Adhyaya 174

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यदपि वो वच्मि लिंगं यत्तत्र संस्थितम् । स्थापितं पिप्पलादेन कंसारेश्वरमित्यहो

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ സ്ഥാപിതമായ മറ്റൊരു ലിംഗത്തെക്കുറിച്ചും ഞാൻ പറയുന്നു. അത് പിപ്പലാദൻ സ്ഥാപിച്ചതാണ്; അതു തന്നെ ‘കംസാരേശ്വരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധം।

Verse 3

यस्मिन्दृष्टे तु लोकानां पापं याति दिनोद्भवम् । नते षाण्मासिकं चैव पूजिते वर्षसंभवम् । ऋषय ऊचुः । पिप्पलादेन यल्लिंगं स्थापितं सूतनन्दन । कंसारेश्वरमित्युक्तं कस्मात्तच्च ब्रवीहि नः

അതിന്റെ ദർശനമാത്രത്തിൽ ജനങ്ങളുടെ ദിനംപ്രതി ഉദ്ഭവിക്കുന്ന പാപം നശിക്കുന്നു; അതിന് നമസ്കരിച്ചാൽ ആറുമാസത്തെ സഞ്ചിതപാപം ക്ഷയിക്കുന്നു; അതിനെ പൂജിച്ചാൽ ഒരു വർഷത്തെ പാപവും അകലുന്നു। ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതനന്ദനാ! പിപ്പലാദൻ സ്ഥാപിച്ച ആ ലിംഗത്തെ ‘കംസാരേശ്വരൻ’ എന്ന് എന്തുകൊണ്ട് വിളിക്കുന്നു? ഞങ്ങൾക്ക് പറയുക।

Verse 4

क एष पिप्पलादस्तु कस्य पुत्रो वदस्व नः । किमर्थं स्थापितं लिंगं क्षेत्रे तत्र महात्मना

ഈ പിപ്പലാദൻ ആരാണ്, അവൻ ആരുടെ പുത്രൻ? ഞങ്ങൾക്ക് പറയുക. ആ മഹാത്മാവ് ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ ലിംഗം എന്തിനാണ് സ്ഥാപിച്ചത്?

Verse 5

सूत उवाच । प्रश्नभारो महानेष भवद्भिः समुदाहृतः । तथापि कथयिष्यामि नमस्कृत्वा स्वयंभुवम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—നിങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച ചോദ്യങ്ങളുടെ ഭാരം മഹത്തായതാണ്. എങ്കിലും ഞാൻ സ്വയംഭൂ ഭഗവാനെ നമസ്കരിച്ചു ഇതെല്ലാം വിവരിക്കും।

Verse 6

याज्ञवल्क्यस्यभगिनी कंसारीति च विश्रुता । कुमारब्रह्मचर्येण तप स्तेपे सुदारुणम्

യാജ്ഞവൽക്ക്യന്റെ സഹോദരി ‘കംസാരി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായിരുന്നു; കന്യാവസ്ഥ മുതൽ ബ്രഹ്മചര്യം പാലിച്ച് അവൾ അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 7

याज्ञवल्क्याश्रमे पुण्ये बांधवेन समन्विता । कस्यचित्त्वथ कालस्य याज्ञवल्क्यस्य भो द्विजाः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, കുറെക്കാലത്തിന് ശേഷം യാജ്ഞവൽക്ക്യന്റെ പുണ്യാശ്രമത്തിൽ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ ഒരു ബന്ധുവിനോടൊപ്പം യാജ്ഞവൽക്ക്യന്റെ അടുക്കൽ വന്നു.

Verse 8

चस्कन्द रेतः स्वप्नांते दृष्ट्वा कांचिद्वराप्सराम् । तारुण्यभावसंस्थस्य तपोयुक्तस्य सद्द्विजाः

ഹേ സദ്ദ്വിജന്മാരേ, സ്വപ്നാന്തത്തിൽ ഒരു ശ്രേഷ്ഠ അപ്സരസിനെ കണ്ടപ്പോൾ, യൗവനാവസ്ഥയിൽ ഇരുന്നിട്ടും തപസ്സിൽ നിഷ്ഠനായ ആ തപസ്വിയുടെ വീര്യം സ്ഖലിച്ചു.

Verse 9

रेतसा तस्य महता परिधानं परिप्लुतम् । तच्च तेन परित्यक्तं प्रभाते समुपस्थिते

അവന്റെ ധാരാളമായ വീര്യം കൊണ്ട് അവന്റെ വസ്ത്രം മുഴുവനായി നനഞ്ഞു; പ്രഭാതം വന്നപ്പോൾ അവൻ ആ വസ്ത്രം ഉപേക്ഷിച്ചു.

Verse 10

कंसारिकाऽथ जग्राह स्नानार्थं वसनं च तत् । अमोघरेतसा क्लिन्नमजानन्ती द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, തുടർന്ന് കംസാരിക സ്നാനാർത്ഥം അതേ വസ്ത്രം എടുത്തു; അത് അമോഘവീര്യം കൊണ്ട് നനഞ്ഞതെന്ന് അവൾ അറിഞ്ഞില്ല.

Verse 11

कुर्वन्त्या यजनं तस्या जलं वीर्यसमन्वितम् । प्रविष्टं भगमध्ये तु ऋतुकाल उपस्थिते

അവൾ യജനകർമ്മം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഋതുകാലം എത്തിയപ്പോൾ വീര്യസമന്വിതമായ ജലം അവളുടെ ഗർഭാശയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 12

ततो गर्भः समभवत्तस्यास्तूदरमध्यगः । वृद्धिं चाप्यगमन्नित्यं शुक्लपक्षे यथोडुराट्

അപ്പോൾ അവളുടെ ഉദരമദ്ധ്യത്തിൽ ഗർഭം ഉദിച്ചു; അത് നിത്യം വർദ്ധിച്ചു, ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ.

Verse 13

साऽपि तं गर्भमादाय स्वोदरस्थं तपस्विनी । दुःखेन महता युक्ता लज्जयाऽथ तदाऽवृता

ആ തപസ്വിനി സ്വന്തം ഉദരസ്ഥ ഗർഭം ധരിച്ചു മഹാദുഃഖത്തിൽ പീഡിതയായി; പിന്നെ ലജ്ജയാൽ മൂടപ്പെട്ടു.

Verse 14

चिन्तयामास सुचिरं विस्मयेन समन्विता । गोपायन्ती तदाऽत्मानं दर्शनं याति नो नृणाम्

അവൾ അത്ഭുതത്തോടെ ദീർഘകാലം ചിന്തിച്ചു; സ്വയം മറച്ചുവെച്ച് അന്ന് മനുഷ്യരുടെ ദർശനത്തിലേക്ക് പോയില്ല.

Verse 15

व्रतचर्यामिषं कृत्वा सदा रहसि संस्थिता । संप्राप्ते दशमे मासि निशीथे समुपस्थिते । तस्याः कुमारको जातो वालार्कसदृशद्युतिः

വ്രതാചരണം പാലിച്ച് അവൾ എപ്പോഴും ഏകാന്തത്തിൽ പാർന്നു; പത്താം മാസം വന്നപ്പോൾ, അർദ്ധരാത്രിയിൽ, ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തിയുള്ള ഒരു കുമാരനെ പ്രസവിച്ചു.

Verse 16

अथ सा तं समा दाय सूक्ष्मवस्त्रेण वेष्टितम् । कृत्वा जगाम चारण्यं मनुष्यपरिवर्जितम् । अश्रुपूर्णेक्षणा दीना रुदन्ती गुप्तमेव च

അപ്പോൾ അവൾ ആ ശിശുവിനെ എടുത്ത് സൂക്ഷ്മവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് മനുഷ്യർ ഇല്ലാത്ത കാട്ടിലേക്കു പോയി. ദീനയായി, കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ, മറഞ്ഞ് കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 17

ततो गत्वा च साऽश्वत्थं विजने सुमहत्तरम् । तस्याधस्ताद्विमुच्याथ वाक्यमेतदुवाच ह

പിന്നീട് അവൾ വിജനസ്ഥാനത്ത് നിലകൊള്ളുന്ന അതിമഹത്തായ അശ്വത്ഥവൃക്ഷത്തിങ്കൽ ചെന്നു. അതിന്റെ അടിയിൽ (ശിശുവിനെ) വെച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 18

अश्वत्थ विष्णुरूपोऽसि त्वं देवेषु प्रतिष्ठितः । तस्माद्रक्षस्व मे पुत्रं सर्वतस्त्वं वनस्पते

ഹേ അശ്വത്ഥാ! നീ വിഷ്ണുരൂപനാണ്; ദേവന്മാരിൽ പ്രതിഷ്ഠിതനാണ്. അതിനാൽ ഹേ വനസ്പതേ, എന്റെ പുത്രനെ എല്ലാദിക്കിലും കാത്തരുളേണമേ.

Verse 19

एष ते शरणं प्राप्तो मम पुत्रस्तु बालकः । पापाया निर्दयायाश्च तस्माद्रक्षां समाचर

ഇത് എന്റെ പുത്രൻ, ഈ ചെറുബാലൻ, നിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ പാപിനിയും നിർദയയുമായ (ഭീഷണി)യിൽ നിന്ന് അവനെ കാത്തരുളേണമേ.

Verse 20

एवमुक्त्वा रुदित्वा च सुचिरं सा तपस्विनी । जगाम स्वाश्रमं पश्चाद्वाष्पव्याकुललोचना

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ തപസ്വിനി ഏറെനേരം കരഞ്ഞു. പിന്നെ കണ്ണീർകൊണ്ട് വ്യാകുലമായ കണ്ണുകളോടെ അവൾ തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

Verse 21

यावद्रोदिति सा माता तस्याधस्ताद्वनस्पतेः । तावदाकाशजा वाणी संजाता मेघनिःस्वना

ആ മാതാവ് ആ മഹാവൃക്ഷത്തിന്റെ കീഴിൽ കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, മേഘഗർജ്ജനപോലെ മുഴങ്ങുന്ന ആകാശജന്യമായ വാണി ഉദിച്ചു।

Verse 22

मा त्वं शोकं कुरुष्वास्य बालकस्य कृते शुभे । एष शापादुतथ्यस्य ज्येष्ठभ्रातुर्बृहस्पतिः । अवतीर्णो धरापृष्ठे योग्यतां समवाप्स्यति

ഹേ ശുഭേ, ഈ ബാലകനെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കരുത്. ഇദ്ദേഹം ഉതഥ്യന്റെ ജ്യേഷ്ഠഭ്രാതാവായ ബൃഹസ്പതി; ശാപവശാൽ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ച് ഇവിടെ തന്റെ നിയത യോഗ്യതയും ശ്രേഷ്ഠതയും പ്രാപിക്കും।

Verse 23

एष चाथर्वणं वेदं शतकल्पं सुविस्तरम् । शतभेदं च नवधा पंचकल्पं करिष्यति

അവൻ അതർവ്വവേദത്തെയും മഹാവിസ്താരത്തോടെ ശതകൽപ്പങ്ങളായി ക്രമീകരിക്കും; അതിനെ നൂറു ശാഖകളായി വിഭജിച്ച് നവധാ-പഞ്ചകൽപ്പ വിഭാഗങ്ങളായി വിന്യസിക്കും।

Verse 24

पिप्पलस्य तरोरेष रसं संभक्षयिष्यति । पिप्पलाद इति ख्यातस्ततो लोके भविष्यति

ഇവൻ പിപ്പലവൃക്ഷത്തിന്റെ രസം ആഹരിക്കും; അതിനാൽ ലോകത്തിൽ ‘പിപ്പലാദൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനാകും।

Verse 25

या त्वं विस्मयमापन्ना पुरुषेण विना शिशुः । संजातोऽयं मम प्रांशुस्ततस्तत्कारणं शृणु

പുരുഷനില്ലാതെ ഈ ശിശു—എന്റെ തേജോമയ പുത്രൻ—ജനിച്ചതിൽ നീ വിസ്മയിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ അതിന്റെ കാരണം കേൾക്കുക।

Verse 26

स्नानवस्त्रं च ते भ्रातू रेतसा यत्परिप्लुतम् । तत्त्वया ऋतुकाले तु परिधानं कृतं शुभे

ഹേ ശുഭേ! നിന്റെ സഹോദരന്റെ സ്നാനവസ്ത്രം രേതസാൽ നനഞ്ഞിരുന്നതു; അതേ നീ ഋതുകാലത്തിൽ ധരിച്ചിരുന്നു.

Verse 27

स्नानकाले तु तोयानि रेतोदकमथास्पृशन् । अमोघरेतसा तेन पुत्रोऽयं तव संस्थितः

സ്നാനകാലത്ത് ജലങ്ങൾ രേതോദകത്തെ സ്പർശിച്ചു; ആ അമോഘ രേതസിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ ഈ നിന്റെ പുത്രൻ സ്ഥാപിതനായി.

Verse 28

एवं ज्ञात्वा महाभागे यद्युक्तं तत्समाचर

ഹേ മഹാഭാഗേ! ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ് യുക്തവും യോഗ്യവും ആയതു തന്നെ ആചരിക്കൂ.

Verse 29

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा देवलोकस्यवज्रपातोपमं वचः । हाहाकारपरा भूत्वा निपपात धरातले

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ദേവലോകത്തിൽ വജ്രപാതംപോലെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൾ ഹാഹാകാരത്തിൽ മുങ്ങി ഭൂമിയിൽ വീണു.

Verse 30

छिन्नवृक्षलता यद्वत्पतिता सा तपस्विनी

ആ തപസ്വിനി, വൃക്ഷത്തിൽ നിന്ന് മുറിഞ്ഞ വള്ളിപോലെ താഴെ വീണു.

Verse 31

चिरायन्त्यां तु तस्यां स याज्ञवल्क्यो महामुनिः । शून्यं तमाश्रमं दृष्ट्वा पप्रच्छान्यान्मुनीश्वरान्

അവൾ ദീർഘകാലം വൈകിയപ്പോൾ മഹാമുനി യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ ആശ്രമം ശൂന്യമെന്ന് കണ്ടു മറ്റു മുനീശ്വരന്മാരോട് ചോദിച്ചു।

Verse 32

क्व च मे भगिनी याता कंसारी सुतपस्विनी । तया विनाऽद्य मे सर्वं शून्यमाश्रममंडलम्

‘എന്റെ ഭഗിനി കംസാരി, ആ സുതപസ്വിനി എവിടെ പോയി? അവളില്ലാതെ ഇന്ന് എന്റെ മുഴുവൻ ആശ്രമമണ്ഡലം ശൂന്യമെന്നു തോന്നുന്നു.’

Verse 33

आचख्यौ तापसः कश्चिद्भगिनी ते यवीयसी । निश्चेष्टा पतिता भूमावश्वत्थस्य समीपतः

ഒരു താപസൻ അറിയിച്ചു—‘നിങ്ങളുടെ ഇളയ ഭഗിനി അശ്വത്ഥവൃക്ഷത്തിനരികെ നിലത്ത് നിശ്ചേഷ്ടയായി വീണുകിടക്കുന്നു.’

Verse 34

मया दृष्टा मुनिश्रेष्ठ तां त्वं भावय मा चिरम् । अथासौ त्वरया युक्तः संभ्रांतस्तु प्रधावितः

‘ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ അവളെ കണ്ടിട്ടുണ്ട്; താമസിക്കാതെ ഉടൻ അവളെ പരിചരിക്കണം.’ എന്നു പറഞ്ഞതോടെ അദ്ദേഹം വ്യഗ്രതയോടെ ഭ്രമിച്ച് വേഗത്തിൽ ഓടിപ്പോയി।

Verse 35

यत्र सा कथिता तेन तापसेन तपस्विनी । वीक्षते यावत्तत्रस्था श्वसमाना व्यवस्थिता

ആ താപസൻ പറഞ്ഞ സ്ഥലത്തുതന്നെ ആ തപസ്വിനി കിടന്നിരുന്നു; അവൾ കിടന്നിരിക്കുമ്പോഴും ശ്വസിക്കുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു।

Verse 36

अथ तोयेन शीतेन सेचयित्वा मुहुर्मुहुः । दत्त्वा भूयोऽपि वातं च यावच्चक्रे सचेतनाम् । तावत्कात्यायनी प्राप्ता मैत्रेयी च ससंभ्रमम्

അപ്പോൾ അവൻ തണുത്ത വെള്ളം വീണ്ടും വീണ്ടും തളിച്ച്, പിന്നെയും കാറ്റുകൊണ്ട് വീശി അവളെ ബോധത്തിലാക്കി. അതേസമയം കാത്യായനീ എത്തി; മൈത്രേയിയും അത്യന്തം വ്യാകുലതയോടെ ഓടിയെത്തി.

Verse 37

किमिदं किमिदं जातं ननांदर्वद मा चिरम्

ഇത് എന്ത്—എന്താണ് സംഭവിച്ചത്? വേഗം പറയൂ; താമസിക്കരുത്.

Verse 38

किं वा भूतगृहीताऽसि माहेंद्रेण ज्वरेण वा

അല്ലെങ്കിൽ എന്ത്—നിനക്ക് ഭൂതബാധയാണോ, അല്ലെങ്കിൽ മാഹേന്ദ്രജ്വരം പിടിച്ചിട്ടുണ്ടോ?

Verse 39

अथ सा चेतनां लब्ध्वा याज्ञ वल्क्यं पुरः स्थितम् । भार्यया सहितं दृष्ट्वा व्रीडयाऽसून्मुमोच ह

പിന്നീട് അവൾ ബോധം പ്രാപിച്ച്, തന്റെ മുന്നിൽ ഭാര്യയോടുകൂടെ നിൽക്കുന്ന യാജ്ഞവൽക്ക്യനെ കണ്ടപ്പോൾ, ലജ്ജയിൽ മൂടപ്പെട്ടു പ്രാണൻ വിട്ടു.

Verse 40

अथ तां च मृतां दृष्ट्वा रुदित्वा च चिरं द्विजाः । याज्ञवल्क्यः सभार्यस्तु दत्त्वा वह्निं च शोकधृक् । जगाम स्वाश्रमं पश्चाद्दत्त्वा च सलिलाञ्जलिम्

അവളെ മരിച്ച നിലയിൽ കണ്ടപ്പോൾ ദ്വിജർ ദീർഘനേരം കരഞ്ഞു. തുടർന്ന് ദുഃഖഭാരത്തോടെ യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ ഭാര്യയോടുകൂടെ അവളെ അഗ്നിയിൽ സമർപ്പിച്ച് അന്ത്യേഷ്ടി നടത്തി; ജലാഞ്ജലി അർപ്പിച്ച ശേഷം സ്വന്തം ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

Verse 41

सोऽपि बालोऽथ ववृधे पिप्पलास्वादपुष्टिधृक् । अश्वत्थस्य तले तस्य वृद्धिं याति शनैःशनैः

ആ ബാലനും പിന്നെ പിപ്പലഫലങ്ങളുടെ ആസ്വാദനത്തിൽ പോഷിതനായി വളർന്നു. ആ അശ്വത്ഥവൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ അവൻ പതുക്കെ പതുക്കെ ദേഹവൃദ്ധി പ്രാപിച്ചു.

Verse 42

कस्यचित्त्वथ कालस्य नारदो मुनिसत्तमः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तेन मार्गेण चागतः

കുറെ കാലത്തിനു ശേഷം മുനിശ്രേഷ്ഠനായ നാരദൻ തീർത്ഥയാത്രയുടെ അവസരത്തിൽ അതേ വഴിയിലൂടെ അവിടെ എത്തി.

Verse 43

स दृष्ट्वा बालकं तत्र द्वादशार्कसमप्रभम् । एकाकिनं वने शून्ये पिप्पलास्वादतत्परम् । पप्रच्छ विस्मयाविष्ट एकाकी को भवानिह

അവിടെ പന്ത്രണ്ടു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തിയുള്ള, ശൂന്യവനത്തിൽ ഒറ്റയ്ക്കായി പിപ്പലഫലാസ്വാദത്തിൽ ലീനനായ ബാലനെ കണ്ടു, വിസ്മയത്തോടെ അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു—“നീ ആരാണ്, ഇവിടെ ഒറ്റയ്ക്ക്?”

Verse 44

वने शून्ये महारौद्रे सिंहव्याघ्रसमाकुले । क्व ते माता पिता चैव किमर्थं चेह तिष्ठसि

“ഈ ശൂന്യവും അത്യന്തം ഭയാനകവുമായ വനത്തിൽ സിംഹ-വ്യാഘ്രങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരിക്കെ—നിന്റെ അമ്മയും അച്ഛനും എവിടെ? നീ എന്തിനാണ് ഇവിടെ നിലകൊള്ളുന്നത്?”

Verse 45

निवससि कथं चैव सर्वं मे विस्तराद्वद

“നീ ഇവിടെ എങ്ങനെ ജീവിക്കുന്നു? എല്ലാം എനിക്ക് വിശദമായി പറയുക.”

Verse 46

पिप्पलाद उवाच । नाहं जानामि पितरं मातरं न च बांधवम् । नापि त्वां कोऽत्र चा यातो मम पार्श्वे तु सांप्रतम्

പിപ്പലാദൻ പറഞ്ഞു—എനിക്ക് എന്റെ പിതാവിനെയും മാതാവിനെയും ബന്ധുക്കളെയും അറിയില്ല. നിന്നെയും ഞാൻ അറിയുന്നില്ല; നീ ആരാണ്, ഇപ്പോഴിതാ എന്റെ സമീപത്ത് വന്നത് എന്തിന്?

Verse 47

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा मुनीश्वरः । ततस्तं प्रहसन्प्राह ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് മുനീശ്വരൻ ദീർഘനേരം ധ്യാനിച്ച് ആലോചിച്ചു. പിന്നെ ദിവ്യദൃഷ്ടിയാൽ കാര്യം അറിഞ്ഞ്, പുഞ്ചിരിയോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 48

नारद उवाच । मया ज्ञातोऽसि वत्स त्वं याज्ञवल्क्यस्य रेतसा । दैवयोगात्समुत्पन्नो भगिन्या उदरे ह्यृतौ

നാരദൻ പറഞ്ഞു—വത്സാ, നിന്നെ ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു; നീ യാജ്ഞവൽക്യന്റെ ബീജത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ. ദൈവയോഗത്താൽ, ഋതുകാലത്ത്, അവന്റെ സഹോദരിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു നീ ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 49

उतथ्यशापदोषेण देवाचार्यो बृहस्पतिः । देवकार्यस्य सिद्ध्यर्थं तस्मात्तच्छृणु कारणम्

ഉതഥ്യന്റെ ശാപദോഷം മൂലം ദേവഗുരുവായ ബൃഹസ്പതി തടസ്സപ്പെട്ടു. അതിനാൽ ദേവകാര്യസിദ്ധിക്കായി, അതിന്റെ കാരണം കേൾക്കുക.

Verse 51

नवशाखः पंचकल्पस्त्वया कार्यः सुखावहः

നീ ‘നവശാഖ’യും ‘പഞ്ചകൽപ’വും എന്ന ന്യായാനുഷ്ഠാനം നടത്തണം; അത് സുഖവും ക്ഷേമവും നൽകുന്നതാണ്.

Verse 52

तव मात्रा महाभाग रेतसा च परिप्लुतम् । यद्वस्त्रं याज्ञवल्क्यस्य परिधानं कृतं च यत्

ഹേ മഹാഭാഗനേ, യാജ്ഞവൽക്ക്യന്റെ പരिधानവസ്ത്രം നിന്റെ മാതാവ് എടുത്ത് ധരിച്ചതാകയാൽ, അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രേതസ്സാൽ നനഞ്ഞിരുന്നതു.

Verse 53

भगिन्या सुतपस्विन्या स्नानार्थं न च काम्यया । तद्रेतो जलमिश्रं तु भगमध्ये विनिर्गतम्

ഉത്തമതപസ്സുള്ള സഹോദരി ഇത് സ്നാനാർത്ഥം മാത്രമേ ചെയ്തുള്ളൂ; കാമനയാൽ അല്ല. ആ രേതസ് ജലവുമായി കലർന്ന് പിന്നെ ഗർഭത്തിനുള്ളിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 54

अमोघं तेन संभूतस्त्वमत्र जगतीतले । माता वै मृत्युमापन्ना ज्ञात्वैवं लज्जया तया

ഇങ്ങനെ നീ ഭൂമിതലത്തിൽ അമോഘമായി ജനിച്ചു. എന്നാൽ മാതാവ് സംഭവിച്ചത് അറിഞ്ഞ് ലജ്ജയാൽ വ്യാകുലയായി മരണത്തെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 55

चमत्कारपुरे तुभ्यं मातुलो जनकस्तथा । संतिष्ठते महाभाग तत्पार्श्वे त्वमितो वज

ഹേ മഹാഭാഗനേ, ചമത്കാരപുരത്തിൽ നിന്റെ മാതുലനായ ജനകൻ വസിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഇവിടെ നിന്ന് പോയി അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്നിധിയിൽ പാർക്കുക.

Verse 56

सांप्रतं व्रतकालस्ते वर्षं चैवाष्टमं स्थितम् । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य लज्जयाऽधोमुखः स्थितः

ഇപ്പോൾ നിന്റെ വ്രതകാലം എത്തിയിരിക്കുന്നു; നിന്റെ എട്ടാം വർഷവും പൂർത്തിയായി. അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൻ ലജ്ജയാൽ മുഖം താഴ്ത്തി നിന്നു.

Verse 57

ततश्चिरेण दीनं स वाक्यमेतदुवाच तम् । किं मया पापमाख्याहि पूर्वदेहांतरे कृतम्

പിന്നെ ഏറെ നേരം കഴിഞ്ഞ് അവൻ ദുഃഖിതനായി അവനോട് പറഞ്ഞു— “പൂർവ്വദേഹാന്തരത്തിൽ ഞാൻ ചെയ്ത പാപം ഏതാണ്? പറഞ്ഞുതരൂ.”

Verse 58

येनेदं गर्हितं जन्म वियोगो मातृसंभवः । परित्यक्ष्यामि जीवं स्वं दुःखेनानेन सन्मुने

“ഏതു കാരണത്താൽ ഈ നിന്ദ്യജന്മം—മാതൃവിയോഗത്തിൽ നിന്നുമാത്രം ജനിച്ചത്—ഹേ പുണ്യമുനേ, ഈ ദുഃഖത്തിൽ പീഡിതനായി ഞാൻ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും.”

Verse 59

नारद उवाच । न त्वया दुष्कृतं किंचित्पूर्वदेहांतरे कृतम् । परं येन सुसंजातं तवेदं व्यसनं शृणु

നാരദൻ പറഞ്ഞു— “പൂർവ്വദേഹാന്തരത്തിൽ നീ യാതൊരു ദുഷ്കൃത്യവും ചെയ്തിട്ടില്ല. എന്നാൽ നിനക്കീ ദുരിതം വന്ന യഥാർത്ഥ കാരണമെന്തെന്ന് കേൾക്ക.”

Verse 60

जन्मस्थेन भवाञ्जातः शनिना नाऽत्र संशयः । तेनावस्थामिमां प्राप्तो नान्यदस्ति हि कारणम्

“ജന്മസ്ഥാനത്ത് നിലകൊണ്ട ശനിയാൽ തന്നെയാണ് നിനക്കീ അവസ്ഥ വന്നത്—ഇതിൽ സംശയമില്ല. അവനാൽ മാത്രമേ നീ ഈ നിലയിലെത്തിയുള്ളൂ; മറ്റൊരു കാരണമില്ല.”

Verse 61

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कोपसंरक्तलोचनः । ऊर्ध्वमालोकयामास समुद्दिश्य शनैश्चरम्

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, കോപത്തിൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ അവൻ മേലോട്ടു നോക്കി; ശനൈശ്ചരനെ ലക്ഷ്യമാക്കി ദൃഷ്ടി ഉറപ്പിച്ചു.

Verse 62

तस्य दृष्टिनिपातेन न्यपतत्स तु तत्क्षणात् । विमानात्स्वाद्रवेः पुत्रो ययातिरिव नाहुषः

അവന്റെ ദൃഷ്ടിപാതമാത്രത്താൽ അവൻ അതേ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ തന്റെ വിമാനത്തിൽ നിന്ന് വീണുപോയി—നാഹുഷപുത്രൻ യയാതി വീണതുപോലെ।

Verse 63

अधोवक्त्रो द्विजश्रेष्ठाः पितुरादेशमाश्रितः । बालभावेऽपि तेनैव दग्धौ पादौ तदा रवेः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! അവൻ അധോമുഖനായി പിതാവിന്റെ ആജ്ഞയെ ആശ്രയിച്ചു പ്രവർത്തിച്ചു; എങ്കിലും ബാല്യത്തിലേയും അതേ കർമം മൂലം അന്ന് രവി (സൂര്യൻ)ന്റെ പാദങ്ങൾ ദഗ്ധമായി।

Verse 64

अथ तं नारदः प्राह पतमानमधोमुखम् । बाल्यभावादनेन त्वं पातितोऽसि शनैश्चर

അപ്പോൾ നാരദൻ അധോമുഖമായി വീഴുന്ന അവനോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ ശനൈശ്ചരാ! ഈ ബാല്യഭാവമുള്ള പ്രവൃത്തിയാൽ നീ പാതിതനായിരിക്കുന്നു।”

Verse 65

तस्मान्मा वीक्षयस्वैनं भविष्यति प्रकोपभाक् । मा पतस्व तथा भूमौ बलान्मद्वाक्यसंभवात्

അതുകൊണ്ട് അവനെ നോക്കരുത്; അവൻ ക്രോധാവിഷ്ടനാകും. എന്റെ വാക്കിന്റെ ബലത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ശക്തിയാൽ തടയപ്പെട്ടവനായി, അങ്ങനെ ഭൂമിയിൽ വീഴരുത്।

Verse 66

स्तंभयित्वा तथाप्येवं गगनस्थं शनैश्चरम् । ततः प्रोवाच तं बालं पिप्पलादं मुनीश्वरः

ഇങ്ങനെ ആകാശസ്ഥനായ ശനൈശ്ചരനെ തടഞ്ഞുനിർത്തി, തുടർന്ന് മുനീശ്വരൻ ആ ബാലൻ പിപ്പലാദനോട് സംസാരിച്ചു।

Verse 67

मा कोपं कुरु बाल त्वमेष सूर्यसुतो ग्रहः । देवानामपि पीडां च कुरुतेऽष्टमराशिगः

കുഞ്ഞേ, ദേഷ്യപ്പെടരുത്. ഇത് സൂര്യപുത്രനായ ഗ്രഹമാണ്. എട്ടാം രാശിയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ ഇദ്ദേഹം ദേവന്മാർക്ക് പോലും ദുരിതം നൽകുന്നു.

Verse 68

जन्मस्थस्तु विशेषेण द्वितीयस्तु तथापरः । यद्येष कुपितस्त्वां तु वीक्षयिष्यति कर्हिचित्

പ്രത്യേകിച്ചും ജന്മസ്ഥാനത്തും അതുപോലെ രണ്ടാം ഭാവത്തിലും നിൽക്കുന്നവൻ. ഇദ്ദേഹം കോപിച്ച് നിന്നെ എപ്പോഴെങ്കിലും നോക്കിയാൽ,

Verse 69

करिष्यति न संदेहो भस्मराशिं ममाग्रतः । अनेन वीक्षितौ पादौ जातमात्रेण सूर्यकौ

സംശയമില്ല, എന്റെ മുന്നിൽ വെച്ചുതന്നെ ചാരക്കൂമ്പാരമാക്കും. ജനിച്ച ഉടനെ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ദൃഷ്ടി പതിഞ്ഞതുകൊണ്ട് രണ്ട് പാദങ്ങളും സൂര്യനെപ്പോലെയായി.

Verse 70

आयातस्य तु तुष्टस्य पुत्रदर्शनवाञ्छया । अन्तर्धानीकृते वस्त्रे ज्ञात्वा तं रौद्रचक्षुषम्

മകനെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ സന്തോഷത്തോടെ വന്നപ്പോൾ, വസ്ത്രം മാറ്റപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവൻ ഉഗ്രമായ കണ്ണുകളുള്ളവനാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

Verse 71

ततो दग्धावुभौ चापि तिष्ठतश्चर्म वेष्टितौ । दृश्येतेऽद्यापि मूर्त्तौ तौ घटितायां धरातले

അപ്പോൾ തോലുകൊണ്ട് പൊതിയപ്പെട്ട അവർ രണ്ടുപേരും നിൽക്കുമ്പോൾ തന്നെ വെന്തുപോയി. ഇന്നും ആ രണ്ട് രൂപങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് കാണാം.

Verse 72

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य नारदस्य स बालकः । भयेन महता युक्तस्ततः पप्रच्छ तं मुनिम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—നാരദന്റെ ആ വചനങ്ങൾ കേട്ട് ആ ബാലൻ മഹാഭയത്തിൽ ആകുലനായി, പിന്നെ ആ മുനിയെ ചോദ്യം ചെയ്തു।

Verse 73

कथं यास्यति मे तुष्टिं वदैष मम सन्मुने । अज्ञानात्पातितो व्योम्नः शक्तिं चास्याविजानता

ഹേ സന്മുനേ, പറയുക—അവൻ എങ്ങനെ എന്നോട് പ്രസന്നനാകും? അവന്റെ ശക്തി അറിയാതെ അജ്ഞാനവശാൽ ഞാൻ അവനെ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വീഴ്ത്തി।

Verse 74

नारद उवाच । ग्रहा गावो नरेंद्राश्च ब्राह्मणाश्च विशेषतः । पूजिताः प्रतिपूज्यंते निर्दहंत्यपमानिताः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഗ്രഹങ്ങൾ, ഗാവുകൾ, രാജാക്കന്മാർ, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണർ: പൂജിക്കപ്പെട്ടാൽ പ്രതിപൂജ നൽകും; അപമാനിക്കപ്പെട്ടാൽ ദഹിപ്പിക്കും।

Verse 75

तस्मात्कुरु स्तुतिं चास्य स्वशक्त्या भास्करेः प्रभो । प्रसादं गच्छते येन कोपं त्यजति पातजम्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ പ്രഭോ, നിന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ഭാസ്കരനെ സ്തുതിക്ക; അതിനാൽ അവൻ പ്രസന്നനായി പാതകജന്യ കോപം ഉപേക്ഷിക്കും।

Verse 76

ततः कृतांजलिर्भूत्वा स्तुतिं चक्रे स बालकः । भयेन महता युक्तस्ततः संपृच्छ्य तं मुनिम्

അപ്പോൾ ആ ബാലൻ കൃതാഞ്ജലിയായി സ്തുതി ചെയ്തു; മഹാഭയത്തോടെ നിറഞ്ഞവനായി, പിന്നെ വീണ്ടും ആ മുനിയെ കൂടുതൽ ചോദിച്ചു।

Verse 77

पिप्पलादो द्विजश्रेष्ठाः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । नमस्ते क्रोधसंस्थाय पिंगलाय नमोऽस्तु ते

പിപ്പലാദൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രണാമം ചെയ്ത് പറയുന്നു—ക്രോധത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ പിംഗളവർണ്ണനേ, നിനക്കു നമോഽസ്തു।”

Verse 78

नमस्ते वसुरूपाय कृष्णाय च नमोऽस्तु ते । नमस्ते रौद्रदेहाय नमस्ते चांतकाय च

വസുരൂപനായ നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ കൃഷ്ണാ, നിനക്കു നമോഽസ്തു. രൗദ്രദേഹനായ നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ അന്തകാ (മൃത്യുസ്വരൂപാ), നിനക്കും നമസ്കാരം.

Verse 79

नमस्ते यमसंज्ञाय नमस्ते सौरये विभो । नमस्ते मन्दसंज्ञाय शनैश्चर नमोऽस्तु ते

യമസഞ്ജ്ഞയാൽ അറിയപ്പെടുന്ന നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ വിഭോ, സൂര്യപുത്രാ, നിനക്കു നമസ്കാരം. മന്ദസഞ്ജ്ഞയാൽ വിളിക്കപ്പെടുന്ന നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ ശനൈശ്ചരാ, നിനക്കു നമോഽസ്തു.

Verse 81

शनैश्चर उवाच । परितुष्टोऽस्मि ते वत्स स्तोत्रेणानेन सांप्रतम् । वरं वरय भद्रं ते येन यच्छामि सांप्रतम्

ശനൈശ്ചരൻ പറഞ്ഞു—“വത്സാ! ഈ സ്തോത്രം കൊണ്ടു ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിന്നിൽ പ്രസന്നനാണ്. നിനക്കു മംഗളം; വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക, ഞാൻ അതു ഉടൻ നൽകാം.”

Verse 82

पिप्पलाद उवाच । अद्यप्रभृति नो पीडा बालानां सूर्यनन्दन । त्वया कार्या महाभाग स्वकीया च कथंचन

പിപ്പലാദൻ പറഞ്ഞു—“ഇന്നുമുതൽ, ഹേ സൂര്യനന്ദനാ! ബാലന്മാർക്ക് യാതൊരു പീഡയും നീ വരുത്തരുത്—എന്റെ കുട്ടികൾക്കോ മറ്റുള്ളവർക്കോ, ഹേ മഹാഭാഗ, എങ്ങനെയും അല്ല।”

Verse 83

यावद्वर्षाष्टमं जातं मम वाक्येन सूर्यज । स्तोत्रेणानेन योऽत्र त्वां स्तूयात्प्रातः समुत्थितः

ഹേ സൂര്യപുത്രാ! എന്റെ വാക്കിനാൽ—എട്ടാം വർഷം പൂർണ്ണമാകുന്നതുവരെ, ഇവിടെ പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് ഈ സ്തോത്രംകൊണ്ട് നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നവൻ—

Verse 84

तस्य पीडा न कर्तव्या त्वया भास्करनन्दन । तव वारे च संजाते तैलाभ्यंगं करोति यः

ഹേ ഭാസ്കരനന്ദനാ! അവനോട് നീ പീഡ ചെയ്യരുത്. കൂടാതെ നിന്റെ വാർ (ശനിയാഴ്ച) വന്നാൽ, ആരെങ്കിലും തൈലാഭ്യംഗം ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ—

Verse 85

दिनाष्टकं न कर्तव्या तस्य पीडा कथंचन । यस्त्वां लोहमयं कृत्वा तैलमध्ये ह्यधोमुखम्

അവനോട് എട്ടുദിവസം യാതൊരു വിധത്തിലും പീഡ ചെയ്യരുത്. കൂടാതെ ആരെങ്കിലും നിന്റെ ലോഹപ്രതിമ നിർമ്മിച്ച് തൈലത്തിന്റെ മദ്ധ്യേ അധോമുഖമായി വെക്കുകയാണെങ്കിൽ—

Verse 88

स्वशक्त्या राति नो तस्य पीडा कार्या त्वया विभो । कृष्णां गां यस्तु विप्राय तवोद्देशेन यच्छति

ഹേ വിഭോ! തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം ചെയ്യുന്നവനോട് നീ പീഡ ചെയ്യരുത്. കൂടാതെ നിന്റെ ഉദ്ദേശത്തോടെ ബ്രാഹ്മണന് കറുത്ത പശുവിനെ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ—

Verse 90

तथा कृष्णतिलैश्चैव कृष्णपुष्पानुलेपनैः । पूजां करोति यस्तुभ्यं धूपं वै गुग्गुलं दहेत् । कृष्णवस्त्रेण संवेष्ट्य त्याज्या तस्य व्यथा त्वया

കറുത്ത എള്ളും കറുത്ത പുഷ്പങ്ങളുടെ അനുലേപനവുംകൊണ്ട് നിന്നെ പൂജിക്കുകയും, ഗുഗ്ഗുലു ധൂപം ദഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ; കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ചു—അവന്റെ വ്യഥ നീ ഉപേക്ഷിക്കണം.

Verse 91

सूत उवाच । एवमुक्तः शनिस्तेन बाढमित्येव जल्प्य च । नारदं समनुज्ञाप्य जगाम निजसं श्रयम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശനി ‘ബാഢം (തഥാസ്തു)’ എന്നു പറഞ്ഞ്, നാരദനോട് വിടപറഞ്ഞ് തന്റെ സ്വധാമത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 92

नारदोऽपि तमादाय वालकं कृपयान्वितः । चमत्कारपुरं गत्वा याज्ञवल्क्याय चार्पयत्

കരുണയോടെ നാരദനും ആ ബാലകനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് ചമത്കാരപുരത്തിലേക്ക് ചെന്നു യാജ്ഞവൽക്യനു ഏല്പിച്ചു।

Verse 93

कथयामास वृत्तांतं तस्य संभूति संभवम् । यद्दृष्टं ज्ञानदीपेन तस्मै सर्वं न्यवेदयत्

അവൻ ആ ബാലകന്റെ ജന്മോത്ഭവവും സംഭവവൃത്താന്തവും സമഗ്രമായി പറഞ്ഞു; ജ്ഞാനദീപംകൊണ്ട് കണ്ടതെല്ലാം അവനോട് പൂർണ്ണമായി അറിയിച്ചു।

Verse 94

एष ते वीर्यसंभूतो बालको भगिनीसुतः । मयाऽश्वत्थतले लब्धः काननेऽश्वत्थसंनिधौ

‘ഈ ബാലകൻ നിന്റെ വീര്യത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ, നിന്റെ സഹോദരിയുടെ പുത്രൻ. ഞാൻ അവനെ വനത്തിൽ അതേ അശ്വത്ഥവൃക്ഷത്തിന്റെ സമീപത്ത്, വൃക്ഷത്തടിയിൽ കണ്ടെത്തി.’

Verse 95

व्रतबंध कुरुष्वास्य सांप्रतं चाष्टवार्षिकः । नात्र दोषोस्ति विप्रेंद्र न भगिन्यास्तथा तव । तस्माद्गृहाण पुत्रं स्वं भागिनेयं विशेषतः

‘ഇപ്പോൾ തന്നെ ഇതിന്റെ വ്രതബന്ധം (ഉപനയനം) നടത്തുക; ഇവൻ എട്ടുവയസ്സുകാരൻ. ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ഇവിടെ ദോഷമില്ല—നിനക്കുമില്ല, നിന്റെ സഹോദരിക്കുമില്ല. അതിനാൽ അവനെ സ്വന്തം പുത്രനെന്നപോലെ, പ്രത്യേകിച്ച് ഭാഗിനേയനായി സ്വീകരിക്ക.’

Verse 96

धारयेत्तेन तैलेन ततः स्नानं समाचरेत् । तस्य पीडा न कर्तव्या देयो लाभो महीभुजः

ആ എണ്ണ ദേഹത്ത് പുരട്ടി പിന്നീട് വിധിപ്രകാരം കുളിക്കണം. രാജാവേ, അവനെ ഉപദ്രവിക്കരുത്, മറിച്ച് അവന് അർഹമായ നേട്ടങ്ങൾ നൽകണം.

Verse 97

अध्यर्द्धाष्टमिकायोगे तावके संस्थिते नरः । तववारे तु संप्राप्ते यस्तिलांल्लोहसंयुतान्

നിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ അധ്യർദ്ധാഷ്ടമികാ യോഗം വരുമ്പോഴും നിന്റെ ദിവസം (ശനിയാഴ്ച) വരുമ്പോഴും, ഇരുമ്പ് കലർന്ന എള്ള് സമർപ്പിക്കുന്നവൻ...

Verse 99

अध्यर्द्धाष्टमजा पीडा नाऽस्य कार्या त्वया विभो । शमी समिद्भिर्यो होमं तवोद्देशेन यच्छति

പ്രഭോ, അധ്യർദ്ധാഷ്ടമിയിൽ നിന്നുള്ള പീഡനം അവന് നൽകരുത്. നിന്റെ നാമത്തിൽ വഹ്നി (ശമി) വിറകുകൊണ്ട് ഹോമം നടത്തുന്നവന്...

Verse 174

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्या संहितायां षष्ठे नागरखंडे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पिप्पलादोत्पत्तिव र्णनंनाम चतुःसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ഇപ്രകാരം എൺപത്തിയൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള ശ്രീസ്കന്ദമഹാപുരാണത്തിലെ ആറാം ഖണ്ഡമായ നാഗരഖണ്ഡത്തിലെ ഹാടകേശ്വര ക്ഷേത്ര മാഹാത്മ്യത്തിൽ 'പിപ്പലാദ ഉൽപ്പത്തി വിവരണം' എന്ന നൂറ്റി എഴുപത്തിനാലാം അധ്യായം അവസാനിച്ചു.