Adhyaya 125

Verse 1

।सूत उवाच । ततः कर्णोत्पलातीर्थं विख्यातं चास्ति शोभनम् । यत्र स्नातो नरः सम्यङ्न वियोगमवाप्नुयात्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അതിന് ശേഷം കർണോത്പലാ തീർത്ഥം പ്രസിദ്ധവും ശോഭനവുമാണ്. അവിടെ വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ വിയോഗം പ്രാപിക്കുകയില്ല.

Verse 2

कथंचिदपि चेष्टेन धनेनालिजनेन च । पराक्रमेण धर्मेण कलत्रेण विशेषतः

എങ്ങനെയായാലും പരിശ്രമംകൊണ്ടും, ധനത്താലും, സ്വജനബന്ധങ്ങളാലും, പരാക്രമത്താലും, ധർമ്മത്താലും, പ്രത്യേകിച്ച് ഭാര്യയാലും—

Verse 3

सत्यसंध इति ख्यातः पुरासीत्पृथिवीपतिः । इक्ष्वाकुकुलसंभूतः सर्वरूपगुणैर्युतः

പൂർവകാലത്ത് ‘സത്യസന്ധ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ഒരു ഭൂമിപതി രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. ഇക്ഷ്വാകുകുലത്തിൽ ജനിച്ച അവൻ സർവ്വരൂപഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നനായിരുന്നു.

Verse 4

तस्य कर्णोत्पलानाम जाता कन्या सुशोभना । बहुपुत्रस्य चैका सा सर्वलक्षणलक्षिता

അവനു ‘കർണോത്പലാ’ എന്ന നാമമുള്ള അത്യന്തം ശോഭനയായ ഒരു കന്യ ജനിച്ചു. അനേകം പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, അവളേ അവന്റെ (വിശിഷ്ട) ഏക പുത്രി; സർവ്വശുഭലക്ഷണങ്ങളാൽ ലക്ഷിതയായിരുന്നു.

Verse 5

अथ तस्याः पिता नाम चक्रे द्वादशमे दिने । संमंत्र्य ब्राह्मणैः सार्धं भृत्यामात्यैर्मुहुर्मुहुः

അപ്പോൾ അവളുടെ പിതാവ് ദ്വാദശദിനത്തിൽ നാമകരണം നടത്തി. അദ്ദേഹം ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം, ഭൃത്യന്മാരും മന്ത്രിമാരും കൂടെ പലവട്ടം ആലോചിച്ചു.

Verse 6

यस्मात्कर्णोत्पला चेयं जाता मम कुमारिका । तस्मात्कर्णोत्पलानाम जाता कन्या सुशोभना

‘എന്റെ ഈ കുമാരി കർണോത്പലാ എന്ന നിലയിൽ ജനിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഈ ശോഭന ബാലിക “കർണോത്പലാ” എന്ന നാമത്താൽ തന്നെ പ്രസിദ്ധയാകട്ടെ.’

Verse 7

बहु पुत्रस्य चैका सा सर्वलक्षणलक्षिता । तस्मात्कर्णोत्पलानाम जायतां द्विजसत्तमाः

എനിക്ക് അനേകം പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായാലും, അവളൊന്നേ എന്റെ പുത്രി; സർവ്വ ശുഭലക്ഷണങ്ങളാൽ ലക്ഷിതയാണ്. അതിനാൽ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അവളുടെ നാമം ‘കർണോത്പലാ’ ആകട്ടെ.

Verse 8

कृतनामाऽथ सा बाला वृद्धिं याति दिनेदिने । आह्लादकारिणी नित्यं कला चांद्रमसी यथा

നാമകരണം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ആ ബാലിക ദിനംപ്രതി വളർന്നു. അവൾ നിത്യം ആഹ്ലാദം പകരുന്നവൾ—ചന്ദ്രന്റെ വർധമാന കലപോലെ.

Verse 9

अथ सा क्रमशः प्राप्ता यौवनं बंधुलालिता । हस्ताद्धस्तं प्रगच्छंती सर्वेषां द्विजसत्तमाः

പിന്നീട് ബന്ധുക്കളുടെ സ്നേഹലാലനയിൽ വളർന്ന അവൾ ക്രമേണ യൗവനം പ്രാപിച്ചു. ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അവളുടെ കീർത്തി എല്ലാവരിലും കൈമാറി കൈമാറി പരന്നു.

Verse 10

अथ तां यौवनोपेतां दृष्ट्वा स पृथिवीपतिः । चिंतयामास चित्तेन कस्येमां प्रददाम्यहम्

അവളെ യൗവനസമ്പന്നയായി കണ്ട ഭൂപതി ഹൃദയത്തിൽ ചിന്തിച്ചു—“ഈ കന്യയെ ഞാൻ ആര്ക്കു നല്കും?”

Verse 11

न तस्याः सदृशः कश्चिद्वरोऽत्र धरणीतले । न स्वर्गे न च पाताले किं कृत्यं मेऽधुना भवेत्

“ഈ ഭൂമിയിൽ അവൾക്കു തുല്യനായ വരൻ ആരുമില്ല; സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഇല്ല, പാതാളത്തിലും ഇല്ല. ഇനി ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം?”

Verse 12

स एवं बहुधा ध्यात्वा तदर्थं पृथिवीपतिः । निश्चयं प्राकरोच्चित्ते प्रष्टव्योऽत्र पितामहः

ആ കാര്യത്തെ പലവിധം ധ്യാനിച്ച ശേഷം ഭൂമിപതി രാജാവ് ഹൃദയത്തിൽ ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്തു—“ഈ വിഷയത്തിൽ പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിനോടു ചോദിക്കണം.”

Verse 13

मयाद्य विषये चास्मिन्स देवः प्रेरयिष्यति । तस्मै पुत्रीं प्रदास्यामि नान्यस्मै वै कथंचन

“ഇന്ന് എന്റെ രാജ്യത്തുതന്നെ, ഈ കാര്യത്തിൽ ദേവൻ എന്നെ തീർച്ചയായും പ്രേരിപ്പിക്കും. അവൻ സൂചിപ്പിക്കുന്നവനേയ്ക്ക് ഞാൻ എന്റെ പുത്രിയെ നൽകും—മറ്റാര്ക്കും ഒരിക്കലുമല്ല.”

Verse 14

स एवं निश्चयं कृत्वा तामादाय ततः परम् । ब्रह्मलोकं जगामाथ प्रष्टुं तस्याः कृते वरम्

ഇങ്ങനെ നിശ്ചയിച്ച് അവളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, അവൾക്കായി യോജ്യനായ വരനെ ചോദിക്കാനായി ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് അദ്ദേഹം പോയി.

Verse 15

अथ यावत्स संप्राप्तो ब्रह्मलोकं नरेश्वरः । तावत्संध्या समुत्पन्ना ब्राह्मी ब्राह्मणसत्तमाः

നരേശ്വരൻ രാജാവ് ബ്രഹ്മലോകത്തിലെത്തിയ അതേ സമയത്ത്, ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ബ്രാഹ്മീ സന്ധ്യ ഉദിച്ചു.

Verse 16

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा सायंतनक्रियोत्सुकः । उपविष्टः समाधिस्थस्तत्कालं समपद्यत

ഇതിനിടയിൽ ബ്രഹ്മാവ് സായങ്കാല കർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കാൻ ഉത്സുകനായി ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുന്നു, സമാധിസ്ഥനായി ആ നിശ്ചിത സമയത്തിൽ ലീനനായി.

Verse 17

सत्यसंधोऽपि तं दृष्ट्वा समाधिस्थं पितामहम् । समाध्यंतं प्रतीक्षन्स उपविष्टः समीपतः

സത്യസങ്കൽപനായിരുന്നിട്ടും, സമാധിയിൽ ലീനനായ പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്)നെ കണ്ടു, സമാധി അവസാനിക്കുവോളം കാത്ത് സമീപത്ത് ഇരുന്നുവു।

Verse 18

ततो विलोक्य चात्मानमात्मनि प्रपितामहः । पद्मे प्रवर्तिते सम्यगष्टपत्रे हृदि स्थिते

അനന്തരം പ്രപിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) തന്റെ ഉള്ളിൽ തന്റെ ആത്മസ്വരൂപത്തെ ദർശിച്ചു; ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സമ്യക് വികസിച്ച അഷ്ടദള പദ്മത്തിൽ അത് പ്രതിഷ്ഠിതമാണെന്ന് കണ്ടു।

Verse 19

कर्णिकामध्यगं दीप्तं बहुवर्णमतिस्थिरम् । आनंदाश्रुपरिक्लिन्नवदनः पुलकांकितः

പദ്മത്തിന്റെ കർണികാമദ്ധ്യത്തിൽ ദീപ്തവും ബഹുവർണ്ണവും അത്യന്തം സ്ഥിരവുമായ ഒരു തേജോമയ സാന്നിധ്യം അവൻ കണ്ടു; ആനന്ദാശ്രുക്കൾ മുഖം നനച്ചു, ദേഹം രോമാഞ്ചിതമായി।

Verse 20

तत आचम्य प्रक्षाल्य चरणौ सर्वतोदिशम् । अपश्यत्प्रणतः सर्वैर्ब्रह्मलोकनिवासिभिः

അതിനുശേഷം അവൻ ആചമനം ചെയ്ത്, എല്ലാദിക്കുകളിലേക്കും പാദങ്ങൾ പ്രക്ഷാളനം ചെയ്തു; ബ്രഹ്മലോകവാസികളൊക്കെയും ഭക്ത്യാ പ്രണതരായി നമിച്ചിരിക്കുന്നതു കണ്ടു।

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे राजा तामादाय शुभाननाम् । नमस्कृत्य तया सार्धं ततः प्रोवाच सादरम्

ഇതിനിടയിൽ രാജാവ് ആ ശുഭമുഖിയായ കന്യയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, അവളോടൊപ്പം നമസ്കരിച്ചു; പിന്നെ സാദരമായി സംസാരിച്ചു।

Verse 22

अहं देव समायातो मर्त्यलोकात्तवांतिकम् । सत्यसंधो महीपाल आनर्त भुवि विश्रुतः

ഹേ ദേവാ! ഞാൻ മർത്ത്യലോകത്തിൽ നിന്നു നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിലേക്കു വന്നിരിക്കുന്നു. ഞാൻ സത്യസന്ധൻ എന്ന ഭൂപാല രാജാവാണ്; ആനർത്തഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധൻ.

Verse 23

इयं कर्णोत्पलानाम मम कन्या सुशोभना । अस्या भुवि मया लब्धो न समोऽत्र पतिः क्वचित्

ഇവൾ കർണോത്പലാ എന്ന പേരുള്ള എന്റെ മനോഹരിയായ പുത്രിയാണ്. അവൾക്കായി ഈ ഭൂമിയിൽ എവിടെയും അവൾക്കു തുല്യനായ ഭർത്താവിനെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല.

Verse 24

सदृशस्तेन चायातस्तव पार्श्वे सुरोत्तम । तस्मान्मे ब्रूहि भर्त्तारमस्या येन ददाम्यहम्

ഹേ സുരോത്തമാ! ഇപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിൽ അവൾക്കു യോജ്യമായ സമൻ വന്നിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ അവളുടെ ഭർത്താവ് ആരാകണമെന്ന് പറയുക; ഞാൻ വിധിപൂർവ്വം കന്യാദാനം ചെയ്യും.

Verse 25

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ततः प्रोवाच पद्मजः । विहस्य सर्वदेवानां समाजे द्विजसत्तमाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം പദ്മജൻ (ബ്രഹ്മാവ്) അപ്പോൾ മറുപടി പറഞ്ഞു. ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! സർവ്വദേവസഭയിൽ അദ്ദേഹം പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു.

Verse 26

यदि पृच्छसि मे भूप कन्याधर्मपतिं प्रति । तन्नैषा कस्यचिद्देया सांप्रतं शृणु कारणम्

ഹേ ഭൂപാ! നിങ്ങളുടെ പുത്രിക്കു ധർമ്മസമ്മതനായ ഭർത്താവിനെക്കുറിച്ച് എന്നോടു ചോദിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അറിയുക—ഇപ്പോൾ അവളെ ആര്ക്കും നല്കരുത്. ഇനി കാരണം കേൾക്കുക.

Verse 27

आत्मश्रेणिप्रसूताय वयोज्येष्ठाय भूपते । कन्या देया च धर्माय यशसे कुलवृद्धये

ഹേ ഭൂപതേ! യോഗ്യവും മാന്യവുമായ വംശത്തിൽ ജനിച്ചും വയസ്സിൽ പക്വനായും ഉള്ള വരനു കന്യാദാനം ചെയ്യണം; ധർമ്മസംരക്ഷണത്തിനും യശസ്സിനും കുലവർദ്ധനയ്ക്കുമായി।

Verse 28

सेयं तव सुता मर्त्ये ज्येष्ठभावं समाश्रिता । सर्वेषां भूमिपालानां यत्तत्त्वं कारणं शृणु

നിന്റെ ഈ പുത്രി മർത്ത്യലോകത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠസ്ഥാനത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇനി കേൾക്കുക—എല്ലാ ഭൂമിപാലന്മാരുടെയും ഗതി നിർണ്ണയിക്കുന്ന സത്യതത്ത്വവും കാരണവും എന്തെന്നു।

Verse 29

ममांतिकं प्रपन्नस्य तव जातं युगत्रयम् । अतीता भूतले मर्त्या ये दृष्टाः प्राक्त्वया नृप

എന്റെ സമീപത്ത് ശരണം പ്രാപിച്ചതിനുശേഷം നിനക്കായി മൂന്നു യുഗങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഹേ നൃപാ! ഭൂമിയിൽ നീ മുമ്പ് കണ്ട മർത്ത്യർ എല്ലാവരും ഇതിനകം അസ്തമിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 30

अन्या सृष्टिः समुत्पन्ना सांप्रतं धरणीतले । न त्वं जानासि माहात्म्यान्मम लोकसमुद्भवात्

ഇപ്പോൾ ധരണീതലത്തിൽ മറ്റൊരു സൃഷ്ടി ഉദ്ഭവിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്റെ ലോകത്തിൽ നിന്നു നീ പുറപ്പെട്ട മഹിമ കാരണം നീ അതിനെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല।

Verse 31

न देवा मानुषीं भार्यां कुर्वन्ति च कथंचन । श्लेष्ममूत्रपुरीषाणां संस्थानं या विगर्हिता

ദേവന്മാർ ഒരുവിധത്തിലും മനുഷ്യസ്ത്രീയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിക്കുകയില്ല; കാരണം അവളുടെ ദേഹം ശ്ലേഷ്മം, മൂത്രം, മലമെന്നിവയുടെ ഘടനയായി നിന്ദിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 32

तस्मादत्रैव तिष्ठ त्वं सुतया सहितो नृप । हस्त्यश्वादि च यत्किंचित्तत्सर्वं ते क्षयं गतम्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ രാജാവേ, പുത്രിയോടുകൂടെ ഇവിടെ തന്നേ താമസിക്കൂ. ആനയും കുതിരയും മുതലായ നിനക്കുണ്ടായിരുന്ന എല്ലാം ക്ഷയിച്ച് നശിച്ചുപോയി.

Verse 33

पुत्राः पौत्रास्तथा भृत्या ये चान्ये बांधवास्तव । ते सर्वे निधनं प्राप्ता ये चान्ये भवतेक्षिताः

നിന്റെ പുത്രന്മാർ, പൗത്രന്മാർ, ഭൃത്യന്മാർ, മറ്റു ബന്ധുക്കൾ—അവർ എല്ലാവരും മരണത്തെ പ്രാപിച്ചു; നീ മുമ്പ് കണ്ട മറ്റുള്ളവരും അതുപോലെ ഇല്ലാതായി.

Verse 34

स तथेति प्रतिज्ञाय स्थितः पार्थिवसत्तमः । यावत्तावत्सुदुःखार्ता रुदतीसाऽब्रवीत्सुता

‘തഥാസ്തു’ എന്നു സമ്മതിച്ച് ശ്രേഷ്ഠ രാജാവ് അവിടെ തന്നേ നിന്നു. അല്പസമയം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അത്യന്തം ദുഃഖാർത്തയായ പുത്രി കണ്ണീരോടെ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു.

Verse 35

नाहं तात वसिष्यामि स्थानेस्मिन्ब्रह्मसंभवे । सखीजनपरित्यक्ता बंधुवर्गविनाकृता

അച്ഛാ, ഈ സ്ഥലത്ത് ഞാൻ വസിക്കുകയില്ല, ഹേ ബ്രഹ്മസംഭവാ! സഖിമാർ ഉപേക്ഷിച്ചു; ബന്ധുവർഗ്ഗമില്ലാതെ ഞാൻ ആയിരിക്കുന്നു.

Verse 36

तस्माद्यास्यामि तत्रैव यत्र सा जननी मम । ताश्च सख्यः कृतानंदा याभिः संक्रीडितं मया

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ അവിടേക്കുതന്നെ പോകും—എന്റെ ജനനി ഉള്ള സ്ഥലത്തേക്ക്. ഞാൻ കൂടെ കളിച്ച് ആനന്ദിച്ച ആ സഖിമാരും അവിടെയുണ്ട്.

Verse 37

भर्त्रा विनाकृता नाहं नयिष्ये कालसंस्थितिम् । तस्मात्तत्र द्रुतं गच्छ यत्र मे जननी स्थिता

ഭർത്തൃവിയോഗത്തിൽ ഞാൻ ജീവിതത്തിന്റെ നിശ്ചിത ഗതി ഇനി തുടരുകയില്ല. അതിനാൽ വേഗത്തിൽ പോകുക; എന്റെ ജനനി പാർക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക്.

Verse 38

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स्नेहार्द्रेण स चेतसा । तामादाय ततः प्राप्तः स्वं देशं पार्थिवोत्तमः

അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവന്റെ ഹൃദയം സ്നേഹത്തിൽ ദ്രവിച്ചു. അവളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് ആ ശ്രേഷ്ഠ രാജാവ് സ്വന്തം ദേശത്തേക്ക് മടങ്ങി.

Verse 39

यावत्पश्यति तावत्स स्थलस्थाने जलाशयान् । जलस्थानेषु संजाताः स्थलसंघाः सुदुर्गमाः

അവൻ കാണുന്നത്ര ദൂരവും, നിലം ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ടിടങ്ങളിൽ ജലാശയങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ജലം ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ടിടങ്ങളിൽ ഭൂമിക്കൂട്ടങ്ങൾ ഉയർന്ന് കടക്കാൻ അതിദുർഗമമായി.

Verse 40

अन्ये लोकास्तथा धर्मास्तेषां मध्ये व्यवस्थिताः । पृच्छन्नपि न जानाति संबंधं केनचित्सह

അവിടെ അവരുടെ ഇടയിൽ മറ്റു ലോകങ്ങളും മറ്റു ധർമ്മാചാരങ്ങളും സ്ഥാപിതമായിരുന്നു. ചോദിച്ചിട്ടും അവൻ ആരുമായും ബന്ധം എന്തെന്നു ഗ്രഹിക്കാനായില്ല.

Verse 41

तथा मर्त्यानिलस्पृष्टन्द्यतत्त्कणात्स महीपतिः । सा च कन्या जराग्रस्ता संजाता श्वेतमूर्द्धजा

അതുപോലെ, മർത്ത്യവായുവിന്റെ സ്പർശമാത്രത്തിൽ ആ രാജാവും മാറിപ്പോയി. ആ കന്യയും ജരാഗ്രസ്തയായി, അവളുടെ മുടി വെളുത്തതായി മാറി.

Verse 42

वलिभिः पूर्णितांगी च शीर्णदंता कुचच्युता । अमनोज्ञा विरूपांगी चिपिटाक्षी द्विजोत्तमाः

അവളുടെ അവയവങ്ങൾ ചുളിവുകളാൽ നിറഞ്ഞു, പല്ലുകൾ ഒടിഞ്ഞു, സ്തനങ്ങൾ താഴ്ന്നു. അവൾ കാണാൻ അസഹ്യയായി, വികൃതദേഹിനിയായി, ചപ്പുകണ്ണുകളോടെ മാറി—ഹേ ദ്വിജോത്തമാ!

Verse 43

सोपि राजा तथाभूतो वेपमानः पदेपदे । पप्रच्छ भूपतिः कोत्र देशः कोयं पुरं च किम्

ആ രാജാവും അങ്ങനെ തന്നെ മാറി, ഓരോ പടിയിലും വിറച്ച് ചോദിച്ചു—“ഇത് ഏത് ദേശം? ഇത് ഏത് നഗരം?”

Verse 44

अथ प्रोचुर्जनास्तस्य देश आनर्त इत्ययम् । अयं भूपोत्र विख्यातः सुधर्मज्ञो बृहद्बलः

അപ്പോൾ ജനങ്ങൾ അവനോട് പറഞ്ഞു—“ഈ ദേശം ‘ആനർത്ത’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ഇദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധ രാജവംശത്തിന്റെ പൗത്രൻ—സദ്ധർമ്മജ്ഞനും മഹാബലവാനും.”

Verse 46

यत्रैते मुनयः शांता दांताश्चाष्टगुणे रताः । तपरता महाभागाः स्नानजप्ययपरायणाः

അവിടെ ഈ മുനിമാർ ശാന്തരും ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രിതരുമായി, അഷ്ടഗുണങ്ങളിൽ രതരായി; തപസ്സിൽ നിരതരായി, മഹാഭാഗ്യവാന്മാരായി, സ്നാനവിധി, ജപം, യമ-നിയമങ്ങളിൽ പരായണരായിരിക്കുന്നു.

Verse 47

ततः स तु समाकर्ण्य रुरोद कृतनिःस्वनः । स्वसुतां तां समालिंग्य दुःखशोकसमन्वितः

ഇതു കേട്ട് അവൻ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു. സ്വന്തം മകളെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, ദുഃഖവും ശോകവും നിറഞ്ഞവനായി.

Verse 48

तौ च वृद्धतमौ दृष्ट्वा रुदतौ कृपयान्विताः । सर्वे लोकाः समाजग्मुः पप्रच्छुश्च सुदुःखिताः

അത്യന്തം വൃദ്ധരായി കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന ആ രണ്ടുപേരെയും കണ്ടു കരുണയാൽ ദ്രവിച്ച എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുകൂടി, മഹാദുഃഖത്തോടെ ‘എന്തു സംഭവിച്ചു?’ എന്നു ചോദിച്ചു.

Verse 49

एतत्प्राप्तिपुरंनाम एषा साभ्रमती नदी । गर्तातीर्थमिदं पुण्यमेतस्याः परिकीर्तितम्

ഈ സ്ഥലത്തിന് ‘പ്രാപ്തിപുരം’ എന്ന പേരാണ്; ഇത് ‘സാഭ്രമതീ’ നദിയാണ്. അവളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഇവിടെ ‘ഗർത്തതീർത്ഥം’ എന്ന പുണ്യപ്രദ തീർത്ഥം പ്രസിദ്ധമായി കീര്ത്തിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 50

किं ते नष्टः प्रियः कश्चित्किं वा जातो धनक्षयः । पराभूतोसि वा किं त्वं केनापि वद मा चिरम्

നിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവരിൽ ആരെങ്കിലും നഷ്ടപ്പെട്ടോ? അല്ലെങ്കിൽ ധനനഷ്ടമുണ്ടായോ? അല്ലെങ്കിൽ ആരെങ്കിലും നിന്നെ പരാജയപ്പെടുത്തിയോ? പറയുക—വൈകരുത്.

Verse 51

धर्मज्ञो दुष्टहंता च साधूनां पालने रतः । राजा बृहद्बलोस्माकं येन ते कुरुते सुखम्

ഞങ്ങളുടെ രാജാവ് ബൃഹദ്ബലൻ ധർമ്മജ്ഞൻ, ദുഷ്ടസംഹാരകൻ, സദ്ജനങ്ങളുടെ പരിപാലനത്തിൽ രതനായവൻ; അവനാൽ തന്നെയാണ് നിങ്ങളുടെ സുഖക്ഷേമം ഉറപ്പാകുന്നത്.

Verse 54

ततो भूयः समायातो यावत्पश्यामि भूतलम् । तावद्विलोमतां प्राप्तं सर्वं नो वेद्मि किञ्चन

പിന്നീട് ഞാൻ വീണ്ടും വന്ന് ഭൂതലത്തെ നോക്കിയപ്പോൾ, അതിനകം എല്ലാം മറിച്ചായി മാറിയിരുന്നു; എനിക്ക് ഒന്നും മനസ്സിലാകുന്നില്ല.

Verse 55

तच्छ्रुत्वा ते जना गत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । बृहद्बलाय तत्सर्वमाचख्युस्तुष्टिसंयुताः

അതു കേട്ട് ആ ജനങ്ങൾ അവിടെ ചെന്നു; വിസ്മയത്തോടെ അവരുടെ കണ്ണുകൾ വിരിഞ്ഞു. തൃപ്തിയോടെ എല്ലാം ബൃഹദ്ബലനോട് അറിയിച്ചു.

Verse 56

सोऽपि तत्सर्वमाकर्ण्य ततः शीघ्रतरं गतः । पद्भ्यामेव स्थितो यत्र सत्यसन्धो महीपतिः

അവനും എല്ലാം കേട്ട് അതിലും വേഗത്തിൽ അവിടെ ചെന്നു; ഭൂമിയെ കാത്ത രാജാവ് സത്യസന്ധൻ കാലിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക്.

Verse 57

ततस्तं प्रणिपत्योच्चैः कृतांजलिपुटः स्थितः । स्वागतं ते महीपाल भूयः सुस्वागतं च ते

പിന്നെ അവനെ പ്രണാമിച്ച്, കയ്യുയർത്തി ചേർത്ത് നിന്നുകൊണ്ട് ഉച്ചത്തിൽ പറഞ്ഞു—“സ്വാഗതം, ഹേ മഹീപാലാ; വീണ്ടും നിനക്കു അത്യന്തം സുസ്വാഗതം.”

Verse 58

इदं राज्यं निजं भूयो मया भृत्येन सादरम् । कुरुष्व स्वेच्छया देहि दानानि विविधानि च

ഈ രാജ്യം വീണ്ടും നിന്റേതുതന്നെ—നിന്റെ ഭൃത്യനായ ഞാൻ ആദരത്തോടെ സമർപ്പിക്കുന്നു. നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ഭരിക്കയും വിവിധ ദാനങ്ങളും നൽകുകയും ചെയ്യുക.

Verse 59

ततस्तं च समालिंग्य शिरस्याधाय चासकृत् । उवाचाश्रुपरिक्लिन्नवदनो गद्गदाक्षरम्

പിന്നെ അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, ആവർത്തിച്ച് തലമേൽ വെച്ചു. കണ്ണുനീരാൽ നനഞ്ഞ മുഖത്തോടെ, ഗദ്ഗദമായ വാക്കുകളിൽ അവൻ സംസാരിച്ചു.

Verse 62

बृहद्बल उवाच । पारंपर्येण राजेंद्र मयैतत्सकलं श्रुतम् । सत्यसंधो महीपालः कन्यामादाय निर्गतः

ബൃഹദ്ബലൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജേന്ദ്രാ! പരമ്പരാഗതമായി ഞാൻ ഇതെല്ലാം കേട്ടിരിക്കുന്നു. സത്യസന്ധനായ രാജാവ് കന്യയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 63

कुत्रचिन्न समायातः स भूयोऽपि पुरोत्तमे । ततस्तत्सचिवै राज्यं प्रतिपाल्य चिरं नृप । अभिषिक्तस्ततः पुत्रः सुहयोनाम विश्रुतः

അവൻ പിന്നെയും ആ ശ്രേഷ്ഠ നഗരത്തിലേക്ക് എവിടെയും മടങ്ങിവന്നില്ല. തുടർന്ന്, ഹേ നൃപാ! അവന്റെ മന്ത്രിമാർ ദീർഘകാലം രാജ്യം പരിപാലിച്ചു; പിന്നെ ‘സുഹയ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ അവന്റെ പുത്രൻ അഭിഷിക്തനായി.

Verse 64

तस्याहं क्रमशो जातः सप्तसप्ततिमो विभो । पुरुषस्तव वंशस्य समुद्भूतो महापतिः

അവനിൽ നിന്നു ക്രമമായി എന്റെ ജനനം സംഭവിച്ചു—ഹേ വിഭോ! ഞാൻ എഴുപത്തേഴാമൻ; നിന്റെ വംശത്തിൽ ഉദ്ഭവിച്ച് മനുഷ്യരിൽ മഹാധിപതിയായി ഉയർന്നു.

Verse 65

तस्मादत्रैव कल्याणे स्थानेऽस्मिन्मेध्यतां गते । गर्तातीर्थे कुरु विभो तपस्त्वमनया सह

അതുകൊണ്ട് ഇവിടെ തന്നെയുള്ള ഈ മംഗളസ്ഥാനത്തിൽ—ഇപ്പോൾ ശുദ്ധിയും യാഗയോഗ്യതയും പ്രാപിച്ച ഈ സ്ഥലത്ത്—ഹേ വിഭോ! ഈ സ്ത്രീയോടൊപ്പം ഗർത്താതീർത്ഥത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്യുക.

Verse 66

येन ते चरणौ नित्यं प्रणिपत्य त्रिसंधिजम् । श्रेयः प्राप्नोम्यसंदिग्धं प्रसादः क्रियतामिति

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിത്യവും ത്രിസന്ധ്യാകാലങ്ങളിൽ നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ പ്രണിപതിച്ച് സംശയമില്ലാതെ ശ്രേയസ് പ്രാപിക്കട്ടെ—എനിക്കു പ്രസാദം കൃപിച്ചു നൽകണമേ, (എന്ന് അവൻ പറഞ്ഞു)।

Verse 67

सत्यसंध उवाच । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे मयासीत्स्थापितं पुरा । लिंगं वृषभनाथस्य तावदस्ति सुपुत्रक

സത്യസന്ധൻ പറഞ്ഞു—ഹാടകേശ്വരജ ക്ഷേത്രഭൂമിയിൽ ഞാൻ മുമ്പ് വൃഷഭനാഥന്റെ ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു; പ്രിയപുത്രാ, അത് ഇന്നും അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു.

Verse 68

तत्तस्याराधनं नित्यं करिष्यामि दिवानिशम् । तस्मात्प्रापय मां तत्र अनया सुतया सह

ഞാൻ അവനെ നിത്യം പകലും രാത്രിയും ആരാധിക്കും; അതിനാൽ ഈ പുത്രിയോടുകൂടെ എന്നെ അവിടേക്ക് എത്തിക്കൂ.

Verse 69

एवं तयोः प्रवदतोरन्योन्यं भूमिपालयोः । गर्त्तातीर्थात्समायाता ब्राह्मणाः कौतुकान्विताः । श्रुत्वा भूमिपतिं प्राप्तं चिरंतनगुरुं शुभम्

ഇങ്ങനെ ആ രണ്ടു ഭൂമിപാലന്മാർ പരസ്പരം സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, കൗതുകം നിറഞ്ഞ ബ്രാഹ്മണർ ഗർത്ത്താ-തീർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് എത്തി. രാജാവ്—ശുഭനായ ചിരന്തന ഗുരു—വന്നുവെന്നു കേട്ട് അവർ അവിടെ ഒന്നിച്ചുകൂടി.

Verse 70

ततः स पार्थिवस्तेषां दत्त्वार्घं प्रांजलिः स्थितः । प्रोवाच स्वर्गवृत्तांतमास्यतामिति सादरम्

അപ്പോൾ രാജാവ് അവർക്കു അർഘ്യം അർപ്പിച്ച് കൈകൂപ്പി നിന്നു. ആദരത്തോടെ പറഞ്ഞു—“ദയവായി ഇരുന്ന് സ്വർഗ്ഗവൃത്താന്തം വിവരിക്കൂ.”

Verse 71

अथ ते ब्राह्मणाः सर्वे यथाज्येष्ठं यथासुखम् । उपविष्टा नरेंद्रस्य चतुर्दिक्षु सुविस्मिताः । पप्रच्छुस्तं च भूपालं वार्तां ब्रह्मगृहोद्भवाम्

അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണർ എല്ലാവരും ജ്യേഷ്ഠതയും സൗകര്യവും അനുസരിച്ച്, അത്യന്തം വിസ്മയത്തോടെ, രാജാവിനെ ചുറ്റി നാലുദിക്കുകളിലായി ഇരുന്നു. പിന്നെ അവർ ആ ഭൂപാലനോട് ബ്രഹ്മന്റെ ആലയത്തിൽ നിന്നുയർന്ന വാർത്തയെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു.

Verse 72

यथा स तत्र निर्यात आगतश्च यथा पुरा । आलापाः पद्मयोनेश्च यथा जातास्त्वनेकशः

അവർ ചോദിച്ചു—അവൻ അവിടെ നിന്ന് എങ്ങനെ പുറപ്പെട്ടു, മുൻപുപോലെ എങ്ങനെ മടങ്ങിവന്നു; കൂടാതെ പദ്മയോനി ബ്രഹ്മാവുമായി നാനാവിധമായി എത്ര സംഭാഷണങ്ങൾ സംഭവിച്ചു?

Verse 73

ततः कथांतमासाद्य सत्यसंधो महीपतिः । किंचिदासाद्य तं प्राह समीपस्थं बृहद्बलम्

പിന്നീട് കഥാന്ത്യം എത്തിയപ്പോൾ, സത്യസങ്കൽപനായ രാജാവ് അല്പം അടുത്തേക്ക് ചെന്നു, സമീപത്ത് നിന്നിരുന്ന ബൃഹദ്ബലനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 74

मया इष्टं मखैश्चित्रैरनेकैर्भूरिदक्षिणैः । दानानि च विचित्राणि येषां संख्या न विद्यते

ഞാൻ അനേകം മനോഹരമായ യജ്ഞങ്ങൾ ധാരാളം ദക്ഷിണയോടെ അനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്; കൂടാതെ പലവിധ ദാനങ്ങളും നൽകിയിട്ടുണ്ട്—അവയുടെ എണ്ണം എണ്ണാനാവില്ല।

Verse 75

एकदाहं गतः पुत्र चमत्कारपुरोत्तमे । दृष्टं मया पुरं तच्च समंताद्ब्राह्मणैवृतम्

ഒരിക്കൽ, മകനേ, ഞാൻ ‘ചമത്കാര’ എന്ന ഉത്തമ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി; ആ നഗരം എല്ലാടവും ബ്രാഹ്മണന്മാർ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നതു ഞാൻ കണ്ടു।

Verse 76

जपस्वाध्यायसंपन्नैरग्निहोत्रपरायणैः । गृहस्थधर्मसंपन्नैर्लोकद्वयफलान्वितैः

ആ നഗരം ജപവും സ്വാധ്യായവും സമ്പന്നരായ, അഗ്നിഹോത്രത്തിൽ പരായണരായ, ഗൃഹസ്ഥധർമ്മത്തിൽ നിപുണരായ—ഇഹപരലോകഫലം ലഭിച്ച ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു।

Verse 77

ततश्च चिंतितं चित्ते स वन्यो मम पूर्वजः । येनैषोपार्जिता कीर्तिः शाश्वती क्षयवर्जिता

അപ്പോൾ ഞാൻ ഹൃദയത്തിൽ ചിന്തിച്ചു—‘എന്റെ ആ പൂർവ്വികൻ സത്യമായും മഹാനായിരുന്നു; അവനാൽ തന്നെയാണ് ഈ കീർത്തി ലഭിച്ചത്—ശാശ്വതവും ക്ഷയരഹിതവും.’

Verse 78

तस्मादहमपि स्थाप्य पुरमीदृक्समुच्छ्रितम् । ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यामि तत्कीर्तिपरिवृद्धये

അതുകൊണ്ട് ഞാനും ഇത്തരമൊരു ഉന്നത നഗരി സ്ഥാപിച്ച്, ആ കീർത്തി വർദ്ധിക്കാനായി അത് ബ്രാഹ്മണർക്കു ദാനമായി നൽകും।

Verse 79

एवं चितयमानस्य मम नित्यं महीपते । अवांतरेण संजातं ब्रह्मलोकप्रयाणकम्

ഹേ രാജാവേ, ഞാൻ നിത്യവും ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ഇടയ്ക്കിടെ തന്നെ എനിക്ക് ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്കുള്ള പ്രയാണാവസരം ഉണ്ടായി।

Verse 80

एतदेकं हि मे चित्ते पश्चात्तापकरं स्थितम् । नान्यत्किंचिन्महीपाल कृतकृत्यस्य सर्वतः

ഹേ ഭൂമിപാലാ, എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ പശ്ചാത്താപം ഉണർത്തി നിലകൊണ്ടത് ഇതൊന്നേ; ഇതൊഴികെ ഞാൻ സകലത്തിലും കൃതകൃത്യനായിരുന്നു, ഒന്നും ശേഷിച്ചില്ല।

Verse 81

तस्मात्प्रार्थय विप्रेंद्रान्कांश्चिदेषां महात्मनाम् । येन यच्छामि सुस्थानं कृत्वा तेभ्यस्तवाज्ञया

അതുകൊണ്ട് ഈ മഹാത്മാക്കളായ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ചിലരെ നിങ്ങൾ അപേക്ഷിക്കണം; നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ അവർക്കായി യോഗ്യമായ ഉത്തമ വാസസ്ഥലം ഒരുക്കി അവർക്കു സമർപ്പിക്കാം।

Verse 82

ततः स प्रार्थयामास तदर्थं ब्राह्मणोत्तमान् । ममोपरि दयां कृत्वा क्रियतां भोः परिग्रहः

അപ്പോൾ അവൻ ആ കാര്യാർത്ഥം ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് അപേക്ഷിച്ചു— “മഹാശയന്മാരേ, എനിക്കു കരുണ കാണിച്ച് ദയാപൂർവ്വം ഈ ദാനം സ്വീകരിക്കണമേ।”

Verse 83

अस्य भूपस्य सद्भक्त्या यच्छतः पुरमुत्तमम् । अहं वः पालयिष्यामि सर्वे मद्वंशजाश्च ते

“ഈ രാജാവ് സത്യഭക്തിയോടെ നിങ്ങള്ക്ക് ഉത്തമ നഗരത്തെ ദാനം ചെയ്യുന്നു; ഞാൻ നിങ്ങളെ എല്ലാവരെയും സംരക്ഷിക്കും, നിങ്ങളെല്ലാവരും എന്റെ വംശജരായി കണക്കാക്കപ്പെടും।”

Verse 84

ततः कांश्चित्सुकृच्छ्रेण समानीय बृहद्बलः । राज्ञे निवेदयामास एतेभ्यो दीयतामिति

പിന്നീട് ബൃഹദ്ബലൻ വലിയ പ്രയാസത്തോടെ ചിലരെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് രാജാവിനോട് അറിയിച്ചു— “ഇത് ഇവർക്കു നൽകപ്പെടട്ടെ।”

Verse 85

ततः प्रक्षाल्य सर्वेषां पादान्स पृथिवीपतिः । सत्यसंधो ददौ तेभ्यः पुरार्थं भूमिमुत्तमाम्

അപ്പോൾ സത്യസന്ധനായ ഭൂമിപതി എല്ലാവരുടെയും പാദങ്ങൾ കഴുകി, നഗരം സ്ഥാപിക്കാനായി അവർക്കു ഉത്തമ ഭൂമി ദാനമായി നൽകി।

Verse 86

बृहद्बलस्य चादेशं ददौ संप्रस्थितः स्वयम् । त्वयैतद्योग्यतां नेयं पुरं परपुरंजय

അവൻ സ്വയം പുറപ്പെടുമ്പോൾ ബൃഹദ്ബലനോട് ആജ്ഞ നൽകി— “ഹേ പരപുരഞ്ജയ, നീ ഈ നഗരത്തെ യഥോചിതമായ ക്രമത്തിലും യോഗ്യതയിലും എത്തിക്കണം।”

Verse 87

गत्वा च स तया सार्धं तत्क्षेत्रं हाटकेश्वरम् । तल्लिंगं प्राप्य संहृष्टश्चिरं तेपे तपस्ततः

അവൻ അവളോടൊപ്പം ആ പുണ്യമായ ഹാടകേശ്വര ക്ഷേത്രഭൂമിയിലേക്കു പോയി. ആ ലിംഗം പ്രാപിച്ച് ആനന്ദത്തോടെ അവിടെ ദീർഘകാലം തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 88

सापि कर्णोत्पला प्राप्य किंचित्पुण्यं जलाशयम् । तपस्तेपे प्रतिष्ठाप्य गौरीं श्रद्धासमन्विता

അവളും—കർണോത്പലാ—ഒരു പുണ്യകരമായ ജലാശയത്തിലെത്തി. അവിടെ ഗൗരിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 89

एतस्मिन्नंतरे राजा कालधर्ममुपागतः । आनर्ताधिपतिर्युद्धे हतः पुत्रैः समन्वितः

ഇതിനിടയിൽ രാജാവ് കാലധർമ്മം (മരണം) പ്രാപിച്ചു. ആനർത്താധിപതി പുത്രന്മാരോടുകൂടെ യുദ്ധത്തിൽ ഹതനായി.

Verse 90

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे गर्तातीर्थसमुद्भवाः । सत्यसंधं समभ्येत्य प्रोचुर्दुःखसमन्विताः

പിന്നീട് ഗർത്താതീർത്ഥവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരും സത്യസന്ധനെ സമീപിച്ച് ദുഃഖത്തോടെ സംസാരിച്ചു.

Verse 91

परिग्रहः कृतोऽस्माभिः केवलं पृथिवीपते । न च किंचित्फलं जातं वृत्तिजं नः पुरोद्भवम्

“ഹേ ഭൂമിപതേ! ഞങ്ങൾ രൂപമാത്രമായി ദാനഗ്രഹണം ചെയ്തു; എന്നാൽ യാതൊരു ഫലവും ഉണ്ടായില്ല, നഗരത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകേണ്ട ഞങ്ങളുടെ ജീവികയും ലഭിച്ചില്ല.”

Verse 92

तस्मात्कुरु स्थितिं त्वं च स्वधर्मपरिवृद्धये । येन तद्वर्तनोपायो ह्यस्माकं नृपसत्तम

അതുകൊണ്ട്, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, സ്വധർമ്മവർദ്ധനയ്ക്കായി നീ സ്ഥിരമായ ക്രമീകരണം ചെയ്ക; അതുവഴി ഞങ്ങൾക്ക് ജീവികോപായവും സദാചാരനിലനില്പിന്റെ മാർഗവും ഉണ്ടാകട്ടെ.

Verse 93

सत्यसंध उवाच । आनर्त्ताधिपतिश्चाहं सत्यसंध इति स्मृतः । मम कर्णोत्पलानाम सुतेयं दयिता सदा । सोहमस्याः प्रदानार्थं ब्रह्मलोकमितो गतः । प्रष्टुं पितामहं देवं स्थितस्तत्र मुहूर्तवत्

സത്യസന്ധൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ ആനർത്തത്തിന്റെ അധിപതിയാണ്; ‘സത്യസന്ധൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധൻ. കർണോത്പലാ എന്ന എന്റെ പ്രിയ പുത്രി എപ്പോഴും എനിക്ക് ദയിതയാണ്. അവളെ വിവാഹദാനത്തിനായി ഇവിടെ നിന്ന് ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി, പിതാമഹദേവൻ ബ്രഹ്മാവിനോട് ചോദിക്കാനായി, അവിടെ ഒരു മുഹൂർത്തംപോലെ മാത്രം നിലകൊണ്ടു.

Verse 94

सत्यसन्ध उवाच । संन्यस्तोऽहं द्विजश्रेष्ठा वृत्तिं कर्तुं न च क्षमः । यदि मे स्यात्पुमान्कश्चिदन्वयेऽपि न संशयः

സത്യസന്ധൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഞാൻ സന്ന്യാസം സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു; ലോകിക ജീവിക നടത്താൻ എനിക്ക് കഴിവില്ല. എന്റെ വംശത്തിൽ ഒരു പുരുഷവാരിസെങ്കിലും ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 95

तस्माद्व्रजथ हर्म्यं स्वं प्रसादः क्रियतां मम । अभाग्यैर्भवदीयैश्च हतो राजा बृहद्बलः

അതുകൊണ്ട്, നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ മാളികയിലേക്കു മടങ്ങുക; എനിക്കു പ്രസാദം ചെയ്യുക. നിങ്ങളുടെ ജനങ്ങളോടു ബന്ധപ്പെട്ട ദുരഭാഗ്യവും എന്റെ അഭാഗ്യവും മൂലം രാജാവ് ബൃഹദ്ബലൻ ഹതനായി.

Verse 96

एवमुक्ताश्च ते विप्रा मत्वा तथ्यं च तद्वचः । स्वस्थानं त्वरिता जग्मुः सोऽपि चक्रे तपश्चिरम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണർ അവന്റെ വാക്കുകൾ സത്യമെന്ന് കരുതി വേഗത്തിൽ തങ്ങളുടെ സ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങി; അവനും ദീർഘകാലം തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 125

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सत्यसन्धनृपतिवृत्तान्तवर्णनंनाम पंचविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠമായ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ശ്രീഹാടകേശ്വര-ക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘സത്യസന്ധ നൃപതിവൃത്താന്തവർണ്ണനം’ എന്ന നാമമുള്ള നൂറ്റി ഇരുപത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।