Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43

Devanagari script

स दृष्ट्वा बालकं तत्र द्वादशार्कसमप्रभम् । एकाकिनं वने शून्ये पिप्पलास्वादतत्परम् । पप्रच्छ विस्मयाविष्ट एकाकी को भवानिह

Transliteration

sa dṛṣṭvā bālakaṃ tatra dvādaśārkasamaprabham | ekākinaṃ vane śūnye pippalāsvādatatparam | papraccha vismayāviṣṭa ekākī ko bhavāniha

Translation

അവിടെ പന്ത്രണ്ടു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തിയുള്ള, ശൂന്യവനത്തിൽ ഒറ്റയ്ക്കായി പിപ്പലഫലാസ്വാദത്തിൽ ലീനനായ ബാലനെ കണ്ടു, വിസ്മയത്തോടെ അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു—“നീ ആരാണ്, ഇവിടെ ഒറ്റയ്ക്ക്?”

Word by Word

• सः: he (Nārada)
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): having seen

• बालकम्: the boy
• बालकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: बालक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place: there)

• द्वादश-अर्क-सम-प्रभम्: having radiance equal to twelve suns
• द्वादश-अर्क-सम-प्रभम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (संख्या-प्रातिपदिक) + अर्क (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (द्वादशार्कैः समा प्रभा यस्य)

• एकाकिनम्: alone
• एकाकिनम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाकिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वने: in the forest
• वने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• शून्ये: deserted
• शून्ये: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शून्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; वने इति विशेषण

• पिप्पला-स्वाद-तत्परम्: intent on tasting pippalā
• पिप्पला-स्वाद-तत्परम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पिप्पला (प्रातिपदिक) + स्वाद (प्रातिपदिक) + तत्पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पिप्पलास्वादे तत्परः)

• पप्रच्छ: asked
• पप्रच्छ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + पृच्छ् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विस्मय-आविष्टः: overcome with wonder
• विस्मय-आविष्टः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विस्मय (प्रातिपदिक) + आविष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; आ + विश् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (विस्मयेन आविष्टः)

• एकाकी: alone
• एकाकी: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाकिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (नारदस्य विशेषण)

• कः: who
• कः: Predicative (प्रश्न-प्रातिपदिक)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक (interrogative)

• भवान्: you (sir)
• भवान्: Sambodhyaprayoga/Predicative (सम्बोधनार्थ/प्रश्न)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; आदरार्थ-प्रयोग (honorific 'you')

• इह: here
• इह: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (here)

Speaker

Unspecified narrator (Nārada is the questioner within the verse)

Visual Art Cues

Scene: Nārada pauses mid-step, eyes widened in wonder, facing a solitary boy whose body emits intense golden-white radiance; the surrounding forest appears dimmer by contrast; pippala fruits in the boy’s hand.

Characters & Entities

• Nārada
• Pippalāda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True spiritual power can shine even in solitude; the sage recognizes unusual radiance as a sign of tapas or divine destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha appears in this verse; it sets the scene for a tīrtha-related narrative encounter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a meeting and inquiry that advances the story.