Adhyaya 2
അധ്യായത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ സൂതൻ ശിവപൂജയുടെ പരമ പ്രായശ്ചിത്തത്വം വിശദീകരിക്കുന്നു—ദൃഢമായി പതിഞ്ഞ ‘അഭേദ്യ’ പാപങ്ങൾക്കുപോലും ശിവാരാധനയാണ് ശ്രേഷ്ഠമായ ശുദ്ധികരണമെന്നു പറയുന്നു. തുടർന്ന് മാഘ കൃഷ്ണ ചതുര്ദശി വ്രതത്തെ മഹിമപ്പെടുത്തുന്നു—ഉപവാസം, രാത്രിജാഗരണം, ശിവലിംഗദർശനം, പ്രത്യേകിച്ച് ബില്വപത്രാർപ്പണം; ഇവയുടെ ഫലം മഹായാഗങ്ങളുടെയും ദീർഘകാല തീർത്ഥസ്നാനങ്ങളുടെയും പുണ്യത്തോട് താരതമ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പിന്നീട് ഒരു ഉപാഖ്യാനം. ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ ധർമ്മാത്മനായ രാജാവ് (പിന്നീട് കല്മഷാങ്ഘ്രി) അറിയാതെ വേഷധാരിയായ രാക്ഷസനെ സ്ഥാനത്ത് നിയോഗിക്കുന്നു; അതുവഴി വസിഷ്ഠനോടുള്ള അപരാധം സംഭവിക്കുന്നു. കാലപരിമിത ശാപം മൂലം രാജാവ് രാക്ഷസനായി മാറി, ആ നിലയിൽ ഒരു ഋഷിപുത്രനെ ഭക്ഷിച്ച് മഹാപാപം ചെയ്യുന്നു. ദുഃഖിതയായ ഭാര്യ ശക്തമായ ശാപം നൽകി രാജാവിന്റെ ഭാവി ദാമ്പത്യജീവിതം തടയുന്നു; ബ്രഹ്മഹത്യ ദേവീരൂപത്തിൽ അവനെ പിന്തുടരുന്നു. മോചനത്തിനായി രാജാവ് പല തീർത്ഥങ്ങളും സഞ്ചരിച്ചിട്ടും ശുദ്ധി ലഭിക്കാതെ ഒടുവിൽ ഗൗതമമുനിയെ കാണുന്നു. ഗോകർണ്ണക്ഷേത്രം അപൂർവമാണെന്നും അവിടെ പ്രവേശവും ദർശനവും മാത്രത്തിൽ തന്നെ തൽക്ഷണം പാവനത ലഭിക്കുമെന്നും, അവിടെ ചെയ്യുന്ന കർമങ്ങൾ മറ്റു സ്ഥലങ്ങളിൽ ദീർഘകാലംകൊണ്ട് ലഭിക്കുന്ന ഫലത്തേക്കാൾ മഹത്തായ ഫലം നൽകുമെന്നും ഉപദേശം ലഭിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ അധ്യായം കർമ്മം-ശാപം-പശ്ചാത്താപം എന്നിവയെ ഗോകർണ്ണത്തിന്റെ പുണ്യഭൂഗോളത്തോടും ശൈവ വ്രത-പൂജാവിധാനത്തോടും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । अथान्यदपि वक्ष्यामि माहात्म्यं त्रिपुरद्विषः । श्रुतमात्रेण येनाशु च्छिद्यंते सर्वसंशयाः
സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ ത്രിപുരദ്വേഷി (ശിവൻ)യുടെ മറ്റൊരു മഹാത്മ്യം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അത് കേൾക്കുന്നതുമാത്രത്തിൽ തന്നെ എല്ലാ സംശയങ്ങളും വേഗത്തിൽ ഛേദിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 2
अतः परतरं नास्ति किंचित्पापविशोधनम् । सर्वानंदकरं श्रीमत्सर्वकामार्थसाधम्
ഇതിനെക്കാൾ ഉന്നതമായ പാപവിശോധനം മറ്റൊന്നുമില്ല. ഇത് സർവ്വാനന്ദകരം, ശ്രീമത്തും, എല്ലാ കാമ്യാർത്ഥങ്ങളും സിദ്ധിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
Verse 3
दीर्घायुर्विजयारोग्यभुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । यदनन्येन भावेन महे शाराधनं परम्
ഇത് ദീർഘായുസ്സും വിജയവും ആരോഗ്യവും നൽകുകയും ഭോഗവും മുക്തിയും—ഇരുവിധ ഫലങ്ങളും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു; അതായത് അനന്യഭാവത്തോടെ ചെയ്യുന്ന മഹേശന്റെ പരമാരാധന.
Verse 4
आर्द्राणामपि शुष्काणामल्पानां महतामपि । एतदेव विनिर्दिष्टं प्रायश्चितमथोत्तमम्
പുതിയ (ആർദ്ര) പാപങ്ങളായാലും പഴയ (ശുഷ്ക) പാപങ്ങളായാലും, ചെറുതായാലും വലുതായാലും—ഇവയ്ക്കെല്ലാം ഇതുതന്നെ ഉത്തമ പ്രായശ്ചിത്തമെന്നു നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
Verse 5
सर्वकालेऽप्यभेद्यानामघानां क्षयकारणम् । महामुनिविनिर्दिष्टैः प्रायश्चित्तैरथोत्तमैः
ഇത് സർവ്വകാലത്തും ‘അഭേദ്യം’ എന്നു കരുതപ്പെടുന്ന പാപങ്ങളെയും ക്ഷയിപ്പിക്കുന്ന കാരണമാകുന്നു; മഹാമുനികൾ നിർദ്ദേശിച്ച ഉത്തമ പ്രായശ്ചിത്തങ്ങളെക്കാളും ശ്രേഷ്ഠം।
Verse 6
इयमेव परं श्रेयः सर्वशास्त्रविनिश्चितम् । यद्भक्त्या परमेशस्य पूजनं परमो दयम्
ഇതുതന്നെയാണ് പരമ ശ്രേയസ്—എന്ന് സർവ്വശാസ്ത്രങ്ങളും നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നു: ഭക്തിയോടെ പരമേശനെ പൂജിക്കുന്നതുതന്നെ പരമ ദാനവും പരമ ദയയും ആകുന്നു।
Verse 7
जानताऽजानता वापि येन केनापि हेतुना । यत्किंचिपि देवाय कृतं कर्म विमुक्तिदम्
അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ, ഏതു കാരണത്താലായാലും—ദേവനുവേണ്ടി ചെയ്ത ഏതൊരു കര്മ്മവും വിമുക്തി നൽകുന്നതാകുന്നു।
Verse 8
माघे कृष्णचतुर्द्दश्यामुपवासोऽति दुर्लभः । तत्रापि दुर्लभं मन्ये रात्रौ जागरणं नृणाम्
മാഘമാസത്തിലെ കൃഷ്ണചതുര്ദശിയിൽ ഉപവാസം അത്യന്തം ദുർലഭം; അതിലും ദുർലഭമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നത് മനുഷ്യരുടെ രാത്രിജാഗരണം ആകുന്നു।
Verse 9
अतीव दुर्लभं मन्ये शिवलिंगस्य दर्शनम् । सुदुर्लभतरं मन्ये पूजनं परमेशितुः
അതീവ ദുർലഭമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നത് ശിവലിംഗദർശനം; അതിലും സുദുർലഭമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നത് പരമേശ്വരന്റെ പൂജയാണ്।
Verse 10
भवकोटिशतोत्पन्नषुण्यराशिविपाकतः । लभ्यते वा पुनस्तत्र बिल्वपत्रार्चनं विभोः
കോടിക്കോടി ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പുണ്യ‑പാപങ്ങളുടെ ശൂന്യരാശി-സദൃശമായ വിപാകം പരിപക്വമായ ശേഷം മാത്രമേ, ആ പവിത്ര സന്ദർഭത്തിൽ, വിഭുവായ പ്രഭുവിനെ ബില്വപത്രങ്ങളാൽ അർച്ചിക്കാനുള്ള അവസരം ലഭിക്കൂ।
Verse 11
वर्षाणामयुतं येन स्नातं गंगासरिज्जले । सकृद्बिल्वार्चनेनैव तत्फलं लभते नरः
ഗംഗാനദിജലത്തിൽ പത്തായിരം വർഷം സ്നാനം ചെയ്തവന് ലഭിക്കുന്ന ഫലം, മനുഷ്യന് ഒരിക്കൽ മാത്രം ബില്വപത്രാർച്ചന ചെയ്താൽ തന്നെ ലഭിക്കുന്നു।
Verse 12
यानियानि तु पुण्यानि लीनानीह युगेयुगे । माघेऽसितचतुर्दश्यां तानि तिष्ठंति कृत्स्नशः
യുഗം യുഗമായി ഇവിടെ ലീനമായിരിക്കുന്ന ഏതു പുണ്യങ്ങളുണ്ടോ, മാഘമാസത്തിലെ കൃഷ്ണചതുര്ദശിയിൽ അവ എല്ലാം സമ്പൂർണ്ണമായി സന്നിഹിതമാകുന്നു।
Verse 13
एतामेव प्रशंसंति लोके ब्रह्मादयः सुराः । मुनयश्च वशिष्ठाद्या माघेऽसितचतुर्दशीम्
മാഘമാസത്തിലെ കൃഷ്ണചതുര്ദശിയെയേ ലോകങ്ങളിൽ ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർ പ്രശംസിക്കുന്നു; വസിഷ്ഠാദി മുനിമാരും അതിനെ തന്നെ സ്തുതിക്കുന്നു।
Verse 14
अत्रोपवासः केनापि कृतः क्रतुशताधिकैः । रात्रौ जागरणं पुण्यं कल्पकोटितपोऽधिकम्
ഇവിടെ ആരെങ്കിലും അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ഉപവാസം നൂറു യാഗങ്ങളെക്കാളും അധിക പുണ്യപ്രദം; രാത്രിജാഗരണം പവിത്രം—കോടി കല്പങ്ങളുടെ തപസ്സിനേക്കാളും മഹത്തരം।
Verse 15
एकेन बिल्वपत्रेण शिवलिंगार्चनं कृतम् । त्रैलोक्ये तस्य पुण्यस्य को वा सादृश्यमिच्छति
ഒറ്റ ബിൽവപത്രം കൊണ്ടുപോലും ശിവലിംഗാർച്ചനം ചെയ്താൽ, ആ പുണ്യത്തിന് ത്രിലോകങ്ങളിൽ സമം എന്തെന്ന് ആരാണ് തേടുക?
Verse 16
अत्रानुवर्ण्यते गाथा पुण्या परमशोभना । गोपनीयापि कारुण्याद्गौतमेन प्रकाशिता
ഇവിടെ പരമപുണ്യവും അത്യന്തം ശോഭനവുമായ ഒരു ഗാഥ വിവരിക്കപ്പെടുന്നു; ഗോപ്യമായിരിക്കേണ്ടതായിരുന്നാലും കരുണയാൽ ഗൗതമൻ അത് വെളിപ്പെടുത്തി.
Verse 17
इक्ष्वाकुवंशजः श्रीमान्राजा परम धार्मिकः । आसीन्मित्रसहोनाम श्रेष्ठः सर्वधनुर्भृताम्
ഇക്ഷ്വാകു വംശജനായ ശ്രീമാനായ, പരമധാർമ്മികനായ ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; മിത്രസഹ എന്നായിരുന്നു പേര്, ധനുർധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ.
Verse 18
स राजा सकलास्त्रज्ञः शास्त्रज्ञः श्रुतिपारगः । वीरोऽत्यंतबलोत्साहो नित्योद्योगी दयानिधिः
ആ രാജാവ് സകലാസ്ത്രജ്ഞനും, ശാസ്ത്രവിദ്വാനും, ശ്രുതിപാരഗനും ആയിരുന്നു; വീരൻ, അത്യന്തം ബലോത്സാഹമുള്ളവൻ, നിത്യോദ്യോഗി, ദയാനിധി.
Verse 19
पुण्यानामिव संघातस्तेजसामिव पंजरः । आश्चर्याणामिव क्षेत्रं यस्य मूर्तिर्विराजते
അവന്റെ രൂപം പുണ്യങ്ങളുടെ സമാഹാരമെന്നപോലെയും, തേജസ്സിന്റെ പഞ്ജരമെന്നപോലെയും, അത്ഭുതങ്ങളുടെ ക్షേത്രമെന്നപോലെയും വിരാജിച്ചു.
Verse 20
हृदयं दययाक्रांतं श्रियाक्रांतं च तद्वपुः । चरणौ यस्य सामंतचूडामणिमरीचिभिः
അവന്റെ ഹൃദയം കരുണയാൽ ആക്രാന്തമായിരുന്നു; ദേഹം രാജശ്രീയാൽ ദീപ്തമായിരുന്നു. സാമന്തരാജാക്കന്മാരുടെ കിരീടമണികളുടെ കിരണങ്ങൾ അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ പതിഞ്ഞ് അവയെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
Verse 21
एकदा मृगयाकेलिलोलुपः स महीपतिः । विवेश गह्वरं घोरं बलेन महतावृतः
ഒരിക്കൽ വേട്ടക്കളിയിൽ ലാലസനായ ആ രാജാവ്, മഹാബലത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി, ഗുഹപോലെ ഭയങ്കരമായ വനഗർഭത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
Verse 22
तत्र विव्याध विशिखैः शार्दूलान्गवयान्मृगान् । रुरून्वराहान्महिषान्मृगेंद्रानपि भूरिशः
അവിടെ അവൻ അമ്പുകളാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും അനേകം മൃഗങ്ങളെ കുത്തിവീഴ്ത്തി—കടുവകൾ, ഗവയങ്ങൾ, മാൻ, റുരു, വരാഹം, മഹിഷം, മൃഗങ്ങളുടെ മഹാബലവാനായ അധിപന്മാരെയും വരെ.
Verse 23
स रथी मृगयासक्तो गहनं दंशित श्चरन् । कमपि ज्वलनाकारं निजघान निशाचरम्
രഥാരൂഢനായ ആ രാജാവ് വേട്ടയിൽ ആസക്തനായി ഘനവനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, അഗ്നിപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന രൂപമുള്ള ഏതോ നിശാചരനെ അവൻ വധിച്ചു.
Verse 24
तस्यानुजः शुचाविष्टो दृष्ट्वा दूरे तिरोहितः । भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा चिंतयामास चेतसा
അവന്റെ അനുജൻ ശോകത്തിൽ ആകുലനായി കണ്ടതുമാത്രം ദൂരത്തേക്ക് മാറിനിന്നു. സഹോദരൻ വധിക്കപ്പെട്ടത് കണ്ടു അവൻ മനസ്സിൽ ഗഹനമായി ചിന്തിച്ചു.
Verse 25
नन्वेष राजा दुर्द्धर्षो देवानां रक्षसामपि । छद्मनैव प्रजेतव्यो मम शत्रुर्न चान्यथा
നിശ്ചയമായും ഈ രാജാവ് ദേവന്മാർക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കും പോലും അജേയൻ. എന്റെ ശത്രുവിനെ വേഷമാറ്റവും മായയും കൊണ്ടുമാത്രം ജയിക്കണം; മറ്റുവഴിയില്ല.
Verse 26
इति व्यवसितः पापो राक्षसो मनुजाकृतिः । आससाद नृपश्रेष्ठमुत्पात इव मूर्तिमान्
ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച ആ പാപിയായ രാക്ഷസൻ മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ചു, മూర్తിമാനായ ദുര്നിമിത്തംപോലെ നൃപശ്രേഷ്ഠനെ സമീപിച്ചു.
Verse 27
तं विनम्राकृतिं दृष्ट्वा भृत्यतां कर्तुमागतम् । चक्रे महानसाध्यक्षमज्ञानात्स महीपतिः
വിനയഭാവത്തോടെ സേവകനാകാൻ വന്നവനെന്ന് കണ്ട രാജാവ്, അജ്ഞാനവശാൽ അവനെ രാജമഹാനസത്തിന്റെ (അടുക്കളയുടെ) അധിപനാക്കി.
Verse 28
अथ तस्मिन्वने राजा किंचित्कालं विहृत्य सः । निवृत्तो मृगयां हित्वा स्वपुरीं पुनराययौ
അതിനുശേഷം രാജാവ് ആ വനത്തിൽ കുറച്ചുകാലം വിഹരിച്ച്, വേട്ടയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച്, മൃഗയ ഉപേക്ഷിച്ച് വീണ്ടും സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി വന്നു.
Verse 29
तस्य राजेंद्रमुख्यस्य मदयंतीतिनामतः । दमयन्ती नलस्येव विदिता वल्लभा सती
ആ രാജേന്ദ്രശ്രേഷ്ഠന് ‘മദയന്തീ’ എന്ന നാമമുള്ള പതിവ്രതയായ പ്രിയഭാര്യ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൾ നലന്റെ ദമയന്തിയെപ്പോലെ പ്രസിദ്ധയായിരുന്നു.
Verse 30
एतस्मिन्समये राजा निमंत्र्य मुनिपुंगवम् । वशिष्ठं गृहमानिन्ये संप्राप्ते पितृवासरे
അന്നേരം രാജാവ് മുനിപുംഗവനായ വസിഷ്ഠനെ ക്ഷണിച്ചു; പിതൃകർമ്മങ്ങൾക്ക് പവിത്രമായ പിതൃവാസരം എത്തിയതിനാൽ ആദരത്തോടെ അവനെ തന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു।
Verse 31
रक्षसा सूदरूपेण संमिश्रितनरामिषम् । शाकामिषं पुरः क्षिप्तं दृष्ट्वा गुरुरथाब्रवीत्
പാചകക്കാരന്റെ വേഷത്തിൽ വന്ന ഒരു രാക്ഷസൻ ശാകഭക്ഷണത്തിൽ മനുഷ്യാംസം കലർത്തി മുന്നിൽ വെച്ചു; അത് കണ്ട ഗുരു അപ്പോൾ പറഞ്ഞു।
Verse 32
धिग्धिङ्नरामिषं राजं स्त्वयैतच्छद्मकारिणा । खलेनोपहृतं मेऽद्य अतो रक्षो भविष्यसि
“ധിക് ധിക്! ഇത് മനുഷ്യാംസം! ഹേ രാജാവേ, ഇന്ന് നിന്റെ വഞ്ചനയാൽ—ഒരു ദുഷ്ടൻ കൊണ്ടുവന്ന്—ഇത് എനിക്ക് അർപ്പിക്കപ്പെട്ടു; അതിനാൽ നീ രാക്ഷസനാകും.”
Verse 33
रक्षःकृतमविज्ञाय शप्त्वैवं स गुरुस्ततः । पुनर्विमृश्य तं शापं चकार द्वादशाब्दिकम्
അത് രാക്ഷസകൃത്യമെന്ന് അറിയാതെ ഗുരു ഇങ്ങനെ ശപിച്ചു; പിന്നെ വീണ്ടും ആലോചിച്ച് ആ ശാപം പന്ത്രണ്ടു വർഷത്തേക്കായി നിശ്ചയിച്ചു।
Verse 34
राजापि कोपितः प्राह यदिदं मे न चेष्टितम् । न ज्ञातं च वृथा शप्तो गुरुं चैव शपाम्यहम्
രാജാവും കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു—“ഇത് ഞാൻ ചെയ്തതല്ല; എനിക്കത് അറിയുമായിരുന്നില്ല. എന്നെ കാരണം കൂടാതെ ശപിച്ചു; അതിനാൽ ഞാനും ഗുരുവിനെ ശപിക്കുന്നു.”
Verse 35
इत्यपोंजलिनादाय गुरुं शप्तुं समुद्यतः । पतित्वा पादयोस्तस्य मदयन्ती न्यवारयत्
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അഞ്ജലിയിൽ ജലം എടുത്ത് ഗുരുവിനെ ശപിക്കുവാൻ അവൻ എഴുന്നേറ്റു; അപ്പോൾ മദയന്തി ഗുരുപാദങ്ങളിൽ വീണു അവനെ തടഞ്ഞു।
Verse 36
ततो निवृत्तः शापाच्च तस्या वचनगौरवात् । तत्याज पादयोरंभः पादौ कल्मषतां गतौ
അവളുടെ വചനഗൗരവം കണക്കിലെടുത്ത് അവൻ ശാപത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി, ആ ജലം തന്റെ തന്നെ പാദങ്ങളിൽ വീഴ്ത്തി; ഉടൻ പാദങ്ങൾ കല്മഷിതമായി।
Verse 37
कल्मषांघ्रिरिति ख्यातस्ततः प्रभृति पार्थिवः । बभूव गुरुशापेन राक्षसो वनगोचरः
അന്നുമുതൽ ആ രാജാവ് ‘കൽമഷാംഘ്രി’ (കല്മഷിതപാദൻ) എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായി; ഗുരുശാപം മൂലം രാക്ഷസനായി വനങ്ങളിൽ അലഞ്ഞു നടന്നു।
Verse 38
स बिभ्रद्राक्षसं रूपं घोरं कालां तकोपमम् । चखाद विविधाञ्जंतून्मानुषादीन्वनेचरः
കാലാന്തകമൃത്യുവിനെപ്പോലെ ഭീകരമായ രാക്ഷസരൂപം ധരിച്ചു, വനത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട് മനുഷ്യാദി വിവിധ ജീവികളെ അവൻ ഭക്ഷിച്ചു।
Verse 39
स कदाचिद्वने क्वापि रममाणौ किशोरकौ । अपश्यदंतकाकारो नवोढौ मुनिदंपती
ഒരിക്കൽ വനത്തിൽ എവിടെയോ ആ അന്തകസദൃശൻ, ആനന്ദത്തോടെ ക്രീഡിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന നവവിവാഹിത യുവ മുനിദമ്പതികളെ കണ്ടു।
Verse 40
राक्षसो मानुषाहारः किशोरमुनिनंदनम् । जग्धुं जग्राह शापार्तो व्याघ्रो मृगशिशुं यथा
ശാപപീഡിതനായ മനുഷ്യഭക്ഷക രാക്ഷസൻ, മുനിയുടെ കിശോരപുത്രനെ ഭക്ഷിക്കുവാൻ, വ്യാഘ്രം മൃഗശിശുവിനെ പിടിച്ചെടുക്കുന്നതുപോലെ പിടിച്ചെടുത്തു।
Verse 41
रक्षोगृहीतं भर्तारं दृष्ट्वा भीताथ तत्प्रिया । उवाच करुणं बाला क्रंदंती भृशवेपिता
രാക്ഷസൻ പിടിച്ചെടുത്ത ഭർത്താവിനെ കണ്ടപ്പോൾ അവന്റെ പ്രിയ ഭാര്യ ഭയപ്പെട്ടു; ആ യുവതി കരുണയായി വിലപിച്ച് കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ശക്തമായി വിറച്ച് പറഞ്ഞു।
Verse 42
भोभो मामा कृथाः पापं सूर्यवंशयशोधर । मदयंतीपतिस्त्वं हि राजेंद्रो न तु राक्षसः
“അയ്യോ അയ്യോ! സൂര്യവംശത്തിന്റെ യശസ്സിനെ ധരിക്കുന്നവനേ, ഈ പാപം ചെയ്യരുത്; നീ മദയന്തിയുടെ ഭർത്താവും രാജേന്ദ്രനും ആകുന്നു—രാക്ഷസനല്ല।”
Verse 43
न खाद मम भर्त्तारं प्राणात्प्रियतमं प्रभो । आर्त्तानां शरणार्त्तानां त्वमेव हि यतो गतिः
“പ്രഭോ! പ്രാണത്തേക്കാൾ പ്രിയനായ എന്റെ ഭർത്താവിനെ ഭക്ഷിക്കരുത്. ആർത്തർക്കും ശരണാർത്ഥികൾക്കും നിങ്ങൾ മാത്രമേ ആശ്രയവും പരമഗതിയും ആയുള്ളൂ।”
Verse 44
पापानामिव संघातैः किं मे दुष्टैर्जडासुभिः । देहेन चातिभारेण विना भर्त्रा महात्मना
“മഹാത്മാവായ ഭർത്താവില്ലാതെ ഈ ദേഹം എനിക്ക് എന്തുപയോഗം—ദുഷ്ടം, ജഡപ്രായമായി പ്രാണഹീനം, പാപക്കൂമ്പാരത്തെപ്പോലെ, മേലായി ഭാരം മാത്രമല്ലേ?”
Verse 45
मलीमसेन पापेन पांचभौतेन किं सुखम् । बालोयं वेदविच्छांतस्तपस्वी बहुशास्त्रवित्
മാലിന്യവും പാപവും നിറഞ്ഞ പഞ്ചഭൂതനിർമ്മിതമായ ഈ ശരീരത്തിൽ എന്ത് സുഖമാണുള്ളത്? ഈ ബാലൻ ശാന്തനും വേദജ്ഞനും തപസ്വിയും അനേകം ശാസ്ത്രങ്ങൾ അറിഞ്ഞവനുമാണ്.
Verse 46
अतोऽस्य प्राणदानेन जगद्रक्षा त्वया कृता । कृपां कुरु महाराज बालायां ब्राह्मणस्त्रियाम्
അതിനാൽ, ഇവന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കുന്നതിലൂടെ അങ്ങ് ലോകത്തെ തന്നെയാണ് രക്ഷിക്കുന്നത്. ഹേ മഹാരാജാവേ! ഈ ബ്രാഹ്മണ സ്ത്രീയിൽ കരുണ കാണിച്ചാലും.
Verse 47
अनाथकृपणार्तेषु सघृणाः खलु साधवः । इत्थमभ्यर्थितः सोऽपि पुरुषादः स निर्घृणः
സജ്ജനങ്ങൾ അനാഥരിലും ദീനരിലും ദുഃഖിതരിലും കരുണയുള്ളവരാണ്. ഇപ്രകാരം അപേക്ഷിച്ചിട്ടും ആ നരഭോജി കരുണയില്ലാത്തവനായിത്തന്നെ തുടർന്നു.
Verse 48
चखाद शिर उत्कृत्य विप्रपुत्रं दुराशयः । अथ साध्वी कृशा दीना विलप्य भृशदुःखिता
ആ ദുഷ്ടബുദ്ധി ബ്രാഹ്മണബാലന്റെ തല അറുത്ത് ഭക്ഷിച്ചു. അപ്പോൾ മെലിഞ്ഞ് അവശയായ ആ പതിവ്രത അതീവ ദുഃഖത്തോടെ വിലപിക്കാൻ തുടങ്ങി.
Verse 49
आहृत्य भर्तुरस्थीनि चितां चक्रे तथोल्बणाम् । भर्तारमनुगच्छंती संविशंती हुताशनम्
ഭർത്താവിന്റെ അസ്ഥികൾ ശേഖരിച്ച് അവൾ വലിയൊരു ചിതയൊരുക്കി. ഭർത്താവിനെ അനുഗമിച്ചുകൊണ്ട് അവൾ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
Verse 50
राजानं राक्षसाकारं शापास्त्रेण जघान तम् । रेरे पार्थिव पापात्मंस्त्वया मे भक्षितः पतिः
രാക്ഷസരൂപത്തിലായിരുന്ന രാജാവിനെ കണ്ട് അവൾ ശാപമെന്ന ആയുധത്താൽ അവനെ പ്രഹരിച്ചു. 'എടാ പാപിയായ രാജാവേ, നീ എന്റെ ഭർത്താവിനെ ഭക്ഷിച്ചു കളഞ്ഞല്ലോ.'
Verse 51
अतः पतिव्रतायास्त्वं शापं भुंक्ष्व यथोल्बणम् । अद्यप्रभृति नारीषु यदा त्वमपि संगतः । तदा मृतिस्तवेत्युक्त्वा विवेश ज्वलनं सती
'അതുകൊണ്ട് പതിവ്രതയായ എന്നിൽ നിന്ന് നീ കഠിനമായ ശാപം അനുഭവിക്കുക. ഇന്ന് മുതൽ എപ്പോൾ നീ സ്ത്രീയുമായി ചേരുന്നുവോ, അപ്പോൾ നിനക്ക് മരണം സംഭവിക്കും.' ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ആ സതി അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
Verse 52
सोऽपि राजा गुरोः शापमुपभुज्य कृतावधिम् । पुनः स्वरूपमादाय स्वगृहं मुदितो ययौ
ആ രാജാവും ഗുരുശാപത്തിന്റെ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി, വീണ്ടും സ്വന്തം രൂപം വീണ്ടെടുത്ത് സന്തോഷത്തോടെ സ്വന്തം കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
Verse 53
ज्ञात्वा विप्रसतीशापं तत्पत्नी रतिलालसम् । पतिं निवारयामास वैधव्यातिबिभ्यती
ബ്രാഹ്മണപത്നിയുടെ ശാപത്തെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞ രാജ്ഞി, രതിയിൽ ആഗ്രഹം പ്രകടിപ്പിച്ച ഭർത്താവിനെ വൈധവ്യഭയത്താൽ തടഞ്ഞു.
Verse 54
अनपत्यः स निर्विण्णो राज्यभोगेषु पार्थिवः । विसृज्य सकलं लक्ष्मीं ययौ भूयोऽपि काननम्
സന്താനമില്ലാത്ത ആ രാജാവ് രാജ്യഭോഗങ്ങളിൽ വിരക്തി പൂണ്ടു. സകല ഐശ്വര്യങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് അവൻ വീണ്ടും കാട്ടിലേക്ക് പോയി.
Verse 55
सूर्यवंशप्रतिष्ठित्यै वशिष्ठो मुनिसत्तमः । तस्यामुत्पादयामास मदयंत्यां सुतोत्तमम्
സൂര്യവംശത്തിന്റെ സ്ഥാപനം നിലനിര്ത്തുവാന് മുനിശ്രേഷ്ഠനായ വസിഷ്ഠന് മദയന്തിയുടെ ഗര്ഭത്തില് അവന് ഒരു ഉത്തമപുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു.
Verse 56
विसृष्टराज्यो राजापि विचरन्सकलां महीम् । आयांतीं पृष्ठतोऽपश्यत्पिशाचीं घोररूपिणीम्
രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് രാജാവ് സമസ്ത ഭൂമിയും സഞ്ചരിക്കുമ്പോള്, തന്റെ പിന്നില്നിന്ന് അടുത്തുവരുന്ന ഭീകരരൂപിണിയായ പിശാചിയെ അവന് കണ്ടു.
Verse 57
सा हि मूर्तिमती घोरा ब्रह्महत्या दुरत्यया । यदासौ शापविभ्रष्टो मुनिपुत्रमभक्षयत्
ആ മూర్తിമത്തായ ഭീകരരൂപം ജയിക്കുവാന് ദുഷ്കരമായ ബ്രഹ്മഹത്യ തന്നെയായിരുന്നു; ശാപം മൂലം വഴിതെറ്റി അവന് മുനിപുത്രനെ ഭക്ഷിച്ചപ്പോള് അതു ഉദ്ഭവിച്ചു.
Verse 58
तेनात्मकर्मणा यांतीं ब्रह्महत्यां स पृष्ठतः । बुबुधे मुनिवर्याणामुपदेशेन भूपतिः
സ്വകൃത്യഫലമായി പിന്നില് പിന്തുടരുന്ന ആ ബ്രഹ്മഹത്യയെ, മുനിവര്യരുടെ ഉപദേശത്തിലൂടെ രാജാവ് തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
Verse 59
तस्या निर्वेशमन्विच्छन्राजा निर्विण्णमानसः । नानाक्षेत्राणि तीर्थानि चचार बहुवत्सरम्
അവളുടെ പിന്തുടര്ച്ചയില്നിന്ന് ആശ്വാസസ്ഥാനം തേടി, പശ്ചാത്താപത്തില് ക്ഷീണിച്ച മനസ്സോടെ രാജാവ് അനേകം ക്ഷേത്രപ്രദേശങ്ങളും തീര്ഥങ്ങളും പല വര്ഷങ്ങളോളം സഞ്ചരിച്ചു.
Verse 60
यदा सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वापि च मुहुर्मुहुः । न निवृत्ता ब्रह्महत्या मिथिलामाययौ तदा । बाह्योद्यानगतस्तस्याश्चिंतया परयार्दितः
എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും വീണ്ടും വീണ്ടും സ്നാനം ചെയ്തിട്ടും ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം ശമിക്കാതിരുന്നതിനാൽ അവൻ മിഥിലയിലേക്കു പോയി. അവിടെ പുറം ഉദ്യാനത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് കടുത്ത ആശങ്കയിൽ പീഡിതനായി.
Verse 61
ददर्श मुनिमायांतं गौतमं विमलाशयम् । हुताशनमिवाशेषतपस्विजनसेवितम्
അവൻ സമീപിച്ചു വരുന്ന ഗൗതമ മുനിയെ കണ്ടു—നിർമലഹൃദയൻ—അനവധി തപസ്വികൾ സേവിക്കുന്നവൻ, എല്ലാവരും ശുശ്രൂഷിക്കുന്ന യജ്ഞാഗ്നിയെപ്പോലെ.
Verse 62
विवस्वंतमिवात्यंतं घनदोषतमोनुदम् । शशांकमिव निःशंकमवदातगुणोदयम्
അവൻ ദോഷരൂപമായ ഘനാന്ധകാരം നീക്കുന്ന പ്രഖര സൂര്യനെപ്പോലെ അത്യന്തം ദീപ്തനായി; ഭയരഹിതവും ശാന്തവുമായ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ നിർമല ഗുണങ്ങളുടെ ഉദയം പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
Verse 63
महेश्वरमिव श्रीमद्द्विजराजकलाधरम् । शांतं शिष्यगणोपेतं तपसामेकभाजनम्
അവൻ മഹേശ്വരനെപ്പോലെ ശ്രീമാനായി, ദ്വിജരാജൻ (ചന്ദ്രൻ) എന്ന കല ധരിച്ചവൻ; ശാന്തൻ, ശിഷ്യഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവൻ, തപസ്സിന്റെ സാരത്തിന് ഏകപാത്രംപോലെ നിലകൊണ്ടു.
Verse 66
गौतम उवाच । कच्चित्ते कुशलं राजन्कच्चित्ते पदमव्ययम्
ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ രാജാവേ, നിനക്ക് കുശലമോ? നീ അവ്യയവും സുരക്ഷിതവുമായ പദം പ്രാപിച്ചോ?”
Verse 67
कुशलिन्यः प्रजाः कच्चिदवरोधजनोपि वा । किमर्थमिह संप्राप्तो विसृज्य सकलां श्रियम्
നിന്റെ പ്രജകൾ കുശലമാണോ, അന്തഃപുരജനങ്ങളും സുഖമാണോ? സർവ്വ രാജശ്രീയും ഉപേക്ഷിച്ച് നീ ഏതു കാരണത്താൽ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു?
Verse 68
किं च ध्यायसि भो राजन्दीर्घमुष्णं च निःश्वसन्
ഹേ രാജാവേ, നീ എന്താണ് ധ്യാനിച്ച് ഇരിക്കുന്നത്? ദീർഘവും ഉഷ്ണവുമായ നിശ്വാസങ്ങൾ വിടുമ്പോൾ എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ വിഷണ്ണനാകുന്നു?
Verse 69
अभिनंद्य मुनिः प्रीत्या संस्मितं समभाषत
മുനിയെ സന്തോഷത്തോടെ അഭിവന്ദിച്ച്, അവൻ വിനയത്തോടെ മൃദുഹാസത്തോടെ സംസാരിച്ചു.
Verse 70
अलक्षिता मदपरैर्भर्त्सयंती पदेपदे । यन्मया शापदग्धेन कृतमहो दुरत्ययम् । न शांतिर्जायते तस्य प्रायश्चित्तसहस्रकैः
അഹങ്കാരമദത്തിൽ മത്തായവർ അറിയാതെ, അവൾ ഓരോ പടിയിലും എന്നെ ശാസിക്കുന്നു. അയ്യോ! ശാപദഗ്ധനായ ഞാൻ ചെയ്തതു കടക്കാൻ ദുഷ്കരമായ മഹാപാതകം; അതിന് ആയിരം പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ ചെയ്താലും ശാന്തി ഉദിക്കുകയില്ല.
Verse 71
इष्टाश्च विविधा यज्ञाः कोशसर्वस्वदक्षिणाः । सरित्सरांसि स्नातानि यानि पूज्यानि भूतले । निषेवितानि सर्वाणि क्षेत्राणि भ्रमता मया
ഞാൻ പലവിധ യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി; ദക്ഷിണയായി എന്റെ കോശവും സർവ്വസ്വവും അർപ്പിച്ചു. ഭൂമിയിലെ പൂജ്യമായ നദികളിലും സരോവരങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്തു. സഞ്ചരിച്ച് എല്ലാ തീർത്ഥക്ഷേത്രങ്ങളും സേവിച്ചു—എന്നിട്ടും മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നില്ല.
Verse 72
जप्तान्यखिलमंत्राणि ध्याताः सकलदेवताः । महाव्रतानि चीर्णानि पर्णमूलफलाशिना
ഞാൻ എല്ലാ മന്ത്രങ്ങളും ജപിച്ചു; എല്ലാ ദേവതകളെയും ധ്യാനിച്ചു. ഇല, വേര്, ഫലം മാത്രമാഹാരമാക്കി മഹാവ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചു.
Verse 73
तानि सर्वाणि कुर्वंति स्वस्थं मां न कदाचन । अद्य मे जन्मसाफल्यं संप्राप्तमिव लक्ष्यते
എങ്കിലും ഇവയെല്ലാം ചെയ്തിട്ടും അവ എനിക്ക് ഒരിക്കലും പൂർണ്ണമായ ശാന്തി/സമ്പൂർണ്ണത നൽകുന്നില്ല. എന്നാൽ ഇന്ന് എന്റെ ജന്മസാഫല്യം ലഭിച്ചതുപോലെ തോന്നുന്നു.
Verse 74
यतस्त्वद्दर्शनादेव ममात्मानंदभागभूत् । अन्विच्छंल्लभते क्वापि वर्षपूगैर्मनोरथम्
കാരണം നിങ്ങളുടെ ദർശനം മാത്രത്താൽ തന്നെ എന്റെ ആത്മാവ് ആനന്ദത്തിന്റെ പങ്കാളിയായി; വർഷങ്ങളായി ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ച മനോരഥം ഒടുവിൽ ലഭിച്ചതുപോലെ തോന്നുന്നു.
Verse 75
इत्येवं जनवादोऽपि संप्राप्तो मयि सत्यताम् । आजन्मसंचितानां तु पुण्यानामुदयोदये
ഇങ്ങനെ ജനവാദവും എന്റെ കാര്യത്തിൽ സത്യമാകുന്നു; കാരണം അനേകം ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പുണ്യങ്ങൾ ഉദയമേറെയായി ഫലിക്കുന്നു.
Verse 76
यद्भवान्भवभीतानां त्राता नयनगोचरः । कस्माद्देशादिहायातो भवान्भवभयापहः
നിങ്ങൾ—സംസാരഭീതരുടെ ത്രാതാവ്—എന്റെ ദൃഷ്ടിഗോചരനായിരിക്കുന്നു; ഹേ ഭവഭയാപഹ, ഏത് ദേശത്തിൽ നിന്നാണ് നിങ്ങൾ ഇവിടെ വന്നത്?
Verse 77
दूरभ्रमणविश्रांतं शंके त्वामिह चागतम् । दृष्ट्वाश्चर्यमिवात्यर्थं मुदितोसि मुखश्रिया
നീ ദൂരദൂരമായി സഞ്ചരിച്ചു ക്ഷീണിച്ച് ഇവിടെ വന്നതാകാമെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു; എന്നാൽ നിന്നെ കണ്ടപ്പോൾ മഹാ അത്ഭുതം കണ്ടതുപോലെ—നിന്റെ മുഖശ്രീ ദീപ്തമാണ്, നീ അത്യന്തം ആനന്ദിതനായി കാണപ്പെടുന്നു।
Verse 78
आनंदयसि मे चेतः प्रेम्णा संभाषणादिव । अद्य मे तव पादाब्जशरणस्य कृतैनसः । शांतिं कुरु महाभाग येनाहं सुखमाप्नुयाम्
സ്നേഹപൂർണ്ണമായ സംഭാഷണം പോലെ നീ എന്റെ ചിത്തത്തെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നു. ഇന്ന് ഞാൻ—പാപിയായിട്ടും—നിന്റെ പദ്മപാദങ്ങളിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചു; മഹാഭാഗാ, എനിക്ക് ശാന്തി ദയചെയ്യുക, അതുവഴി ഞാൻ സുഖം പ്രാപിക്കട്ടെ।
Verse 79
इति तेन समादिष्टो गौतमः करुणानिधिः । समादिदेश घोराणामघानां साधु निष्कृतिम्
ഇങ്ങനെ അവൻ അപേക്ഷിച്ചതിനാൽ, കരുണാനിധിയായ ഗൗതമൻ അപ്പോൾ ഭീകര പാപങ്ങൾക്ക് യുക്തമായ പ്രായശ്ചിത്തം നിർദേശിച്ചു।
Verse 80
गौतम उवाच । साधु राजेंद्र धन्योऽसि महा घेभ्यो भयं त्यज
ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—സാധു, രാജേന്ദ്രാ! നീ ധന്യൻ; മഹാഭയങ്ങളുടെ ഭയം ഉപേക്ഷിക്കൂ।
Verse 81
शिवे त्रातरि भक्तानां क्व भयं शरणैषिणाम् । शृणु राजन्महाभाग क्षेत्रमन्यत्प्रतिष्ठितम्
ഭക്തരുടെ രക്ഷകൻ ശിവനാകുമ്പോൾ, ശരണം തേടുന്നവർക്ക് ഭയം എവിടെ? കേൾക്കുക, മഹാഭാഗ രാജാവേ—മറ്റൊരു പുണ്യക്ഷേത്രവും ഉറച്ചതായി പ്രതിഷ്ഠിതമുണ്ട്।
Verse 82
महापातकसंहारि गोकर्णाख्यं मनोरमम् । यत्र स्थितिर्न पापानां महद्भ्यो महतामपि
മഹാപാതകങ്ങളെ സംഹരിക്കുന്ന ‘ഗോകർണം’ എന്ന മനോഹര തീർത്ഥം; അവിടെ പാപങ്ങൾക്ക് നിലയില്ല—സാധാരണർക്കും ഇല്ല, മഹത്തുകളിൽ മഹത്തർക്കും ഇല്ല।
Verse 83
स्मृतो ह्यशेषपापघ्नो यत्र संनिहितः शिवः । यथा कैलासशिखरे यथा मंदारमूर्द्धनि
ശിവൻ സംനിഹിതനായിരിക്കുന്നിടത്ത്, ആ സ്ഥലത്തെയും അവനെയും സ്മരിക്കുന്നതുമാത്രംകൊണ്ട് സകല പാപങ്ങളും നിശ്ശേഷം നശിക്കുന്നു—അവൻ കൈലാസശിഖരത്തിലും മന്ദാരപർവതശിരസ്സിലും വസിക്കുന്നതുപോലെ।
Verse 84
निवासो निश्चितः शंभोस्तथा गोकर्णमण्डले । नाग्निना न शशांकेन न ताराग्रहनायकैः
അങ്ങനെ ഗോകർണമണ്ഡലത്തിൽ ശംഭുവിന്റെ നിവാസം അചലമായി നിശ്ചിതമാണ്; അതിനെ അഗ്നിയും മാറ്റുകയില്ല, ചന്ദ്രനും മാറ്റുകയില്ല, നക്ഷത്ര-ഗ്രഹാധിപന്മാരും മാറ്റുകയില്ല।
Verse 85
तमो निस्तीर्यते सम्य ग्यथा सवितृदर्शनात् । तथैव नेतरैस्तीर्थैर्न च क्षेत्रैर्मनोरमैः
സൂര്യദർശനത്താൽ അന്ധകാരം പൂർണ്ണമായി നീങ്ങുന്നതുപോലെ, മറ്റു തീർത്ഥങ്ങളാലോ—മനോഹര ക്ഷേത്രപ്രദേശങ്ങളാലോ പോലും—(പാപരൂപ) തമസ് അങ്ങനെ നീങ്ങുന്നില്ല।
Verse 86
सद्यः पापविशुद्धिः स्याद्यथा गोकर्णदर्शनात् । अपि पापशतं कृत्वा ब्रह्म हत्यादि मानवः
ഗോകർണദർശനമാത്രംകൊണ്ട് തന്നെ തത്സമയം പാപശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു; മനുഷ്യൻ നൂറുകണക്കിന് പാപങ്ങൾ ചെയ്താലും—ബ്രഹ്മഹത്യാദികളും ചെയ്താലും—(അവൻ ശുദ്ധനാകുന്നു)।
Verse 87
सकृत्प्रविश्य गोकर्णं न बिभेति ह्यघात्क्वचित् । तत्र सर्वे महात्मानस्तपसा शांतिमागताः
ഒരിക്കൽ പോലും ഗോകർണത്തിൽ പ്രവേശിച്ചവൻ എവിടെയും പാപഭയം അനുഭവിക്കുകയില്ല. അവിടെ എല്ലാ മഹാത്മാക്കളും തപസ്സിലൂടെ ശാന്തി പ്രാപിച്ചു.
Verse 88
इन्द्रोपेंद्रविरिंच्याद्यैः सेव्यते सिद्धिकांक्षिभिः । तत्रैकेन दिनेनापि यत्कृतं व्रतमुत्तमम्
ഇന്ദ്രൻ, ഉപേന്ദ്രൻ (വിഷ്ണു), വിരിഞ്ചി (ബ്രഹ്മാവ്) മുതലായ സിദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഈ ക്ഷേത്രത്തെ സേവിക്കുന്നു; അവിടെ ഒരു ദിവസത്തിൽ പോലും ആചരിക്കുന്ന ഉത്തമ വ്രതം—
Verse 89
तदन्यत्राब्दलक्षेण कृतं भवति तत्समम् । यत्रेंद्रब्रह्मविष्ण्वादिदेवानां हितकाम्यया
അതിന് തുല്യമായ പുണ്യം മറ്റിടത്ത് ലക്ഷവർഷം ചെയ്താലേ ലഭിക്കൂ. കാരണം ഇത് ഇന്ദ്രൻ, ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു മുതലായ ദേവന്മാരുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച്—
Verse 90
महाबलाभिधानेन देवः संनिहितः स्वयम् । घोरेण तपसा लब्धं रावणाख्येन रक्षसा
അവിടെ ‘മഹാബല’ എന്ന നാമത്തിൽ സ്വയം ഭഗവാൻ സന്നിഹിതനാണ്. രാവണൻ എന്ന രാക്ഷസൻ ചെയ്ത ഘോരതപസ്സാൽ ഈ മഹിമ ലഭിച്ചു.
Verse 91
तल्लिंगं स्थापयामास गोकर्णे गणनायकः । इन्द्रो ब्रह्मा मुकुन्दश्च विश्वेदेवा मरुद्गणाः
ആ ലിംഗം ഗോകർണത്തിൽ ശിവഗണങ്ങളുടെ നായകൻ സ്ഥാപിച്ചു. ഇന്ദ്രൻ, ബ്രഹ്മാവ്, മുകുന്ദൻ (വിഷ്ണു), വിശ്വേദേവന്മാർ, മരുത്ഗണങ്ങൾ ഭക്തിയോടെ സന്നിഹിതരായിരുന്നു.
Verse 92
आदित्या वसवो दस्रौ शशांकश्च दिवाकरः । एते विमानगतयो देवास्ते सह पार्षदैः
ആദിത്യന്മാരും വസുക്കളും, ഇരുവശ്വിനികളും, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും—ഈ ദേവന്മാർ ദിവ്യവിമാനങ്ങളിൽ ആരൂഢരായി തങ്ങളുടെ പാർഷദഗണങ്ങളോടുകൂടെ അവിടെ എത്തി।
Verse 93
पूर्वद्वारं निषेवन्ते देवदेवस्य शूलिनः । योन्यो मृत्युः स्वयं साक्षाच्चित्रगुप्तश्च पावकः
കിഴക്കുവാതിലിൽ ദേവദേവനായ ശൂലിനനെ സേവിച്ചുകൊണ്ട് യമൻ, സ്വയം മൃത്യു, ചിത്രഗുപ്തൻ, പാവകൻ (അഗ്നി) എന്നിവരും അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു।
Verse 94
पितृभिः सह रुद्रैश्च दक्षिणद्वारमाश्रितः । वरुणः सरितां नाथो गंगादिसरितां गणैः
തെക്കുവാതിലിൽ പിതൃഗണങ്ങളോടും രുദ്രന്മാരോടും കൂടി, നദികളുടെ നാഥനായ വരുണൻ ഗംഗാദി നദീഗണങ്ങളോടുകൂടെ അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു।
Verse 95
आसेवते महादेवं पश्चिमद्वारमाश्रितः । तथा वायुः कुबेरश्च देवेशी भद्रकर्णिका
പടിഞ്ഞാറുവാതിലിൽ മഹാദേവനെ സേവിച്ചുകൊണ്ട് വായുവും കുബേരനും, കൂടാതെ ദേവേശിയായ ഭദ്രകർണികാ ദേവിയും അവിടെ ഉപസ്ഥിതരാണ്।
Verse 96
मातृभिश्चंडिकाद्याभिरुत्तरद्वारमाश्रिता । विश्वावसुश्चित्ररथश्चित्रसेनो महाबलः
വടക്കുവാതിലിൽ ചണ്ഡികാദി മാതൃഗണങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു; അവിടെയേ തന്നെ വിശ്വാവസു, ചിത്രരഥൻ, മഹാബലനായ ചിത്രസേനനും സന്നിഹിതരാണ്।
Verse 97
सह गन्धर्ववर्गैश्च पूजयंति महाबलम् । रंभा घृताची मेना च पूर्वचित्तिस्तिलोत्तमा
ഗന്ധർവ്വഗണങ്ങളോടുകൂടെ അവർ മഹാബലനായ ദേവനെ ഭക്ത്യാ പൂജിക്കുന്നു; രംഭാ, ഘൃതാചി, മേനാ, പൂർവചിത്തി, തിലോത്തമാ എന്നിവരും അവിടെ സന്നിഹിതരാണ്.
Verse 98
नृत्यंति पुरतः शम्भोरुर्वश्याद्याः सुरस्त्रियः । वशिष्ठः कश्यपः कण्वो विश्वामित्रो महा तपाः
ശംഭുവിന്റെ മുമ്പിൽ ഉർവശി മുതലായ ദേവസ്ത്രീകൾ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു; വസിഷ്ഠൻ, കശ്യപൻ, കണ്വൻ, മഹാതപസ്വിയായ വിശ്വാമിത്രനും അവിടെ ഉണ്ട്.
Verse 99
जैमिनिश्च भरद्वाजो जाबालिः क्रतुरंगिराः । एते वयं च राजेंद्र सर्वे ब्रह्मर्षयोऽमलाः
ജൈമിനി, ഭരദ്വാജൻ, ജാബാലി, ക്രതു, അങ്കിരസ്—ഇവരും ഞങ്ങളും, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, എല്ലാവരും മലിനതയറ്റ ബ്രഹ്മർഷിമാരാണ്.
Verse 100
देवं महाबलं भक्त्या समंतात्पर्यु पास्महे । मरीचिना सहात्रिश्च दक्षाद्याश्च मुनीश्वराः
ഭക്തിയോടെ ഞങ്ങൾ മഹാബലനായ ദേവനെ ചുറ്റുമെല്ലാം ഉപാസിക്കുന്നു; മരീചിയും അത്രിയും കൂടെ ദക്ഷൻ മുതലായ മുനീശ്വരന്മാരും അവിടെ ആരാധനയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
Verse 110
तथा देव्या भद्रकाल्या शिशुमारेण धीमता । दुर्मुखेन फणींद्रेण मणिनागाह्वयेन च
അതുപോലെ ദേവി ഭദ്രകാളിയോടുകൂടെ, ധീമാനായ ശിശുമാരനോടുകൂടെ, ഫണീന്ദ്രനായ ദുര്മുഖനോടും മണിനാഗൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവനോടും കൂടി (അവർ സന്നിഹിതരാണ്).
Verse 120
सर्वेषां शिवलिंगानां सार्वभौमो महाबलः । कृते महाबलः श्वेतस्त्रेतायामतिलोहितः
എല്ലാ ശിവലിംഗങ്ങളിലുമെല്ലാം മഹാബലമാണ് സർവ്വഭൗമനും മഹാശക്തിമാനും. കൃതയുഗത്തിൽ അത് ശ്വേതവർണ്ണം; ത്രേതായുഗത്തിൽ അത്യന്തം ലോഹിതവർണ്ണം ആകുന്നു.
Verse 125
लुब्धाः क्रूराः खला मूढाः स्ते नाश्चैवातिकामिनः । ते सर्वे प्राप्य गोकर्णं स्नात्वा तीर्थजलेषु च
ലോഭികൾ, ക്രൂരർ, ദുഷ്ടർ, മൂഢർ, കള്ളർ, അതികാമാസക്തർ—ഇവരും ഗോകർണ്ണത്തിലെത്തി അവിടത്തെ തീർത്ഥജലങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ പവിത്രത പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 130
यत्किंचिद्वा कृतं कर्म तदनंतफलप्रदम् । व्यतीपातादियोगेषु रविसंक्रमणेषु च
ഇത്തരം പവിത്രസന്ദർഭങ്ങളിൽ ചെയ്യുന്ന ഏതൊരു കർമവും അനന്തഫലപ്രദമാകുന്നു—വിശേഷിച്ച് വ്യതീപാതാദി യോഗങ്ങളിലും സൂര്യസംക്രാന്തികളിലും.
Verse 135
गोकर्णं शिवलोकस्य नृणां सोपानपद्धतिः । शृणु राजन्नहमपि गोकर्णा दधुनागतः
ഗോകർണ്ണം മനുഷ്യർക്കു ശിവലോകത്തിലേക്കുള്ള സോപാനപഥമാണ്. ഹേ രാജാവേ, കേൾക്കുക—ഞാനും ഇപ്പൊഴേ ഗോകർണ്ണത്തിൽ നിന്നു വന്നിരിക്കുന്നു.
Verse 140
लब्ध्वा च जन्मसाफल्यं प्रयाताः सर्वतोदिशम् । अमुनाद्य नरेंद्रेण जनकेन यियक्षुणा
ജന്മസാഫല്യം പ്രാപിച്ച ശേഷം അവർ എല്ലാദിക്കുകളിലേക്കും പുറപ്പെട്ടു—ഇത് ഇന്ന് യജ്ഞം ചെയ്യുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഈ നരേന്ദ്രനായ പിതാവിനാൽ (നടന്നതു).
Verse 141
निमंत्रितोऽहं संप्राप्तो गोकर्णाच्छिवमंदिरात् । प्रत्यागमं किमप्यंग दृष्ट्वाश्चर्यमहं पथि । महानंदेन मनसा कृतार्थोऽस्मि महीपते
ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ട് ഞാൻ ഗോകർണ്ണത്തിലെ ശിവമന്ദിരത്തിൽ നിന്ന് ഇവിടെ എത്തി. മടങ്ങിവരുന്ന വഴിയിൽ, പ്രിയനേ, പാതയിൽ ഒരു അത്ഭുതം കണ്ടു. ഹേ രാജാവേ, മഹാനന്ദം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ ഞാൻ കൃതാർത്ഥനായി തോന്നുന്നു.