Adhyaya 29
ഈ അധ്യായത്തിൽ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിലുള്ള മഹത്തായ ചതുരംഗിണി യുദ്ധം അതിവേഗ ദൃശ്യങ്ങളോടെ വര്ണിക്കപ്പെടുന്നു—ഛിന്നമായ അവയവങ്ങൾ, വീണ വീരന്മാർ, രണഭൂമിയിലെ ഉഗ്രത. മാണ്ധാതൃപുത്രൻ മുചുകുന്ദൻ താരകാസുരനെ നേരിട്ട് നിർണായക പ്രഹരത്തിന് ഒരുങ്ങി, ബ്രഹ്മാസ്ത്രപ്രയോഗത്തിലേക്കും കാര്യങ്ങൾ നീങ്ങുന്നു. അപ്പോൾ നാരദൻ ധർമ്മനിയമം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു—താരകനെ മനുഷ്യൻ വധിക്കരുത്; അവന്റെ വധത്തിന് ശിവപുത്രൻ കുമാരനാണ് നിയുക്തൻ. യുദ്ധം കൂടുതൽ ഭീകരമാകുമ്പോൾ വീരഭദ്രനും ശിവഗണങ്ങളും താരകനെതിരെ ഘോര ദ്വന്ദ്വത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നു; നാരദൻ വീണ്ടും വീണ്ടും സംയമം ഉപദേശിച്ച് യുദ്ധോത്സാഹവും ദൈവവിധിയും തമ്മിൽ സംഘർഷം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. പിന്നീട് വിഷ്ണു വ്യക്തമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു—കൃത്തികാസുതൻ/കുമാരൻ മാത്രമാണ് താരകവധത്തിന് യോജ്യൻ. കുമാരൻ ആദ്യം താൻ വെറും നിരീക്ഷകനാണെന്നും സുഹൃത്ത്–ശത്രു തിരിച്ചറിയുന്നതിൽ സംശയമുണ്ടെന്നും പറയുന്നു; അപ്പോൾ നാരദൻ താരകന്റെ തപസ്സ്, വരലാഭം, ത്രിലോകജയം എന്നിവയുടെ പശ്ചാത്തലം വിശദീകരിക്കുന്നു. അവസാനം താരകൻ അഹങ്കാരത്തോടെ വെല്ലുവിളിച്ച് കുമാരനോട് യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെടുന്നു; അധർമ്മനാശത്തിന് വിധിപൂർവ്വമായ ദൈവോപകരണം മുന്നോട്ടുവരുന്നു.
Shlokas
Verse 1
लोमश उवाच । उभे सेने तदा तेषां सुराणां चामरद्विषाम् । अनेकाश्चर्यसंवीते चतुरंगबलान्विते । विरेजतुस्तदान्योऽन्यं गर्जतो वांबुदागमे
ലോമശൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെയും അമരദ്വിഷന്മാരുടെയും ആ രണ്ടു സേനകളും, അനേകം അത്ഭുതവ്യൂഹങ്ങളാൽ സമാവൃതവും ചതുരംഗബലസമന്വിതവും ആയി, മഴക്കാലാഗമത്തിൽ ഗർജ്ജിക്കുന്ന മേഘങ്ങൾപോലെ പരസ്പരം നേരെ ദീപ്തമായി തെളിഞ്ഞു।
Verse 2
एतस्मिन्नन्तरे तत्र वल्गमानाः परस्परम् । देवासुरास्तदा सर्वे युयुधुश्च महाबलाः
ഇതിനിടയിൽ അവിടെ, പരസ്പരം ചാടിപ്പാഞ്ഞെത്തി, മഹാബലികളായ ദേവാസുരന്മാർ എല്ലാവരും യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു।
Verse 3
युद्धं सुतुमुलं ह्यासीद्देवदैत्यसमाकुलम् । रुण्डमुण्डांकितं सर्वं क्षणेन समपद्यत
ദേവദൈത്യസമാകുലമായ ആ യുദ്ധം അത്യന്തം തുമുലമായിരുന്നു; ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ എല്ലാം റുണ്ടും മുണ്ടും കൊണ്ടുള്ള അടയാളങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതായി മാറി।
Verse 4
भूमौ निपतितास्तत्र शतशोऽथ सहस्रशः । केषांचिद्बाहविश्छिन्नाः खड्गपातैः सुदारुणैः
അവിടെ ഭൂമിയിൽ നൂറുകളായി, ആയിരങ്ങളായി വീണുകിടന്നു; ചിലരുടെ ഭുജങ്ങൾ അത്യന്തം ഭീകരമായ ഖഡ്ഗപ്രഹാരങ്ങളാൽ ഛേദിക്കപ്പെട്ടു।
Verse 5
मुचुकुंदो हि बलवांस्त्रैलोक्येऽमितविक्रमः
മുചുകുന്ദൻ ബലവാനായിരുന്നു; ത്രിലോകമൊട്ടാകെ അവന്റെ വിക്രമം അപരിമിതമായിരുന്നു।
Verse 6
तारको हि तदा तेन मुचुकुंदेन धीमता । खड्गेन चाहतास्तत्र सर्वप्राणेन वक्षसि । प्रसह्य तत्प्रहारं च प्रहसन्वाक्यमब्रवीत्
അപ്പോൾ ധീമാനായ മുചുകുന്ദൻ സർവ്വശക്തിയോടെ ഖഡ്ഗപ്രഹാരം താരകന്റെ വക്ഷസ്ഥലത്ത് ചെയ്തു. ആ അടിയെ സഹിച്ച് താരകൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
Verse 7
किं रे मूढ त्वया चाद्य कृतमस्ति बलादिदम् । न त्वया योद्धुमिच्छामि मानुषेणैव लज्जया
ഹേ മൂഢാ! ഇന്ന് ഈ ബലപ്രദർശനത്തോടെ നീ എന്ത് ചെയ്തു? ഒരു മനുഷ്യനോടു യുദ്ധം ചെയ്യുന്നത് ലജ്ജാകരം; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നോടു പോരാടാനും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
Verse 8
तारकस्य वचः श्रुत्वा मुचुकुंदोऽभ्यभाषत । मया हतोऽसि दैत्येंद्र नान्यो भवितुमर्हसि
താരകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് മുചുകുന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദൈത്യേന്ദ്രാ! നീ എന്റെ കൈയ്യാൽ തന്നെ ഹതനായിരിക്കുന്നു; ഇതു മറ്റെങ്ങനെ ആകുവാൻ കഴിയില്ല.
Verse 9
दृष्ट्वा मे खड्गसंपातं न त्वं तिष्ठसि चाग्रतः । त्वां हन्मि पश्य मे शौर्यं दैत्यराज स्थिरो भव
എന്റെ ഖഡ്ഗത്തിന്റെ വീശൽ കണ്ടിട്ടും നീ മുന്നിൽ നില്ക്കുന്നില്ല! ഞാൻ നിന്നെ വധിക്കും—എന്റെ ശൗര്യം കാണുക, ഹേ ദൈത്യരാജാ! സ്ഥിരമായി നില്ക്കുക.
Verse 10
एवमुक्त्वा तदा वीरो मुचुकुंदो महाबलः । यावज्जघान खड्गेन तावच्छक्त्या समाहतः । मांधातुस्तनयस्तत्र पपात रणमंडले
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാബലവാനായ വീരൻ മുചുകുന്ദൻ ഖഡ്ഗത്തോടെ പ്രഹരിച്ച ഉടനെ, അതേ നിമിഷം ശക്തി-അസ്ത്രം കൊണ്ട് അവൻ ആഹതനായി. അവിടെ രണഭൂമിയിൽ മാൻധാതാവിന്റെ പുത്രൻ വീണു.
Verse 11
पतितस्तत्क्षणादेव चोत्थितः परवीरहा
അവൻ വീണിട്ടും, അതേ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റു—ശത്രുവീരന്മാരെ വധിക്കുന്നവൻ.
Verse 12
स सज्जमानोतिमहाबलो वै हंतुं तदा दैत्यपतिं च तारकम् । ब्रह्मास्त्रमुद्यम्य धनुर्गृहीत्वा मांधातृपुत्रो भुवनैकजेता
അപ്പോൾ ആ അതിമഹാബലൻ—മാന്ധാതൃപുത്രൻ, ലോകജേതാവ്—ദാനവാധിപൻ താരകനെ വധിക്കുവാൻ സന്നദ്ധനായി; വില്ലെടുത്തു ബ്രഹ്മാസ്ത്രം ഉയർത്തി.
Verse 13
स तारकं योद्धकामस्तरस्वी रुषान्वितोत्फुल्लविलोचनो महान् । स नारदो ब्रह्मसुतो बभाषे तदा नृवीरं मुचुकुंदमेवम्
താരകനോട് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവൻ വേഗത്തോടെ മുന്നേറി—മഹാൻ, കോപത്തിൽ വിരിഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ; അപ്പോൾ ബ്രഹ്മപുത്രൻ നാരദൻ ആ നരവീരൻ മുചുകുന്ദനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
Verse 14
न तारको हन्यते मानुषेण तस्मादेतन्मा विमोचीर्महास्त्रम्
താരകൻ മനുഷ്യനാൽ വധിക്കപ്പെടുകയില്ല; അതിനാൽ ഈ മഹാസ്ത്രം വിട്ടയക്കരുത്.
Verse 15
निशम्य वचनं तस्य देवर्षेर्नारदस्य च । मुचुकुंद उवाचेदं भविता कोऽस्य मारकः
ദേവർഷി നാരദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് മുചുകുന്ദൻ പറഞ്ഞു—“അപ്പോൾ അവനെ വധിക്കുന്നവൻ ആര്?”
Verse 16
तदोवाच महातेजा नारदो दिव्यदर्शनः । एनं हंता कुमारश्च कुमारोऽयं शिवात्मजः
അപ്പോൾ ദിവ്യദർശനനായ മഹാതേജസ്വി നാരദൻ പറഞ്ഞു— “ഇവനെ കുമാരൻ വധിക്കും; ഈ കുമാരൻ ശിവപുത്രൻ തന്നേ.”
Verse 17
तस्माद्भवद्भिः स्थातव्यमैकपद्येन युध्यताम् । तिष्ठ त्वं चायतो भूत्वा मुचुकुंद महामते
അതുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് ദൃഢമായി നിലകൊണ്ട് യുദ്ധം ചെയ്യുക. ഹേ മഹാമതി മുചുകുന്ദാ, സംയമത്തോടെ സജ്ജനായി നിൽക്കുക.
Verse 18
निशम्य वाक्यं च मनोहरं शुभं ह्युदीरितं तेन महाप्रभेण । सर्वे सुराः शांतिपरा बभूवुस्तेनैव साकं नृवरेणयत्नात्
ആ മഹാപ്രഭ മഹർഷി ഉച്ചരിച്ച ശുഭവും മനോഹരവും ആയ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, എല്ലാ ദേവന്മാരും ശാന്തിയിലേക്കു തിരിഞ്ഞു; ആ നരശ്രേഷ്ഠനോടൊപ്പം പരിശ്രമത്തോടെ ചേർന്നു.
Verse 19
ततो दुंदुभयो नेदुः शंखाश्च कृतनिश्चयाः । ताडिता विविधैर्वाद्यैः सुरासुरसमन्वितैः
അപ്പോൾ ദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി; ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ ശംഖധ്വനിയും ഉയർന്നു; ദേവാസുരസമൂഹത്തിനിടയിൽ പലവിധ വാദ്യങ്ങൾ മുഴക്കപ്പെട്ടു.
Verse 20
जगर्जुरसुरास्तत्र देवान्प्रति कृतोद्यमाः । शिवकोपोद्भवो वीरो वीरभद्रो रुषान्वितः
അവിടെ അസുരർ ദേവന്മാരെ ആക്രമിക്കാൻ സന്നദ്ധരായി ഗർജിച്ചു; ശിവകോപത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച വീരൻ വീരഭദ്രൻ ക്രോധം നിറഞ്ഞവനായി നിലകൊണ്ടു.
Verse 21
गणैर्बहुभिरासाद्य तारकं च महाबलम् । मुचुकुंदं पृष्ठतः कृत्वा तथैव च सुरानपि
അനവധി ഗണങ്ങൾ മഹാബലനായ താരകനെ ചുറ്റി, മുചുകുന്ദനെ പിന്നിൽ നിർത്തി, ദേവന്മാരോടുകൂടി അവർ ഏറ്റുമുട്ടലിലേക്കു സമീപിച്ചു।
Verse 22
तदा ते प्रमथाः सर्वे पुरस्कृत्य कुमारकम् । युयुधुः संयुगे तत्र वीरभद्रादयो गणाः
അപ്പോൾ ആ എല്ലാ പ്രമഥരും കുമാരനെ മുൻപിൽ നിർത്തി, അവിടെ ആ യുദ്ധത്തിൽ പോരാടി; വീരഭദ്രാദി ഗണങ്ങളും സമരത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു।
Verse 23
त्रिशूलैरृष्टिभिः पाशैः खड्गैः परशुपाट्टिशैः । निजघ्नुः समरेन्योन्यं सुरासुरविमर्द्दने
ത്രിശൂലം, കുന്തം, പാശം, ഖഡ്ഗം, പരശു, പട്ടിശം എന്നിവകൊണ്ട്, ദേവാസുരരുടെ ഭീകര മർദ്ദനമയ സമരത്തിൽ അവർ പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചു।
Verse 24
तारको वीरभद्रेण त्रिशूलेन हतो भृशम् । पपात सहसा तत्र क्षण मूर्छापरिप्लुतः
വീരഭദ്രന്റെ ത്രിശൂലപ്രഹാരത്തിൽ കഠിനമായി തകർന്ന താരകൻ അവിടെ പെട്ടെന്ന് വീണു; ക്ഷണനേരം മൂർച്ചയിൽ മുങ്ങി।
Verse 25
उत्थाय च मुहूर्त्ताच्च तारको दैत्यपुंगवः । लब्धसंज्ञो बलाविष्टो वीरभद्रं जघान च
അൽപനേരത്തിന് ശേഷം ദൈത്യപുംഗവനായ താരകൻ എഴുന്നേറ്റു; ബോധം വീണ്ടെടുത്തു, ബലാവേശത്തോടെ വീരഭദ്രനെ പ്രതിപ്രഹരിച്ചു।
Verse 26
स शक्तिं च महातेजा वीरभद्रो हि तारकम् । त्रिशूलेन च घोरेण शिवस्यानुचरो बली
മഹാതേജസ്സുള്ള, ശിവന്റെ ബലവാനായ അനുചരൻ വീരഭദ്രൻ ശക്തി-ആയുധത്താലും ഭയങ്കര ത്രിശൂലത്താലും താരകനെ ആക്രമിച്ചു।
Verse 27
एवं संयुध्यमानौ तौ जघ्नतुश्चेतरेतरम् । द्वंद्वयुद्धं सुतुमुलं तयोर्जातं महात्मनोः
ഇങ്ങനെ യുദ്ധം ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്ന അവർ രണ്ടുപേരും വീണ്ടും വീണ്ടും പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചു; ആ മഹാത്മാക്കളുടെയിടയിൽ അതിതുമുലമായ ദ്വന്ദ്വയുദ്ധം ഉദിച്ചു।
Verse 28
सुरास्तत्रैव समरे प्रेक्षकाह्यभवंस्तदा । तयोर्भेरीमृदंगाश्च पटहानकगोमुखाः
അതേ സമരത്തിൽ ദേവന്മാർ അപ്പോൾ വെറും പ്രേക്ഷകരായി; അവർക്കായി ഭേരി, മൃദംഗം, പടഹം, ആനകം, ഗോമുഖം തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങി।
Verse 29
तथा डमरूनादेन व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम् । तेन घोषेण महता युद्यमानौ महाबलौ
പിന്നെ ഡമരുവിന്റെ നാദം മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും നിറച്ചു; ആ മഹാഘോഷത്തിനിടയിൽ ആ രണ്ടു മഹാബലികൾ യുദ്ധം തുടർന്നു।
Verse 30
शुशुभातेऽतिसंरब्धौ प्रहारैर्जरीकृतौ । अन्योन्यमभिसंरब्धौ तौ बुधांगारकाविव
അത്യന്തം ക്രുദ്ധരായി, പ്രഹാരങ്ങളാൽ ക്ഷീണിച്ചിട്ടും അവർ രണ്ടുപേരും യുദ്ധത്തിൽ ദീപ്തരായി—സന്നിഹിതമായി കൂടിയ ബുധനും അങ്കാരകനും പോലെ।
Verse 31
नारदेन तदा ख्यातो वीरभद्रस्य तद्वधः । न रोचते च तद्वाक्यं वीरभद्रस्य वै तदा
അപ്പോൾ നാരദൻ വീരഭദ്രന്റെ ആ വധവൃത്താന്തം പ്രസ്താവിച്ചു; എന്നാൽ ആ വാക്കുകൾ അന്നേരം വീരഭദ്രനു രുചിച്ചില്ല।
Verse 32
नारदेन यदुक्तं हि तारकस्य वधं प्रति । यथा रुद्रस्तथा सोऽपि वीरभद्रो महाबलः
നാരദൻ താരകവധത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞതുപോലെ, രുദ്രനെപ്പോലെ വീരഭദ്രനും മഹാബലവാനാണ്।
Verse 33
एवं प्रयुध्यमानौ तौ जघ्नतुश्चेतरेतरम् । अन्योन्यं स्वर्द्धमानौ तौ गर्जंतौ सिंहयोरिव
ഇങ്ങനെ യുദ്ധം ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്ന അവർ പരസ്പരം വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രഹരിച്ചു; തമ്മിൽ തമ്മിൽ ഉയർന്നു, രണ്ടു സിംഹങ്ങളെപ്പോലെ ഗർജിച്ചു।
Verse 34
एवं तदा तौ भुवि युध्यमानौ महात्मना ज्ञानवतां वरेण । स वीरभद्रो हि तदा निवारितो वाक्यैरनेकैरथ नारदेन
ഇങ്ങനെ ഭൂമിയിൽ അവർ യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മഹാത്മ നാരദൻ അനേകം ഉപദേശവചനങ്ങളാൽ അപ്പോൾ വീരഭദ്രനെ തടഞ്ഞു।
Verse 35
तथा निशम्य तद्वाक्यं नारदस्य मुखोद्गतम् । वीरभद्रो रुषाविष्टो नारदं प्रत्युवाच ह
നാരദന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ക്രോധാവേശത്തിലായ വീരഭദ്രൻ നാരദനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു।
Verse 36
तारकं च वधिष्यामि पश्य मेऽद्य पराक्रमम् । आनयंति च ये वीराः स्वामिनं रणसंसदि । ते पापिनो ह्यधर्मिष्ठा विमृशंतिरणं गताः
ഞാൻ താരകനെ വധിക്കും, ഇന്ന് എന്റെ പരാക്രമം കാണുക. തങ്ങളുടെ സ്വാമിയെ യുദ്ധസഭയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വീരന്മാർ പാപികളും അധർമ്മികളുമാണ്; അവർ യുദ്ധത്തിൽ പ്രവേശിച്ച ശേഷവും ആലോചിക്കുന്നു.
Verse 37
भीरवस्ते तु विज्ञेया न वाच्यास्ते कदाचन । त्वं न जानासि देवर्षे योधानां च प्रतिक्रियाम्
അവരെ ഭീരുക്കളായി കണക്കാക്കണം; അവരെക്കുറിച്ച് ഒരിക്കലും സംസാരിക്കരുത്. ഹേ ദേവർഷേ, യോദ്ധാക്കളുടെ പ്രതികരണവും പെരുമാറ്റവും അങ്ങേക്ക് അറിയില്ല.
Verse 38
मृत्युं च पृष्ठतः कृत्वा रणभूमौ गतव्यथाः । शस्त्राशस्त्रैर्भिन्नगात्राः प्रशस्ता नात्र संशयः
മരണത്തെ പിന്നിലാക്കി, അവർ യുദ്ധക്കളത്തിൽ വേദനയില്ലാതെ പോകുന്നു. ആയുധങ്ങളാൽ അവരുടെ അവയവങ്ങൾ ഛിന്നഭിന്നമായാലും, അവർ പ്രശംസനീയരാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
Verse 39
इत्युक्त्वा चावदद्देवान्वीरभद्रो महाबलः । श्रुण्वंतु मम वाक्यानि देवा इन्द्रपुरोगमाः
ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞുകൊണ്ട് മഹാബലവാനായ വീരഭദ്രൻ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: "ഇന്ദ്രൻ മുതലായ ദേവന്മാർ ഇപ്പോൾ എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കട്ടെ."
Verse 40
अतारकां महीं चाद्य करिष्ये नात्र संशयः
"ഇന്ന് ഞാൻ ഭൂമിയെ താരകനില്ലാത്തതാക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല."
Verse 41
अथ त्रिशूलमादाय तारकेण युयोध सः । वृषारूढैरनेकैश्च त्रिशूलवरधारिभिः
അപ്പോൾ അവൻ ത്രിശൂലം എടുത്ത് താരകനോടു യുദ്ധം ചെയ്തു; വൃഷഭാരൂഢരായ അനേകം ത്രിശൂലധാരികളും കൂടെയുണ്ടായിരുന്നു।
Verse 42
कपर्द्दिनो वृषांकाश्च गणास्तेतिप्रहारिणः । वीरभद्रं पुरस्कृत्य वीरभद्रपराक्रमाः
ജടാധാരികളും വൃഷഭചിഹ്നധാരികളും ആയ ആ ഗണങ്ങൾ ത്രിശൂലപ്രഹാരികളായിരുന്നു; വീരഭദ്രനെ മുൻനിർത്തി, വീരഭദ്രസമ പരാക്രമത്തോടെ അവർ മുന്നേറി।
Verse 43
त्रिशूलधारिणः सर्वे सर्वे सर्पागभूषणाः । सचंद्रशेखराः सर्वे जटाजूटविभूषिताः
അവർ എല്ലാവരും ത്രിശൂലധാരികൾ; എല്ലാവരും സർപ്പാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതർ; എല്ലാവരും ചന്ദ്രശേഖരർ, ജടാജൂടംകൊണ്ട് ശോഭിതർ।
Verse 44
निलकण्ठा दशभुजाः पञ्चकत्त्रास्त्रिलोचनाः । छत्रचामरसंवीताः सर्वे तेऽत्युग्रबाहवः
അവർ നീലകണ്ഠർ, ദശഭുജർ, പഞ്ചമുഖർ, ത്രിലോചനർ; ഛത്ര-ചാമര സേവയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, എല്ലാവർക്കും അത്യുഗ്രമായ ഭുജബലം ഉണ്ടായിരുന്നു।
Verse 45
वीरभद्रं पुरस्कृत्य सर्वे हरपराक्रमाः । युयुधुस्ते तदा दैत्यास्ताकासुरजीविनः
വീരഭദ്രനെ മുൻനിർത്തി, ഹരസമ പരാക്രമമുള്ള അവർ എല്ലാവരും അപ്പോൾ താരകാസുരന്റെ അധീനത്തിൽ ജീവിച്ച ദൈത്യരോടു യുദ്ധം ചെയ്തു।
Verse 46
पुनः पुनस्तैश्च तदा बभूवुर्गणैर्जितास्ते ह्यसुराः पराङ्मुखाः । बभूव तेषां च तदातिसंगरो महाभयो दैत्यवरैस्तदानीम्
വീണ്ടും വീണ്ടും ഗണങ്ങളാൽ ജയിക്കപ്പെട്ട ആ അസുരർ പിൻമാറി മുഖം തിരിച്ചു. അപ്പോൾ ദൈത്യശ്രേഷ്ഠന്മാരുടെ ഇടയിൽ ആ സമയത്ത് അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ ఘോര സംഘർഷം ഉദിച്ചു.
Verse 47
अमृष्यमाणाः परमास्त्रकोविदैस्ततो गणास्ते जयिनो बभूवुः । गणैर्जितास्ते ह्यसुराः पराभवं तं तारकं ते व्यथिताः शशंसुः
അത് സഹിക്കാനാവാതെ, പരമാസ്ത്രങ്ങളിൽ നിപുണരായ ആ ഗണങ്ങൾ അപ്പോൾ വിജയികളായി. ഗണങ്ങളാൽ പരാജിതരായ അസുരർ വ്യഥിതരായി ആ പരാജയം താരകനോട് അറിയിച്ചു.
Verse 48
विनाम्य चापं हि तथा च तारकः स योद्धुकामः प्रविवेश सेनाम् । यथा झषो वै प्रविवेश सागरं तथा ह्यसौ दैत्यवरो महात्मा
അപ്പോൾ യുദ്ധാഭിലാഷത്തോടെ താരകൻ വില്ല് വളച്ച് സൈന്യത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. മഹാമത്സ്യം സമുദ്രത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതുപോലെ, ആ ദൈത്യശ്രേഷ്ഠ മഹാത്മാവ് പ്രവേശിച്ചു.
Verse 49
गणैः समेतो युयुधे तदानीं स वीरभद्रो हि महाबलश्च । सर्वान्सुरांश्चेंद्रमुखान्महाबलस्तथा गणान्यक्षपिशाचगुह्यकान् । स दैत्यवर्योऽतिरुषं प्रविष्टः संमर्दयामास महाबलो हि
അപ്പോൾ ഗണങ്ങളോടുകൂടിയ മഹാബലശാലിയായ വീരഭദ്രൻ യുദ്ധം ചെയ്തു. ആ മഹാബലൻ ഇന്ദ്രപ്രമുഖ ദേവന്മാരെയും, യക്ഷ-പിശാച-ഗുഹ്യകരോടുകൂടിയ ഗണസമൂഹത്തെയും ചതച്ചുതകർത്തു. ദൈത്യശ്രേഷ്ഠൻ ഉഗ്രകോപത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ കുതിച്ചുകയറി എല്ലാവരെയും മർദിച്ചു.
Verse 50
ततः समभवद्युद्धं देवदानवसंकुलम् । देवदानवयक्षाणां सन्निपातकरं महत्
പിന്നീട് ദേവ-ദാനവങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ മഹായുദ്ധം ഉദിച്ചു. ദേവന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും യക്ഷന്മാരെയും ഒരുമിച്ച് കൂട്ടിയിടിപ്പിച്ച മഹാസന്നിപാതമായിരുന്നു അത്.
Verse 51
तथा वृषा गर्जमाना अश्वाञ्जघ्नुश्च सादिभिः । रथिभिश्च रथाञ्जघ्नुः कुंजरान्सादिभिः सह
അങ്ങനെ ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന വൃഷഭങ്ങൾ സവാരികളോടുകൂടി അശ്വങ്ങളെ വീഴ്ത്തി; രഥികൾ രഥങ്ങളെ തകർത്തു, കുഞ്ജരങ്ങളെയും അവരുടെ ആരൂഢരോടുകൂടി നിലംപതിപ്പിച്ചു।
Verse 52
वृषारूढौः सरथैस्ते च सर्वे निष्पाटिता ह्यसुराः पोथिताश्च
വൃഷഭാരൂഢരും രഥാരൂഢരുമായ ആ എല്ലാ അസുരരും യുദ്ധത്തിൽ തുരത്തപ്പെട്ടു, ചതഞ്ഞു തകർന്നു; പ്രഹരത്തിൽ പൊട്ടിവീണു।
Verse 53
क्षयं प्रणीता बहवस्तदानीं पेतुः पृथिव्यां निहताश्च केचित् । केचित्प्रविष्टा हि रसातलं च पलायमाना बहवस्तथैव
അപ്പോൾ അനേകർ നാശത്തിലേക്ക് നയിക്കപ്പെട്ടു; ചിലർ ഹതരായി ഭൂമിയിൽ വീണു. ചിലർ സത്യമായും രസാതലത്തിലേക്ക് കുതിച്ചു; മറ്റനേകർ ഭയത്തോടെ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു।
Verse 54
केचिच्च शरणं प्राप्ता रुद्रानुचरकिंकरान् । एवं नष्टं तदा सैन्यं विलोक्यासुरपालकः । तारको हि रुषाविष्टो हंतुं देवगणान्ययौ
ചിലർ രുദ്രാനുചര-കിങ്കരന്മാരുടെ ശരണം പ്രാപിച്ചു. ഇങ്ങനെ സൈന്യം നശിച്ചതുകണ്ട് അസുരപാലകൻ താരകൻ ക്രോധാവേശത്തോടെ ദേവഗണങ്ങളെ വധിക്കുവാൻ മുന്നേറി।
Verse 55
भुजानामयुतं कृत्वा दैत्यराजो हि तारकः । आरुह्य सिंहं सहसा घातयामास तान्रणे
ദൈത്യരാജൻ താരകൻ അപാരമായ ഭുജബലം (യോദ്ധാസമൂഹം) സമാഹരിച്ച്, പെട്ടെന്ന് സിംഹം കയറി യുദ്ധത്തിൽ അവരെ വധിച്ചുതുടങ്ങി।
Verse 56
दंशितेन च सिंहेन वृषाः केचिद्विदारिताः । तथैव तारकेणैव घातिता बहवो गणाः
ദംഷ്ട്രകളാൽ ദംശിച്ച സിംഹം ചില വൃഷഭങ്ങളെ കീറിത്തെറിപ്പിച്ചു; അതുപോലെ തന്നെ താരകൻ അനേകം ഗണങ്ങളെ വധിച്ചു.
Verse 57
एवं कृतं तदा तेन तारकेण महात्मना । सर्वेषामेव देवानामशक्यस्तारको महान्
ഇങ്ങനെ അന്ന് മഹാത്മാവായ താരകൻ അതു ചെയ്തു. സർവ്വ ദേവന്മാർക്കും ആ മഹാ താരകൻ ജയിക്കാനാകാത്തവനായിരുന്നു.
Verse 58
जातस्तदा महाबाहुस्त्रैलोक्यक्षयकारकः । तारकस्यानुगा दैत्या अजेया बलवत्तराः
അപ്പോൾ മഹാബാഹുവായ ഒരുവൻ ഉദിച്ചു, ത്രിലോകക്ഷയകാരകൻ. താരകന്റെ അനുഗാമികളായ ദൈത്യർ അജേയരായി കൂടുതൽ ബലവാന്മാരായി.
Verse 59
महारूढा दंशिताश्च करालास्ते प्रहारिणः । तै राहृता गणाः सर्वे सिंहैश्च वृषभा हताः
അവർ ഉയർന്നാരൂഢരായി, ദംഷ്ട്രയുക്തരും കരാളരുമായ ഭീകര പ്രഹാരികൾ. അവരുടെ കൈകളാൽ എല്ലാ ഗണങ്ങളും വലിച്ചുകൊണ്ടുപോയി; സിംഹങ്ങൾ വൃഷഭങ്ങളെ വധിച്ചു.
Verse 60
एवं निहन्यमाना वै गणास्ते रणमण्डले । प्रहस्य विष्णुः प्रोवाच कुमारं शिववल्लभम्
രണമണ്ഡലത്തിൽ ആ ഗണങ്ങൾ ഇങ്ങനെ വധിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, വിഷ്ണു പുഞ്ചിരിയോടെ ശിവപ്രിയനായ കുമാരനോട് അരുളിച്ചെയ്തു.
Verse 61
विष्णुरुवाच । नान्यो हंतास्य पापस्य त्वद्विना कृत्तिकासुत । तस्मात्त्वया हि कर्त्तव्यं वचनं च महाभुज
വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു— ഹേ കൃത്തികാസുതാ! നിനക്കൊഴികെ ഈ പാപിയുടെ വധം ചെയ്യാൻ മറ്റാരുമില്ല. അതിനാൽ, ഹേ മഹാബാഹോ, എന്റെ ഈ വചനം സ്വീകരിച്ച് നിർബന്ധമായി നടപ്പാക്കുക।
Verse 62
तारकस्य वधार्थाय उत्पन्नोऽसि शिवात्मज । तस्मात्त्वयैव कर्त्तव्य निधनं तारकस्य च
ഹേ ശിവപുത്രാ! താരകനെ വധിക്കാനായിട്ടാണ് നീ ജനിച്ചത്. അതിനാൽ താരകന്റെ നാശം നിർബന്ധമായി നിനക്കൊണ്ടുതന്നെ സാധിക്കണം।
Verse 63
तच्छ्रुत्वा भगवान्क्रुद्धः पार्वतीनन्दनो महान् । उवाच प्रहसन्वाक्यं विष्णुं प्रति यथोचितम्
അത് കേട്ട് പാർവതീനന്ദനായ മഹാഭഗവാൻ ക്രുദ്ധനായി; എങ്കിലും പുഞ്ചിരിയോടെ വിഷ്ണുവിനോടു യഥോചിതമായ വചനം അരുളിച്ചെയ്തു।
Verse 64
मया निरीक्ष्यते सम्यक्चित्रयुद्धं महात्मनाम् । अनिभिज्ञोऽस्म्यहं विष्णो कार्याकार्यविचारणे
മഹാത്മാക്കളുടെ ഈ അത്ഭുതയുദ്ധം ഞാൻ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിച്ചു; എന്നാൽ ഹേ വിഷ്ണോ, എന്ത് ചെയ്യണം എന്ത് ചെയ്യരുത് എന്ന വിവേചനത്തിൽ ഞാൻ ഇനിയും അനഭിജ്ഞനാണ്।
Verse 65
केऽस्मदीयाः परे चैव न जानामि कथंचन । किमर्थं युध्यमाना वै परस्परवधे स्थिताः
ആരാണ് നമ്മുടെവർ, ആരാണ് മറ്റുള്ളവർ—എനിക്ക് എങ്ങനെയും അറിയില്ല. അവർ എന്തിനാണ് യുദ്ധം ചെയ്യുന്നത്, പരസ്പരം വധിക്കാൻ എന്തുകൊണ്ട് ഒരുങ്ങി നിൽക്കുന്നു?
Verse 66
कुमारस्य वचः श्रुत्वा नारदो वाक्यमब्रवीत्
കുമാരന്റെ വചനം കേട്ട് നാരദൻ മറുപടിയായി പറഞ്ഞു.
Verse 67
नारद उवाच । कुमारोऽसि महाबाहो शंकरस्यांशसंभवः । त्वं त्राता जगतां स्वामी देवानां च परा गतिः
നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാബാഹോ! നീ കുമാരൻ, ശങ്കരന്റെ അംശത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ. നീ ലോകങ്ങളുടെ ത്രാതാവും സ്വാമിയും, ദേവന്മാർക്കു പരമഗതിയും ആകുന്നു.
Verse 68
तारकेण पुरा वीर तपस्तप्तं सुदारुणम् । येनैव विजिता देवा येन स्वर्गस्तथा जितः
ഹേ വീരാ! പണ്ടുകാലത്ത് താരകൻ അത്യന്തം ദാരുണമായ തപസ്സു ചെയ്തു; അതിനാൽ ദേവന്മാർ ജയിക്കപ്പെട്ടു, സ്വർഗവും അവന്റെ അധീനമായി.
Verse 69
तपसा तेन चोग्रेण अजेयत्वमवाप्तवान् । अनेनापि जितश्चेंद्रो लोकपालास्तथैव च
ആ ഉഗ്രതപസ്സിനാൽ അവൻ അജേയത്വം പ്രാപിച്ചു; അവനാൽ ഇന്ദ്രനും ലോകപാലന്മാരും പോലും ജയിക്കപ്പെട്ടു.
Verse 70
त्रैलोक्यं च जितं सर्वं ह्यनेनैव रदुरात्मना । तस्मात्त्वया निहंतव्यस्तारकः पापपूरुषः
ഈ ദുരാത്മാവ് സമസ്ത ത്രൈലോക്യവും കീഴടക്കി; അതിനാൽ ഹേ പ്രഭോ, ഈ പാപപുരുഷൻ താരകനെ നിനക്കുതന്നെ സംഹരിക്കണം.
Verse 71
सर्वेषां शं विधातव्यं त्वया नाथेन चाद्य वै । नारदस्य वचः श्रुत्वा कुमारः प्रहसन्महान् । विमाना दवतीर्याथ पदातिः परमोऽभवत्
“ഇന്ന്, ഹേ നാഥാ, നിങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും മംഗലം വരുത്തണം.” നാരദന്റെ വചനം കേട്ട് മഹാകുമാരൻ പുഞ്ചിരിച്ചു; പിന്നെ വിമാനത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി പരമ പദാതിയായി യുദ്ധത്തിന് സന്നദ്ധനായി.
Verse 72
पद्म्यां तदासौ परिधावमानः शिवात्मजोयं च कुमाररूपी । करे समादाय महाप्रभावां शक्तिं महोल्कामिव दीप्तियुक्ताम्
അപ്പോൾ പദ്മങ്ങൾ വിരിഞ്ഞ നിലത്തിലൂടെ അവൻ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞു—ശിവാത്മജൻ, കുമാരരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനായി—കയ്യിൽ മഹാപ്രഭാവമുള്ള ശക്തി എടുത്തു; അത് മഹാ ഉൽക്കപോലെ ദീപ്തിയോടെ ജ്വലിച്ചു.
Verse 73
दृष्ट्वा तमायांतमतीव चंडमव्यक्तरूपं बलिनां वरिष्ठम् । दैत्यो बभाषे सुरसत्तमानमसौ कुमारो द्विषतां निहंता
അവനെ വരുന്നതുകണ്ട്—അത്യന്തം ചണ്ഡൻ, അവ്യക്തരൂപൻ, ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—ദൈത്യൻ ദേവശ്രേഷ്ഠനോട് പറഞ്ഞു: “ഈ കുമാരൻ ശത്രുനാശകനാണ്.”
Verse 74
अनेन सार्द्धं ह्यहमेव वीरो योत्स्यामि सर्वानहमेव वीरान् । गणांश्च सर्वानपि घातयामि महेश्वरांल्लोकपालांश्च सद्यः
“ഇവനോടൊപ്പം ഞാൻ ഒരുത്തൻ തന്നെ വീരനായി യുദ്ധം ചെയ്യും; അതെ, സമരത്തിൽ എല്ലാ വീരന്മാരെയും ഞാൻ ഒരുത്തൻ തന്നെ നേരിടും. എല്ലാ ഗണങ്ങളെയും ഞാൻ വധിക്കും; മഹേശ്വരസമാന മഹാപ്രഭുക്കളെയും ലോകപാലകരെയും പോലും ഉടൻ തന്നെ!”
Verse 75
इत्येवमुक्त्वा सततं महाबलः कुमारमुद्दिश्य ययौ च योद्धम् । जग्राह शक्तिं परमाद्भुतां च स तारको वाक्यमिदं बभाषे
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മഹാബലവാൻ കുമാരനെ ലക്ഷ്യമാക്കി യുദ്ധത്തിനായി മുന്നേറി. ആ താരകൻ പരമാദ്ഭുതമായ ശക്തി കൈയിൽ എടുത്തു; പിന്നെ ഈ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിച്ചു.
Verse 76
तारक उवाच । कुमारो मेग्रतश्चाद्य भवद्भिश्च कथं कृतः । यूयं गतत्रपा देवा येषां राजा पुरंदरः
താരകൻ പറഞ്ഞു—ഇന്ന് ഈ കുമാരനെ എന്റെ മുമ്പിൽ നിങ്ങൾ എങ്ങനെ നിർത്തി? ഹേ ദേവന്മാരേ, നിങ്ങൾ ലജ്ജയറ്റവർ; നിങ്ങളുടെ രാജാവ് പുരന്ദരനായ ഇന്ദ്രൻ!
Verse 77
पुरा येन कृतं कर्म विदितं सर्वमेव तत् । प्रसुप्ताश्चार्द्दिता गर्भे जठरस्था निपातिताः
അവൻ മുമ്പ് ചെയ്ത എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും എനിക്ക് അറിയാം—ഉറങ്ങിക്കിടന്നവരെ പീഡിപ്പിച്ചു; ഗർഭത്തിൽ ഉദരസ്ഥരായവരെയും വീഴ്ത്തി നിപാതിതരാക്കി।
Verse 78
कश्यपस्यात्मजेनैव बहुरूपो हतोऽसुरः । नमुचिश्च हतो वीरो वृत्रश्चैव तथा हतः
കാശ്യപന്റെ പുത്രൻ തന്നെയാണ് ആ ബഹുരൂപിയായ അസുരനെ വധിച്ചത്; വീരനായ നമുചിയും ഹതനായി, അതുപോലെ വൃത്രനും ഹതനായി।
Verse 79
कुमारं हंतुमोसौ देवेंद्रो बलघातकः । कुमारोऽयं मया देवा घातितोद्य न संशयः
ബലത്തോടെ ശത്രുഘാതകനായ ദേവേന്ദ്ര ഇന്ദ്രൻ കുമാരനെ കൊല്ലാൻ പുറപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഇന്ന്, ഹേ ദേവന്മാരേ, ഈ കുമാരൻ എന്റെ കൈയ്യാൽ തന്നെ ഹതനാകും—സംശയമില്ല।
Verse 80
पुरा हतास्त्वया विप्रा दक्षयज्ञे ह्यनेकशः । तत्कर्मणः फलं चाद्य वीरभद्र महामते । दर्शयिष्यामि ते वीर रणे रणविशारद
മുമ്പ് ദക്ഷയജ്ഞത്തിൽ നീ അനേകം ബ്രാഹ്മണരെ വധിച്ചിരുന്നു; ഇന്ന്, ഹേ മഹാമതി വീരഭദ്രാ—ഹേ രണവിശാരദ വീരാ—ആ കർമ്മത്തിന്റെ ഫലം യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഞാൻ നിന്നെ കാണിക്കും।
Verse 81
इत्येवमुक्त्वा स तदा महात्मा दैत्याधिपो वीरवरः स एकः । जग्राह शक्तिं परमाद्भुतां च स तारको युद्धविदां वरिष्ठः
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മഹാത്മാവ്, ദൈത്യാധിപതിയും അപരിമിതവീരനുമായ താരകൻ—യുദ്ധവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—അപ്പോൾ പരമാദ്ഭുതമായ ശക്തി (കുന്തം) കൈക്കൊണ്ടു।
Verse 82
इति परमरुषभिभूतो दितितनयः परीवृतोऽसुरेंद्रैः । युधि मतिमकरोत्तदा निहंतुं समरविजयी स तारको बलीयान्
ഇങ്ങനെ പരമക്രോധത്തിൽ മുങ്ങിയ ദിതിപുത്രൻ, അസുരേന്ദ്രന്മാർ ചുറ്റിനിന്നപ്പോൾ, സമരവിജയിയായ ബലവാൻ താരകൻ അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുവധത്തിന് നിശ്ചയം ചെയ്തു।