Adhyaya 167

Verse 2

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तत्रस्थां भूतमातृकाम् । सावित्र्या वारूणे भागे शतधन्वंतरे स्थिताम् । नवकोटि गणैर्युक्तां प्रेतभूतसमाकुलाम् । पूजितां सिद्धगंधर्वैर्देवादिभिरनेकशः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി, തുടർന്ന് അവിടെ വസിക്കുന്ന ഭൂതമാതൃകയെ ദർശിക്കുവാൻ പോകണം. അവൾ സാവിത്രിയുടെ വാർുണ-ഭാഗത്തിൽ, ശതധനുസ്സിന്റെ അന്തരത്തിൽ സ്ഥിതയാണ്; ഒൻപതു കോടി ഗണങ്ങളാൽ യുക്ത, പ്രേത-ഭൂതസമാകുല, സിദ്ധ-ഗന്ധർവ-ദേവാദികളാൽ പലവട്ടം പൂജിതയാണ്।

Verse 3

देव्युवाच । भूतमातेति संहृष्टा ग्रामेग्रामे पुरेपुरे । गायन्नृत्यन्हसंल्लोकः सर्वतः परिधावति

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—‘ഭൂതമാതാ!’ എന്നു വിളിച്ചു ഹർഷത്തോടെ ജനങ്ങൾ ഗ്രാമം ഗ്രാമമായി, പട്ടണം പട്ടണമായി പാടിയും നൃത്തം ചെയ്തും ചിരിച്ചും എല്ലാദിക്കുകളിലേക്കും ഓടുന്നു।

Verse 4

उन्मत्तवत्प्रलपते क्षितौ पतति मत्तवत् । क्रुद्धवद्धावति परान्मृतवत्कृष्यते हि सः

അവൻ ഉന്മത്തരുപോലെ പ്രലപിക്കുന്നു, മത്തനുപോലെ നിലത്തു വീഴുന്നു; ക്രുദ്ധനുപോലെ മറ്റുള്ളവരിലേക്കു പാഞ്ഞുചെല്ലുന്നു, മരിച്ചവനെപ്പോലെ അവനെ വലിച്ചിഴക്കുന്നു।

Verse 5

सुखभंगांश्च कुरुते लोको वातगृहीतवत् । भूतवद्भस्ममूत्रांबुकर्दमानवगाहते

ജനങ്ങൾ വാതഗ്രസ്തനെപ്പോലെ സാധാരണ സുഖശാന്തി തകർക്കുന്നു; ഭൂതഗ്രസ്തരെപ്പോലെ ചാരം, മൂത്രം, വെള്ളം, ചെളി എന്നിവയിൽ ഇറങ്ങി മുങ്ങുന്നു।

Verse 6

किमेष शास्त्रनिर्दिष्टो मार्गः किमुत लौकिकः । मुह्यते मे मनो देव तेन त्वं वक्तुमर्हसि

ഇത് ശാസ്ത്രം നിർദ്ദേശിച്ച മാർഗമാണോ, അല്ലെങ്കിൽ വെറും ലോകാചാരമോ? ഹേ ദേവാ, എന്റെ മനസ്സ് ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാണ്; അതിനാൽ നിങ്ങൾ വിശദീകരിക്കണം।

Verse 7

कथं सा पुरुषैः पूज्या प्रभासक्षेत्रवासिभिः । कस्मात्तत्र गता देवी कस्मिन्काले समागता । कस्मिन्दिने तु मासे तु तस्याः कार्यो महोत्सवः

പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിൽ വസിക്കുന്ന ജനങ്ങൾ ആ ദേവിയെ എങ്ങനെ പൂജിക്കണം? ഏതു കാരണത്താൽ ദേവി അവിടെ പോയി, ഏതു സമയത്ത് അവിടെ എത്തി? അവളുടെ മഹോത്സവം ഏതു ദിവസം, ഏതു മാസത്തിൽ നടത്തണം?

Verse 8

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यत्ते किंचिन्मनोगतम् । आस्तिकाः श्रद्दधानाश्च भवन्तीति मतिर्मम

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവി, കേൾക്കുക; നിന്റെ മനസ്സിൽ ഉദിച്ചതു ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു. എന്റെ ഉറച്ച ധാരണ ഇതാണ്—ജനങ്ങൾ ആസ്തികരും ശ്രദ്ധാവാന്മാരും ആകുന്നു.

Verse 9

चाक्षुषस्यान्तरेऽतीते प्राप्ते वैवस्वतेऽन्तरे । दक्षापमानात्संजाता तदा पर्वतपुत्रिका

ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരമൊഴിഞ്ഞ് വൈവസ്വത മന്വന്തരമെത്തിയപ്പോൾ, ദക്ഷന്റെ അപമാനത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച പർവ്വതപുത്രിക (ദേവി) അപ്പോൾ വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷയായി.

Verse 10

द्वापरे तु द्वितीये वै दत्ता त्वं पर्वतेन मे । विवाहे चैव संजाते सर्वदेवमनोरमे

രണ്ടാം ദ്വാപരയുഗത്തിൽ പർവ്വതൻ (ഹിമാലയം) നിന്നെ എനിക്കു സമർപ്പിച്ചു; വിവാഹം നടന്നപ്പോൾ അത് സർവ്വദേവന്മാർക്കും ആനന്ദകരമായി.

Verse 11

त्वया च सहितः पूर्वं मन्दरे चारुकंदरे । अक्रीडं च मुदा युक्तो दिव्यक्रीडनकैः प्रिये । पीनोन्नतनितंबेन भ्राजमाना कुचोन्नताम्

ഹേ പ്രിയേ, മുമ്പ് ഞാൻ നിന്നോടൊപ്പം മന്ദരപർവ്വതത്തിലെ മനോഹര ഗുഹകളിൽ ദിവ്യ ക്രീഡോപകരണങ്ങളോടെ ആനന്ദത്തോടെ വിഹരിച്ചു; പുഷ്ടമായ ഉയർന്ന നിതംബവും ഉയർന്ന സ്തനവും കൊണ്ടു നീ ദീപ്തിയായി ശോഭിച്ചു.

Verse 12

सिताब्जवदनां हृष्टां दृष्ट्वाऽहं त्वां महाप्रभाम् । दग्धकामतरोः कन्दकंदलीमिव निःसृताम् । महार्हशयनस्थां त्वां तदा कामितवानहम्

നിന്നെ—ഹർഷഭരിതയായ, ശ്വേതപദ്മമുഖിയായ, മഹാപ്രഭാമയിയായ—കണ്ടപ്പോൾ, ദഗ്ധമായ കാമതരുവിൽ നിന്നു কোমല കന്ദലിക പുറപ്പെടുന്നതുപോലെ, മഹാർഹ ശയ്യയിൽ ശയിച്ചിരുന്ന നിന്നെ അന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു।

Verse 13

सुरते तव संजातं दिव्यं वर्षशतं यदा । तदा देवि समुत्थाय निरोधान्निर्गता बहिः

നിന്റെ സുരതത്തിൽ ദിവ്യമായ നൂറു വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ഹേ ദേവി, നീ എഴുന്നേറ്റ് നിയന്ത്രണബന്ധനത്തിൽ നിന്നു വിമുക്തയായി പുറത്തേക്കു പോയി।

Verse 14

तवोदकात्समुत्तस्थौ नार्येका गह्वरोदरा । कृष्णा करालवदना पिंगाक्षी मुक्तमूर्धजा

നിന്റെ ഉദകത്തിൽ (രസത്തിൽ) നിന്നു ഒരു സ്ത്രീ ഉദ്ഭവിച്ചു—ഗഹ്വരോദര; കൃഷ്ണവർണ്ണ, കരാളമുഖി, പിംഗാക്ഷി, മുക്തമൂർധജ (അഴിച്ചിട്ട മുടിയുള്ളവൾ)।

Verse 15

कपालमालाभरणा बद्धमुण्डार्धपिंडका । खट्वांगकंकालधरा रुण्डमुंडकरा शिवा

അവൾ കപാലമാലാഭരണത്തോടെ അലങ്കൃതയായി, ബന്ധിച്ച അർധമുണ്ഡങ്ങളുടെ കൂട്ടം ധരിച്ചവൾ; ഖട്വാംഗവും കങ്കാലവും വഹിച്ച്, കൈകളിൽ രുണ്ഡ-മുണ്ഡങ്ങൾ പിടിച്ച ഉഗ്ര ശിവാ.

Verse 16

द्वीपिचर्माम्बरधरा रणत्किंकिणिमेखला । डमड्डमरुकारा च फेत्कारपूरिताम्बरा

അവൾ ദ്വീപിചർമ്മാംബരം ധരിച്ചവൾ, റണിക്കുന്ന കിങ്കിണിമേഖല കെട്ടിയവൾ; ഡമരുവിന്റെ ഡം-ഡം നാദം മുഴക്കി, തന്റെ ഫേത്കാരത്തോടെ ആകാശം നിറച്ചു।

Verse 17

तस्याश्च पार्श्वगा अन्यास्तासां नामानि मे शृणु । सख्यो ब्राह्मणराक्षस्यस्तासां चैव सुदर्शनाः

അവളുടെ പാർശ്വത്തിൽ മറ്റു സ്ത്രീകളും ഉണ്ടായിരുന്നു—അവരുടെ നാമങ്ങൾ എനിക്കു നിന്നു കേൾക്കുക. അവർ അവളുടെ സഖികൾ, ബ്രാഹ്മണ-രാക്ഷസിമാർ; അവരും മനോഹരദർശിനികൾ ആയിരുന്നു.

Verse 18

दशकोटिप्रभेदेन धरां व्याप्य सुसंस्थिताः । मुख्यास्तत्र चतस्रो वै महाबलपराक्रमाः

പത്തു കോടി വിധ ഭേദങ്ങളായി ഭൂമിയാകെ വ്യാപിച്ച് അവർ ഉറച്ച നിലയിൽ സ്ഥാപിതരാണ്. അവരിൽ നാലുപേർ പ്രധാനരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; മഹാബലവും വീരപരാക്രമവും ഉള്ളവർ.

Verse 19

रक्तवर्णा महाजिह्वाऽक्षया वै पापकारिणी । एतासामन्वये जाताः पृथिव्यां ब्रह्मराक्षसाः

അവർ രക്തവർണ്ണികൾ, മഹാജിഹ്വകൾ, അക്ഷയികൾ, സത്യമായും പാപകർമ്മിണികൾ. ഇവരുടെ വംശപരമ്പരയിൽ ഭൂമിയിൽ ബ്രഹ്മ-രാക്ഷസർ ജനിച്ചു.

Verse 20

श्लेष्मातकतरौ ह्येते प्रायशः सुकृतालयाः । उत्तालतालचपला नृत्यंति च हसंति च

ഇവർ കൂടുതലും ശ്ലേഷ്മാതക വൃക്ഷങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു; പുണ്യം നിക്ഷിപ്തമായ ഇടങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവർ. ഉച്ച താള-ലയത്തിൽ ചപലരായി അവർ നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചിരിക്കയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 21

विज्ञेया इह लोकेऽस्मिन्भूतानां मूलनायकाः । अतिकृष्णा भवन्त्येते व्यंतरान्तरचारिणः

ഈ ലോകത്തിൽ ഇവരെ ഭൂതങ്ങളുടെ ആദിമൂല നായകരായി അറിയുക. ഇവർ അത്യന്തം കൃഷ്ണവർണ്ണികൾ; വ്യന്തരരായി അന്തർസ്ഥാനങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

Verse 22

वृक्षाग्रमात्रमाकाशं ते चरंति न संशयः

അവർ വൃക്ഷശിഖരമാത്രമായ ഉയരം വരെ മാത്രമേ ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കൂ—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 23

तथैव मम वीर्यात्तु मद्रूपाभरणः पुमान् । कपालखट्वांगधरो जातश्चर्मविगुण्ठितः

അതുപോലെ എന്റെ തന്നെ വീര്യശക്തിയിൽ നിന്ന് എന്റെ രൂപസദൃശമായ അലങ്കാരധാരിയായ ഒരു പുരുഷൻ ഉദ്ഭവിച്ചു—കപാലവും ഖട്വാംഗവും ധരിച്ചു, ചർമം പൊതിഞ്ഞവൻ।

Verse 24

अनुगम्यमानो बहुभिर्भूतैरपि भयंकरः । सिंहशार्दूलवदनैर्वदनोल्लिखितांबरैः

അനേകം ഭൂതങ്ങൾ അനുഗമിച്ചിട്ടും അവൻ അത്യന്തം ഭയങ്കരൻ ആയിരുന്നു—സിംഹ-ശാർദൂലമുഖികൾ ചുറ്റിനിന്നു; അവരുടെ ഉയർന്ന മുഖങ്ങൾ ആകാശത്തെ തന്നെ ചുരണ്ടുന്നതുപോലെ തോന്നി।

Verse 25

एवं देवि तदा जातः क्षुधाक्रान्तो बभाष माम् । अतोऽहं क्षुधितं दृष्ट्वा वरं हीमं च दत्तवान्

ഇങ്ങനെ, ഹേ ദേവി, അവൻ ഉദ്ഭവിച്ച ഉടനെ ക്ഷുധയാൽ പീഡിതനായി എന്നോട് സംസാരിച്ചു. അവനെ വിശന്നവനായി കണ്ട ഞാൻ യുക്തവും ഭയങ്കരവുമായ ഒരു വരം നൽകി।

Verse 26

युवयोर्हस्तसंस्पर्शान्नक्तमेवास्तु सर्वशः । नक्तं चैव बलीयांसौ दिवा नातिबलावुभौ । पुत्रवद्रक्षतं लोकान्धर्मश्चैवानुपाल्यताम्

‘നിങ്ങൾ ഇരുവരുടെയും കൈസ്പർശം മൂലം എല്ലായിടത്തും രാത്രിയേ ഉണ്ടാകട്ടെ. രാത്രിയിൽ നിങ്ങൾ ഇരുവരും കൂടുതൽ ബലവാന്മാരായിരിക്കട്ടെ; പകലിൽ നിങ്ങൾ ഇരുവരും അതിബലവാന്മാരാകരുത്. പുത്രന്മാരെപ്പോലെ ലോകങ്ങളെ രക്ഷിക്കൂ; ധർമ്മം യഥാവിധി പാലിക്കപ്പെടട്ടെ।’

Verse 27

इत्युक्तौ तौ मया तत्र भूतमातृगणौ प्रिये । एकीभूतौ क्षणेनैव तौ भवानीभवोद्भवौ

പ്രിയേ! അവിടെ ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ ആ ഭൂതമാതൃഗണങ്ങൾ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഏകീഭവിച്ചു—ഭവാനിയിലും ഭവനിലും നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവർ.

Verse 28

दृष्ट्वा हृष्टमनाश्चाहमवोचं त्वां शुचिस्मिते

അവരെ കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ മനസ് ആനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞു; ഓ ശുചിസ്മിതേ! ഞാൻ നിന്നോടു പറഞ്ഞു.

Verse 29

कल्याणि पश्यपश्यैतौ ममांशाच्च समुद्भवौ । बीभत्साद्भुतशृंगारधारिणौ हास्यकारिणौ

ഓ കല്യാണീ! നോക്കൂ—നോക്കൂ, ഇവർ ഇരുവരും എന്റെ അംശത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവർ; ബീഭത്സം, അദ്ഭുതം, ശൃംഗാരം എന്നീ രസങ്ങൾ ധരിച്ചു ഹാസ്യം ജനിപ്പിക്കുന്നവർ.

Verse 30

भ्रातृभांडा भूतमाता तथैवोदकसेविता । संज्ञात्रयं स्मृतं देवि लोके विख्यातपौरुषम्

‘ഭ്രാതൃഭാണ്ഡാ’, ‘ഭൂതമാതാ’, കൂടാതെ ‘ഉദകസേവിതാ’—ഓ ദേവീ! ഈ മൂന്ന് നാമങ്ങൾ ലോകത്തിൽ പരാക്രമത്താൽ പ്രസിദ്ധമാണെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 31

पुनः कृतांजलिपुटौ दृष्ट्वा मामूचतुस्तदा । आवयोर्भगवन्कुत्र स्थाने वासो भविष्यति

അപ്പോൾ അവർ വീണ്ടും കരംകൂപ്പി എന്നെ നോക്കി പറഞ്ഞു—“ഓ ഭഗവൻ! ഞങ്ങളുടെ വാസം ഏത് സ്ഥാനത്തായിരിക്കും?”

Verse 32

इत्युक्तवन्तौ तौ तत्र वरेण च्छन्दितौ मया । अस्ति सौराष्ट्रविषये भारते क्षेत्रमुत्तमम्

അവർ രണ്ടുപേരും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഞാൻ വരം നൽകി സന്തോഷിപ്പിച്ചു; ‘ഭാരതത്തിൽ സൗരാഷ്ട്രവിഷയത്തിൽ അതുല്യമായ ഒരു പുണ്യക്ഷേത്രം ഉണ്ട്’ എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 33

प्रभासेति समाख्यातं तत्र क्षेमं मम प्रियम् । कूर्मस्य नैरृते भागे स्थितं वै दक्षिणे परे

അത് ‘പ്രഭാസ’ എന്നു പ്രസിദ്ധം; അവിടെയാണ് എന്റെ പ്രിയമായ ക്ഷേമാസനം. ‘കൂർമ’ വിന്യാസത്തിന്റെ നൈഋത്യ ഭാഗത്ത്, തെക്കുദിശയിൽ അത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

Verse 34

स्वाती विशाखा मैत्रं च यत्र ऋक्षत्रयं स्मृतम् । तस्मिन्स्थाने सदा स्थेयं यावन्मन्वन्तरावधि

സ്വാതി, വിശാഖ, മൈത്രം—ഈ മൂന്നു നക്ഷത്രങ്ങൾ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നിടത്ത്, ആ സ്ഥലത്തുതന്നെ നീ എപ്പോഴും നിലകൊള്ളുക; മന്വന്തരാവധി വരെ.

Verse 35

अन्यदा जीविकं वच्मि तव भूतप्रिये सदा

ഹേ സർവ്വഭൂതപ്രിയനേ! മറ്റൊരു സമയത്ത് നിന്റെ ജീവികയെക്കുറിച്ചും ഞാൻ പറയാം.

Verse 36

यत्र कण्टकिनो वृक्षा यत्र निष्पाववल्लरी । भार्या पुनर्भूर्वल्मीकस्तास्ते वसतयश्चिरम्

എവിടെ മുള്ളുള്ള വൃക്ഷങ്ങളുണ്ടോ, എവിടെ നിഷ്പാവ വള്ളി വളരുന്നുവോ—അവിടെയാകട്ടെ നിന്റെ ഭാര്യ ‘പുനർഭൂ’; വൽമീകം (ചീമപ്പുറ്റ്) നിന്റെ വാസസ്ഥലമാകട്ടെ; ഇവ ദീർഘകാലം നിന്റെ വാസങ്ങളായിരിക്കും.

Verse 37

यस्मिन्गृहे नराः पञ्च स्त्रीत्रयं तावतीश्च गाः । अन्धकारेंधनाग्निश्च तद्गृहे वसतिस्तव

ഏതു ഗൃഹത്തിൽ അഞ്ചു പുരുഷന്മാരും മൂന്നു സ്ത്രീകളും അത്രതന്നെ പശുക്കളും ഉണ്ടാകുകയും, അവിടെ അന്ധകാരം, ഇന്ധനം, അഗ്നി എന്നിവയും ഉണ്ടായിരിക്കുകയുമോ—ഹേ ദേവി, ആ ഗൃഹത്തിലാണ് നിന്റെ വാസം.

Verse 38

भूतैः प्रेतैः पिशाचैश्च यत्स्थानं समधिष्ठितम् । एकावि चाष्टबालेयं त्रिगवं पञ्चमाहिषम् । षडश्वं सप्तमातंगं तद्गृहे वसतिस्तव

ഭൂതം, പ്രേതം, പിശാച് എന്നിവാൽ അധിഷ്ഠിതമായ സ്ഥലം—ഹേ ദേവി, അതുതന്നെ നിന്റെ ധാമം; ഒരു ആട്, എട്ട് കിടാക്കൾ, മൂന്ന് പശുക്കൾ, അഞ്ച് മഹിഷങ്ങൾ, ആറു കുതിരകൾ, ഏഴ് ആനകൾ ഉള്ള ഗൃഹത്തിൽ നിന്റെ വാസം ഉണ്ട്.

Verse 39

उद्दालकान्नपिटकं तद्वत्स्थाल्यादिभाजनम् । यत्र तत्रैव क्षिप्तं च तव तच्च प्रतिश्रयम्

എവിടെ അന്നത്തിന്റെ കൊട്ടയും, അതുപോലെ കലശം-പാത്രം മുതലായ അടുക്കളപാത്രങ്ങളും എവിടെയൊക്കെയോ ചിതറിക്കിടക്കുന്നതോ—ഹേ ദേവി, അതുതന്നെ നിന്റെ ആശ്രയമാണ്.

Verse 40

मुशलोलूखले स्त्रीणामास्या तद्वदुदुंबरे । भाषणं कटुकं चैव तत्र देवि स्थितिस्तव

ഉരലും ഉലക്കയും ഉള്ളിടത്ത്, സ്ത്രീകളുടെ വായിൽ, അതുപോലെ ഉദുംബരവൃക്ഷത്തിലും; കൂടാതെ വാക്ക് കടുപ്പമുള്ളിടത്ത്—ഹേ ദേവി, അവിടെയാണ് നിന്റെ സ്ഥിതി.

Verse 41

खाद्यन्ते यत्र धान्यानि पक्वापक्वानि वेश्मनि । तद्वच्छाखाश्च तत्र त्वं भूतैः सह चरिष्यसि

പാകമായതും പാകമാകാത്തതുമായ ധാന്യം വിവേചനമില്ലാതെ ഗൃഹത്തിൽ ഭക്ഷിക്കപ്പെടുകയും, കൊമ്പുകളും ശാഖകളും അങ്ങനെ തന്നെ അശാസ്ത്രീയമായി കിടക്കുകയും ചെയ്യുന്നിടത്ത്—അവിടെ നീ ഭൂതങ്ങളോടൊപ്പം സഞ്ചരിക്കും.

Verse 42

स्थालीपिधाने यत्राग्निं ददते विकला नराः । गृहे तत्र दुरिष्टानामशेषाणां समाश्रयः

വികലരോ അശ്രദ്ധരോ ആയവർ പാചകപ്പാത്രത്തിന്റെ മൂടിന്മേൽ തന്നെ അഗ്നി വെക്കുന്ന ഗൃഹം, എല്ലാ തരത്തിലുള്ള ദുഷ്ട അപശകുനങ്ങളുടെയും ദുഷ്കൃത്യങ്ങളുടെയും ആശ്രയസ്ഥാനമാകുന്നു।

Verse 43

मानुष्यास्थि गृहे यत्र अहोरात्रे व्यवस्थितम् । तत्रायं भूतनिवहो यथेष्टं विचरिष्यति

മനുഷ്യ അസ്ഥികൾ പകലും രാത്രിയും ഗൃഹത്തിൽ സൂക്ഷിക്കപ്പെടുന്നിടത്ത്, അവിടെ ഭൂതഗണം ഇഷ്ടംപോലെ സഞ്ചരിക്കും।

Verse 44

सर्वस्मादधिकं ये न प्रवदन्ति पिनाकिनम् । साधारणं वदंत्येनं तत्र भूतैः समाविश

പിനാകിനായ ശിവനെ സർവ്വത്തിലും ഉന്നതനെന്ന് പ്രസ്താവിക്കാതെ, അവനെ ‘സാധാരണൻ’ എന്നു പറയുന്നവർ അവിടെ ഭൂതങ്ങളോടൊപ്പം പ്രവേശിക്കുന്നു।

Verse 45

कन्या च यत्र वै वल्ली रोहीनाम जटी गृहे । अगस्त्य पादपो वापि बंधुजीवो गृहेषु वै

കൂടാതെ ഏത് ഗൃഹത്തിൽ ‘കന്യാ’ എന്ന വള്ളി, ‘രോഹീ’ എന്ന ജടിലസസ്യം, ‘അഗസ്ത്യ’ എന്ന ചെടി, അല്ലെങ്കിൽ ‘ബന്ധുജീവ’ ഗൃഹങ്ങളിൽ ഉണ്ടോ—ആ ഗൃഹം അത്തരം സ്വാധീനങ്ങൾക്ക് യോഗ്യമെന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 46

करवीरो विशेषेण नंद्यावर्तस्तथैव च । मल्लिका वा गृहे येषां भूतयोग्यं गृहं हि तत्

പ്രത്യേകിച്ച് കരവീരവും, അതുപോലെ നന്ദ്യാവർത്തവും, അല്ലെങ്കിൽ മല്ലിക (മുല്ല)യും ഗൃഹത്തിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ—ആ ഗൃഹം തീർച്ചയായും ഭൂതവാസത്തിന് യോഗ്യമാകുന്നു।

Verse 47

तालं तमालं भल्लातं तिंतिणीखंडमेव वा । बकुलं कदलीखंडं कदंबः खदिरोऽपि वा

താലം, തമാലം, ഭല്ലാതം അല്ലെങ്കിൽ തിന്തിണിയുടെ കൂട്ടം; ബകുലം, വാഴക്കൂട്ടം, കടമ്പം അല്ലെങ്കിൽ ഖദിരം—ഇവ ഗൃഹപരിസരത്തിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ അവയും ആ ലക്ഷണങ്ങളിൽ എണ്ണപ്പെടുന്നു।

Verse 48

न्यग्रोधो हि गृहे येषामश्वत्थं चूत एव वा । उदुंबरश्च पनसः सर्वभूत प्रियं हि तत्

ആരുടെ ഗൃഹത്തിൽ ന്യഗ്രോധം (ആൽ), അശ്വത്ഥം (അരയാൽ) അല്ലെങ്കിൽ മാവ് ഉണ്ടാകുകയും, കൂടാതെ ഉദുംബരവും പനസും (ചക്ക) ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നുവോ—ആ വാസസ്ഥലം സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കും പ്രിയവും പ്രസന്നകരവും ആകുന്നു।

Verse 49

यत्र काकगृहं वै स्यादारामे वा गृहेऽपि वा । भिक्षुबिंबं च वै यत्र गृहे दक्षिणके तथा

എവിടെ ‘കാകഗൃഹം’ (കാക്കകളുടെ ആശ്രയം) തോട്ടത്തിലോ വീട്ടിനുള്ളിലോ ഉണ്ടാകുകയും, കൂടാതെ വീട്ടിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഭിക്ഷു-ബിംബം (ഭിക്ഷുക്കന്റെ പ്രതീകം/പ്രതിമ) ഉണ്ടായിരിക്കുകയുമുണ്ടോ—

Verse 50

बिंबमूर्ध्वं च यत्रस्थं तत्र भूतनिवेशनम्

ആ ബിംബം എവിടെ ഉയരത്തിൽ (മുകളിൽ) സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നുവോ, അവിടെ ഭൂതങ്ങളുടെ നിവാസം ഉണ്ടാകുന്നു।

Verse 51

लिंगार्चनं न यत्रैव यत्र नास्ति जपादिकम् । यत्र भक्तिविहीना वै भूतानां तान्गृहान्वदेत्

എവിടെ ലിംഗാർചന ഇല്ല, എവിടെ ജപാദി കർമ്മങ്ങൾ ഇല്ല, എവിടെ ഭക്തിയില്ലായ്മയുണ്ടോ—അത്തരം ഗൃഹങ്ങളെ ഭൂതങ്ങളുടെ ഗൃഹങ്ങളെന്ന് വിളിക്കണം।

Verse 52

मलिनास्यास्तु ये मर्त्या मलिनांबर धारिणः । मलदंता गृहस्था ये गृहं तेषां समाविश

മുഖം മലിനമായവരും മലിന വസ്ത്രം ധരിക്കുന്നവരും, ദന്തങ്ങൾ മലിനമായ ഗൃഹസ്ഥരും—അവരുടെ ഗൃഹത്തിൽ നീ പ്രവേശിക്ക.

Verse 53

अगम्यनिरता ये तु मैथुने व्यभिचारतः । संध्यायां मैथुनं यांति गृहं तेषां समाविश

നിഷിദ്ധബന്ധങ്ങളിൽ നിരതരായി, വ്യഭിചാരമായി മൈഥുനം ചെയ്യുന്നവരും, സന്ധ്യാകാലത്തും മൈഥുനത്തിലേർപ്പെടുന്നവരും—അവരുടെ ഗൃഹത്തിൽ നീ പ്രവേശിക്ക.

Verse 54

बहुना किं प्रलापेन नित्यकर्मबहिष्कृताः । रुद्रभक्तिविहीना ये गृहं तेषां समाविश

വളരെ പ്രലാപം എന്തിന്? നിത്യകർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചവരും, രുദ്രഭക്തിയില്ലാത്തവരും—അവരുടെ ഗൃഹത്തിൽ നീ പ്രവേശിക്ക.

Verse 55

अदत्त्वा भुंजते योऽन्नं बंधुभ्योऽन्नं तथोदकम् । सपिण्डान्सोदकांश्चैव तत्कालात्तान्नरान्भज

ആദ്യം പങ്ക് നല്കാതെ അന്നം ഭുജിക്കുന്നവനും, ബന്ധുക്കൾക്ക് അന്നവും ജലവും നല്കാത്തവനും—പ്രത്യേകിച്ച് സപിണ്ഡ-സോദക ബന്ധുക്കൾക്ക്—അന്നേ നിമിഷം മുതൽ നീ അത്തരം പുരുഷന്മാരെ ആശ്രയിക്ക.

Verse 56

यत्र भार्या च भर्ता च परस्परविरोधिनौ । सह भूतैर्गृहं तस्य विश त्वं भयवर्ज्जिता

ഭാര്യയും ഭർത്താവും പരസ്പരം വിരോധികളായിരിക്കുന്നിടത്ത്, ആ ഗൃഹത്തിൽ ഭൂതങ്ങളോടൊപ്പം നീ പ്രവേശിക്ക; ഭയരഹിതയായി പോകുക.

Verse 57

वासुदेवे रतिर्नास्ति यत्र नास्ति सदा हरिः । जपहोमादिकं नास्ति भस्म नास्ति गृहे नृणाम्

മനുഷ്യരുടെ ഗൃഹങ്ങളിൽ വാസുദേവനോടു രതി ഇല്ലാതെയും, സദാ ഹരിസ്മരണം ഇല്ലാതെയും, ജപ-ഹോമാദി അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഇല്ലാതെയും, ഗൃഹത്തിൽ ഭസ്മവും ഇല്ലാതെയും ഇരിക്കുന്നിടത്ത്—

Verse 58

पर्वस्वप्यर्चनं नास्ति चतुर्दश्यां विशेषतः

പർവ്വദിനങ്ങളിലും പൂജയില്ല—വിശേഷിച്ച് ചതുര്ദശിയിൽ।

Verse 59

कृष्णाष्टम्यां च ये मर्त्याः संध्यायां भस्मवर्जिताः । पंचदश्यां महादेवं न यजंति च यत्र वै

കൃഷ്ണാഷ്ടമിയിൽ സന്ധ്യാകാലത്ത് ഭസ്മം കൂടാതെ സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യുന്ന മർത്ത്യരും, പഞ്ചദശിയിൽ മഹാദേവനെ പൂജിക്കാത്ത സ്ഥലവും—

Verse 60

पौरजानपदैर्यत्र प्राक्प्रसिद्धा महोत्सवाः । क्रियते पूर्ववन्नैव तद्गृहं वसतिस्तव

നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും മുമ്പ് പ്രസിദ്ധമായ മഹോത്സവങ്ങൾ പഴയപോലെ നടത്താത്തിടത്ത്, ആ ഗൃഹം തന്നെയാണ് നിന്റെ വാസസ്ഥലം ആകുന്നത്।

Verse 61

वेदघोषो न यत्रास्ति गुरुपूजादिकं न च । पितृकर्मविहीनं च तद्भूतस्य गृहं स्मृतम्

വേദഘോഷം ഇല്ലാത്തതും, ഗുരുപൂജാദികൾ ഇല്ലാത്തതും, പിതൃകർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടതുമായ ഗൃഹം—ഭൂതത്തിന്റെ വാസസ്ഥലമെന്നു സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു।

Verse 62

रात्रौरात्रौ गृहे यस्मिन्कलहो जायते मिथः । बालानां प्रेक्षमाणानां यत्र वृद्धश्च पूर्वतः । भक्षयेत्तत्र वै हृष्टा भूतैः सह समाविश

ഏത് വീട്ടിൽ രാത്രിയൊരുനാൾപോലെ പരസ്പര കലഹം ഉയരുന്നുവോ, കുട്ടികൾ നോക്കിനിൽക്കേ വൃദ്ധനും മുൻപന്തിയിൽ നിന്ന് വഴക്ക് വർധിപ്പിക്കുന്നുവോ—അവിടെ നീ ഭൂതങ്ങളോടുകൂടെ ഹർഷത്തോടെ പ്രവേശിച്ച് അവരുടെ ശാന്തിയും സുഖവും ഭക്ഷിക്ക.

Verse 63

कस्मिन्मासे दिने चापि भवित्री लोकपूजिता । इत्युक्तोऽहं तया देवि तामवोचं पुनः प्रिये

“ഞാൻ ഏത് മാസത്തിൽ, ഏത് ദിവസത്തിൽ ജനങ്ങളാൽ പൂജിതയാകും?” എന്നു അവൾ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ഹേ ദേവി, ഞാൻ അവളോടു വീണ്ടും പറഞ്ഞു, ഹേ പ്രിയേ।

Verse 64

अमा या माधवे मासि तस्मिन्या च चतुर्दशी । तस्यां महोत्सवस्तत्र भविता ते चिरंतनः

മാധവ മാസത്തിലെ അമാവാസിയും അതോടു ബന്ധപ്പെട്ട ചതുര്ദശിയും—ആ തിഥിയിൽ അവിടെ നിനക്കായി ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന മഹോത്സവം ഉണ്ടാകും।

Verse 65

याः स्त्रियस्तां च यक्ष्यंति तस्मिन्काले महोत्सवे । बलिभिः पुष्पधूपैश्च मा तासां त्वं गृहे विश

ആ മഹോത്സവസമയത്ത് ബലി, പുഷ്പം, ധൂപം എന്നിവയാൽ അവളെ പൂജിക്കുന്ന സ്ത്രീകളുടെ വീടുകളിൽ നീ പ്രവേശിക്കരുത്।

Verse 66

नारायण हृषीकेश पुण्डरीकाक्ष माधव । अच्युतानंत गोविंद वासुदेव जनार्दन

നാരായണ, ഹൃഷീകേശ, പുണ്ഡരീകാക്ഷ, മാധവ; അച്യുത, അനന്ത, ഗോവിന്ദ, വാസുദേവ, ജനാർദ്ദന—ഇവ ദിവ്യനാമങ്ങൾ സ്തുതിയായി ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 67

नृसिंह वामनाचिंत्य केशवेति च ये जनाः । रुद्र रुद्रेति रुद्रेति शिवाय च नमोनमः

“നൃസിംഹ, വാമന, അചിന്ത്യ, കേശവ” എന്ന നാമങ്ങൾ ജപിക്കുകയും, “രുദ്ര, രുദ്ര, രുദ്ര” എന്നു പുനഃപുനഃ ഉച്ചരിക്കുകയും, “ശിവായ നമോ നമഃ” എന്നു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ—അത്തരം ഭക്തിയാൽ സംരക്ഷിതരാകുന്നു।

Verse 68

वक्ष्यंति सततं हृष्टास्तेषां धनगृहादिषु । आरामे चैव गोष्ठे च मा विशेथाः कथंचन

അവർ ആഹ്ലാദത്തോടെ എപ്പോഴും തങ്ങളുടെ ധനം, വീട് മുതലായവയെക്കുറിച്ചേ സംസാരിക്കൂ; അവരുടെ ഉദ്യാനത്തിലേക്കും ഗോശാലയിലേക്കും നീ യാതൊരു സാഹചര്യത്തിലും കടക്കരുത്।

Verse 69

देशाचाराञ्ज्ञा तिधर्माञ्जपं होमं च मंगलम् । दैवतेज्यां विधानेन शौचं कुर्वंति ये जनाः । लोकापवादभीता ये पुमांसस्तेषु मा विश

ദേശാചാരവും ധർമ്മവിധിയും അറിഞ്ഞ് നിയമപ്രകാരം ജപം, ഹോമം, മംഗളകർമ്മങ്ങൾ, ദേവാരാധന എന്നിവ നടത്തി, ലോകനിന്ദയുടെ ഭയത്തിൽ ശൗചം പാലിക്കുന്ന പുരുഷന്മാരുടെ ഇടയിൽ നീ പ്രവേശിക്കരുത്।

Verse 70

देव्युवाच । कदा पूजा प्रकर्तव्या भूतमातुः सुखार्थिभिः । पुरुषैर्देवदेवेश एतन्मे वक्तुमर्हसि

ദേവി പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവദേവേശ്വരാ! ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്ന പുരുഷന്മാർ ഭൂതമാതൃയുടെ പൂജ എപ്പോൾ നടത്തണം? ദയവായി ഇത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരുക।

Verse 71

ईश्वर उवाच । सर्वत्रैषा भगवती बालानां हितकारिणी । नामभेदैः कालभेदैः क्रियाभेदैश्च पूज्यते

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഈ ഭഗവതി എല്ലായിടത്തും ബാലങ്ങളുടെ ഹിതകാരിണിയാണ്; വ്യത്യസ്ത നാമങ്ങളാൽ, വ്യത്യസ്ത കാലങ്ങളിൽ, വ്യത്യസ്ത ക്രിയാവിധികളാൽ അവൾ പൂജിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 72

प्रतिपत्प्रभृति वैशाखे यावच्चतुर्दशीतिथिः । तावत्पूजा प्रकर्तव्या प्रेरणीप्रेक्षणीयकैः

വൈശാഖത്തിലെ പ്രതിപദ മുതൽ ചതുര്ദശി തിഥിവരെ, ആ മുഴുവൻ കാലവും പ്രേരണയും മേൽനോട്ടവും യഥാവിധി ക്രമീകരണങ്ങളോടുകൂടി പൂജ നടത്തേണ്ടതാണ്।

Verse 73

भग्नामपि गतां चैनां जरत्तरुतले स्थिताम् । सेचयिष्यंति ये भक्त्या जलसंपूर्णगंडुकैः

അവളുടെ പ്രതിമ ഭഗ്നമായാലും, സ്ഥലം മാറി ജീർണ്ണവൃക്ഷത്തിന്റെ കീഴിൽ വെച്ചിരിക്കുന്നതായാലും, ഭക്തിയോടെ ജലപൂർണ്ണ പാത്രങ്ങളാൽ അവളെ സിഞ്ചനം ചെയ്യുന്നവർ—

Verse 74

ग्रीवासूत्रकसिन्दूरैः पुष्पैर्धूपैस्तथार्चयेत् । तत्र सिद्धवटः पूज्यः शाखां चास्य विनिक्षिपेत्

കണ്ഠസൂത്രം (തായത്ത്/മാല), സിന്ദൂരം, പുഷ്പം, ധൂപം എന്നിവകൊണ്ട് അവളെ അവിടെയേ അർച്ചിക്കണം. അവിടെ സിദ്ധവടത്തെയും പൂജിച്ച്, അതിന്റെ ഒരു ശാഖ സമർപ്പിച്ച് വെക്കണം।

Verse 75

पूजितां तां नरैर्यत्नादवलोक्य शुभेप्सुभिः । भोजयेत्क्षिप्रासंयावकृशरापूपपायसैः

അവളെ പൂജിച്ച ശേഷം, ശുഭഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ശ്രദ്ധയോടെ അവളെ ദർശിച്ച്, തുടർന്ന് ക്ഷിപ്രാ, സംയാവ, കൃശരാ, പൂപം, പായസം മുതലായവകൊണ്ട് ഭോജനദാനം നടത്തണം।

Verse 76

एवं विधिं यः कुरुते पुरुषो भक्तिभावतः । स पुत्रपशुवृद्धिं च शरीरारोग्यमाप्नुयात्

ഭക്തിഭാവത്തോടെ ഈ വിധി ഇങ്ങനെ അനുഷ്ഠിക്കുന്ന പുരുഷൻ പുത്രസമ്പത്തും പശുസമ്പത്തും വർധിക്കുകയും ശരീരാരോഗ്യം പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യും।

Verse 77

न शाकिन्यो गृहे तस्य न पिशाचा न राक्षसाः । पीडां कुर्वन्ति शिशवो यान्ति वृद्धिमनामयाम्

അവന്റെ വീട്ടിൽ ശാകിനികൾ ഇല്ല, പിശാചുകൾ ഇല്ല, രാക്ഷസന്മാരും ഇല്ല. അവർ കുട്ടികളെ പീഡിപ്പിക്കുകയില്ല; കുട്ടികൾ രോഗമില്ലാതെ ആരോഗ്യബലത്തോടെ വളരും.

Verse 78

अथ देवि प्रवक्ष्यामि प्रतिपत्प्रभृति क्रमात् । यथोत्सवो नरैः कार्यः प्रेरणीप्रेक्षणीयकैः

ഇപ്പോൾ, ഹേ ദേവി, പ്രതിപദ മുതൽ ക്രമമായി ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു—ജനങ്ങൾ ഉത്സവം എങ്ങനെ നടത്തണം, സംഘാടകരും നിയുക്ത നിരീക്ഷകരും മേൽനോട്ടം വഹിച്ച് അത് എങ്ങനെ നിർവഹിക്കണം എന്ന്.

Verse 79

विकर्मफलनिर्द्देशैः पाखंडानां विटंबनैः । प्रदर्श्यते हास्यपरैर्नरैरद्भुतचेष्टितैः

ഇത് ഹാസ്യപ്രദർശനത്തിൽ രതരായ, അത്ഭുതകരമായ അഭിനയങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന പുരുഷന്മാർ അവതരിപ്പിക്കുന്നു—ദുഷ്കർമ്മഫലങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും പാഖണ്ഡികളെ പരിഹസിച്ചും.

Verse 80

पञ्चम्यां तु विशेषेण रात्रौ कोलाहलः शुभे । जागरं तत्र कुर्वीत देवीं पूज्य प्रयत्नतः

എന്നാൽ പഞ്ചമിയുടെ മംഗളരാത്രിയിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ആനന്ദകരമായ കോലാഹലം ഉണ്ടായിരിക്കട്ടെ. അവിടെ ജാഗരണം ചെയ്ത്, പരിശ്രമത്തോടെ ദേവിയെ പൂജിക്കണം.

Verse 81

विश्वस्य धनलोभेन स्वाध्यायो निहतः पतिः । आरोप्यमाणं शूलाग्रमेनं पश्यत भो जनाः

‘ധനലോഭം മൂലം സ്വാധ്യായനിഷ്ഠനായ ഭർത്താവ് കൊല്ലപ്പെട്ടു!’—ഹേ ജനങ്ങളേ, നോക്കൂ; ഇവനെ ശൂലത്തിന്റെ അഗ്രത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നു.

Verse 82

दृष्टो भवद्भिर्दुष्टः स परदारावमर्शकः । छित्त्वा हस्तौ च खड्गेन खरारूढस्तु गच्छति

പരസ്ത്രီးയെ ആഗ്രഹിച്ച ആ ദുഷ്ടനെ നിങ്ങള്‍ കണ്ടുവല്ലോ. വാളുകൊണ്ട് കൈകള്‍ ഛേദിക്കപ്പെട്ട്, അവന്‍ കഴുതപ്പുറത്തേറി പോകുന്നു.

Verse 83

शीर्णश्चैवासिपत्रेण अस्याभरणभूषितः । सुखासन समारूढः सुकृती यात्यसौ सुखम्

വാളിന്റെ വായ്ത്തലയാൽ മുറിവേറ്റെങ്കിലും, ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, സുഖാസനത്തിലിരുന്ന് ആ പുണ്യവാന്‍ സുഖമായി പോകുന്നു.

Verse 84

हे जनाः किं न पश्यध्वं स्वामिद्रोहकरं परम् । करपत्रैर्विदार्यंतमुच्छलच्छोणितान्तरम्

ഹേ ജനങ്ങളേ! യജമാനനോട് ദ്രോഹം ചെയ്ത ഈ കൊടിയവനെ നിങ്ങള്‍ കാണുന്നില്ലേ? ഈര്‍ച്ചവാളുകളാല്‍ പിളര്‍ക്കപ്പെടുമ്പോള്‍ അവനില്‍ നിന്ന് രക്തം ചീറ്റുന്നു.

Verse 85

चौरः किलायं संप्राप्तः सर्वोद्वेगकरः परः । दंडप्रहाराभिहतो नीयते दंडपाशकैः

എല്ലാവർക്കും ഭീതിയുണ്ടാക്കിയ ഈ കള്ളൻ തീർച്ചയായും പിടിയിലായി. വടികൊണ്ടുള്ള അടി കൊണ്ട്, കാവൽക്കാർ അവനെ കൊണ്ടുപോകുന്നു.

Verse 86

प्रेक्षकैश्चेष्टितः शश्वदारटन्विविधैः स्वरैः । संयम्य नीयते हन्तुं लज्जितोऽधोमुखो जनाः

കാഴ്ചക്കാരുടെ ആക്രോശങ്ങൾക്കിടയിൽ, ബന്ധിക്കപ്പെട്ട്, വധിക്കാനായി അവനെ കൊണ്ടുപോകുന്നു. ഹേ ജനങ്ങളേ, അവന്‍ ലജ്ജിച്ച് തല താഴ്ത്തിയിരിക്കുന്നു.

Verse 87

सितकेशं सितश्मश्रुं सितांबरधरध्वजम् । विटंकाद्यैश्च चेटीभिर्हन्यमानं न पश्यथि

നിങ്ങൾ കാണുന്നില്ലേ—വെളുത്ത മുടിയും വെളുത്ത താടിയും, വെളുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ചു ധ്വജം വഹിക്കുന്നവനെ—ദാസിമാരും സേവകരും ദണ്ഡാദികളാൽ അടിക്കുന്നു?

Verse 88

गृहान्निष्क्राम्य मां रंडां गृहं नीत्वाऽकरोद्रतिम् । कस्मादसौ न कुरुते मूढो भरणपोषणम्

എന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് എന്നെ—വിധവയെ—പുറത്താക്കി തന്റെ വീട്ടിലേക്കു കൊണ്ടുപോയി ഭോഗിച്ചു; എന്നാൽ ആ മൂഢൻ എന്റെ ഭരണംപോഷണം എന്തുകൊണ്ട് ചെയ്യുന്നില്ല?

Verse 89

भैरवाभरणो नेता सदा घूर्णितलोचनः । प्रवृत्ततंद्रवन्मूढो वध्यश्चासावितस्ततः

ഭൈരവാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ആ നേതാവ്, കണ്ണുകൾ എപ്പോഴും ചുറ്റുന്നവൻ—തന്ദ്രാവസ്ഥയിലായവനെപ്പോലെ മോഹിതൻ—അതുകൊണ്ട് ശിക്ഷക്കും വധത്തിനും യോഗ്യനായി.

Verse 90

निर्वेदेकोऽस्य हृदये धनक्षेत्रादिसंभवः । गृहीतं यदनेनाद्य बालेनापि महाव्रतम् । रक्ताक्षं काककृष्णांगं सत्वरं किं न पश्यथि

ധനം, ക്ഷേത്രം മുതലായവയിൽ നിന്നുള്ള നിര്വേദം മാത്രമാണ് അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ; എങ്കിലും ഇന്ന് അവൻ കുട്ടിയെപ്പോലെ ‘മഹാവ്രതം’ സ്വീകരിച്ചു. നിങ്ങൾ വേഗം എന്തുകൊണ്ട് കാണുന്നില്ല—ചുവന്ന കണ്ണുകളും കാക്കപോലെ കറുത്ത അവയവങ്ങളും ഉള്ളവനെ?

Verse 91

तरुकोटरगान्बद्ध्वा अन्याञ्छृंखलया तथा । शरौघैः काष्ठकैश्चैव बहुभिः शकलीकृतान्

ചിലരെ മരങ്ങളുടെ പൊള്ളകളിൽ കെട്ടി, മറ്റുള്ളവരെ ശൃംഖലകളാൽ ബന്ധിച്ചു; പിന്നെ അമ്പുകളുടെ പ്രഹാരവും അനവധി മരദണ്ഡങ്ങളും കൊണ്ട് അവരെ തുണ്ടുതുണ്ടാക്കി.

Verse 92

विमुक्तहक्काहुंकारा न्सुप्रहारान्निरीक्षत

കഠിന ഹക്കാഹുങ്കാരങ്ങളോടും ഗർജനകളോടും കൂടി വിട്ടുവിട്ട ആ ഭീകര പ്രഹാരങ്ങളെ നോക്കുവിൻ।

Verse 93

इमां कृष्णार्धवदनां ग्रहीष्यसि दुरात्मिकाम् । विमुक्तकेशां नृत्यन्तीं पश्यध्वं योगिनीमिव

മുഖം പകുതി കൃഷ്ണവർണ്ണമായ ഈ ദുഷ്ടസ്ത്രീയെ നീ പിടിക്കും. നോക്കുവിൻ—കേശം അഴിച്ചിട്ട്, യോഗിനിയെപ്പോലെ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു।

Verse 94

गम्भीर नूपुरध्वानप्रवृद्धोद्धततांडवा । उन्मत्तनेत्रचरणा यात्येषा डिम्भमण्डली

ഗംഭീര നൂപുരധ്വനിയാൽ കൂടുതൽ ഉന്മത്തമായ അവളുടെ ഉഗ്ര താണ്ഡവം വർദ്ധിക്കുന്നു; ഉന്മത്ത നേത്രങ്ങളും പാദങ്ങളും—ഈ ദുഷ്ടസംഘം മുന്നേറുന്നു।

Verse 95

कटीतटस्थपिटिकोल्लसत्कंबलधारिणी । अटते नटती ह्युर्वी परितश्च गृहाद्गृहम्

അരയിൽ തൂങ്ങുന്ന പെട്ടിയാൽ ശ്രദ്ധേയമായ കമ്പളം ധരിച്ച് അവൾ ഭൂമിയിൽ നൃത്തം ചെയ്തു അലഞ്ഞ്, ചുറ്റും വീടുവീടായി സഞ്ചരിക്കുന്നു।

Verse 96

इत्येवमादिभिर्नित्यं प्रेरणीप्रेक्षणीयकैः । प्रेरयेत्तान्महानित्थं पुत्रभ्रातृसुहृद्वृतः

ഇങ്ങനെ നിത്യവും പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതും പ്രദർശനപരവുമായ പ്രവർത്തികളാൽ ആ മഹാദുഷ്ടൻ—പുത്രന്മാരും സഹോദരന്മാരും സുഹൃത്തുക്കളും ചുറ്റിനിന്ന്—അവരെ തുടർച്ചയായി ഉത്തേജിപ്പിച്ചു।

Verse 97

एकादश्यां नवम्यां वा दीपं प्रज्वाल्य कुण्डकम् । मुखबिंबानि तत्रैव लेपदारुकृतानि वै

ഏകാദശിയിലോ നവമിയിലോ ചെറിയ കുണ്ഡകത്തിൽ ദീപം തെളിച്ച്, അവിടെയേ തന്നെ മരംയും ലേപവും കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ മുഖബിംബങ്ങളായ മുഖാവരണങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 98

विचित्राणि महार्हाणि रौद्रशान्तानि कारयेत् । मातृणां चण्डिकादीनां राक्षसानां तथैव च

വിചിത്രവും മഹാർഹവും ആയ, രൗദ്രവും ശാന്തവും എന്നീ ഭാവങ്ങളോടെ ചണ്ഡികാദി മാതൃകകളുടെയും അതുപോലെ രാക്ഷസന്മാരുടെയും പ്രതിമകൾ നിർമ്മിപ്പിക്കണം।

Verse 99

भूतप्रेतपिशाचानां शाकिनीनां तथैव च । मुखानि कारयेत्तत्र हावभावकृतानि च

അവിടെ ഭൂതം, പ്രേതം, പിശാച്, ശാകിനി മുതലായവരുടെ മുഖങ്ങളും ഹാവഭാവങ്ങളോടെ നിർമ്മിപ്പിക്കണം।

Verse 100

रक्षिभिर्बहुभिर्गुप्तं तिर्य ग्ध्वनिपुरःसरम् । अमावास्यां महादेवि क्षिपेत्पूजाक्रमैर्नरः

ഹേ മഹാദേവീ! അമാവാസ്യാരാത്രിയിൽ അനേകം കാവൽക്കാരാൽ സംരക്ഷിതമായി, വശങ്ങളിലേക്കുള്ള ധ്വനികളും മുൻപോട്ട് പോകുന്ന കോലാഹലവും ഇടയിൽ, പൂജാക്രമപ്രകാരം മനുഷ്യൻ അതിനെ വിസർജ്ജിക്കണം/പ്രക്ഷേപിക്കണം।

Verse 101

ततः प्रदोषसमये यत्र देवी जनैर्वृता । तत्र गच्छेन्महारावैः फेत्कारा कुलकीर्तनैः

പിന്നീട് പ്രദോഷസമയത്ത് ജനങ്ങളാൽ വൃതയായ ദേവിയിരിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക്, മഹാരവങ്ങളോടും തീക്ഷ്ണ ഫേട്കാരങ്ങളോടും കുലകീർത്തനങ്ങളോടും കൂടി പോകണം।

Verse 102

वीरचर्याविधानेन नगरे भ्रामयेन्निशि । वीरचर्या स कथितो दीपः सर्वार्थसाधकः

വീരചര്യാ-വിധാനപ്രകാരം രാത്രിയിൽ നഗരത്തിൽ സഞ്ചരിക്കണം. ഈ വീരചര്യയെ സർവാർത്ഥസാധകമായ ‘ദീപം’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 103

नित्यं निष्क्रामयेद्दीपं याव त्पञ्चदशी तिथिः । पञ्चदश्यां प्रकुर्वीत भूतमातुर्महोत्सवम् । तस्य गृहेश्वरं यावद्गृहे विघ्नं न जायते

പഞ്ചദശി തിഥിവരെ നിത്യവും ദീപം പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകണം. പഞ്ചദശിയിൽ ഭൂതമാതൃയുടെ മഹോത്സവം നടത്തണം. ആ ഗൃഹസ്ഥന്റെ വീട്ടിൽ, അവൻ അവിടെ കഴിയുന്നിടത്തോളം, വിഘ്നം ഉദിക്കുകയില്ല.

Verse 104

अथ कालान्तरेऽतीते भूतमातुः शरीरतः । जाताः प्रस्वेदबिन्दुभ्यः पिशाचाः पञ्चकोटयः

അതിനുശേഷം കുറെ കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഭൂതമാതൃയുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ള വിയർപ്പുതുള്ളികളിൽ നിന്ന് അഞ്ചുകോടി പിശാചുകൾ ജനിച്ചു.

Verse 105

सर्वे ते क्रूरवदना जिह्वाज्वालाकृशोदराः । पाणिपात्राः पिशाचास्ते निसृष्टबलिभोजनाः

അവർ എല്ലാവരും ക്രൂരമുഖങ്ങളായിരുന്നു; നാവുകൾ ജ്വാലപോലെ, ഉദരം ക്ഷീണിതം. ആ പിശാചുകൾ കൈകളെയേ പാത്രമാക്കി വെച്ചിരുന്ന ബലി-ഭോജനത്തിൽ ജീവിച്ചു.

Verse 106

धमनीसंतताः शुष्काः श्मश्रुलाश्चर्मवाससः । उलूखलैराभरणैः शूर्पच्छत्रासनांबराः

അവരുടെ ധമനികൾ തെളിഞ്ഞുനിന്നു; അവർ വരണ്ടവരും, താടിയുള്ളവരും, ചർമ്മവസ്ത്രധാരികളുമായിരുന്നു. ഉലൂഖലങ്ങൾ അവരുടെ ആഭരണങ്ങൾ; ശൂർപ്പം, ഛത്രം, ആസനം, ആവരണം എന്നിവയാണ് അവരുടെ ഉപകരണങ്ങൾ.

Verse 107

नक्तं ज्वलितकेशाढ्या अंगारानुद्गिरंति वै । अंगारकाः पिशाचास्ते मातृमार्गानुसारिणः

രാത്രിയിൽ അവർ ജ്വലിക്കുന്ന കേശങ്ങളോടെ സമൃദ്ധരായി സത്യമായി അങ്കാരങ്ങൾ ഛർദിച്ചു. ആ പിശാചന്മാർ ‘അങ്കാരകർ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു; അവർ ഭൂതമാതൃ (മാതാവ്) മാർഗം അനുഗമിച്ചു.

Verse 108

आकर्णदारितास्याश्च लंबभ्रूस्थूलनासिकाः । बलाढ्यास्ते पिशाचा वै सूतिकागृहवासिनः

അവരുടെ വായുകൾ ചെവിവരെ പിളർന്നിരുന്നു; ഭ്രൂകൾ തൂങ്ങി, മൂക്കുകൾ കട്ടിയായിരുന്നു. ആ പിശാചന്മാർ ബലവാന്മാരായി സൂതികാഗൃഹങ്ങളിൽ (പ്രസവഗൃഹങ്ങളിൽ) വസിച്ചു.

Verse 109

पृष्ठतः पाणिपादाश्च पृष्ठगा वातरंहसा । विषादनाः पिशाचास्ते संग्रामे पिशिताशनाः

അവരുടെ കൈകാലുകൾ പിന്നോട്ടായിരുന്നു; അവർ കാറ്റിന്റെ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചു. ആ പിശാചന്മാർ വിഷാദം വിതയ്ക്കുന്നവർ; യുദ്ധത്തിൽ മാംസഭോജികൾ.

Verse 110

एवंविधान्पिशाचांस्तु दृष्ट्वा दीनानुकम्पया । तेभ्योऽहमवदं किञ्चित्कारुण्यादल्पचेतसाम्

ഇത്തരത്തിലുള്ള പിശാചന്മാരെ കണ്ടപ്പോൾ, ദീനരോടുള്ള അനുകമ്പകൊണ്ടും അല്പബുദ്ധികളോടുള്ള കരുണകൊണ്ടും ഞാൻ അവരോട് കുറെ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 111

अन्तर्धानं प्रजादेहे कामरूपित्वमेव च । उभयोः संध्ययोश्चारं स्थानान्याजीवितं तथा

‘ജീവികളിടയിൽ അദൃശ്യമാകൽ, ഇഷ്ടപ്രകാരം രൂപം ധരിക്കുന്ന ശക്തി, ഇരുസന്ധ്യകളിലും സഞ്ചാരം, കൂടാതെ വസതിസ്ഥലങ്ങളും ഉപജീവനവും—ഇവയെല്ലാം (ഞാൻ നിങ്ങൾക്കു അനുവദിക്കുന്നു/പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു).’

Verse 112

गृहाणि यानि नग्नानि शून्यान्यायतनानि च । विध्वस्तानि च यानि स्यू रचनारोषितानि च

വെളിവായി നഗ്നമെന്നപോലെ തുറന്നുകിടക്കുന്ന വീടുകളും, ശൂന്യമായ ക്ഷേത്രങ്ങളും വാസസ്ഥലങ്ങളും; തകർന്നുപോയതും കലഹോപദ്രവം മൂലം പാഴായതും—

Verse 113

राजमार्गोपरथ्याश्च चत्वराणि त्रिकाणि च । द्वाराण्यट्टालकांश्चैव निर्गमान्संक्रमांस्तथा

രാജപാതകളും ഇടവഴികളും, ചത്വരങ്ങളും ത്രിമുഖസന്ധികളും; കവാടങ്ങളും കാവൽമാടങ്ങളും, പുറപ്പെടുവാനുള്ള വഴികളും കടന്നുപോകുന്ന സംക്രമസ്ഥാനങ്ങളും—

Verse 114

पथो नदीश्च तीर्थानि चैत्यवृक्षान्महापथान् । स्थानानि तु पिशाचानां निवासायाददां प्रिये

വഴികൾ, നദികൾ, തീർത്ഥങ്ങൾ, ചൈത്യവൃക്ഷങ്ങൾ, മഹാപഥങ്ങൾ—പ്രിയേ, ഇവയെ പിശാചുകളുടെ വാസസ്ഥാനങ്ങളായി ഞാൻ നിശ്ചയിക്കുന്നു।

Verse 115

अधार्मिका जनास्तेषामा जीवो विहितः पुरा । वर्णाश्रमाचारहीनाः कारुशिल्पिजनास्तथा

പണ്ടേ വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു: അവരുടെ ഉപജീവനം അധാർമ്മികരിൽ നിന്നായിരിക്കും—വർണാശ്രമാചാരമില്ലാത്തവരിൽ നിന്നു, അതുപോലെ പതിതാചാരമുള്ള കരുവും ശിൽപിജനവും നിന്നുമും।

Verse 116

अनुतापाश्च साधूनां चौरा विश्वासघातिनः । एतैरन्यैश्च बहुभिरन्यायोपार्जितैर्धनैः

സാധുക്കളോടു അനുതാപമില്ലാത്തവർ, കള്ളന്മാർ, വിശ്വാസഘാതകർ—ഇവരാലും ഇത്തരത്തിലുള്ള അനേകരാലും, അന്യായമായി സമ്പാദിച്ച ധനത്താൽ—

Verse 117

आरभ्यते क्रिया यास्तु पिशाचास्तत्र देवताः । मधुमासदिने दध्ना तिलचूर्णसुरासवैः

അവിടെ ഏതു കർമ്മക്രിയ ആരംഭിച്ചാലും, അതിന്റെ അധിഷ്ഠാതൃദേവതകളായി പിശാചന്മാരെ കണക്കാക്കുന്നു. മധുമാസത്തിലെ ഒരു ദിനത്തിൽ തൈര്, എള്ളുപൊടി, സുരാ, ആസവം എന്നിവയോടെ—

Verse 118

पूपैर्हारिद्रकृशरैस्तिलैरिक्षुगुडौदनैः । कृष्णानि चैव वासांसि धूम्राः सुमनसस्तथा

പൂപങ്ങൾ, മഞ്ഞൾ ചേർത്ത കൃശര, എള്ള്, ഇക്ഷു-ഗുഡം ചേർത്ത് പാകം ചെയ്ത അന്നം, കൂടാതെ കറുത്ത വസ്ത്രങ്ങളും ധൂമ്രവർണ്ണമുള്ള സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങളും സഹിതം—(ഇങ്ങനെ അവളെ ആരാധിക്കണം)।

Verse 119

सर्वभूतपिशाचानां कृता देवी मया शुभा । एवंविधा भूतमाता सर्वभूतगणैर्वृता

സകല ഭൂതപിശാചങ്ങളുടെ ഹിതാർത്ഥം ഞാൻ ഈ ശുഭദേവിയെ സൃഷ്ടിച്ചു. ഈ ഭൂതമാതാ സർവ്വഭൂതഗണങ്ങളാൽ പരിവൃതയാണ്.

Verse 120

प्रभासे संस्थिता देवी समुद्रादुत्तरेण तु । य एतां वेद वै देव्या उत्पत्तिं पापनाशिनीम्

ദേവി പ്രഭാസത്തിൽ, സമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് അധിഷ്ഠിതയാണ്. ഈ പാപനാശിനിയായ ദേവിയുടെ ഉത്ഭവകഥ യഥാർത്ഥമായി ആരറിയുന്നുവോ—

Verse 121

कुत्सिता संतति स्तस्य न भवेच्च कदाचन । भूतप्रेतपिशाचानां न दोषैः परिभूयते

അവനിൽ ഒരിക്കലും നിന്ദ്യമായ സന്തതി ഉദിക്കുകയില്ല; ഭൂതം, പ്രേതം, പിശാചം എന്നിവയുടെ ദോഷങ്ങളാലും ഉപദ്രവങ്ങളാലും അവൻ പീഡിതനാകുകയുമില്ല.

Verse 122

सर्वपापविनिर्मुक्तः सर्वसौभाग्यसंयुतः । सर्वान्कामानवाप्नोति नारीहृदयनंदनः

അവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി സർവ്വസൗഭാഗ്യങ്ങളാൽ സമ്പന്നനായി, എല്ലാ ഇഷ്ടങ്ങളും പ്രാപിച്ച് സ്ത്രീകളുടെ ഹൃദയങ്ങൾക്ക് പ്രിയനാകുന്നു।

Verse 123

ये मानयंति निजहासकलैर्विलासैः संसेवया अभयदा भवभूतमाताम् । ते भ्रातृभृत्यसुतबंधुजनैर्युताश्च सर्वोपसर्ग रहिताः सुखिनो भवन्ति

സ്വന്തം ആനന്ദോത്സവങ്ങളുടെയും വിനോദവിലാസങ്ങളുടെയും കൂടെ ഭക്തിസേവയാൽ അഭയദായിനിയായ ഭവൻ (ശിവൻ)ന്റെ ഭൂതമാതയെ ആദരിക്കുന്നവർ, സഹോദരന്മാർ, സേവകർ, പുത്രന്മാർ, ബന്ധുക്കൾ എന്നിവരോടൊപ്പം, എല്ലാ ഉപദ്രവങ്ങളും വിട്ട് സുഖത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു।

Verse 167

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये भूत मातृकामाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയിൽ, ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ ‘പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യ’ ഭാഗത്തിൽ ‘ഭൂതമാതൃകാമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള 167-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।