Sukta 29
Rishi: Atharvanic tradition (exact r̥ṣi attribution for this individual verse is not explicit in the provided excerpt; commonly treated as Atharvan/Angiras-type benediction).
Devata: Agni (Jātavedas), Tvaṣṭṛ, Savitar (composite benedictive invocation).
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (benedictive pādas; exact metrical classification may vary by pada-counting in recensional analysis).
AV 2.29 हा दीर्घायुष्य व समृद्धी देणारा आशीर्वादात्मक मंत्र आहे. तो लाभार्थ्यात दीर्घायुष्य ‘रोवतो’ आणि अग्नी (जातवेदस्) याची उष्णशक्ती, त्वष्टृची घडण/रचनाशक्ती, आणि सवितृची शुभप्रेरणा यांच्या माध्यमातून ते स्थिर करतो. यात आयुष्याला प्रजा (सुरक्षित संतती) आणि रायस्-पोष (धनाची भरभराटी वाढ) यांच्याशी जोडले असून, पुनर्स्थापित, अजर अशी जीवनशक्ती (ऊर्जा) आणि तेजस्वी कल्याण (वर्चस्) याच्या घोषणेद्वारे हा वर ‘मुद्रित’ केला आहे.
Mantras
Mantra 1
दीर्घायुष्यम्। पार्थि॑वस्य॒ रसे॑ देवा॒ भग॑स्य त॒न्वो॒३ बले॑ । आ॒यु॒ष्यऽम॒स्मा अ॒ग्निः सूर्यो वर्च॒ आ धा॒द् बृह॒स्पतिः॑
याला दीर्घायुष्य लाभो. पार्थिव रसात—देवांनी, भगाच्या भागात, तनाच्या बळात—हे स्थापन केले आहे. या पुरुषासाठी अग्नी, सूर्य आणि बृहस्पती यांनी आयुष्य आणि वर्चस् (तेज) स्थापन केले आहे.
Mantra 2
आयु॑र॒स्मै धे॑हि जातवेदः प्रजां त्व॑ष्टरधि॒निधे॑ह्य॒स्मै। रा॒यस्पोषं॑ सवित॒रा सु॑वा॒स्मै श॒तं जी॑वाति श॒रद॒स्तवा॒यम्
हे जातवेदस्, या पुरुषाला आयुष्य दे; आणि हे त्वष्टृ, याच्यावर प्रजा (संतती) दृढपणे स्थापित कर. हे सविता, याच्यासाठी धन-समृद्धीची पुष्ट वाढ प्रेरित कर; तुझ्या कृपेने हा पुरुष शंभर शरद् (वर्षे) जिवो.
Mantra 3
आ॒शीर्ण॒ ऊर्ज॑मु॒त सौ॑प्रजा॒स्त्वं दक्षं॑ धत्तं॒ द्रवि॑णं॒ सचे॑तसौ । जयं॒ क्षेत्रा॑णि॒ सह॑सा॒यमि॑न्द्र कृण्वा॒नो अ॒न्यानध॑रान्त्स॒पत्ना॑न्
आमच्यासाठी आशीर्वाद असो—पोषक ऊर्जा आणि उत्तम संतती. तू, आणि तुम्ही दोघेही एकचित्ताने, आमच्यात दक्षता (दक्षं) व द्रविण (धन-संपदा) स्थापित करा. हे इंद्रा, बळाने क्षेत्रे जिंकत, आमच्या सपत्नांना (प्रतिस्पर्धी/शत्रू) खाली दाबून इतरांना अधीन कर.
Mantra 4
इन्द्रे॑ण द॒त्तो वरु॑णेन शि॒ष्टो म॒रुद्भि॑रु॒ग्रः प्रहि॑तो न॒ आग॑न्। ए॒ष वां॑ द्यावापृथिवी उ॒पस्थे॒ मा क्षु॑ध॒न्मा तृ॑षत्
इंद्राने दिलेले, वरुणाने शिस्त लावलेले, मरुतांनी पाठवलेले—उग्र (शक्ती) आमच्याकडे येऊन पोहोचले आहे. हे द्यावा-पृथिवी! ही (जबाबदारी/रक्षा) तुमच्या कुशीत आहे; याला भूक लागू नये, तहान लागू नये.
Mantra 5
ऊर्ज॑मस्मा ऊर्जस्वती धत्तं॒ पयो॑ अस्मै पयस्वती धत्तम्। ऊर्ज॑म॒स्मै द्यावा॑पृथि॒वी अ॑धातां॒ विश्वे॑ दे॒वा म॒रुत॒ ऊर्ज॒मापः॑
हे ऊर्जस्वती! याला ऊर्ज (बल) धारण कर; हे पयस्वती! याला पयस् (दूध/पोषक रस) धारण कर. द्यावा-पृथिवी याच्यासाठी ऊर्ज स्थापन करो; विश्वे देव, मरुत् आणि आपः—याला ऊर्ज (बल) प्रदान करो.
Mantra 6
शि॒वाभि॑ष्टे॒ हृद॑यं तर्पयाम्यनमी॒वो मो॑दिषीष्ठाः सु॒वर्चाः॑ । स॒वा॒सिनौ॑ पिबतां म॒न्थमे॒तम॒श्विनो॑ रू॒पं प॑रि॒धाय॑ मा॒याम्
या शिव (कल्याणकारी), अभिष्ट (इच्छित) पेयाने मी हृदय तृप्त करतो/करते. तू रोगरहित राहा; आनंदित हो आणि सुंदर तेजाने उजळ. अश्विनौ, आपले रूप व मायाशक्ती (अद्भुत वैद्यकीय शक्ती) धारण करून, विधिपूर्वक हा मंथ पिऊ देत.
Mantra 7
इन्द्र॑ ए॒तां स॑सृजे विद्धो अग्र॑ ऊ॒र्जां स्व॒धाम॒जरां॒ सा त॑ ए॒षा। तया॒ त्वं जी॑व श॒रदः॑ सु॒वर्चा॒ मा त॒ आ सु॑स्रोद् भि॒षज॑स्ते अक्रन्
इंद्रा! आदिकाळी, जरी तू विद्ध झालास तरी, तू हे प्रकट केलेस—ऊर्जा, स्वधा-शक्ती, अजर-अविनाशी; हेच तुझ्यासाठी आहे. हिच्या बळावर तू अनेक शरदऋतूंपर्यंत जग, सुवर्चस्वी होऊन तेजस्वी राहा; ते तुझ्यावरून वाहून जाऊन क्षय होऊ नये—कारण भिषजांनी (वैद्यांनी) तुझ्यासाठी उपचार सिद्ध केला आहे.
Frequently Asked Questions
It is used as an āyuṣya–paustika blessing to secure long life, health and radiance, along with stable progeny and the flourishing increase of wealth for a beneficiary.
Agni is asked to bestow life, Tvaṣṭṛ to firmly ‘set’ progeny and bodily continuity, and Savitar to ‘impel’ prosperity and auspicious growth—together covering life, lineage, and livelihood.
It is a standard Vedic longevity formula meaning a full, complete lifespan—living through many yearly cycles with sustained strength, radiance (varcas), and freedom from premature decline.
Ask anything about Sukta 29 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.