Adhyaya 27

Verse 1

। नारद उवाच । ततो निरुपमं दिव्यं सर्वरत्नमयं शुभम् । ईशाननिर्मितं साक्षात्सह देव्याविशद्गृहम्

നാരദൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ദേവിയോടുകൂടെ, സാക്ഷാൽ ഈശാനൻ (ശിവൻ) നിർമ്മിച്ച, അനുപമമായ ദിവ്യവും സർവ്വരത്നമയവും മംഗളകരവുമായ ഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 2

तत्रासौ मंदरगिरौ सह देव्या भगाक्षहा । प्रासादे तत्र चोद्याने रेमे संहृष्टमानसः

അവിടെ മന്ദരഗിരിയിൽ ദേവിയോടുകൂടെ ഭഗന്റെ കണ്ണ് നശിപ്പിച്ച ശങ്കരൻ വസിച്ചു. അവിടത്തെ പ്രാസാദത്തിലും ഉദ്യാനത്തിലും ഹർഷിതമനസ്സോടെ അദ്ദേഹം വിഹരിച്ചു.

Verse 3

एतस्मिन्नंतरे देवास्तारकेणातिपीडिताः । प्रोत्साहितेन चात्यर्थं मया कलिचिकीर्षुणा

ഇതിനിടയിൽ താരകനാൽ അത്യന്തം പീഡിതരായ ദേവന്മാർ, കലഹം ആരംഭിക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച എന്നാൽ അത്യധികമായി പ്രോത്സാഹിതരായി.

Verse 4

आसाद्य ते भवं देवं तुष्टुबुर्बहुधा स्तवैः । एतस्मिन्नंतरे देवी प्रोद्वर्तयत गात्रकम्

അവർ ഭവദേവനെ സമീപിച്ച് പലവിധ സ്തവങ്ങളാൽ സ്തുതിച്ചു. അതേ സമയത്ത് ദേവി തന്റെ ദേഹത്തിൽ ഉദ്വർത്തനം മസിയാൻ തുടങ്ങി.

Verse 5

उद्वर्तनमलेनाथ नरं चक्रे गजाननम् । देवानां संस्तवैः पुण्यैः कृपयाभिपरिप्लुता

ഉദ്വർത്തനത്തിലെ മലം കൊണ്ടുതന്നെ ദേവി ഗജാനനൻ എന്ന പുരുഷനെ സൃഷ്ടിച്ചു. ദേവന്മാരുടെ പുണ്യസ്തുതികളാൽ പ്രേരിതയായി അവൾ കരുണയിൽ മുഴുകിയിരുന്നു.

Verse 6

पुत्रेत्युवाच तं देवी ततः संहृष्टमानसा । एतस्मिन्नंतरे शर्वस्तत्रागत्य वचोऽब्रवीत्

പിന്നീട് ഹർഷിതമനസ്സോടെ ദേവി അവനെ ‘പുത്രാ’ എന്നു വിളിച്ചു. അതേ സമയത്ത് ശർവൻ അവിടെ എത്തി ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 7

पुत्रस्तवायं गिरिजे श्रृणु यादृग्भविष्यति । विक्रमेण च वीर्येण कृपया सदृशो मया

ഹേ ഗിരിജേ! ഇതാ നിന്റെ പുത്രൻ—കേൾക്കുക, അവൻ എങ്ങനെയായിരിക്കും. പരാക്രമത്തിലും വീര്യത്തിലും കരുണയിലും അവൻ എനിക്കു സമാനനായിരിക്കും.

Verse 8

यथाहं तादृशश्चासौ पुत्रस्ते भविता गुणैः । ये च पापा दुराचारा वेदान्धर्मं द्विषंति च

ഞാൻ എങ്ങനെയോ, ഗുണങ്ങളിൽ നിന്റെ പുത്രനും അങ്ങനെയായിരിക്കും. പാപികളും ദുഷ്ടാചാരികളും വേദധർമ്മത്തെ ദ്വേഷിക്കുന്നവരും—

Verse 9

तेषामामरणांतानि विघ्नान्येष करिष्यति । ये च मां नैव मन्यंते विष्णुं वापि जगद्गुरुम्

അവർക്കായി അവൻ മരണമുവരെ നിലനിൽക്കുന്ന വിഘ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കും—എന്നെ ആദരിക്കാത്തവർക്കും ജഗദ്ഗുരു വിഷ്ണുവിനെയും ആദരിക്കാത്തവർക്കും പ്രത്യേകിച്ച്.

Verse 10

विघ्निता विघ्नराजेन ते यास्यंति महत्तमः । तेषां गृहेषु कलहः सदा नैवोपसाम्यति

ഹേ മഹത്തമാ! വിഘ്നരാജനാൽ തടസ്സപ്പെട്ടവർ നാശത്തിലേക്ക് പോകും; അവരുടെ വീടുകളിൽ കലഹം എപ്പോഴും നിലനിൽക്കും, ഒരിക്കലും ശമിക്കുകയില്ല.

Verse 11

पुत्रस्य तव विघ्नेन समूलं तस्य नश्यति । येषां न पूज्याः पूज्यंते क्रोधासत्यपराश्च ये

നിന്റെ പുത്രൻ ഏർപ്പെടുത്തിയ വിഘ്നം മൂലം അവർ വേരോടെ നശിക്കും—അപൂജ്യരെ പൂജ്യരെന്ന് കരുതി പൂജിക്കുന്നവരും, ക്രോധത്തിലും അസത്യത്തിലും പരായണരായവരും.

Verse 12

रौद्रसाहसिका ये च तेषां विघ्नं करिष्यति । श्रुतिधर्माञ्ज्ञातिधर्मान्पालयंति गुरूंश्च ये

രൗദ്രസാഹസത്തോടെ ഉന്മത്തഹിംസയിൽ ഏർപ്പെടുന്നവർക്കു മേൽ അവൻ വിഘ്നങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തും. എന്നാൽ ശ്രുതി-ധർമ്മവും ബന്ധുധർമ്മവും പാലിച്ച് ഗുരുക്കന്മാരെ പൂജിക്കുന്നവർക്കു അവന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കും.

Verse 13

कृपालवो गतक्रोधास्तेषां विघ्नं हरिष्यति । सर्वे धर्माश्च कर्माणि तथा नानाविधानि च

കരുണയുള്ളവരും ക്രോധം ഉപേക്ഷിച്ചവരുമായവരുടെ വിഘ്നങ്ങൾ അവൻ നീക്കും. അവരുടെ എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും കർമ്മങ്ങളും, നാനാവിധ ക്രിയകളും—എല്ലാം നിർവിഘ്നമായി സഫലമാകും.

Verse 14

सविघ्नानि भिवष्यंति पूजयास्य विना शुभे । एवं श्रुत्वा उमा प्राह एवमस्त्विति शंकरम्

ഹേ ശുഭേ! അവനെ പൂജിക്കാതെ എല്ലാം വിഘ്നങ്ങളാൽ ബാധിതമാകും. ഇത് കേട്ട ഉമാ ശങ്കരനോട്—‘ഏവമസ്തു’, അഥവാ ‘അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ’ എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 15

ततो बृहत्तनुः सोऽभूत्तेजसा द्योतयन्दिशः । ततो गणैः समं शर्वः सुराणां प्रददौ च तम् । यावत्तार कहंता वो भवेत्तावदयं प्रभुः

അപ്പോൾ അവൻ മഹത്തനുവായി, തന്റെ തേജസ്സാൽ ദിക്കുകളെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് ശർവ്വൻ ഗണങ്ങളോടുകൂടെ അവനെ ദേവന്മാർക്ക് ഏല്പിച്ച് പറഞ്ഞു—‘താരകനെ വധിക്കുന്നവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതുവരെ ഈ പ്രഭുവാണ് നിങ്ങളുടെ രക്ഷകൻ.’

Verse 16

ततो विघ्नपतिर्देवैः संस्तुतः प्रमतार्तिहा । चकार तेषां कृत्यानि विघ्नानि दितिजन्मनाम्

അപ്പോൾ ദേവന്മാർ സ്തുതിച്ച, പ്രമഥരുടെ ആർതി നീക്കുന്ന വിഘ്നപതി തന്റെ നിയോഗങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു; ദിതിവംശജന്മങ്ങളായ ദൈത്യർക്കായി അവൻ വിഘ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 17

पार्वती च पुनर्देवी पुत्रत्वे परिकल्प्य च । अशोकस्यांकुरं वार्भिरवर्द्धयत स्वादृतैः

ദേവി പാർവതി വീണ്ടും അവനെ പുത്രനായി നിശ്ചയിച്ച്, അശോകവൃക്ഷത്തിന്റെ മുളയെ ആദരപൂർവ്വം സൂക്ഷിച്ച ജലത്തോടെ വളർത്തി।

Verse 18

सप्तर्षीनथ चाहूय संस्कारमंगलं तरोः । कारयामास तन्वंगी ततस्तां मुनयोऽब्रुवन्

അനന്തരം സപ്തർഷികളെ വിളിച്ചു, സുന്ദരാംഗിയായ ദേവി ആ വൃക്ഷത്തിനായി മംഗളകരമായ സംസ്കാരകർമ്മം നടത്തിച്ചു; തുടർന്ന് മുനിമാർ അവളോട് പറഞ്ഞു।

Verse 19

त्वयैव दर्शिते मार्गे मर्यादां कर्तुमर्हसि । किं फलं भविता देवि कल्पितैस्तरुपुत्रकैः

ഹേ ദേവി! മാർഗം നീ തന്നെയാണ് കാണിച്ചതു; അതിനാൽ മര്യാദയും നിയമവും സ്ഥാപിക്കേണ്ടതും നിനക്കേ യുക്തം. ഈ കൽപ്പിത ‘വൃക്ഷപുത്രന്മാർ’ കൊണ്ട് എന്ത് ഫലം ഉണ്ടാകും?

Verse 20

देव्युवाच । यो वै निरुदके ग्रामे कूपं कारयते बुधः । यावत्तोयं भवेत्कूपे तावत्स्वर्गे स मोदते

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—ജലമില്ലാത്ത ഗ്രാമത്തിൽ കിണർ പണിയിക്കുന്ന ബുദ്ധിമാൻ, ആ കിണറിൽ വെള്ളം നിലനിൽക്കുന്നത്രയും കാലം സ്വർഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു।

Verse 21

दशकूपसमावापी दशवापी समं सरः । दशसरःसमा कन्या दशकन्यासमः क्रतुः

ഒരു വാപി (പടിക്കിണർ) പത്ത് കിണറുകൾക്ക് തുല്യം; ഒരു സരോവർ പത്ത് വാപികൾക്ക് തുല്യം; ഒരു കന്യാദാനം പത്ത് സരോവരങ്ങൾക്ക് തുല്യം; ഒരു ക്രതു (യജ്ഞം) പത്ത് കന്യാദാനങ്ങൾക്ക് തുല്യം।

Verse 22

दशक्रतुसमः पुत्रो दशपुत्रसमो द्रुमः

ഒരു പുത്രൻ പത്ത് യജ്ഞങ്ങൾക്കു തുല്യം; അതുപോലെ ഒരു വൃക്ഷം പത്ത് പുത്രന്മാർക്കു തുല്യമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 23

एषैव मम मर्यादा नियता लोकभाविनी । जीर्णोद्धारे कृते वापि फलं तद्द्विगुणं मतम्

ഇതുതന്നെ എന്റെ നിശ്ചിത മര്യാദ, ലോകഹിതകരമായത്; ജീർണ്ണമായി നശിച്ചതിനെ ജീർണ്ണോദ്ധാരം ചെയ്താൽ ആ കർമഫലം ഇരട്ടിയെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു।

Verse 24

इति गणेशोत्पत्तिः । ततः कदाचिद्भगवानुमया सह मंदरे । मंदिरे हर्षजनने कलधौतमये शुभे

ഇങ്ങനെ ഗണേശോത്പത്തി വിവരണം സമാപിച്ചു. പിന്നെ ഒരിക്കൽ ഭഗവാൻ ഉമയോടുകൂടെ മന്ദരപർവതത്തിൽ, ഹർഷജനകവും മംഗളകരവും ശുദ്ധസ്വർണ്ണനിർമ്മിതവുമായ മന്ദിരത്തിൽ വസിച്ചു।

Verse 25

प्रकीर्णकुसुमामोदमहालिकुलकूजिते । किंनरोद्गीतसंगीत प्रतिशब्दितमध्यके

അവിടെ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന പുഷ്പങ്ങളുടെ സുഗന്ധവും മഹത്തായ തേൻചീറ്റകളുടെ കൂട്ടങ്ങളുടെ മുഴക്കവും നിറഞ്ഞിരുന്നു; അകത്ത് കിന്നരരുടെ ഗാനസംഗീതം പ്രതിധ്വനിച്ചു।

Verse 26

क्रीडामयूरैर्हसैश्च श्रुतैश्चैवाभिनादिते । मौक्तिकैर्विविध रत्नैर्विनिर्मितगवाक्षके

അത് കളിക്കുന്ന മയിലുകൾ, ഹംസങ്ങൾ എന്നിവയുടെയും മറ്റു പക്ഷികളുടെ കൂകലിന്റെയും നാദത്തോടെ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു; അതിലെ ഗവാക്ഷങ്ങൾ മുത്തുകളും നാനാവിധ രത്നങ്ങളും കൊണ്ടു നിർമ്മിതമായിരുന്നു।

Verse 27

तत्र पुण्यकथाभिश्च क्रीडतो रुभयोस्तयोः । प्रादुरभून्महाञ्छब्दः पूरितांबरगोचरः

അവിടെ അവർ ഇരുവരും കളിച്ചുകൊണ്ടും പുണ്യകഥകൾ പറഞ്ഞുകൊണ്ടും ഇരിക്കുമ്പോൾ, അപ്രതീക്ഷിതമായി ഒരു മഹാശബ്ദം ഉദിച്ചു; അത് ആകാശം നിറച്ച് സർവ്വ ഗഗനത്തിലും വ്യാപിച്ചു।

Verse 28

तं श्रुत्वा कौतुकाद्देवी किमेतदिति शंकरम् । पर्यपृच्छच्छुभतनूर्हरं विस्मयपूर्वकम्

അത് കേട്ട് കൗതുകത്തോടെ ദേവി ശങ്കരനോട് ‘ഇത് എന്താണ്?’ എന്നു ചോദിച്ചു; ശുഭദേഹിനിയായ ദേവി വിസ്മയത്തോടെ ഹരനെ ചോദ്യം ചെയ്തു।

Verse 29

तामाह देवीं गिरिशो दृष्टपूर्वास्तु ते त्वया । एते गणा मे क्रीडंति शैलेऽस्मिंस्त्वत्प्रियाः शुभे

ഗിരീശൻ ദേവിയോട് പറഞ്ഞു—‘ഇവരെ നീ മുമ്പേ കണ്ടിട്ടുള്ളവരാണ്. ഹേ ശുഭേ! ഇവർ എന്റെ ഗണങ്ങൾ; ഈ പർവതത്തിൽ കളിക്കുന്നു, കാരണം ഇവർ നിനക്കു പ്രിയരാണ്.’

Verse 30

तपसा ब्रह्मचर्येण क्लेशेन क्षेत्रसाधनैः । यैरहं तोषितः पृथ्व्यां त एते मनुजोत्तमाः

തപസ്സും ബ്രഹ്മചര്യവും ക്ലേശസഹനവും ക്ഷേത്രസാധനകളും കൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ എന്നെ പ്രസാദിപ്പിച്ചവർ—ഇവരാണ് മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠർ।

Verse 31

मत्समीपमनुप्राप्ता मम लोकं वरानने । चराचरस्य जगतः सृष्टिसंहारणक्षमाः

ഹേ വരാനനേ! അവർ എന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി എന്റെ ലോകം പ്രാപിച്ചു; ചരാചരമായ സമസ്ത ജഗത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയും സംഹാരവും നടത്താൻ അവർക്ക് കഴിവുണ്ട്।

Verse 32

विनैतान्नैव मे प्रीतिर्नैभिर्विरहितो रमे । एते अहमहं चैते तानेतान्पस्य पार्वति

ഇവരില്ലാതെ എനിക്ക് പ്രീതിയില്ല; ഇവരിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടാൽ ഞാൻ രമിക്കുകയില്ല. ഇവർ തന്നെയാണ് ഞാൻ, ഞാനും ഇവർ തന്നെയാണ്—ഹേ പാർവതി, ഇവരെ കാണുക.

Verse 33

इत्युक्ता विस्मिता देवी ददृशे तान्गवाक्षके । स्थिता पद्मपलाशाक्षी महादेवेन भाषिता

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദേവി വിസ്മയിച്ചു; ജാലകവാതിലിലെ തുറവിലൂടെ അവരെ കണ്ടു. പദ്മപത്രനേത്രയായ അവൾ മഹാദേവന്റെ വചനത്താൽ അഭിസംബോധിതയായി അവിടെ തന്നെ നിലകൊണ്ടു.

Verse 34

केचित्कृशा ह्रस्वदीर्घाः केचित्स्थूलमहोदराः । व्याघ्रेभमेषाजमुखा नानाप्राणिमहामुखाः

ചിലർ കൃശരായിരുന്നു; ചിലർ ചെറുതോ നീണ്ടതോ ആയ ദേഹക്കാർ; ചിലർ സ്ഥൂലരും മഹോദരരുമായിരുന്നു. ചിലർക്കു പുലി, ആന, മേടു, ആട് മുതലായ മുഖങ്ങൾ—നാനാ ജീവികളുടെ മഹാമുഖധാരികൾ.

Verse 35

व्याघ्रचर्मपरीधाना नग्ना ज्वालामुखाः परे । गोकर्णा गजकर्णाश्च बहुपादमुखेक्षणाः

ചിലർ വ്യാഘ്രചർമ്മം ധരിച്ചു; ചിലർ നഗ്നരായി ജ്വാലാമുഖങ്ങളോടെ. ചിലർക്കു പശുവിന്റെപോലുള്ള ചെവികൾ, ചിലർക്കു ആനയുടെപോലുള്ള ചെവികൾ; ചിലർക്കു അനേകം പാദങ്ങളും മുഖങ്ങളും കണ്ണുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 36

विचित्रवाहनाश्चैव नानायुधधरास्तथा । गीतवादित्रतत्त्वज्ञाः सत्त्वगीतरसप्रियाः

അവർക്കു വിചിത്രമായ വാഹനങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; അവർ നാനാവിധ ആയുധങ്ങൾ ധരിച്ചു. ഗീതവും വാദ്യവും സംബന്ധിച്ച തത്ത്വം അറിഞ്ഞവർ; സാത്ത്വികവും മധുരവുമായ സംഗീതരസത്തിൽ ആസ്വദിച്ചവർ.

Verse 37

तान्दृष्ट्वा पार्वती प्राह कतिसंख्याभिधास्त्वमी

അവരെ കണ്ട ദേവി പാർവതി പറഞ്ഞു—“ഇവരുടെ എണ്ണം എത്ര? ഇവർ ഏത് ഏത് നാമങ്ങളാൽ വിളിക്കപ്പെടുന്നു?”

Verse 38

श्रीशंकर उवाच । असंख्ये यास्त्वमी देवी असंख्येयाभिधास्तथा । जगदापूरितं सर्वमेतैर्भीमैर्महाबलैः

ശ്രീശങ്കരൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവീ, അവർ അസംഖ്യരാണ്; അവരുടെ നാമങ്ങളും എണ്ണിപ്പറയാനാകാത്തവ. ഈ ഭീകര മഹാബലികൾകൊണ്ട് സർവ്വജഗത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു।”

Verse 39

सिद्धक्षेत्रेषु रथ्यासु जीर्णोद्यानेषु वेश्मसु । दानवानां शरीरेषु बालेषून्मत्तकेषु च

അവർ സിദ്ധക്ഷേത്രങ്ങളിൽ, വഴികളിൽ, ജീർണ്ണോദ്യാനങ്ങളിലും ഗൃഹങ്ങളിലും; ദാനവരുടെ ശരീരങ്ങളിലും, കുട്ടികളിലും ഉന്മത്തരിലും കൂടി വസിക്കുന്നു।

Verse 40

एते विशति मुदिता नानाहारविहारिणः । ऊष्मपाः फेनपाश्चैव धूम्रपा मधुपायिनः । मदाहाराः सर्वभक्ष्यास्तथान्ये चाप्यभोजनाः

ഈ ഇരുപത് (ഗണങ്ങൾ) ആനന്ദത്തോടെ നാനാവിധ ആഹാര-വിഹാരങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ചിലർ ഊഷ്മം പാനം ചെയ്യുന്നു, ചിലർ ഫേന, ചിലർ ധൂമം, ചിലർ മധു; ചിലർ മദം തന്നെയാണ് ആഹാരമാക്കുന്നത്; ചിലർ സർവ്വഭക്ഷകർ—മറ്റുചിലർ ഭക്ഷണമില്ലാതെയും കഴിയുന്നു।

Verse 41

गीतनृत्योपहाराश्च नानावाद्यरवप्रियाः । अनंतत्वादमीषां च वक्तुं शक्या न वै गुणाः

അവർ ഗാനം, നൃത്തം, ഉപഹാരങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു; നാനാവിധ വാദ്യങ്ങളുടെ നാദം അവർക്കു പ്രിയം. ഇവരുടെ സ്വഭാവം അനന്തമായതിനാൽ അവരുടെ ഗുണങ്ങൾ വാക്കുകളാൽ പൂർണ്ണമായി പറയാൻ കഴിയില്ല।

Verse 42

श्रीदेव्युवाच । मनःशिलेन कल्केन य एष च्छुरिताननः । तेजसा भास्कराकारो रूपेण सदृशस्तव

ശ്രീദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—മനഃശിലാകൽക്കത്തിൽ ലിപ്തമുഖനായ ഇവൻ തേജസ്സിൽ സൂര്യസമൻ; രൂപത്തിൽ നിനക്കു സമാനൻ.

Verse 43

आकर्ण्याकर्ण्य ते देव गणैर्गीतान्महागुणान् । मुहुर्नृत्यति हास्यं च विदधाति मुहुर्मुहुः

ഹേ ദേവാ, ഗണങ്ങൾ പാടിയ മഹാഗുണങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും കേട്ടാൽ അവൻ ആവർത്തിച്ചു നൃത്തം ചെയ്യുന്നു; വീണ്ടും വീണ്ടും ഹസിക്കുന്നു.

Verse 44

सदाशिवशिवेत्येवं विह्वलो वक्ति यो मुहुः । धन्योऽमीदृशी यस्य भक्तिस्त्वयि महेश्वरे

അവൻ വിഹ്വലനായി വീണ്ടും വീണ്ടും ‘സദാശിവ! ശിവ!’ എന്നു പറയുന്നു. ഹേ മഹേശ്വരാ, നിനക്കു നേരെ ഇത്തരമൊരു ഭക്തിയുള്ളവൻ ധന്യൻ.

Verse 45

एनं विज्ञातुमिच्छामि किंनामासौ गणस्तव । श्रीशंकर उवाच । स एष वीरक देवी सदा मेद्रिसुते प्रियः

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—ഇവനെ അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; നിന്റെ ഈ ഗണത്തിന്റെ പേര് എന്ത്? ശ്രീശങ്കരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ദേവി, ഇവൻ വീരകൻ; ഹേ ഗിരിസുതേ, എപ്പോഴും എനിക്ക് പ്രിയൻ.

Verse 46

नानाश्चर्यगुणाधारः प्रतीहारो मतोंऽबिके । देव्युवाच । ईदृशस्य सुतस्यापि ममोऽकंठा पुरांतक

ഹേ അംബികേ, അവൻ നാനാവിധ അത്ഭുതഗുണങ്ങളുടെ അധാരമാണ്; പ്രതിഹാരൻ (ദ്വാരപാലകൻ) എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ പുരാന്തകാ, ഇത്തരമൊരു പുത്രനേക്കുറിച്ചും എന്റെ ആഗ്രഹം നിയന്ത്രണമില്ലാത്തതാണ്.

Verse 47

कदाहमीदृशं पुत्रं लप्स्याम्यानंददायकम् । शर्व उवाच । एष एव सुतस्तेस्तु यावदीदृक्परो भवेत्

“ഇത്തരത്തിലുള്ള ആനന്ദദായക പുത്രനെ ഞാൻ എപ്പോൾ പ്രാപിക്കും?” ശർവൻ പറഞ്ഞു—“ഇവൻ തന്നേ നിന്റെ പുത്രനാകട്ടെ; ഇങ്ങനെ പരമഭക്തനായി നിലനിൽക്കുന്നത്രയും കാലം।”

Verse 48

इत्युक्ता विजयां प्राह शीघ्रमानय वीरकम् । विजया च ततो गत्वा वीरकं वाक्यमब्रवीत्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് (ശിവൻ) വിജയയോട്—“വേഗം വീരകനെ കൊണ്ടുവരിക” എന്നു പറഞ്ഞു. തുടർന്ന് വിജയ പോയി വീരകനോട് വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 49

एहि वीरक ते देवी गिरिजा तोषिता शुभा । त्वममाह्वयति सा देवी भवस्यानुमते स्वयम्

“വാ, വീരകാ. ശുഭയായ ഗിരിജാദേവി പ്രസന്നയായി. ഭവന്റെ അനുവാദത്തോടെ ആ ദേവി സ്വയം നിന്നെ വിളിക്കുന്നു.”

Verse 50

इत्युक्तः संभ्रमयुतो मुखं संमार्ज्य पाणिना । देव्याः समीपमागच्छज्जययाऽनुगतः शनैः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ ആശങ്കയോടുകൂടിയ ആകാംക്ഷയിൽ, കൈകൊണ്ട് മുഖം തുടച്ച്, ജയയെ അനുഗമിച്ച് പതുക്കെ ദേവിയുടെ സമീപത്തേക്ക് വന്നു.

Verse 51

तं दृष्ट्वा गिरिजा प्राह गिरामधुरवर्णया । एह्येहि पुत्र दत्तस्त्वं भवेन मम पुत्रकः

അവനെ കണ്ട ഗിരിജ മധുരസ്വരത്തിൽ പറഞ്ഞു—“വാ, വാ മകനേ. ഭവൻ നിന്നെ എനിക്ക് പുത്രനായി നൽകിയിരിക്കുന്നു; നീ എന്റെ പ്രിയപുത്രൻ.”

Verse 52

इत्युक्तो दंडवद्देवीं प्रणम्यावस्थितः पुरः । माता ततस्तमालिंग्य कृत्वोत्संगे च वीरकम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്ത് ദേവിയുടെ മുമ്പിൽ നിന്നു. തുടർന്ന് മാതാവ് അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് വീരകനെ തന്റെ മടിയിൽ ഇരുത്തി.

Verse 53

चुचुंब च कपोले तं गात्राणि च प्रमार्जयत् । भूषयामास दिव्यैस्तं स्वयं नानाविभूषणैः

അവൾ അവന്റെ കവിളിൽ ചുംബിച്ചു, സ്നേഹത്തോടെ അവന്റെ അവയവങ്ങൾ തുടച്ചു. പിന്നെ അവൾ തന്നേ വിവിധ ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ അവനെ അലങ്കരിച്ചു.

Verse 54

एवं संकल्प्य तं पुत्रं लालयित्वा उमाचिरम् । उवाच पुत्र क्रीडेति गच्छ सार्धं गणैरिति

ഇങ്ങനെ അവനെ പുത്രനായി അംഗീകരിച്ച് ഉമ ദീർഘനേരം സ്നേഹത്തോടെ ലാളിച്ചു. പിന്നെ പറഞ്ഞു—“മകനേ, കളിക്ക; ഗണങ്ങളോടൊപ്പം പോകുക.”

Verse 55

ततश्चिक्रीड मध्ये स गणानां पार्वतीसुतः । मुहुर्मुहुः स्वमनसि स्तुवन्भक्तिं स शांकरीम्

അപ്പോൾ പാർവതീപുത്രൻ ഗണങ്ങളുടെ മദ്ധ്യേ കളിച്ചു; വീണ്ടും വീണ്ടും തന്റെ മനസ്സിൽ ശാങ്കരീഭക്തി—ദേവീമാതാവിനോടുള്ള ഭക്തിയെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 56

प्रणम्य सर्वभूतानि प्रार्थयाम्यस्मि दुष्करम् । भक्त्या भजध्वमीशानं यस्या भक्तेरिदं फलम्

സകലഭൂതങ്ങളെയും പ്രണാമം ചെയ്ത് ഞാൻ ഒരു ദുഷ്കരമായ അപേക്ഷ പറയുന്നു—ഭക്തിയോടെ ഈശാനനെ ഭജിക്കുവിൻ; കാരണം ഇതുതന്നെയാണ് ആ ഭക്തിയുടെ ഫലം.

Verse 57

क्रीडितुं वीरके याते ततो देवी च पार्वती । नानाकथाभिस्चिक्रीड पुनरेव जटाभृता

വീരകൻ കളിക്കാനായി പോയപ്പോൾ ദേവി പാർവതി ജടാധരനായ ശിവനോടൊപ്പം വീണ്ടും ക്രീഡിച്ചു; പലവിധ കഥകളിൽ ആനന്ദിച്ചു।

Verse 58

ततो गिरिसुताकण्ठे क्षिप्तबाहुर्महेश्वरः । तपसस्तु विशेषार्थं नर्म देवीं किलाब्रवीत्

അപ്പോൾ മഹേശ്വരൻ ഗിരിസുതയുടെ കഴുത്തിൽ കൈചുറ്റി, തപസ്സിന്റെ പ്രത്യേക ലക്ഷ്യം സൂചിപ്പിക്കാനായി, ദേവിയോട് കളിയോടെ പറഞ്ഞു।

Verse 59

स हि गौरतनुः शर्वो विशेषाच्छशिशोभितः । रंजिता च विभावर्या देवी नीलोत्पलच्छविः

ശർവൻ ഗൗരദേഹനായി, ചന്ദ്രപ്രഭയാൽ പ്രത്യേകമായി ശോഭിച്ചു; നീലോത്പലനിറമുള്ള ദേവി രാത്രിയുടെ വൈഭവത്തിൽ കൂടുതൽ മനോഹരയായി।

Verse 60

शर्व उवाच । शरीरे मम तन्वंगी सिते भास्यसितद्युतिः । भुजंगीवासिता शुभ्रे संश्लिष्टा चन्दने तरौ

ശർവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സുന്ദരസൂക്ഷ്മാംഗീ, ഹേ ശുഭ്രേ! എന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്റെ ദീപ്തി, തെളിഞ്ഞ വെളുപ്പിൽ കറുത്ത ഛായ കലർന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു—വെളുത്ത ചന്ദനമരത്തെ ചേർന്നു തിളങ്ങുന്ന സർപ്പിണിയെപ്പോലെ।

Verse 61

चंद्रज्योत्स्नाभिसंपृक्ता तामसी रजनी यथा । रजनी वा सिते पक्षे दृष्टिदोषं ददासि मे

നീ ചന്ദ്രജ്യോത്സ്നയോടെ കലർന്ന ഇരുണ്ട രാത്രിപോലെ; അല്ലെങ്കിൽ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ രാത്രിപോലെ. ഹേ ശുഭ്രേ, എന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ നീ ഒരു ദോഷം വരുത്തുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു।

Verse 62

इत्युक्ता गिरिजा तेन कण्ठं शर्वाद्विमुच्य सा । उवाच कोपरक्ताक्षी भृकुटीविकृतानना

അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഗിരിജ ശർവന്റെ കഴുത്ത് വിട്ടു; കോപത്തിൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, ഭ്രൂകുടി ചുളിച്ച് വികൃതമുഖത്തോടെ അവൾ സംസാരിച്ചു।

Verse 63

स्वकृतेन जनः सर्वो जनेन परिभूयते । अवश्यमर्थी प्राप्नोति खण्डनां शशिखंडभृत्

സ്വകൃത്യങ്ങളാൽ തന്നെ ഓരോ മനുഷ്യനും മറ്റുള്ളവരാൽ അപമാനിക്കപ്പെടുന്നു. ഹേ ശശിഖണ്ഡധരാ! മറ്റുള്ളവരുടെ അനുഗ്രഹം തേടുന്നവൻ നിർബന്ധമായി നിന്ദയും തള്ളലും പ്രാപിക്കും।

Verse 64

तपोभिर्दीप्तचरितैर्यत्त्वां प्रार्थितवत्यहम् । तस्य मे नियमस्यैवमवमानः पदेपदे

തപസ്സുകളും ദീപ്തമായ വ്രതാചരണവും കൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ പ്രാർത്ഥിച്ചപ്പോൾ, ആ എന്റെ നിയമം തന്നെയാണ് ഇങ്ങനെ പടി പടിയായി അപമാനിക്കപ്പെടുന്നത്।

Verse 65

नैवाहं कुटिला शर्व विषमा न च धूर्जटे । स्वदोषैस्त्वं गतः क्षांतिं तथा दोषाकरश्रियः

ഹേ ശർവാ! ഞാൻ കപടയല്ല; ഹേ ധൂർജടേ! ഞാൻ അന്യായിയും അല്ല. ദോഷങ്ങളുടെ ആകരമായി ശോഭിക്കുന്ന നീ, നിന്റെ തന്നെ ദോഷങ്ങളാൽ ക്ഷമാഭാവത്തിലേക്ക് എത്തിയിരിക്കുന്നു।

Verse 66

नाहं मुष्णामि नयने नेत्रहंता भवान्भव । भगस्तत्ते विजानाति तथैवेदं जगत्त्रयमा

ഹേ ഭവാ! ഞാൻ നിന്റെ കണ്ണുകൾ മോഷ്ടിക്കുന്നില്ല; കണ്ണുകളുടെ ഹന്താവ് നീ തന്നെയാണ്. നിന്റെ ആ സ്വഭാവം ഭഗൻ അറിയുന്നു; ഈ ത്രിലോകവും അതുപോലെ അറിയുന്നു।

Verse 67

मूर्ध्नि शूलं जनयसे स्वैर्दोषैर्मामदिक्षिपन् । यत्त्वं मामाह कृष्णेति महाकालोऽसि विश्रुतः

സ്വദോഷങ്ങളാൽ എന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തി നീ എന്റെ ശിരസ്സിൽ ശൂലസമമായ വേദന ജനിപ്പിക്കുന്നു. നീ എന്നെ ‘കൃഷ്ണ’ എന്നു വിളിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെയാണ് നീ ‘മഹാകാലൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ.

Verse 68

यास्याम्यहं परित्यक्तुमात्मानं तपसा गिरिम् । जीवंत्या नास्ति मे कृत्यं धूर्तेन परिभूतया

ഞാൻ തപസ്സോടെ പർവതത്തിലേക്ക് പോയി ദേഹം ഉപേക്ഷിക്കും. വഞ്ചകനാൽ അപമാനിതയായ എനിക്ക് ജീവിച്ചിരിക്കുവാൻ ഇനി യാതൊരു പ്രയോജനവും ഇല്ല.

Verse 69

निशम्य तस्या वचनं कोपतीक्ष्णाक्षरं भवः । उवाचाथ च संभ्रांतो दुर्ज्ञेयचरितो हरः

അവളുടെ കോപത്തിൽ മൂർച്ചയുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ട് ഭവൻ (ശിവൻ) കലങ്ങി; പിന്നെ ഹരൻ പറഞ്ഞു, ഹരന്റെ ചരിതം ഗ്രഹിക്കുക ദുഷ്കരം ആകയാൽ.

Verse 70

न तत्त्वज्ञासि गिरिजे नाहं निंदापरस्तव । चाटूक्तिबुद्ध्या कृतवांस्त वाहं नर्मकीर्तनम्

ഹേ ഗിരിജേ, നീ തത്ത്വം ഗ്രഹിച്ചിട്ടില്ല; ഞാൻ നിന്റെ നിന്ദയിൽ ആസ്വദിക്കുന്നവൻ അല്ല. ചാട്ടുവാക്കുകളുടെ ക്രീഡാബുദ്ധിയാൽ മാത്രമാണ് ഞാൻ ആ പരിഹാസവചനങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചത്.

Verse 71

विकल्पः स्वच्छचित्तेति गिरिजैषा मम प्रिया । प्रायेण भूतिलिप्तानामन्यथा चिंतिता हृदि

ഹേ ഗിരിജേ, ഇതാണ് എന്റെ പ്രിയമായ ദൃഷ്ടി—സ്വച്ഛചിത്തത്തിലും വികല്പം (സംശയം) ഉയരും. ഭൂതിലിപ്തരായ, അഥവാ ലോകധൂളിയിൽ മൂടപ്പെട്ടവരുടെ ഹൃദയം സാധാരണയായി കാര്യത്തെ മറ്റെവിധം ചിന്തിക്കുന്നു.

Verse 72

अस्मादृशानां कृष्णांगि प्रवर्तंतेऽन्यथा गिरः । यद्येवं कुपिता भीरु न ते वक्ष्याम्यहं पुनः

ഹേ കൃഷ്ണാംഗി, ഞങ്ങളുപോലുള്ളവരുടെ വാക്കുകൾ ചിലപ്പോൾ വേറൊരു അർത്ഥത്തിൽ പുറപ്പെടുന്നു. നീ ഇങ്ങനെ കോപിച്ചാൽ, ഹേ ഭീരു, പിന്നെ ഞാൻ നിന്നോട് വീണ്ടും സംസാരിക്കുകയില്ല.

Verse 73

नर्मवादी भविष्यामि जहि कोपं सुचिस्मिते । शिरसा प्रणतस्तेऽहं रचितस्ते मयाञ्जलिः

ഞാൻ മൃദുവായും പരിഹാസമിശ്രിതമായും മാത്രമേ സംസാരിക്കൂ—ഹേ സുചിസ്മിതേ, കോപം ഉപേക്ഷിക്കൂ. ശിരസ്സ് നമിച്ച് ഞാൻ നിന്നെ പ്രണാമിക്കുന്നു; നിന്റെ മുമ്പിൽ ഞാൻ അഞ്ജലി ചേർത്തിരിക്കുന്നു.

Verse 74

दीनेनाप्यपमानेन निंदिता नमि विक्रियाम् । वरमस्मि विनम्रोऽपि न त्वं देवि गुणान्विता

ദീനന്റെ അപമാനത്താലും നിന്ദിക്കപ്പെട്ടാലും ഞാൻ എന്റെ നിലപാട് മാറ്റുന്നില്ല. ഞാൻ വിനയത്തോടെ ഇരിക്കുന്നതുതന്നെ ശ്രേയസ്; എന്നാൽ ഹേ ദേവീ, നീ ഗുണങ്ങൾക്ക് യോജിച്ച് പെരുമാറുന്നില്ല.

Verse 75

इत्यनेकैश्चाटुवाक्यैः सूक्तैर्देवेन बोधिता । कोपं तीव्रं न तत्याज सती मर्मणि घट्टिता

ഇങ്ങനെ ദേവൻ പല ചാട്ടുവാക്യങ്ങളാലും സുന്ദര സൂക്തികളാലും ബോധിപ്പിച്ചിട്ടും, മർമ്മത്തിൽ തട്ടിയതിനാൽ സതി തന്റെ തീക്ഷ്ണ കോപം ഉപേക്ഷിച്ചില്ല.

Verse 76

अवष्टब्धावथ क्षिप्त्वा पादौ शंकरपाणिना । विपर्यस्तालका वेगाद्गन्तुमैच्छत शैलजा

അപ്പോൾ അവൾ സ്വയം ഉറപ്പിച്ച്, ശങ്കരന്റെ കൈയെ തന്റെ പാദങ്ങളിൽ നിന്ന് തള്ളിവിട്ടു. തിടുക്കത്തിൽ അവളുടെ മുടി അസ്തവ്യസ്തമായി; ശൈലജ ഉടൻ പുറപ്പെടാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.

Verse 77

तस्यां व्रजन्त्यां कोपेन पुनराह पुरांतकः । सत्यं सर्वैरवयवैः सुतेति सदृशी पितुः

അവൾ കോപത്തോടെ പുറപ്പെടുമ്പോൾ പുരാന്തകനും കോപിച്ച് വീണ്ടും പറഞ്ഞു— “സത്യമേ, മകളേ! നിന്റെ സർവ്വാവയവങ്ങളിലും നീ പിതാവിനോട് അത്യന്തം സദൃശയാണ്।”

Verse 78

हिमाचलस्य श्रृंगैस्तैर्मेघमालाकुलैर्मनः । तथा दुरवागाह्योऽसौ हृदयेभ्यस्तवाशयः

ഹിമാചലത്തിന്റെ ശിഖരങ്ങൾ മേഘമാലകളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതുപോലെ, നിന്റെ ആശയം ഹൃദയങ്ങൾ പ്രവേശിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാലും ദുർഗമവും ദുരവഗാഹ്യവുമാണ്।

Verse 79

काठिन्यं कष्टमस्मिंस्ते वनेभ्यो बहुधा गतम् । कुटिलत्वं नदीभ्यस्ते दुःसेव्यत्वं हिमादपि

നിന്റെ കാഠിന്യം പലവട്ടം വനങ്ങളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ചതുപോലെ; നിന്റെ കുചിതത്വം നദികളിൽ നിന്ന്; നിന്റെ ദുർസേവ്യത ഹിമ-തുഷാരത്തിൽ നിന്നുപോലും വന്നതുപോലെ।

Verse 80

संक्रांतं सर्वमेवैतत्तव देवी हिमाचलात् । इत्युक्ता सा पुनः प्राह गिरिशं सैलजा तदा

“ദേവീ! ഇതെല്ലാം ഹിമാചലജാ ദേവിയിൽ നിന്നുതന്നെ നിനക്കുള്ളിൽ സംക്രാന്തമായതാണ്” എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ, ശൈലജ അപ്പോൾ ഗിരീശനോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു।

Verse 81

कोपकंपितधूम्रास्या प्रस्फुरद्दशनच्छदा । मा शर्वात्मोपमानेन निंद त्वं गुणिनो जनान्

കോപത്തിൽ വിറച്ച് മുഖം ധൂമ്രവർണ്ണമായി, പല്ലുകൾക്കുമേൽ അധരങ്ങൾ തളിർന്നു; അവൾ പറഞ്ഞു— “ഹേ ശർവ! നിന്നെ സർവ്വാത്മാവെന്നു കരുതി ഗുണികളായ ജനങ്ങളെ നിന്ദിക്കരുത്।”

Verse 82

तवापि दुष्टसंपर्कात्संक्रांतं सर्वमेवहि । व्यालेभ्योऽनेकजिह्वत्वं भस्मनः स्नेहवन्ध्यता

നിനക്കിലും നിശ്ചയം ദുഷ്ടസമ്പർക്കം മൂലം എല്ലാം സംക്രാന്തമായി—സർപ്പങ്ങളിൽ നിന്ന് ബഹുജിഹ്വത്വം, ഭസ്മത്തിൽ നിന്ന് സ്നേഹവന്ധ്യത।

Verse 83

हृत्कालुष्यं शशांकात्ते दुर्बोधत्वं वृषादपि । अथवा बहुनोक्तेन अलं वाचा श्रमेण मे

ശശാങ്കനിൽ നിന്ന് നീ ഹൃദയത്തിലെ കാളുഷ്യം എടുത്തു, വൃഷഭത്തിൽ നിന്ന് ദുർബോധതയും. ഇനി മതി—പല വാക്കുകളാൽ എന്റെ വാക്‌ശ്രമം എന്തിന്?

Verse 84

श्मशानवास आसीस्त्वं नग्नत्वान्न तव त्रपा । निर्घृणत्वं कपालित्वादेवं कः शक्नुयात्तवं

നീ ശ്മശാനത്തിൽ വസിച്ചു; നഗ്നതകൊണ്ട് നിനക്ക് ലജ്ജയില്ല. കപാലധാരണത്തിൽ നിന്ന് നിർഘൃണത—ഇങ്ങനെ നിന്നെ ആര് നിയന്ത്രിക്കും?