ; ਅਸ਼ਵਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਸੁਬਾਹੁ; ਅਤੇ ਸੁਧਾਸੂਕ ਤੇ ਗਵੇਕ੍ਸ਼ਣ। ਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵਿਵਸਥਾ ਹੇਠ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ।

Verse 31

अरिष्टनेमिरश्वश् च धर्मो धर्मभृदेव च सुभूमिर्बहुभूमिश् च श्रविष्ठाश्रवणे स्त्रियौ

ਉਹ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵ ਹੈ; ਉਹ ਧਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦਿਵ੍ਯ ਵੀ। ਉਹ ਸੁਭੂਮੀ ਅਤੇ ਬਹੁਭੂਮੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਵਿਸ਼੍ਠਾ ਤੇ ਸ਼੍ਰਵਣ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇਸਤਰੀ ਰੂਪਾਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪੂਜਿਤ ਹਨ।

Verse 32

अन्धकात्काश्यदुहिता लेभे च चतुरः सुतान् कुकुरं भजमानं च शुचिं कम्बलबर्हिषम्

ਅੰਧਕ ਤੋਂ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ—ਕੁਕੁਰ, ਭਜਮਾਨ, ਸ਼ੁਚਿ ਅਤੇ ਕੰਬਲਬਰ੍ਹਿਸ਼। ਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਵੰਸ਼ ਵਧਿਆ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਜੀਵ ਕਰਮ-ਪਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਰਹੇ।

Verse 33

कुकुरस्य सुतो वृष्णिर् वृष्णेः शूरस्ततो ऽभवत् कपोतरोमातिबलस् तस्य पुत्रो विलोमकः

ਕੁਕੁਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਸ਼੍ਣੀ ਹੋਇਆ; ਵ੍ਰਿਸ਼੍ਣੀ ਤੋਂ ਸ਼ੂਰ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਕਪੋਤਰੋਮਾਤਿਬਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਲੋਮਕ ਸੀ।

Verse 34

तस्यासीत् तुम्बुरुसखो विद्वान्पुत्रो नलः किल ख्यायते स सुनाम्ना तु चन्दनानकदुन्दुभिः

ਉਸ ਦਾ ਨਲ ਨਾਮ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਤੁੰਬੁਰੂ ਦਾ ਸਖਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਨਾਮ ਨਾਲ ‘ਚੰਦਨਾਨਕ-ਦੁੰਦੁਭਿ’ ਨਾਮੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ—ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਨ-ਸੁਗੰਧੀ ਨਗਾਰੇ ਦੀ ਧੁਨ।

Verse 35

तस्मादप्यभिजित्पुत्र उत्पन्नो ऽस्य पुनर्वसुः अश्वमेधं स पुत्रार्थम् आजहार नरोत्तमः

ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅਭਿਜਿਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੁਨਰਵਸੂ ਜੰਮਿਆ। ਉਸ ਨਰੋਤਮ ਨੇ ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਤੀ—ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ।

Verse 36

तस्य मध्ये ऽतिरात्रस्य सदोमध्यात्समुत्थितः ततस्तु विद्वान् सर्वज्ञो दाता यज्वा पुनर्वसुः

ਉਸ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਯੱਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਦਸ ਮੰਡਪ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਮੱਧ ਤੋਂ ਉਹ ਉੱਭਰਿਆ। ਤਦ ਪੁਨਰਵਸੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ—ਕ੍ਰਤੁ-ਵਿਧੀ ਦਾ ਗਿਆਨੀ, ਸਰਵਜ੍ਞ, ਦਾਨੀ ਅਤੇ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਯਜਮਾਨ; ਪਤੀ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ।

Verse 37

तस्यापि पुत्रमिथुनं बभूवाभिजितः किल आहुकश्चाहुकी चैव ख्यातौ कीर्तिमतां वरौ

ਉਸ ਦੇ ਵੀ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੁੜਵਾ ਸੰਤਾਨ ਹੋਈ—ਪੁੱਤਰ ਆਹੁਕ ਅਤੇ ਧੀ ਆਹੁਕੀ। ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ ਅਤੇ ਕੀਰਤਿਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਨ।

Verse 38

आहुकात् काश्यदुहितुर् द्वौ पुत्रौ संबभूवतुः देवकश्चोग्रसेनश् च देवगर्भसमावुभौ

ਆਹੁਕ ਤੋਂ, ਕਾਸ਼੍ਯ ਦੀ ਧੀ ਰਾਹੀਂ, ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਦੇਵਕ ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਵ-ਗਰਭ ਸਮਾਨ, ਸ਼ੁਭ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਸਨ।

Verse 39

देवकस्य सुता राज्ञो जज्ञिरे त्रिदशोपमाः देववान् उपदेवश् च सुदेवो देवरक्षितः

ਰਾਜਾ ਦੇਵਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਸਨ—ਦੇਵਵਾਨ, ਉਪਦੇਵ, ਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਦੇਵਰਕਸ਼ਿਤ।

Verse 40

तेषां स्वसारः सप्तासन् वसुदेवाय ता ददौ वृषदेवोपदेवा च तथान्या देवरक्षिता

ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ ਸਨ; ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ (ਵਿਆਹ ਲਈ) ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਦੇਵਾ, ਉਪਦੇਵੀ ਆਦਿ ਸਨ—ਦੇਵ-ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਸੁਰੱਖਿਅਤ।

Verse 41

श्रीदेवा शान्तिदेवा च सहदेवा तथापरा देवकी चापि तासां च वरिष्ठाभूत्सुमध्यमा

ਸ਼੍ਰੀਦੇਵਾ, ਸ਼ਾਂਤਿਦੇਵਾ, ਸਹਦੇਵਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ; ਅਤੇ ਦੇਵਕੀ ਵੀ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।

Verse 42

नवोग्रसेनस्य सुतास् तेषां कंसस्तु पूर्वजः तेषां पुत्राश्च पौत्राश् च शतशो ऽथ सहस्रशः

ਨਵੋਗ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਸਨ; ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕংস ਜੇਠਾ ਸੀ। ਉਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਰੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ।

Verse 43

देवकस्य सुता पत्नी वसुदेवस्य धीमतः बभूव वन्द्या पूज्या च देवैरपि पतिव्रता

ਦੇਵਕ ਦੀ ਧੀ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ। ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵੰਦਨੀਯ ਤੇ ਪੂਜਨੀਯ ਸੀ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ।

Verse 44

रोहिणी च महाभागा पत्नी चानकदुन्दुभेः पौरवी बाह्लिकसुता संपूज्यासीत्सुरैरपि

ਮਹਾਭਾਗਾ ਰੋਹਿਣੀ ਆਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਪੌਰਵੀ, ਬਾਹਲਿਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸਮ੍ਯਕ ਪੂਜਿਤ ਸੀ।

Verse 45

असूत रोहिणी रामं बलश्रेष्ठं हलायुधम् आश्रितं कंसभीत्या च स्वात्मानं शान्ततेजसम्

ਰੋਹਿਣੀ ਨੇ ਰਾਮ (ਬਲਰਾਮ) ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ—ਬਲ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹਲਾਯੁਧ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਕੰਸ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਤਮ-ਤੇਜ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ।

Verse 46

जाते रामे ऽथ निहते षड्गर्भे चातिदक्षिणे वसुदेवो हरिं धीमान् देवक्यामुदपादयत्

ਰਾਮ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਛੇ ਗਰਭਾਂ ਦੇ ਨਿਹਤ ਹੋ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ—ਅਤਿ ਸ਼ੁਭ ਵੇਲੇ—ਧੀਮਾਨ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਹਰਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਹ ਅਵਤਾਰ ਪਰਮ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ-ਜੀਵ ਦੇ ਪਾਸ਼-ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਕਰ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 47

स एव परमात्मासौ देवदेवो जनार्दनः हलायुधश् च भगवान् अनन्तो रजतप्रभः

ਉਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ ਹੈ; ਉਹੀ ਜਨਾਰਦਨ ਹੈ; ਉਹੀ ਭਗਵਾਨ ਹਲਾਯੁਧ ਹੈ; ਉਹੀ ਅਨੰਤ ਹੈ—ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਦਿਪਤ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਾਮ ਉਸੇ ਇਕ ਪਰਮ ਪਤੀ ਵੱਲ ਹੀ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 48

लिफ़े ओफ़् कृष्ण भृगुशापछलेनैव मानयन्मानुषीं तनुम् बभूव तस्यां देवक्यां वासुदेवो जनार्दन

ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਦੇਹ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਕਰਮ-ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਲੀਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਪਰਮ ਪਤੀ ਅਸੰਗ ਰਹਿ ਕੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 49

उमादेहसमुद्भूता योगनिद्रा च कौशिकी नियोगाद्देवदेवस्य यशोदातनया ह्यभूत्

ਉਮਾ ਦੇ ਦੇਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਯੋਗਨਿਦਰਾ—ਕੌਸ਼ਿਕੀ—ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ (ਮਹਾਦੇਵ) ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੀ ਧੀ ਬਣੀ।

Verse 50

सा चैव प्रकृतिः साक्षात् सर्वदेवनमस्कृता पुरुषो भगवान्कृष्णो धर्ममोक्षफलप्रदः

ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ—ਪਰਾਸ਼ਕਤੀ—ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇਵ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ।

Verse 51

तां कन्यां जगृहे रक्षन् कंसात्स्वस्यात्मजं तदा चतुर्भुजं विशालाक्षं श्रीवत्सकृतलाञ्छनम्

ਤਦ ਕংস ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਚੁੱਕ ਲਈ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਬਾਲਕ ਚਤੁਰਭੁਜ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 52

शङ्खचक्रगदापद्मं धारयन्तं जनार्दनम् यशोदायै प्रदत्त्वा तु वसुदेवश् च बुद्धिमान्

ਫਿਰ ਅਤਿ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਪਦਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਵੈੰ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 53

दत्त्वैनं नन्दगोपस्य रक्षतामिति चाब्रवीत् रक्षकं जगतां विष्णुं स्वेच्छया धृतविग्रहम्

ਉਸ ਨੂੰ ਨੰਦ ਗੋਪ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ।” ਉਹ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦੇਹ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। (ਸ਼ੈਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਨੁਸਾਰ ਐਸੇ ਰੱਖਿਆ-ਅਵਤਾਰ ਪਰਮ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।)

Verse 54

प्रसादाच्चैव देवस्य शिवस्यामिततेजसः रामेण सार्धं तं दत्त्वा वरदं परमेश्वरम्

ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਉਹ (ਭਗਵਾਨ) ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ (ਦਿਵ੍ਯ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਵਜੋਂ) ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋਏ।

Verse 55

भूभारनिग्रहार्थं च ह्य् अवतीर्णं जगद्गुरुम् अतो वै सर्वकल्याणं यादवानां भविष्यति

ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਨਿਗ੍ਰਹ ਕਰਨ ਲਈ ਜਗਦਗੁਰੂ ਅਵਤਰੀਤ ਹੋਏ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਯਾਦਵਾਂ ਲਈ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਰਬ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 56

अयं स गर्भो देवक्या यो नः क्लेश्यान्हरिष्यति उग्रसेनात्मजायाथ कंसायानकदुन्दुभिः

“ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਉਹ ਬੱਚਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਕਲੇਸ਼ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ”—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਆਨਕਦੁੰਦੁਭੀ (ਵਸੁਦੇਵ) ਨੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੰਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

Verse 57

निवेदयामास तदा जातां कन्यां सुलक्षणाम् अस्यास्तवाष्टमो गर्भो देवक्याः कंस सुव्रत

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਸੁਲੱਖਣੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ—“ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤੀ ਕੰਸ, ਇਹ ਦੇਵਕੀ ਦੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅੱਠਵੀਂ ਸੰਤਾਨ ਹੈ।”

Verse 58

मृत्युर् एव न संदेह इति वाणी पुरातनी ततस्तां हन्तुमारेभे कंसः सोल्लङ्घ्य चांबरम्

“ਮੌਤ ਹੀ ਹੈ—ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ”—ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਬਾਣੀ ਹੋਈ; ਤਦ ਕੰਸ ਉੱਚੇ ਆਸਨ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 59

उवाचाष्टभुजा देवी मेघगंभीरया गिरा रक्षस्व तत्स्वकं देहम् आयातो मृत्युरेव ते

ਅੱਠ ਭੁਜਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਬੱਦਲ-ਗਰਜ ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ—“ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਬਚਾ; ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਮੌਤ ਆਪ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ।”

Verse 60

रक्षमाणस्य देहस्य मायावी कंसरूपिणः किं कृतं दुष्कृतं मूर्ख जातः खलु तवान्तकृत्

ਦੇਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਤੈਨੂੰ ਕংস-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਉਸ ਮਾਇਆਵੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—“ਹੇ ਮੂਰਖ! ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ? ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਜੰਮਿਆ ਹੈ ਉਹੀ ਤੇਰਾ ਮੌਤ-ਕਰਤਾ ਹੈ।”

Verse 61

देवक्याः स भयात्कंसो जघानैवाष्टमं त्विति स्मरन्ति विहितो मृत्युर् देवक्यास् तनयो ऽष्टमः

ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਕংস ਨੇ “ਇਹੀ ਅੱਠਵਾਂ ਹੈ” ਸਮਝ ਕੇ (ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਨੂੰ) ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕংস ਦੀ ਵਿਧਿ-ਨਿਯਤ ਮੌਤ ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਸੀ—ਜੋ ਕংস ਲਈ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਮੌਤ-ਰੂਪ ਬਣਨਾ ਸੀ।

Verse 62

यस्तत्प्रतिकृतौ यत्नो भोजस्यासीद्वृथा हरेः प्रभावान्मुनिशार्दूलास् तया चैव जडीकृतः

ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਭੋਜਰਾਜ ਦਾ ਜਤਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਅਰਥ ਹੋਇਆ; ਹੇ ਮੁਨੀ-ਸ਼ਾਰਦੂਲੋ! ਹਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੜ੍ਹ ਤੇ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 63

कंसो ऽपि निहतस्तेन कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा निहता बहवश्चान्ये देवब्राह्मणघातिनः

ਉਸ ਅਕਲਿਸ਼ਟਕਰਮਾ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕংস ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਘਾਤਕ ਹੋਰ ਬਹੁਤੇ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।

Verse 64

तस्य कृष्णस्य तनयाः प्रद्युम्नप्रमुखास् तथा बहवः परिसंख्याताः सर्वे युद्धविशारदाः

ਉਸ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਆਦਿ ਬਹੁਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ—ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ—ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਯੁੱਧ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ।

Verse 65

कृष्णपुत्राः समाख्याताः कृष्णेन सदृशाः सुताः पुत्रेष्वेतेषु सर्वेषु चारुदेष्णादयो हरेः

ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਹੇ ਗਏ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਹੀ ਤੇਜਸਵੀ ਸੁਤ। ਹਰੀ ਦੇ ਸਭ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣ ਆਦਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ।

Verse 66

विशिष्टा बलवन्तश् च रौक्मिणेयारिसूदनाः षोडशस्त्रीसहस्राणि शतमेकं तथाधिकम्

ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸਨ—ਰੁਕਮਿਣੀ-ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ। (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ) ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਸੌ ਵੱਧ।

Verse 67

कृष्णस्य तासु सर्वासु प्रिया ज्येष्ठा च रुक्मिणी तया द्वादशवर्षाणि कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਮਿਣੀ ਜੇਠੀ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯ ਵੀ। ਅਕਲਿਸ਼ਟਕਰਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ (ਸੁਖ ਨਾਲ) ਬਿਤਾਏ।

Verse 68

उष्यता वायुभक्षेण पुत्रार्थं पूजितो हरः चारुदेष्णः सुचारुश् च चारुवेषो यशोधरः

ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹਵਾ ਨੂੰ ਹੀ ਆਹਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਤਦ ਉਹ ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣ, ਸੁਚਾਰੁ, ਚਾਰੁਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਯਸ਼ੋਧਰ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ।

Verse 69

चारुश्रवाश्चारुयशाः प्रद्युम्नः साम्ब एव च एते लब्धास्तु कृष्णेन शूलपाणिप्रसादतः

ਚਾਰੁਸ਼੍ਰਵਾ, ਚਾਰੁਯਸ਼ਾ, ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਅਤੇ ਸਾਂਬ—ਇਹ ਸਭ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ (ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਕਿਰਪਾ-ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 70

तान् दृष्ट्वा तनयान्वीरान् रौक्मिणेयांश् च रुक्मिणीम् जाम्बवत्यब्रवीत्कृष्णं भार्या कृष्णस्य धीमतः

ਉਹਨਾਂ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ—ਰੁਕਮਿਣੀ ਦੇ ਰੌਕਮਿਣੇਯ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ—ਅਤੇ ਰੁਕਮਿਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂਬਵਤੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

Verse 71

मम त्वं पुण्डरीकाक्ष विशिष्टं गुणवत्तरम् सुरेशसंमितं पुत्रं प्रसन्नो दातुमर्हसि

ਹੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ਼ਸ਼! ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਬਖ਼ਸ਼ੋ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਵਰਗਾ ਉੱਤਮ ਹੋਵੇ।

Verse 72

जाम्बवत्या वचः श्रुत्वा जगन्नाथस्ततो हरिः तपस्तप्तुं समारेभे तपोनिधिरनिन्दितः

ਜਾਂਬਵਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਗੰਨਾਥ ਹਰੀ ਨੇ ਤਦ ਤਪ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ; ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਤਪ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਆਤਮ-ਸਾਧਨਾ ਦੇ ਤਾਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।

Verse 73

सो ऽथ नारायणः कृष्णः शङ्खचक्रगदाधरः व्याघ्रपादस्य च मुनेर् गत्वा चैवाश्रमोत्तमम्

ਤਦ ਨਾਰਾਇਣ-ਸਰੂਪ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਮੁਨੀ ਵਿਆਘ੍ਰਪਾਦ ਦੇ ਉੱਤਮ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਗਿਆ।

Verse 74

ऋषिं दृष्ट्वा त्वङ्गिरसं प्रणिपत्य जनार्दनः दिव्यं पाशुपतं योगं लब्धवांस्तस्य चाज्ञया

ਅੰਗਿਰਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ—ਜੋ ਪਸ਼ੂ (ਬੱਧ ਜੀਵ) ਨੂੰ ਪਾਸ਼ (ਬੰਧਨ) ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਕੇ ਪਤੀ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 75

प्रलुप्तश्मश्रुकेशश् च घृताक्तो मुञ्जमेखली दीक्षितो भगवान्कृष्णस् तताप च परंतपः

ਦਾੜ੍ਹੀ ਤੇ ਕੇਸ ਮੁੰਡਵਾ ਕੇ, ਘੀ ਨਾਲ ਲੇਪ ਕਰਕੇ, ਮੁੰਜ-ਘਾਹ ਦੀ ਮੇਖਲਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਦੀਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਹੇ ਪਰੰਤਪ—ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 76

ऊर्ध्वबाहुर् निरालंबः पादाङ्गुष्ठाग्रधिष्ठितः फलाम्बनिलभोजी च ऋतुत्रयम् अधोक्षजः

ਬਾਹਾਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਸਹਾਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਪੈਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੀ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਕੇ, ਫਲ-ਜਲ-ਵਾਯੂ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਰੁੱਤਾਂ ਤੱਕ—ਉਹ ਅਧੋક્ષਜ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਡੋਲ ਰਿਹਾ।

Verse 77

तपसा तस्य संतुष्टो ददौ रुद्रो बहून् वरान् साम्बं जांबवतीपुत्रं कृष्णाय च महात्मने

ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਬਹੁਤੇ ਵਰ ਦਿੱਤੇ; ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜਾਮਬਵਤੀ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਪੁੱਤਰ ਸਾਂਬ ਭੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ।

Verse 78

तथा जांबवती चैव सांबं भार्या हरेः सुतम् प्रहर्षमतुलं लेभे लब्ध्वादित्यं यथादितिः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਮਬਵਤੀ ਨੇ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਸਾਂਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੁੱਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ—ਜਿਵੇਂ ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਆਦਿਤ੍ਯ (ਸੂਰਜ) ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ।

Verse 79

बाणस्य च तदा तेन छेदितं मुनिपुङ्गवाः भुजानां चैव साहस्रं शापाद्रुद्रस्य धीमतः

ਹੇ ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਤਦ ਉਸ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਨੇ ਬਾਣ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਇਹ ਧੀਮਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਹੀ ਫਲ ਸੀ।

Verse 80

अथ दैत्यवधं चक्रे हलायुधसहायवान् तथा दुष्टक्षितीशानां लीलयैव रणाजिरे

ਤਦ ਹਲਾਯੁਧ (ਬਲਰਾਮ) ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਟ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੇਵਲ ਲੀਲਾ-ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।

Verse 81

स हत्वा देवसम्भूतं नरकं दैत्यपुङ्गवम् ब्राह्मणस्योर्ध्वचक्रस्य वरदानान्महात्मनः

ਉਸ ਨੇ ਦੇਵ-ਸੰਭੂਤ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਰਕ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਊਰਧਵਚਕ੍ਰ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ।

Verse 82

स्वोपभोग्यानि कन्यानां षोडशातुलविक्रमः शताधिकानि जग्राह सहस्राणि महाबलः

ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਅਤੁਲ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭੋਗ ਲਈ ਕਨਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਹਜ਼ਾਰ—ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ—ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ।

Verse 83

शापव्याजेन विप्राणाम् उपसंहृतवान् कुलम् संहृत्य तत्कुलं चैव प्रभासे ऽतिष्ठदच्युतः

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਕੁਲ ਦਾ ਉਪਸੰਹਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਵੰਸ਼ ਸਮੇਟ ਕੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ।

Verse 84

तदा तस्यैव तु गतं वर्षाणामधिकं शतम् कृष्णस्य द्वारकायां वै जराक्लेशापहारिणः

ਤਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਉਸੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ—ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

Verse 85

विश्वामित्रस्य कण्वस्य नारदस्य च धीमतः शापं पिण्डारके ऽरक्षद् वचो दुर्वाससस्तदा

ਤਦ ਪਿੰਡਾਰਕ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਕਣਵ ਅਤੇ ਧੀਮਾਨ ਨਾਰਦ ਦੇ ਉਚਾਰੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਦੁਰਵਾਸਾ ਮੁਨੀ ਦਾ ਬਚਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਬਣਿਆ।

Verse 86

त्यक्त्वा च मानुषं रूपं जरकास्त्रच्छलेन तु अनुगृह्य च कृष्णो ऽपि लुब्धकं प्रययौ दिवम्

ਜਰਾ ਦੇ ਤੀਰ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਏ।

Verse 87

अष्टावक्रस्य शापेन भार्याः कृष्णस्य धीमतः चौरैश्चापहृताः सर्वास् तस्य मायाबलेन च

ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਧੀਮਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਪਤਨੀਆਂ ਚੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਪਹਰਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ—ਉਸ (ਸ਼ਾਪ-ਜਨਿਤ) ਮਾਇਆ-ਬਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਵੀ।

Verse 88

बलभद्रो ऽपि संत्यज्य नागो भूत्वा जगाम च महिष्यस्तस्य कृष्णस्य रुक्मिणीप्रमुखाः शुभाः

ਬਲਭਦ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕੇ ਨਾਗ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਮਹਿਸ਼ੀਆਂ—ਰੁਕਮਿਣੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ—ਉਹ ਵੀ (ਮਰਤ੍ਯ ਭਾਵ) ਤੋਂ ਨਿਵ੍ਰਿਤ ਹੋਈਆਂ।

Verse 89

सहाग्निं विविशुः सर्वाः कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा रेवती च तथा देवी बलभद्रेण धीमता

ਅਕਲਿਸ਼ਟ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈਆਂ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀ ਰੇਵਤੀ ਵੀ ਧੀਮਾਨ ਬਲਭਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ (ਅੱਗ ਵਿੱਚ) ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੋਈ।

Verse 90

प्रविष्टा पावकं विप्राः सा च भर्तृपथं गता प्रेतकार्यं हरेः कृत्वा पार्थः परमवीर्यवान्

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਹਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਤਕਰਮ ਕਰਕੇ ਪਰਮ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਪਾਰਥ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 91

रामस्य च तथान्येषां वृष्णीनामपि सुव्रतः कन्दमूलफलैस्तस्य बलिकार्यं चकार सः

ਉੱਤਮ ਵਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨਿਯਮੀ ਮੁਨੀ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਲੀ-ਕਰਮ ਕੀਤਾ। ਕੰਦ, ਮੂਲ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਬਲੀ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ।

Verse 92

द्रव्याभावात् स्वयं पार्थो भ्रातृभिश् च दिवं गतः एवं संक्षेपतः प्रोक्तः कृष्णस्याक्लिष्टकर्मणः

ਸਾਮਗਰੀ ਦੇ ਅਭਾਵ ਕਾਰਨ ਪਾਰਥ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਕਲਿਸ਼ਟ, ਅਨਾਇਾਸ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।

Verse 93

प्रभावो विलयश्चैव स्वेच्छयैव महात्मनः इत्येतत्सोमवंशानां नृपाणां चरितं द्विजाः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਤ्थਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਲਯ—ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਏ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਇਹ ਸੋਮਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਚਰਿਤ੍ਰ ਹੈ।

Verse 94

यः पठेच्छृणुयाद्वापि ब्राह्मणान् श्रावयेदपि स याति वैष्णवं लोकं नात्र कार्या विचारणा

ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਪਾਠ ਕਰਵਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।