Adhyaya 21

Verse 1

अगस्त्य उवाच । कथं दुर्गेति वै नाम देव्या जातंमुमासुत । कथं च काश्यां सा सेव्या समाचक्ष्वेति मामिह

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഉമാസുതാ! ദേവിക്ക് ‘ദുർഗാ’ എന്ന നാമം എങ്ങനെ ലഭിച്ചു? കൂടാതെ കാശിയിൽ അവളെ വിധിപൂർവം എങ്ങനെ സേവിച്ച് പൂജിക്കണം? ഇത് ഇവിടെ എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരിക.

Verse 2

स्कंद उवाच । कथयामि महाबुद्धे यथा कलशसंभव । दुर्गा नामाभवद्देव्या यथा सेव्या च साधकैः

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാബുദ്ധിയുള്ള കലശസംഭവൻ (അഗസ്ത്യ)! ദേവിക്ക് “ദുർഗാ” എന്ന നാമം എങ്ങനെ ലഭിച്ചു, കൂടാതെ സാധകർ അവളെ ഏതു വിധത്തിൽ സേവ്യയായി പൂജ്യയായി ആരാധിക്കണം എന്നതും ഞാൻ പറയുന്നു।

Verse 3

दुर्गो नाम मदादैत्यो रुरु दैत्यांगजोभवत् । यश्च तप्त्वा तपस्तीव्रं पुंभ्योजेयत्वमाप्तवान्

റുരു ദൈത്യവംശത്തിൽ “ദുർഗ” എന്ന മഹാദൈത്യൻ ജനിച്ചു; അവൻ കഠിനതപസ്സു ചെയ്ത് പുരുഷന്മാർക്കാൽ അജേയത്വം നേടി।

Verse 4

ततस्तेनाखिला लोका भूर्भुवःस्वर्मुखा अपि । स्वसात्कृता विनिर्जित्य रणे स्वभुजसारतः

അതിനുശേഷം അവൻ തന്റെ ഭുജബലപരാക്രമംകൊണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാവരെയും ജയിച്ച്, ഭൂഃ-ഭുവഃ-സ്വഃ ഉൾപ്പെടെ സർവ്വലോകങ്ങളെയും തന്റെ അധീനമാക്കി।

Verse 5

स्वयमिंद्रः स्वयं वायुः स्वयं चंद्रः स्वयं यमः । स्वयमग्निः स्वयं पाशी धनदोभूत्स्वयं बली

ഇന്ദ്രൻ തന്നെ, വായു തന്നെ, ചന്ദ്രൻ തന്നെ, യമൻ തന്നെ; അഗ്നി തന്നെ, പാശധാരി വരുണൻ തന്നെ, ധനദ കുബേരൻ—എല്ലാവരും അവന്റെ മുമ്പിൽ ശക്തിഹീനരായതുപോലെ ആയി।

Verse 6

स्वयमीशानरुद्रार्क वसूनां पदमाददे । तत्साध्वसाद्विमुक्तानि तपांस्यति तपस्विभिः

അവൻ ഈശാനൻ, രുദ്രൻ, സൂര്യൻ, വസുക്കൾ എന്നിവരുടെ സ്ഥാനങ്ങളും സ്വയം കൈവശപ്പെടുത്തി; അവന്റെ ഭയത്താൽ തപസ്വികൾ തങ്ങളുടെ തപസ്സുകളും നിയമങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ചു പിന്മാറി।

Verse 7

न वेदाध्ययनं चक्रुर्ब्राह्मणास्तद्भयादिताः । यज्ञवाटा विनिर्ध्वस्तास्तद्भटैरतिदुःसहैः

അവന്റെ ഭയത്തിൽ വിറച്ച ബ്രാഹ്മണർ വേദാധ്യയനം ചെയ്തില്ല; അത്യന്തം ദുർജ്ജയമായ അവന്റെ സൈന്യം യജ്ഞവാടങ്ങളെ തകർത്തു।

Verse 8

विध्वस्ता बहुशः साध्व्यस्तैरमार्गकृतास्पदैः । प्रसभं च परस्वानि अपहृत्य दुरासदाः

അധർമത്തെ തന്നെ വാസസ്ഥാനമാക്കിയ ആ ദുഷ്ടർ അനേകം സാദ്വി സ്ത്രീകളെ പലവട്ടം അപമാനിച്ചു; ദുർജ്ജയരായി മറ്റുള്ളവരുടെ ധനം ബലമായി കവർന്നു।

Verse 9

अभोक्षिषुर्दुराचाराः क्रूरकर्मपरिग्रहाः । नद्यो विमार्गगा आसञ्ज्वलंति न तथाग्नयः

ദുരാചാരികളും ക്രൂരകർമ്മാസക്തരുമായ അവർ അക്രമം വിതറി; നദികൾ വഴിതെറ്റി ഒഴുകി, അഗ്നികളും യഥാവിധി ജ്വലിച്ചില്ല।

Verse 10

ज्योतींषि न प्रदीप्यंति तद्भयाकुलितान्यहो । दिग्वधूवसनन्यासन्विच्छायानि समंततः

അയ്യോ! അവന്റെ ഭയത്തിൽ ആകുലമായി ദീപജ്യോതികളും പ്രകാശിച്ചില്ല; എല്ലാദിക്കുകളും ദിഗ്വധുക്കൾ വസ്ത്രം വെടിഞ്ഞതുപോലെ സർവ്വത്ര കാന്തി നഷ്ടപ്പെട്ടു।

Verse 11

धर्मक्रियाविलुप्ताश्च प्रवृत्ताः सुकृतेतराः । त एव जलदीभूय ववृषुर्निज लीलया

ധർമ്മക്രിയകൾ ലുപ്തമായി, ജനങ്ങൾ പുണ്യവിരുദ്ധമായ വഴിയിലേക്കു തിരിഞ്ഞു; അവർ തന്നെ സ്വന്തം ലീലകൊണ്ട് മേഘങ്ങളായി മാറി മഴ പെയ്തു।

Verse 12

सस्यानि तद्भयात्सूते त्वनुप्तापि वसुंधरा । सदैव फलिनो जातास्तरवोप्यवकेशिनः

അവന്റെ ഭയത്താൽ, ഹേ സൂതാ! വിതച്ചില്ലെങ്കിലും ഭൂമി വിളകൾ ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നു; ഇലകളില്ലാത്ത വൃക്ഷങ്ങളും നിത്യവും ഫലഭാരിതങ്ങളാകുന്നു।

Verse 13

बंदीकृताः सुरर्षीणां पत्न्यस्तेनातिदर्पिणा । दिवौकसः कृतास्तेन समस्ताः काननौकसः

ആ അതിദർപ്പിയാൽ ദേവർഷിമാരുടെ പത്നിമാർ ബന്ധികളാക്കപ്പെട്ടു; സ്വർഗ്ഗവാസികളൊക്കെയും വനവാസികളുപോലെ ആക്കപ്പെട്ടു।

Verse 14

मर्त्या अमर्त्यान्स्वगृहं प्राप्तानपि भयार्दिताः । अपि संभाषमात्रेण नार्च्चयंति विपज्जुषः

ഭയാർത്തരായ മനുഷ്യർ സ്വന്തം വീട്ടിലെത്തിയ അമർത്ത്യരെയും ആദരിച്ച് ആരാധിച്ചില്ല; ദുരിതത്തിൽ മുങ്ങിയവർ വാക്കുമാത്രമായ അഭിവാദ്യത്തിലൂടെയും നമസ്കരിച്ചില്ല।

Verse 15

स्कंद उवाच । न कौलीन्यं न सद्वृत्तं महत्त्वाय प्रकल्पते । एकमेव पदं श्रेयः पदभ्रंशो हि लाघवम्

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—കേവലം കുലീനതയോ കേവലം സദ്വൃത്തമോ മഹത്ത്വം ഉറപ്പാക്കുന്നില്ല. ശ്രേയസ്സിന്റെ പഥത്തിൽ ഒരു ദൃഢപാദം തന്നെ മംഗളം; സ്ഥാനഭ്രംശം തീർച്ചയായും ലാഘവം.

Verse 16

विपद्यपि हि ते धन्या न ये दैन्यप्रणोदिताः । धनैर्मलिनचित्तानामालभंतेंगणं क्वचित्

ദുരിതത്തിലുമെങ്കിലും ദൈന്യത്തിലേക്ക് തള്ളപ്പെടാത്തവർ ധന്യർ. എന്നാൽ ധനത്താൽ മലിനചിത്തരായവർ ചിലപ്പോൾ ധനബലത്താൽ മാത്രം ആങ്കണം—അഥവാ നിലനിൽപ്പിന്റെ സ്ഥാനം—ലഭിക്കുന്നു।

Verse 17

पंचत्वमेव हि वरं लोके लाघववर्ज्जितम् । नामरत्वमपि श्रेयो लाघवेन समन्वितम्

ഈ ലോകത്തിൽ ഹീനതയില്ലാത്ത മരണമേ യഥാർത്ഥത്തിൽ ശ്രേയസ്കരം; ഹീനതയോടുകൂടിയ ജീവിതത്തേക്കാൾ ‘നാമരഹിത അമരത്വം’ പോലും ഉത്തമം.

Verse 18

त एव लोके जीवंति पुण्यभाजस्त एव वै । विपद्यपि न गांभीर्यं यच्चेतोब्धिः परित्यजेत्

ഈ ലോകത്തിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവർ അവരേ; പുണ്യത്തിന്റെ പങ്കാളികളും അവരേ—വിപത്തിൽ പോലും സമുദ്രസമമായ ഹൃദയം തന്റെ ഗാംഭീര്യം ഉപേക്ഷിക്കാത്തവർ.

Verse 19

कदाचित्संपदुदयः कदाचिद्विपदुद्गमः । दैवाद्द्वयमपि प्राप्य धीरो धैर्यं न हापयेत्

ഒരിക്കൽ സമ്പത്തിന്റെ ഉദയം, ഒരിക്കൽ വിപത്തിന്റെ ഉദ്ഗമം; ദൈവവശാൽ രണ്ടും ലഭിച്ചാലും ധീരൻ ധൈര്യം കൈവിടരുത്.

Verse 20

उदयानुदयौ प्राज्ञैर्द्रष्टव्यौ पुष्पवंतयोः । सदैकरूपताऽत्याज्या हर्षाहर्षौ ततोऽध्रुवौ

പുഷ്പമുള്ള സസ്യങ്ങളിൽ ഉദയവും അനുദയവും കാണുന്നതുപോലെ, പ്രാജ്ഞർ ഉയർച്ച-താഴ്ച കാണണം; എപ്പോഴും ഒരേപോലെ ഇരിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹം ഉപേക്ഷിക്കണം—അതുകൊണ്ട് ഹർഷവും വിഷാദവും സ്ഥിരമല്ല.

Verse 21

यस्त्वापदं समासाद्य दैन्यग्रस्तो विपद्यते । तस्य लोकद्वयं नष्टं तस्माद्दैन्यं विवर्जयेत्

ആപത്ത് വന്നപ്പോൾ ദൈന്യത്തിൽ മുങ്ങി തകർന്നുപോകുന്നവന് ഇഹലോകവും പരലോകവും രണ്ടും നഷ്ടമാകും; അതിനാൽ ദൈന്യം (നിരാശ) ഒഴിവാക്കണം.

Verse 22

आपद्यपि हि ये धीरा इह लोके परत्र च । न तान्पुनः स्पृशेदापत्तद्धैर्येणावधीरिता

ഇഹലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും ആപത്ത് വന്നാലും ധീരർ സമചിത്തരായി നിലകൊള്ളുന്നു; അവരെ വീണ്ടും ദുരിതം സ്പർശിക്കുകയില്ല, ധൈര്യം ദുഃഖത്തെ ശക്തിഹീനമാക്കുന്നു।

Verse 23

भ्रष्टराज्याश्च विबुधा महेशं शरणं गताः । सर्वज्ञेन ततो देवीप्रेरिताऽसुरमर्दने

രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട ദേവന്മാർ മഹേശന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു. തുടർന്ന് സർവ്വജ്ഞനായ പ്രഭുവിന്റെ പ്രേരണയാൽ ദേവിയെ അസുരമർദ്ദനത്തിനായി അയച്ചു।

Verse 24

माहेश्वरीं समासाद्य भवान्याज्ञां प्रहृष्टवत् । अमर्त्यायाऽभयं दत्त्वा समरायोपचक्रमे

മാഹേശ്വരിയെ സമീപിച്ച് ഭവാനിയുടെ ആജ്ഞ സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു. അമർത്ത്യർക്കു അഭയം നൽകി, പിന്നെ യുദ്ധപ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു।

Verse 25

कालरात्रीं समाहूय कांत्या त्रैलोक्यसुंदरीम् । प्रेषयामास रुद्राणी तमाह्वातुं सुरद्रुहम्

രുദ്രാണി കാലരാത്രിയെ വിളിച്ചു—കാന്തിയിൽ ത്രിലോകസുന്ദരിയായ അവളെ—ദേവദ്രോഹിയായ ആ ശത്രുവിനെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ അയച്ചു।

Verse 26

कालरात्री समासाद्य तं दैत्यं दुष्टचेष्टितम् । उवाच दैत्याधिपते त्यज त्रैलोक्यसंपदम्

കാലരാത്രി ദുഷ്ടചേഷ്ടകളുള്ള ആ ദൈത്യനെ സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു—“ഹേ ദൈത്യാധിപതേ, ത്രിലോകസമ്പത്ത് ഉപേക്ഷിക്ക.”

Verse 27

त्रिलोकीं लभतामिंद्रस्त्वं तु याहि रसातलम् । प्रवर्तंतां क्रियाः सर्वा वेदोक्ता वेदवादिनाम्

ഇന്ദ്രൻ വീണ്ടും ത്രിലോകം പ്രാപിക്കട്ടെ; നീയോ രസാതലത്തിലേക്ക് പോകുക. വേദവചനപ്രകാരം, വേദജ്ഞർ ആചരിക്കുന്ന എല്ലാ ക്രിയകളും നിർവിഘ്നമായി പ്രവഹിക്കട്ടെ.

Verse 28

अथ चेद्गर्वलेशोऽस्ति तदायाहि समाजये । अथवा जीविताकांक्षी तदिंद्रं शरणं व्रज

ഇനിയും അഹങ്കാരത്തിന്റെ ലേശമെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ, വരിക—യുദ്ധത്തിൽ നേരിടാം. അല്ലെങ്കിൽ ജീവിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, ഇന്ദ്രന്റെ ശരണം പ്രാപിക്കൂ.

Verse 29

इति वक्तुं महादेव्या महामंगलरूपया । त्वदंतिके प्रेषिताहं मृत्युस्ते तदुपेक्षया

ഇതു പറയുവാൻ, പരമ മംഗളസ്വരൂപിണിയായ മഹാദേവി എന്നെ നിന്റെ അടുക്കലേക്ക് അയച്ചിരിക്കുന്നു. നീ ഇതിനെ അവഗണിച്ചാൽ, ആ ഉപേക്ഷയാൽ തന്നേ നിനക്ക് മരണം വരും.

Verse 30

अतो यदुचितं कर्तुं तद्विधेहि महासुर । परं हितं चेच्छृणुयाज्जीवग्राहं ततो व्रज

അതുകൊണ്ട്, ഹേ മഹാസുരാ, യുക്തമായതു തന്നെ ചെയ്യുക. പരമഹിതവചനം കേൾക്കുവാൻ ഇച്ഛിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ജീവരക്ഷയുടെ ഉപായം സ്വീകരിച്ച് അതനുസരിച്ച് പുറപ്പെടുക.

Verse 31

इत्याकर्ण्य वचो देव्या महाकाल्याः स दैत्यराट् । प्रजज्वाल तदा क्रोधाद्गृह्यतां गृह्यतामियम्

ദേവി മഹാകാളിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ആ ദൈത്യരാജൻ ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ചു, “ഇവളെ പിടിക്കൂ—പിടിക്കൂ!” എന്നു വിളിച്ചുപറഞ്ഞു.

Verse 32

त्रैलोक्यमोहिनी ह्येषा प्राप्ता मद्भाग्यगौरवैः । त्रैलोक्यराज्यसंपत्ति वल्ल्याः फलमिदं महत्

നിശ്ചയമായും ത്രൈലോക്യമോഹിനിയായ ഇവൾ എന്റെ ഭാഗ്യഗൗരവബലത്താൽ എനിക്കു ലഭിച്ചു. ത്രൈലോക്യരാജ്യസമ്പത്തെന്ന സമൃദ്ധിവള്ളിയുടെ മഹത്തായ പരിപക്വഫലമാണിത്.

Verse 33

एतदर्थं हि देवर्षि नृपा बंदी कृता मया । अनायासेन मे प्राप्ता गृहमेषा शुभोदयात्

ഹേ ദേവർഷേ! ഈ കാര്യമെന്നുതന്നെ ഞാൻ രാജാക്കളെ ബന്ധികളാക്കി. ഇപ്പോൾ ശുഭോദയഫലമായി അവൾ അനായാസം എന്റെ ഗൃഹത്തിലെത്തി.

Verse 34

अवश्यं यस्य योग्यं यत्तत्तस्येहोपतिष्ठते । अरण्ये वा गृहे वापि यतो भाग्यस्य गौरवात्

ആർക്കു യഥാർത്ഥത്തിൽ യോജ്യമോ അതു ഇവിടെ അവനു നിർബന്ധമായി ലഭിക്കുന്നു—അരണ്യത്തിലായാലും ഗൃഹത്തിലായാലും—ഭാഗ്യഗൗരവബലത്താൽ.

Verse 35

अंतःपुरचरा एतां नयंत्वंतःपुरं महत् । अनया सदलं कृत्या मम राष्ट्रमलंकृतम्

അന്തഃപുരത്തിലെ സ്ത്രീകൾ ഇവളെ മഹാ അന്തഃപുരത്തിലേക്കു കൊണ്ടുപോകട്ടെ. ഇവളോടൊപ്പം അവളുടെ പരിവാരവും സേവാകൃത്യങ്ങളും ചേർന്ന് എന്റെ രാജ്യം അലങ്കൃതമായി.

Verse 36

अहो महोदयश्चाद्य जातो मम महामते । केवलं न ममैकस्य सर्वदैत्यान्वयस्य च

അഹോ മഹാമതേ! ഇന്ന് എനിക്കു മഹത്തായ സമൃദ്ധി ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് എനിക്കൊന്നിനല്ല, സമസ്ത ദൈത്യവംശത്തിനുമാണ്.

Verse 37

नृत्यंतु पितरश्चाद्य मोदंतां बांधवाः सुखम् । मृत्युः कालोंऽतको देवाः प्राप्नुवंत्वद्य मे भयम्

ഇന്ന് പിതൃഗണങ്ങൾ നൃത്തം ചെയ്യട്ടെ; എന്റെ ബന്ധുക്കൾ സുഖത്തോടെ ആനന്ദിക്കട്ടെ. മൃത്യു, കാലൻ, അന്തകൻ, ദേവന്മാരും—ഇന്ന്—എന്നെ ഭയപ്പെടട്ടെ!

Verse 38

इति यावत्समायातास्तां नेतुं सौविदल्लकाः । तावत्तया कालरात्र्या प्रत्युक्तो दैत्यपुंगवः

അവൻ ഇങ്ങനെ പറയുന്നതിനിടയിൽ, അവളെ കൊണ്ടുപോകാൻ സൗവിദല്ലക സേവകർ എത്തി. അപ്പോൾ തന്നെ കാലരാത്രി ദൈത്യശ്രേഷ്ഠനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 39

कालरात्र्युवाच । दैत्यराज महाप्राज्ञ नैतद्युक्तं भवादृशाम् । वयं दूत्यः परवशा राजनीतिविदुत्तम

കാലരാത്രി പറഞ്ഞു—ഹേ ദൈത്യരാജാ, ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞാ! ഇത് നിങ്ങളെപ്പോലുള്ളവർക്ക് യുക്തമല്ല. ഞങ്ങൾ പരവശ ദൂതിമാരാണ്; ഹേ രാജനീതിവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ!

Verse 40

अल्पोपि दूतसंबाधां न विदध्यात्कदाचन । किं पुनर्ये भवादृक्षा महांतो बलिनोऽधिपाः

ഒരു സാധാരണനും ദൂതനെ ഒരിക്കലും ഉപദ്രവിക്കുകയോ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്യില്ല; പിന്നെ നിങ്ങളെപ്പോലുള്ള മഹത്തായ, ബലവാനായ അധിപന്മാർ എങ്ങനെ ചെയ്യും!

Verse 41

दूतीषु कोनुरागोयं महाराजाल्पिकास्विह । अनायासेन च वयमायास्यामस्तदागमात्

ഹേ മഹാരാജാ! ഇവിടെ നിസ്സാര ദൂതിമാരായ ഞങ്ങളോടുള്ള ഈ ആസക്തി എന്തിന്? വരേണ്ട സമയം വന്നാൽ ഞങ്ങൾ അനായാസം വീണ്ടും വരും.

Verse 42

विजित्य समरे तां तु स्वामिनीं मम दैत्यप । मादृशीनां सहस्रणि परिभुंक्ष्व यथेच्छया

ഹേ ദൈത്യപതേ! യുദ്ധത്തിൽ എന്റെ ആ സ്വാമിനിയെ ജയിച്ച്, എന്നെപ്പോലെയുള്ള സ്ത്രീകളുടെ സഹസ്രങ്ങളെ നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം അനുഭവിക്കൂ.

Verse 43

अद्यैव ते महासौख्यं भावितस्याविलोकनात् । बांधवानां सुखं तेद्य भविता सह पूर्वजैः

ഇന്നുതന്നെ, വിധിനിശ്ചിതമായതിനെ ദർശിക്കുന്നതാൽ നിനക്ക് മഹാസുഖം ലഭിക്കും; ഇന്നുതന്നെ, പൂർവ്വജരോടുകൂടെ നിന്റെ ബന്ധുക്കളുടെ സുഖവും സഫലമാകും.

Verse 44

संपत्स्यंतेऽद्य ते कामाः सर्वे ये चिरचिंतिताः । अबला सा च मुग्धा च तस्यास्त्राता न कश्चन

ഇന്നുതന്നെ നീ ദീർഘകാലമായി ചിന്തിച്ച എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും സഫലമാകും. അവൾ അശക്തയും നിർമലയും; അവൾക്കു രക്ഷകനായി ആരുമില്ല.

Verse 45

सर्वरूपमयी चैव तां भवान्द्रष्टुमर्हति । अहं हि दर्शयिष्यामि यत्र साऽस्ति जगत्खनिः

അവൾ സർവ്വരൂപമയിയാണ്; അവളെ ദർശിക്കാൻ നിങ്ങൾ യോജ്യൻ. ലോകത്തിന്റെ ഖനി/മൂലസ്രോതസ്സായ അവൾ ഉള്ളിടം ഞാൻ തന്നേ കാണിച്ചുതരാം.

Verse 46

धृतायामपि चैकस्यां कस्ते कामो भविष्यति । अहं ते सन्निधिं नैव त्यक्ष्याम्यद्य दिनावधि

ഒരുത്തിയെ പോലും നീ പിടിച്ചാൽ, നിനക്ക് പിന്നെ ഏതു ആഗ്രഹം ശേഷിക്കും? ഇന്ന് ദിനാന്തം വരെ ഞാൻ നിന്റെ സന്നിധി ഒരിക്കലും വിട്ടുപോകുകയില്ല.

Verse 47

ततो निवारयैतान्मामादित्सून्सौविदल्लकान् । इति श्रुत्वा वचस्तस्याः स कामक्रोधमोहितः

അപ്പോൾ അവൾ പറഞ്ഞു—“എന്നെ പിടിക്കുവാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഈ സൗവിദല്ലകരെ തടയുക.” അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൻ കാമവും ക്രോധവും കൊണ്ട് മോഹിതനായി.

Verse 48

तामेव बह्वमंस्तैकां दूतीं मृत्योरिवासुरः । शुद्धांतरक्षिणश्चैतां शुद्धां तं प्रापयंत्वरम्

ആ അസുരൻ ആ ഏക ദൂതിയെയേയും മരണമായിട്ടുപോലെ കരുതി. അന്തഃപുരത്തിലെ ശുദ്ധരക്ഷകരും ശുദ്ധരായിരുന്നിട്ടും അവനെ വേഗത്തിൽ ആ ഉത്തമസ്ത്രീയിലേക്കു എത്തിച്ചു.

Verse 49

इति तेन समादिष्टाः सर्वे वर्पवरा मुने । तां धर्तुमुद्यमं चक्रुर्बलेन बलवत्तराः

അവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ഹേ മുനേ, ആ ശ്രേഷ്ഠവീരന്മാർ എല്ലാവരും—ബലവാന്മാരിലും ബലവാന്മാർ—ബലപ്രയോഗത്തോടെ അവളെ പിടിക്കുവാൻ ശ്രമിച്ചു.

Verse 50

सा तान्भस्मीचकाराशु हुंकारजनिताग्निना । ततो दैत्यपतिः क्रुद्धो दृष्ट्वा तान्भस्मसात्कृतान्

അവൾ തന്റെ ഹുങ്കാരത്തിൽ നിന്നുയർന്ന അഗ്നിയാൽ അവരെ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഭസ്മമാക്കി. പിന്നെ ദൈത്യപതി അവരെ ഭസ്മമായതായി കണ്ടു ക്രുദ്ധനായി.

Verse 51

क्षणेनैव तया दूत्या दैत्त्यास्त्र्ययुतसंमितान् । दृशा व्यापारयामास दुर्धरं दुर्मुखं खरम्

ആ ദൂതി ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ തന്റെ ദൃഷ്ടിയാൽ ദൈത്യാസ്ത്രങ്ങളുടെ ദശസഹസ്രസമമായ, ദുർധരവും ഭീകരമുഖവുമായ ഉഗ്രശക്തികളെ പ്രവർത്തിപ്പിച്ചു.

Verse 52

सीरपाणिं पाशपाणिं सुरेंद्रदमनं हनुम् । यज्ञारिं खङ्गलोमानमुग्रास्यं देवकंपनम्

ആഹ്വാനം ചെയ്‍വിൻ—സീരപാണി, പാശപാണി, ഇന്ദ്രദമനനായ ഹനുമാൻ; യജ്ഞശത്രു ഖങ്ഗലോമൻ, ഉഗ്രാസ്യൻ, ദേവകമ്പനൻ।

Verse 53

बद्ध्वा पाशैरिमां दुष्टामानयंत्वाशु दानवाः । विध्वस्तकेशवेशां च विस्त्रस्तांबरभूषणाम्

പാശങ്ങളാൽ ഈ ദുഷ്ടയെ ബന്ധിച്ച് ഉടൻ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരുവിൻ, ഹേ ദാനവന്മാരേ—അവളുടെ കേശവേഷം ചിതറിയിരിക്കുന്നു; വസ്ത്രാഭരണങ്ങൾ അസ്തവ്യസ്തമാണ്।

Verse 54

इति दैत्याधिपादेशाद्दुर्धरप्रमुखास्ततः । पाशासिमुद्गरधरास्तामादातुं कृतोद्यमाः

ഇങ്ങനെ ദൈത്യാധിപന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ദുര്ധരപ്രമുഖർ പുറപ്പെട്ടു—പാശം, ഖഡ്ഗം, ഗദ എന്നിവ ധരിച്ചു, അവളെ പിടിക്കുവാൻ സന്നദ്ധരായി।

Verse 55

गिरींद्रगुरुवर्ष्माणः शस्त्रास्त्रोद्यतपाणयः । दिगंतं ते परिप्राप्तास्तदुच्छ्वासानिलाहताः

അവരുടെ ശരീരങ്ങൾ മഹാപർവ്വതങ്ങളെപ്പോലെ ഭീമം; കൈകളിൽ ശസ്ത്രാസ്ത്രങ്ങൾ ഉയർത്തി ദിഗന്തത്തോളം പാഞ്ഞെത്തിയെങ്കിലും, അവളുടെ ശ്വാസവായുവാൽ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ടു പിന്നോട്ട് തള്ളപ്പെട്ടു।

Verse 56

तेषूड्डीनेषु दैत्येषु शतकोटिमितेषु च । निर्जगाम ततः सा तु कालरात्रिर्नभोध्वगा

ശതകോടി ദൈത്യർ ഉയർത്തി ചിതറിക്കളയപ്പെട്ടപ്പോൾ, ആകാശമാർഗ്ഗഗാമിനിയായ ആ കാലരാത്രി സ്വയം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 57

ततस्तां तु विनिर्यांतीमनुजग्मुर्महासुराः । कोटिकोटिसहस्राणि पूरयित्वा तु रोदसी

അവൾ പുറപ്പെടുമ്പോൾ മഹാസുരന്മാർ അവളെ പിന്തുടർന്നു; കോടി കോടി, സഹസ്ര സഹസ്ര സൈന്യങ്ങളാൽ ഇരുലോകങ്ങളും നിറഞ്ഞുപോയി।

Verse 58

दुर्गोनाम महादैत्यः शतकोटि रथावृतः । गजानामर्बुदशतद्वयेनपारिवारितः

ദുർഗൻ എന്ന മഹാദൈത്യൻ ശതകോടി രഥങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടും, ഗജങ്ങളുടെ ഇരുനൂറ് അർബുദംകൊണ്ട് എല്ലാടവും പരിവൃതനായി വന്നിരുന്നു।

Verse 59

कोट्यर्बुदेन सहितो हयानां वातरंहसाम् । पदातिभिरसंख्यातैः पच्चूर्णितशिलोच्चयैः

കാറ്റിന്റെ വേഗത്തിൽ പായുന്ന കുതിരകളുടെ കോടി-അർബുദത്തോടുകൂടി അവൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; പാറക്കുന്നുകളെയും പൊടിയാക്കുന്ന എണ്ണമറ്റ പദാതികളാലും സമന്വിതനായിരുന്നു।

Verse 60

उदायुधैर्महाभीमैःकृतत्रिजगतीभयैः । समेतः स महादैत्यो दुर्गः क्रुद्धो विनिर्ययौ

ത്രിലോകത്തെയും ഭീതിയിലാഴ്ത്തിയ അതിഭീകരമായ ഉയർത്തിയ ആയുധങ്ങളാൽ സജ്ജനായി, സൈന്യസഹിതനായ ആ മഹാദൈത്യൻ ദുർഗൻ ക്രോധത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 61

अथ दृष्ट्वा महादेवी विंध्याचलकृतालयाम् । आगत्य कालरात्र्यां च निवेदित तदागसम्

അപ്പോൾ മഹാദേവി വിന്ധ്യാചലത്തിൽ വസിക്കുന്ന അവളെ കണ്ടിട്ട്, വന്ന് കാലരാത്രിയോട് ആ അപരാധം അറിയിച്ചു।

Verse 62

महाभुजसहस्राढयां महातेजोभिबृंहिताम् । तत्तद्घोरप्रहरणां रणकौतुकसादराम्

അവൾ ആയിരം മഹാബാഹുക്കളാൽ നിറഞ്ഞും അപാര തേജസ്സാൽ വർദ്ധിച്ചും നിന്നു. നാനാവിധ ഭീകരായുധങ്ങൾ ധരിച്ചു, യുദ്ധകൗതുകത്തിനായി ഭക്തിപൂർവ്വം ഉത്സുകയായി.

Verse 63

प्रौद्यच्चंद्रसहस्रांशु निर्मार्जित शुभाननाम् । लावण्यवार्धि निर्गच्छच्चंचच्चंद्रैकचंद्रिकाम्

അവളുടെ ശുഭമുഖം ഉദയിക്കുന്ന ആയിരം ചന്ദ്രന്മാരുടെ കിരണങ്ങളാൽ കഴുകി തെളിഞ്ഞതുപോലെ കൂടുതൽ ദീപ്തമായി. അവളുടെ ലാവണ്യസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ഒരേയൊരു വിറയുന്ന ചന്ദ്രിക ഒഴുകി വന്നു.

Verse 64

महामाणिक्यनिचय रोचिःखचितविग्रहाम् । त्रैलोक्यरम्यनगरी सुप्रकाशप्रदीपिकाम्

അവളുടെ ദേഹം മഹാമാണിക്യക്കൂട്ടങ്ങളുടെ കാന്തിയാൽ ഖചിതമായിരുന്നു. ത്രിലോക്യത്തെ മോഹിപ്പിക്കുന്ന നഗരിക്ക് അവൾ അതിപ്രകാശമുള്ള ദീപികപോലെ തിളങ്ങി.

Verse 65

हरनेत्राग्निनिर्दग्ध कामजीवातुवीरुधम् । लसत्सौंदर्यसंभार जगन्मोहमहौषधिम्

അവൾ ഹരന്റെ നേത്രാഗ്നിയിൽ ദഗ്ധനായ കാമനെയും ജീവിപ്പിക്കുന്ന സംജീവനി വള്ളിയായിരുന്നു. ദീപ്തമായ സൗന്ദര്യസമ്പത്തോടെ നിറഞ്ഞ, ലോകത്തെ മോഹിപ്പിക്കുന്ന മഹൗഷധിയായിരുന്നു.

Verse 66

विषमेषु शरैर्भिन्नहृदयो दैत्यपुंगवः । आदिष्टवान्महासैन्यनायकानुप्रशासनः

വിഷമാവസ്ഥയിൽ ശരങ്ങളാൽ ഭേദിക്കപ്പെട്ട ഹൃദയവുമായി ദൈത്യപുംഗവൻ, ശാസനത്തോടെ, തന്റെ മഹാസേനാനായകരോട് ആജ്ഞകൾ പുറപ്പെടുവിച്ചു.

Verse 67

अयि जंभ महाजंभ कुजंभ विकटानन । लंबोदर महाकाय महादंष्ट्र महाहनो

ഓ ജംഭാ, മഹാജംഭാ, കുജംഭാ, ഭീകരമുഖനേ! ഓ ലംബോദരാ, മഹാകായാ, മഹാദംഷ്ട്രാ, മഹാഹനൂ!

Verse 68

पिंगाक्ष महिषग्रीव महोग्रात्युग्रविग्रह । क्रूराक्ष क्रोधनाक्रंद संक्रंदन महाभय

ഓ പിംഗാക്ഷാ, മഹിഷഗ്രീവാ, അത്യന്തം ഉഗ്രവും ഭയങ്കരവുമായ രൂപമുള്ളവനേ! ഓ ക്രൂരാക്ഷാ, ക്രോധത്തിൽ ഗർജ്ജിക്കുന്നവനേ—ഓ സംക്രന്ദന, മഹാഭയമേ!

Verse 69

जितांतक महाबाहो महावक्त्र महीधर । दुंदुभे दुंदुभिरव महादुंदुभिनासिक

ഓ ജിതാന്തകാ, മഹാബാഹോ! ഓ മഹാവക്ത്രാ, മഹീധരാ! ഓ ദുന്ദുഭേ, ദുന്ദുഭിരവമുള്ളവനേ! ഓ മഹാദുന്ദുഭിനാസികാ!

Verse 70

उग्रास्य दीर्घदशनमेवकेश वृकानन । सिंहास्य सूकरमुख शिवाराव महोत्कट

ഓ ഉഗ്രാസ്യാ, ദീർഘദശനാ, ഏവകേശാ, വൃകാനനാ! ഓ സിംഹാസ്യാ, സൂകരമുഖാ! ഓ ശിവാരാവാ, മഹോത്കടാ!

Verse 71

शुकतुंड प्रचंडास्य भीमाक्ष क्षुदमानस । उलूकनेत्र कंकास्य काकतुंड करालवाक्

ഓ ശുകതുണ്ടാ, പ്രചണ്ഡാസ്യാ! ഓ ഭീമാക്ഷാ, ക്ഷുദ്രമാനസാ! ഓ ഉലൂകനേത്രാ, കങ്കാസ്യാ! ഓ കാകതുണ്ടാ, കരാളവാക്!

Verse 72

दीर्घग्रीव महाजंघ क्रमेलक शिरोधर । रक्तबिंदो जपानेत्र विद्युज्जिह्वाग्नितापन

ഹേ ദീർഘഗ്രീവ, മഹാജംഘ, ക്രമേലക, ശിരോധര! ഹേ രക്തബിന്ദു, ജപാനേത്ര, വിദ്യുജ്ജിഹ്വാ, അഗ്നിതാപന!

Verse 73

धूम्राक्ष धूमनिःश्वास चंडचंडांशुतापन । महाभीषणमुख्याश्च शृण्वंत्वाज्ञां ममादरात्

ഹേ ധൂമ്രാക്ഷ, ധൂമനിഃശ്വാസ, ചണ്ഡ, ചണ്ഡാംശുതാപന, മഹാഭീഷണ-പ്രമുഖരേ! ആദരത്തോടെ എന്റെ ആജ്ഞ കേൾക്കുവിൻ.

Verse 74

भवत्स्वेतेषु चान्येषु एतां विंध्यवासिनीम् । धृत्यानेष्यति बुद्ध्या वा बलेनापि च्छलेन वा

നിങ്ങളിൽ—മറ്റുള്ളവരിൽ പോലും—ആരെങ്കിലും ഈ വിന്ധ്യവാസിനിയെ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരട്ടെ; ബുദ്ധിയാലോ, ബലത്താലോ, വഞ്ചനയാലോ പോലും.

Verse 76

यांतु क्षिप्रं नयावन्मे पंचेषु शरपीडितम् । मनोविह्वलतां गच्छेदेतत्प्राप्तेरभावतः

അവർ വേഗത്തിൽ പോയി അവളെ എന്റെ അടുക്കൽ കൊണ്ടുവരട്ടെ; ഞാൻ പഞ്ചബാണങ്ങളുടെ അമ്പുകളാൽ പീഡിതനാണ്. ഇത് ലഭിക്കാതിരുന്നാൽ എന്റെ മനസ്സ് അത്യന്തം വ്യാകുലമാകും.

Verse 77

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य दुर्गस्य दनुजेशितुः । प्रोचुः सर्वे तदा दैत्याः प्रबद्धकरसंपुटाः

ആ കഠിനഹൃദയ ദാനവാധിപന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അപ്പോൾ എല്ലാ ദൈത്യരും കൈകൂപ്പി വിനയത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 78

अवधेहि महाराज किमेतत्कर्मदुष्करम् । अनाथायास्तथैकस्या अबलया विशेषतः

ഹേ മഹാരാജാ, ആലോചിക്കൂ—ഈ കര്‍മ്മം ദുഷ്കരം എങ്ങനെയാകും? പ്രത്യേകിച്ച് അവള്‍ അനാഥയായി, ഒറ്റയ്ക്കും ദുര്ബലസ്ത്രീയായിരിക്കുമ്പോള്‍.

Verse 79

अस्या आनयने कोयं महायत्नविधिः प्रभो । कोऽस्मान्प्रलयकालाग्निमहाज्वालावलीसमान्

ഹേ പ്രഭോ, അവളെ കൊണ്ടുവരാന്‍ ഇത്ര മഹായത്നവും വിപുലമായ ക്രമവും എന്തിന്? പ്രളയകാലാഗ്നിയുടെ മഹാജ്വാലകളെപ്പോലെ ഉള്ള ഞങ്ങളെ ആര് സഹിക്കും?

Verse 80

सहेत त्रिषु लोकेषु त्वत्प्रसादात्कृतोद्यमान् । यद्यादेशो भवेदद्य तदेंद्रं स मरुद्गणम्

നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ഞങ്ങൾ ഉത്സാഹത്തോടെ പുറപ്പെട്ടാൽ ത്രിലോകങ്ങളിലും എല്ലാം സഹിച്ച് ജയിക്കാം. ഇന്ന് നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞയായാൽ ഇന്ദ്രനും മരുദ്ഗണങ്ങളോടുകൂടെ വശപ്പെടും.

Verse 81

सांतःपुरं समानीय क्षिप्नुमस्त्वत्पदाग्रतः । भूर्भुवःस्वरिदं सर्वं त्वदाज्ञावशवर्तितम्

അന്തഃപുരസഹിതം അവളെ കൊണ്ടുവന്ന് ഞങ്ങൾ വേഗത്തിൽ നിങ്ങളുടെ പാദാഗ്രത്തിൽ നിർത്തും. ഭൂഃ-ഭുവഃ-സ്വഃ എന്ന ഈ സർവ്വവും നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞാവശത്തിലാണ് നീങ്ങുന്നത്.

Verse 82

महर्जनस्तपःसत्यलोकास्त्वदधिकारिणः । तत्राप्यसाध्यं नास्माकं त्वन्निदेशान्महासुर

മഹര്‍, ജന, തപ, സത്യ ലോകങ്ങളും നിങ്ങളുടെ അധികാരത്തിലാണ്. ഹേ മഹാസുരാ, നിങ്ങളുടെ നിര്‍ദേശത്താല്‍ അവിടെയും ഞങ്ങള്‍ക്കു അസാധ്യം ഒന്നുമില്ല.

Verse 83

वैकुंठनायको नित्यं त्वदाज्ञापरिपालकः । यानि रम्याणि रत्नानि तानि संप्रेषयन्मुदा

വൈകുണ്ഠനാഥൻ നിത്യം നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞ പാലിച്ചുകൊണ്ട്, ഉള്ള എല്ലാ മനോഹര രത്നങ്ങളും സന്തോഷത്തോടെ അയയ്ക്കുന്നു.

Verse 84

अस्माभिरेव संत्यक्तः कैलासाधिपतिः स वै । विपाशी चातिनिःस्वत्वाद्भस्मकृत्त्यहिभूषणः

ആ കൈലാസാധിപതിയെ ഞങ്ങളുതന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു; അത്യന്തം നിസ്സ്വനായതിനാൽ അവൻ വിശപ്പോടെ ഇരിക്കുന്നു—ഭസ്മലിപ്തൻ, ചർമവസ്ത്രധാരി, സർപ്പഭൂഷണൻ.

Verse 85

अर्धांगेनास्मद्भयतो योषिदेका निगूहिता । तस्य ग्रामेपि सकले द्वितीयो न चतुष्पदः

ഞങ്ങളെ ഭയന്ന് അവൻ തന്റെ അർദ്ധാംഗത്തിൽ ഒരു സ്ത്രീയെ മാത്രം മറച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്നു; അവന്റെ മുഴുവൻ ഗ്രാമത്തിലും രണ്ടാമത്തെ ചതുഷ്പദവും ഇല്ല.

Verse 86

एकोऽजरद्गवः सोपि नान्यस्मात्परिजीवति । श्मशानवासिनः सर्वे सर्वे कौपीनवाससः

ഒരേയൊരു അജര വൃഷഭൻ മാത്രമുണ്ട്; അവനും മറ്റാരുടെയും ആശ്രയത്തിൽ ജീവിക്കുന്നില്ല. അവർ എല്ലാവരും ശ്മശാനവാസികൾ; എല്ലാവരും കൗപീനമേ ധരിക്കുന്നവർ.

Verse 87

सर्वे विभूतिधवला सर्वेप्येक कपर्द्दिनः । समस्ते नगरे तस्य वसंत्येवंविधा गणाः

എല്ലാവരും വിഭൂതിയാൽ ധവളവർണ്ണമുള്ളവർ; എല്ലാവരും ഒരേയൊരു കപർദം (ജടാഗുച്ചം) ധരിച്ചവർ. അവന്റെ സമസ്ത നഗരത്തിലും ഇത്തരത്തിലുള്ള ഗണങ്ങൾ വസിക്കുന്നു.

Verse 88

तेषां गणानां किं कुर्मो दरिद्राणां वयं विभो । समुद्रा रत्नसंभारं प्रत्यहं प्रेषयंति च

ഹേ വിഭോ! ആ ദരിദ്ര ഗണങ്ങൾക്കായി ഞങ്ങൾ എന്തു ചെയ്യാൻ കഴിയും? സമുദ്രങ്ങൾ പോലും പ്രതിദിനം രത്നസമ്പത്ത് അയയ്ക്കുന്നു.

Verse 89

नागा वराकाश्चास्माकं सायंसायं स्वयं प्रभो । प्रदीपयंति सततं फणा रत्नप्रदीपकान्

ഹേ പ്രഭോ! ഞങ്ങളുടെ വിനീത നാഗങ്ങൾ സന്ധ്യാസന്ധ്യയിൽ സ്വയം തന്നെ അവരുടെ ഫണങ്ങളിൽ രത്നദീപങ്ങൾ നിരന്തരം തെളിയിക്കുന്നു.

Verse 90

कल्पद्रुमः कामगवी चिंतामणिगणा बहु । तव प्रसादादस्माकमपि तिष्ठंति वेश्मसु

നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞങ്ങളുടെ വീടുകളിലും കൽപദ്രുമം, കാമധേനു, അനേകം ചിന്താമണി രത്നസമൂഹങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 91

वायुर्व्यजनतां यातस्त्वां सेवेत प्रयत्नतः । स्वच्छान्यंबूनि वरुणः प्रत्यहं पूरयत्यहो

വായു വ്യജനധാരിയായി മാറി പരിശ്രമത്തോടെ നിന്നെ സേവിക്കുന്നു; വരുണൻ—അഹോ!—പ്രതിദിനം നിർമ്മല ജലങ്ങളാൽ (സ്ഥലം) നിറയ്ക്കുന്നു.

Verse 92

वासांसि क्षालयेदग्निश्चंद्रश्छत्रधरः स्वयम् । सूर्यः प्रकाशयेन्नित्यं क्रीडावाप्यंबुजानि च

അഗ്നി വസ്ത്രങ്ങൾ കഴുകുന്നു; ചന്ദ്രൻ സ്വയം ഛത്രധാരിയാണ്; സൂര്യൻ നിത്യം ക്രീഡാവാപിയിലെ താമരകളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 93

कस्त्वत्प्रसादं नेक्षेत मर्त्यामर्त्योरगेषु च । सर्वे त्वामुपजीवंति सुराऽसुरखगादयः

ഹേ ദേവാ! മർത്ത്യരും അമർത്ത്യരും നാഗകുലവും ഉൾപ്പെടെ നിന്റെ പ്രസാദം തേടാത്തവൻ ആരുണ്ട്? ദേവന്മാർ, അസുരർ, പക്ഷികൾ മുതലായ സർവ്വജീവിജാലവും നിന്മേൽ ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്।

Verse 94

पश्य नः पौरुषं राजन्नानयामो बलादिमाम् । इत्युक्त्वा युगपत्सर्वे क्षुब्धास्तोयधयो यथा

“ഹേ രാജാവേ! ഞങ്ങളുടെ പൗരുഷം കാണുക—ഇവളെ ബലപ്രയോഗത്തോടെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരാം.” എന്ന് പറഞ്ഞ് അവർ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് കലങ്ങിയ ജലധാരപോലെ പാഞ്ഞുയർന്നു।

Verse 95

संवर्तकालमासाद्य प्लावितुं जगतीमिमाम् । रणतूर्य निनादश्च समुत्तस्थौ समंततः

പ്രളയകാലം വന്ന് ഈ ഭൂമിയെ മുഴുവനായി പ്ലാവിതമാക്കുമെന്നപോലെ, യുദ്ധതൂര്യങ്ങളുടെ നാദം എല്ലാടത്തുനിന്നും ഉയർന്നു।

Verse 96

रोमांचिता यच्छ्रवणात्कातरा अप्यकातराः । ततो देवा भयत्रस्ताश्चकंपे च वसुंधरा

ആ ശബ്ദം കേട്ടമാത്രത്തിൽ നിർഭയരും രോമാഞ്ചത്തോടെ വിറച്ചു. തുടർന്ന് ദേവന്മാർ ഭയത്രസ്തരായി, വസുന്ധരയും നടുങ്ങി।

Verse 97

क्षुब्धा अंबुधयः सर्वे पेतुर्नक्षत्रमालिकाः । रोदसीमंडलं व्याप्तं तेन तूर्यरवेण वै

എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളും ക്ഷുബ്ധമായി; നക്ഷത്രമാലകൾ വീഴുന്നതുപോലെ തോന്നി. ആ തൂര്യരവം ദ്യാവാപൃഥിവികളുടെ സമസ്ത മണ്ഡലവും നിറച്ചു വ്യാപിച്ചു।

Verse 98

ततो भगवती देवी स्वशरीरसमुद्भवाः । शक्तीरुत्पादयामास शतशोऽथ सहस्रशः

അപ്പോൾ ഭഗവതി ദേവി തന്റെ തന്നെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ശക്തികളെ—ആദ്യം നൂറുകളായി, പിന്നെ ആയിരങ്ങളായി—ഉദ്ഭവിപ്പിച്ചു।

Verse 99

ताभिः शक्तिभिरेतेषां बलिनां दितिजन्मनाम् । प्रत्येकं परितो रुद्ध उद्वेलः सैन्यसागरः

ആ ശക്തികൾ ദിതിജന്മരായ ബലവാനായ ദൈത്യരുടെ കവിഞ്ഞൊഴുകുന്ന സൈന്യസമുദ്രത്തെ നാലുവശത്തുനിന്നും വളഞ്ഞു; ഓരോ വിഭാഗവും വേർതിരിച്ച് തടയപ്പെട്ടു।

Verse 100

शस्त्रास्त्राणि महादैत्यैर्यान्युत्सृष्टानि संगरे । ताभिः शक्तिभिरुग्राणि तृणीकृत्योज्झितान्यरम्

മഹാദൈത്യർ യുദ്ധത്തിൽ എറിഞ്ഞ ഭീകരമായ ശസ്ത്രാസ്ത്രങ്ങളെ ആ ശക്തികൾ പുല്ലുതണ്ടുപോലെ തുച്ഛമാക്കി ഉടൻ തന്നെ അകറ്റി എറിഞ്ഞു।

Verse 110

स च बाणस्तया देव्या निज बाणैर्महाजवैः । निवारितोपि वेगेन तां देवीमभ्यगान्मुने

ഹേ മുനേ! ആ ബാണത്തെ ദേവി തന്റെ മഹാവേഗമുള്ള ബാണങ്ങളാൽ തടഞ്ഞിട്ടും, അതിന്റെ തന്നെ പ്രബലവേഗം കൊണ്ട് അത് ദേവിയിലേക്കു പാഞ്ഞെത്തി।

Verse 119

तावञ्जगज्जनन्याताः प्रेरिता निज शक्तयः । विचेरुर्दैत्यसैन्येषु संवर्ते मृत्युसैन्यवत्

അത്രനേരം ജഗജ്ജനനിയുടെ ആജ്ഞയാൽ പ്രേരിതമായ അവളുടെ സ്വശക്തികൾ ദൈത്യസൈന്യങ്ങളിൽ പ്രളയകാലത്തെ മരണസൈന്യത്തെപ്പോലെ സഞ്ചരിച്ചു।