Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 44

Devanagari script

निलकण्ठा दशभुजाः पञ्चकत्त्रास्त्रिलोचनाः । छत्रचामरसंवीताः सर्वे तेऽत्युग्रबाहवः

Transliteration

nilakaṇṭhā daśabhujāḥ pañcakattrāstrilocanāḥ | chatracāmarasaṃvītāḥ sarve te'tyugrabāhavaḥ

Translation

അവർ നീലകണ്ഠർ, ദശഭുജർ, പഞ്ചമുഖർ, ത്രിലോചനർ; ഛത്ര-ചാമര സേവയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, എല്ലാവർക്കും അത്യുഗ്രമായ ഭുജബലം ഉണ്ടായിരുന്നു।

Word by Word

• नीलकण्ठाः: blue-throated
• नीलकण्ठाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नील-कण्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; समास: नीलः कण्ठः (कर्मधारय)

• दशभुजाः: ten-armed
• दशभुजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दश-भुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; समास: दश भुजाः येषाम् (द्विगु; अर्थतः बहुव्रीहि)

• पञ्चकत्त्राः: having five weapons/implements (kattras)
• पञ्चकत्त्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च-कत्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; समास: पञ्च कत्त्राणि/कत्त्राः येषाम् (द्विगु; अर्थतः बहुव्रीहि)

• त्रिलोचनाः: three-eyed
• त्रिलोचनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: त्रि-लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; समास: त्रि लोचनानि येषाम् (द्विगु; अर्थतः बहुव्रीहि)

• छत्रचामरसंवीताः: attended by umbrellas and fly-whisks
• छत्रचामरसंवीताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: छत्र-चामर-संवीत (प्रातिपदिक; सम्-वी (धातु) से क्त)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; समास: छत्रं च चामरं च (द्वन्द्व) + संवीत (परिवृत/attended)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

• अत्युग्रबाहवः: with exceedingly fierce arms
• अत्युग्रबाहवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अति-उग्र-बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; समास: अति (उपसर्ग/अव्यय) + उग्रबाहु (कर्मधारय: उग्राः बाहवः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Fierce, blue-throated, ten-armed, five-faced, three-eyed gaṇas advance under royal parasols and fly-whisks, their arms like storm-cloud pillars ready to strike.

Characters & Entities

• Śiva-gaṇas
• Nīlakaṇṭha (Śiva epithet)
• Trilocana (three-eyed form)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The many-formed divine imagery conveys that sacred power is multidimensional—protective, awe-inspiring, and dharma-sustaining.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedārakhaṇḍa’s sacred geography frames the account; this verse itself does not name a specific tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.