Adhyaya 6

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । पुनर्युगान्ते सम्प्राप्ते तृतीये नृपसत्तम । दादशार्कवपुर्भूत्वा भगवान्नीललोहितः

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! മൂന്നാമത്തെ യുഗാന്തം വീണ്ടും വന്നപ്പോൾ, ഭഗവാൻ നീലലോഹിതൻ പന്ത്രണ്ടു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ജ്വലിക്കുന്ന രൂപം ധരിച്ചു.

Verse 2

सप्तद्वीपसमुद्रान्तां सशैलवनकाननाम् । निर्दग्धां तु महीं कृत्स्नां कालो भूत्वा महेश्वरः

ഏഴ് ദ്വീപങ്ങളും സമുദ്രങ്ങളും ചുറ്റിയ, പർവ്വത-വനം-ഉപവനം ഉൾപ്പെട്ട സമസ്ത ഭൂമിയെയും മഹേശ്വരൻ കാലരൂപനായി ദഹിപ്പിച്ച് ഭസ്മമാക്കി.

Verse 3

ततो महाघनो भूत्वा प्लावयामास वारिणा । कृष्णं कृष्णवपुस्त्वेनां विद्युच्चन्द्रायुधाङ्किताम्

അനന്തരം അവൻ മഹാഘനമായി മാറി ജലത്താൽ എല്ലാം പ്ലാവനം ചെയ്തു—സ്വയം കൃഷ്ണൻ, കൃഷ്ണവർണ്ണ ദേഹധാരി; മിന്നലും ചന്ദ്രചിഹ്നവും തിളങ്ങുന്ന ആയുധലാഞ്ഛനങ്ങളാൽ അങ്കിതൻ.

Verse 4

प्लावयित्वा जगत्सर्वं तस्मिन्नेकार्णवीकृते । सुष्वाप विमले तोये जगत्संक्षिप्य मायया

സകല ജഗത്തെയും പ്ലാവനം ചെയ്ത്, എല്ലാം ഒരൊറ്റ മഹാസമുദ്രമായപ്പോൾ, അവൻ മായയാൽ ലോകങ്ങളെ തന്റെ ഉള്ളിൽ സംക്ഷിപ്തമാക്കി നിർമല ജലത്തിൽ ശയിച്ചു.

Verse 5

ततोऽहं भ्रममास्तु तमोभूते महार्णवे । दिव्यं वर्षसहस्रं तु वायुभूते महेश्वरे

അപ്പോൾ ഞാൻ അന്ധകാരമായി മാറിയ ഭയങ്കര മഹാസമുദ്രത്തിൽ അലഞ്ഞു; മഹേശ്വരൻ ആയിരം ദിവ്യവർഷങ്ങൾ വെറും വായുരൂപമായി മാത്രം നിലകൊണ്ടു।

Verse 6

। अध्याय

അധ്യായം. (അധ്യായ സൂചകം)

Verse 7

तस्मिन्महार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे । मयूरं स्वर्णपत्राढ्यमपश्यंसहसा जले । विचित्रचन्द्रकोपेतं नीलकंठं सुलोचनम्

ആ ഭയങ്കര മഹാസമുദ്രത്തിൽ സ്ഥാവരജംഗമങ്ങൾ എല്ലാം നശിച്ചപ്പോൾ, ഞാൻ പെട്ടെന്ന് ജലത്തിൽ സ്വർണ്ണപ്പക്ഷങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഒരു മയൂരനെ കണ്ടു—വിചിത്ര ചന്ദ്രകല്ഗിയുള്ള, നീലകണ്ഠനും സുലോചനനും।

Verse 8

ततो मयूरः स महार्णवान्ते विक्षोभयित्वा हि महास्वेण । चचार देवस्त्रिशिखी शिखण्डी त्रैलोक्यगोप्ता स महानुभावः

പിന്നീട് ആ മയൂർ മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ അറ്റത്ത് മഹാനാദത്തോടെ ജലത്തെ കലക്കി; ആ ദേവൻ—ത്രിശിഖി, ശിഖണ്ഡി, ത്രൈലോക്യഗോപ്താവ്, മഹാനുഭാവൻ—അവിടെ വിഹരിച്ചു।

Verse 9

शिवश्च रौद्रेण मयूररूपिणा विक्षोभ्यमाणे सलिलेऽपि तस्मिन् । सह भ्रमन्तीं च महार्णवान्ते सरिन्महौघां सुमहान्ददर्श

മയൂരരൂപം ധരിച്ച രൗദ്രനായ ശിവൻ ആ ജലത്തെ കലക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ അറ്റത്ത് ചുറ്റി ഒഴുകുന്ന നദിയുടെ അതിവിശാലമായ മഹാപ്രവാഹം കണ്ടു।

Verse 10

स तां महादेवमयूररूपो दृष्ट्वा भ्रमन्तीं सहसोर्मिजालैः । का त्वं शुभे शाश्वतदेहभूता क्षयं न यातासि महाक्षयान्ते

അനവധി തരംഗജാലങ്ങൾക്കിടയിൽ അലയുന്ന അവളെ കണ്ട മയൂരരൂപധാരിയായ മഹാദേവൻ ചോദിച്ചു— “ഹേ ശുഭേ! നീ ആരാണ്? ശാശ്വതദേഹധാരിണിയായ നീ മഹാപ്രളയകാലത്തും എന്തുകൊണ്ട് ക്ഷയിക്കാത്തത്?”

Verse 11

देवासुरगणे नष्टे सरित्सरमहार्णवे । का त्वं भ्रमसि पद्माक्षि क्व गतासि च न क्षयम्

നദി-സരോവർസമമായ മഹാർണവത്തിൽ ദേവാസുരഗണം നശിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു— “ഹേ പദ്മാക്ഷി! നീ ആരാണ്? ഇവിടെ എന്തിന് അലയുന്നു? നീ എങ്ങനെ ക്ഷയം പ്രാപിച്ചില്ല?”

Verse 12

नर्मदोवाच । तव प्रसादाद्देवेश मृत्युर्मम न विद्यते । सृज देव पुनर्विश्वं शर्वरी क्षयमागता

നർമദ പറഞ്ഞു— “ഹേ ദേവേശാ! നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ എനിക്ക് മരണമില്ല. അതിനാൽ, ഹേ ദേവാ! വീണ്ടും വിശ്വം സൃഷ്ടിക്കൂ; പ്രളയരാത്രി ഇപ്പോൾ ക്ഷയമെത്തി.”

Verse 13

एवमुक्तो महादेवो व्यधुनोत्पक्षपञ्जरम् । तावत्पञ्जरमध्यान्ते तस्य पक्षाद्विनिःसृताः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹാദേവൻ തന്റെ ചിറകുകളുടെ പിഞ്ചരം കുലുക്കി. അതേ നിമിഷം പിഞ്ചറിനുള്ളിൽ നിന്ന് അവ അവന്റെ ചിറകുകളിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 14

तावन्तो देवदैत्येन्द्राः पक्षाभ्यां तस्य जज्ञिरे । तेषां मध्ये पुनः सा तु नर्मदा भ्रमते सरित्

അവന്റെ ഇരുചിറകുകളിൽ നിന്ന് അത്രയേറെ ദേവ-ദൈത്യേന്ദ്രന്മാർ ജനിച്ചു. അവരുടെ മദ്ധ്യേ ആ നർമദാ നദി വീണ്ടും ഒഴുകി അലയുകയായിരുന്നു.

Verse 15

ततश्चान्यो महाशैलो दृश्यते भरतर्षभ । त्रिभिः कूटैः सुविस्तीर्णैः शृङ्गवानिव गोवृषः

അതിനുശേഷം, ഹേ ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ! മറ്റൊരു മഹാശൈലം ദൃശ്യമാകുന്നു—മൂന്നു വിശാല കൂറ്റങ്ങളാൽ വ്യാപിച്ച, ശൃംഗങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്ന മഹാവൃഷഭംപോലെ।

Verse 16

त्रिकूटस्तु इति ख्यातः सर्वरत्नैर्विभूषितः । ततस्तस्मात्त्रिकूटाच्च प्लावयन्ती महीं ययौ

അത് ‘ത്രികൂടം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം, സർവ്വരത്നങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതം. പിന്നെ ആ ത്രികൂടത്തിൽ നിന്ന് അവൾ (ധാര) പുറപ്പെട്ടു ഭൂമിയെ പ്ലാവയിച്ച് ഒഴുകി.

Verse 17

त्रिकूटी तेन विख्याता पितॄणां त्रायणी परा । द्वितीयाच्च ततो गङ्गा विस्तीर्णा धरणीतले

അതുകൊണ്ട് അത് ‘ത്രികൂടീ’ എന്ന പേരിൽ വിഖ്യാതം—പിതൃകളുടെ പരമ ത്രായിണി (ഉദ്ധാരിണി). പിന്നെ രണ്ടാം (ശൃംഗ)ത്തിൽ നിന്ന് ഗംഗ ധരണീതലത്തിൽ വ്യാപിച്ചു.

Verse 18

तृतीयं च ततः शृङ्गं सप्तधा खण्डशो गतम् । जम्बूद्वीपे तु संजाताः सप्त ते कुलपर्वताः

അതിനുശേഷം മൂന്നാം ശൃംഗം ഏഴായി ഖണ്ഡങ്ങളായി പിരിഞ്ഞു. ജംബൂദ്വീപിൽ അതിൽ നിന്നുതന്നെ ആ ഏഴ് കുലപർവ്വതങ്ങൾ ജനിച്ചു.

Verse 19

चन्द्रनक्षत्रसहिता ग्रहग्रामनदीनदाः । अण्डजं स्वेदजं जातमुद्भिज्जं च जरायुजम्

ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളുമൊത്ത്, ഗ്രഹസമൂഹവും നദി-നദങ്ങളും; കൂടാതെ അണ്ഡജം, സ്വേദജം, ഉദ്ഭിജ്ജം, ജരായുജം എന്നീ എല്ലാ ജീവഭേദങ്ങളും ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 20

एवं जगदिदं सर्वं मयूरादभवत्पुरा । समस्तं नरशार्दूल महादेवसमुद्भवम्

ഇങ്ങനെ പുരാകാലത്തിൽ ഈ സമസ്ത ലോകവും മയൂരത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചു. ഹേ നരശാർദൂലാ! ഇതെല്ലാം മഹാദേവനിൽ നിന്നുതന്നെ പ്രാദുർഭവിച്ചതാണ്.

Verse 21

ततो नदीः समुद्रांश्च संविभज्य पृथक्पृथक् । नर्मदामाह देवेशो गच्छ त्वं दक्षिणां दिशम्

അനന്തരം ദേവേശൻ നദികളെയും സമുദ്രങ്ങളെയും വേർതിരിച്ച് ഓരോരുത്തർക്കും തത്തത്തായ പരിധി നിശ്ചയിച്ച് നർമദയോട് പറഞ്ഞു—“നീ ദക്ഷിണ ദിശയിലേക്കു പോകുക.”

Verse 22

एवं सा दक्षिणा गंगा महापातकनाशिनी । उत्तरे जाह्नवी देशे पुण्या त्वं दक्षिणे शुभा

ഇങ്ങനെ നീ ദക്ഷിണ ഗംഗ, മഹാപാതകനാശിനി. ഉത്തരദേശത്ത് ജാഹ്നവീ പുണ്യവതി; ദക്ഷിണത്തിൽ നീ ശുഭയും പാവനയും ആകുന്നു.

Verse 23

यथा गंगा महापुण्या मम मस्तकसंभवा । तद्विशिष्टा महाभागे त्वं चैवेति न संशयः

എന്റെ മസ്തകത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച ഗംഗ എത്ര മഹാപുണ്യവതിയാണോ, അതുപോലെ ഹേ മഹാഭാഗേ! നീയും അതേവിധം വിശിഷ്ടയാകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 24

त्वया सह भविष्यामि एकेनांशेन सुव्रते । महापातकयुक्तानामौषधं त्वं भविष्यसि

ഹേ സുവ്രതേ! എന്റെ ഒരു അംശത്തോടുകൂടെ ഞാൻ നിനക്കൊപ്പം വസിക്കും. മഹാപാതകബാധിതർക്കു നീ ഔഷധവും പരിഹാരവും ആകും.

Verse 25

एवमुक्ता तु देवेन महापातकनाशिनी । दक्षिणं दिग्विभागं तु सा जगामाशु विक्रमा

ദേവൻ ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്തപ്പോൾ, മഹാപാതകനാശിനിയായ അവൾ മഹാവിക്രമത്തോടെ ദക്ഷിണദിക്കിലേക്കു വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 26

ऋक्षशैलेन्द्रमासाद्य चन्द्रमौलेरनुग्रहात् । वार्यौघैः प्रस्थिता यस्मान्महादेवप्रणोदिता

ചന്ദ്രമൗളിയായ ശിവന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഋക്ഷശൈലേന്ദ്രത്തെ പ്രാപിച്ച്, മഹാദേവന്റെ പ്രേരണയാൽ അവൾ ജലപ്രവാഹങ്ങളുടെ മഹൗഘമായി പ്രസ്ഥാനം ചെയ്തു।

Verse 27

महता चापि वेगेन यस्मादेषा समुच्छ्रिता । महती तेन सा प्रोक्ता महादेवान्महीपते

അവൾ മഹാവേഗത്തോടെ ഉയർന്നു പുറപ്പെട്ടതിനാൽ അവൾ ‘മഹതീ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു; ഹേ രാജാവേ, ഇങ്ങനെ മഹാദേവൻ പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 28

तपतस्तस्य देवस्य शूलाग्राद्बिन्दवोऽपतन् । तेनैषा शोणसंज्ञा तु दश सप्त च ताः स्मृताः

ആ ദേവൻ തപസ്സിലിരിക്കുമ്പോൾ, ത്രിശൂലത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ നിന്ന് ബിന്ദുക്കൾ വീണു; അതിനാൽ അവൾ ‘ശോണാ’ എന്ന നാമം നേടി, ആ ബിന്ദുക്കൾ പതിനേഴെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 29

सर्वेषां नर्मदा पुण्या रुद्रदेहाद्विनिःसृता । सर्वाभ्यश्च सरिद्भ्यश्च वरदानान्महात्मनः

എല്ലാ നദികളിലും നർമദാ പരമപുണ്യവതി; അവൾ രുദ്രന്റെ ദേഹത്തിൽ നിന്നു നിസ്സൃതയായതിനാൽ. ആ മഹാത്മാവായ പ്രഭുവിന്റെ വരദാനശക്തിയാൽ അവൾ എല്ലാ സരിതകളിലും ശ്രേഷ്ഠയാണ്।

Verse 30

शंकरानुप्रहाद्देवी महापातकनाशिनी । यस्मान्महार्णवे घोरे दृश्यते महती च सा

ശങ്കരന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ മഹാപാതകനാശിനിയായ ദേവി ഭയങ്കര മഹാസമുദ്രത്തിനിടയിലും വിശാലവും മഹത്തുമായ രൂപത്തിൽ ദൃശ്യമാകുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവൾ ‘മഹതീ’ എന്നു പ്രസിദ്ധയാണ്.

Verse 31

सुव्यक्ताङ्गी महाकाया महती तेन सा स्मृता । तस्माद्विक्षोभ्यमाणा हि दिग्गजैरम्बुदोपमैः

അവളുടെ അവയവങ്ങൾ വ്യക്തമായി പ്രത്യക്ഷവും ദേഹം മഹാവിശാലവുമാകയാൽ അവൾ ‘മഹതീ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ മേഘസദൃശമായ ദിഗ്ഗജങ്ങളാൽ അവൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ കലക്കപ്പെടുകയും മഥിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 32

कलुषत्वं नयत्येव रसेन सुरसा तथा । कृपां करोति सा यस्माल्लोकानामभयप्रदा

തന്റെ ദിവ്യരസത്താൽ അവൾ മലിനതയെ നിശ്ചയമായി നീക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവൾ ‘സുരസാ’. ലോകങ്ങളോടു കരുണ കാണിച്ച് അഭയം നൽകുന്നതിനാൽ അവൾ ‘കൃപാ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 33

संसारार्णवमग्नानां तेन चैषा कृपा स्मृता । पुरा कृतयुगे पुण्ये दिव्यमन्दारभूषिता

സംസാരസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയവരോടു അവൾ കരുണ കാണിക്കുന്നതിനാൽ അവൾ ‘കൃപാ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. പുരാതന പുണ്യ കൃതയുഗത്തിൽ അവൾ ദിവ്യ മന്ദാരപുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് ദീപ്തയായി ശോഭിച്ചു.

Verse 34

कल्पवृक्षसमाकीर्णा रोहीतकसमाकुला । वहत्येषा च मन्देन तेन मन्दाकिनी स्मृता

കല്പവൃക്ഷങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞും രോഹീതക വൃക്ഷങ്ങളാൽ സാന്ദ്രവുമായ ഈ ധാര മന്ദഗതിയിൽ ഒഴുകുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഇത് ‘മന്ദാകിനി’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 35

भित्त्वा महार्णवं क्षिप्रं यस्माल्लोकमिहागता । पूज्या सुरैश्च सिद्धैश्च तस्मादेषा महार्णवा

അവൾ വേഗത്തിൽ മഹാസമുദ്രം ഭേദിച്ച് ഈ ലോകത്തിലേക്ക് വന്നതിനാലും, ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും അവളെ പൂജിക്കുന്നതിനാലും, അവൾ ‘മഹാർണവാ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 36

विचित्रोत्पलसंघातैरृक्षद्विपसमाकुला

അവൾ പലവർണ്ണങ്ങളായ താമരക്കൂട്ടങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചു; അവളുടെ തീരങ്ങൾ കരടികളും ആനകളും നിറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 37

भित्त्वा शैलं च विपुलं प्रयात्येवं महार्णवम् । भ्रामयन्ती दिशः सर्वा रवेण महता पुरा

വിപുലമായ പർവ്വതം ഭേദിച്ച് അവൾ ഇങ്ങനെ മഹാസമുദ്രത്തേക്കു നീങ്ങി; പൂർവ്വകാലത്ത് തന്റെ മഹാഗർജ്ജനത്തോടെ എല്ലാ ദിക്കുകളെയും മുഴക്കിപ്പറപ്പിച്ചു ചുഴറ്റി.

Verse 38

प्लावयन्ती विराजन्ती तेन रेवा इति स्मृता । भार्यापुत्रसुदुःखाढ्यान्नराञ्छापैः समावृतान्

ജീവികളെ കടത്തിവിടുകയും ദീപ്തിയായി വിരാജിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ അവൾ ‘രേവാ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഭാര്യാ-പുത്രബന്ധമായ കടുത്ത ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയ, ശാപങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട മനുഷ്യർക്കും അവൾ ആശ്രയമാകുന്നു.

Verse 39

विपापान्कुरुते यस्माद्विपापा तेन सा स्मृता । विण्मूत्रनिचयां घोरां पांशुशोणितकर्दमाम्

അവൾ പാപമുക്തരാക്കുന്നതിനാൽ അവൾ ‘വിപാപാ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. മലമൂത്രങ്ങളുടെ ഭീകര സഞ്ചയവും, പൊടിയും രക്തവും കലർന്ന ചെളിപോലെയുള്ള ഘോര മലിനതയും അവൾ നീക്കുന്നു.

Verse 40

पाशैर्नित्यं तु सम्बाधां यस्मान्मोचयते भृशम् । विपाशेति च सा प्रोक्ता संसारार्णवतारिणी

നിത്യബന്ധങ്ങളുടെ കഠിനമായ ഞെരുക്കത്തിൽ നിന്ന് ജീവികളെ ശക്തിയായി മോചിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ അവൾ ‘വിപാശാ’ എന്നു പ്രസിദ്ധം—സംസാരസമുദ്രം കടത്തുന്ന താരിണി.

Verse 41

नर्मदा विमलाम्भा च विमलेन्दुशुभानना । तमोभूते महाघोरे यस्मादेषा महाप्रभा

അവൾ ‘നർമദാ’, ‘വിമലാംഭാ’ (നിർമലജലധാരിണി), ‘വിമലേന്ദു-ശുഭാനനാ’ (കലങ്കമില്ലാത്ത ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ശോഭാമുഖമുള്ളവൾ) ആകുന്നു. ഭയാനകമായ ഘോര അന്ധകാരത്തിലും മഹാതേജസ്സോടെ പ്രകാശിക്കുന്നതിനാൽ അവൾ ‘മഹാപ്രഭാ’.

Verse 42

विमला तेन सा प्रोक्ता विद्वद्भिर्नृपसत्तम । करैरिन्दुकरप्रख्यैः सूर्यरश्मिसमप्रभा

അതുകൊണ്ട്, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, പണ്ഡിതർ അവളെ ‘വിമലാ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു; അവളുടെ കിരണങ്ങൾ ചന്ദ്രകിരണങ്ങളെപ്പോലെയും, അവളുടെ പ്രഭ സൂര്യരശ്മികളോടു സമമായും ഇരിക്കുന്നു.

Verse 43

क्षरन्ती मोदते विश्वं करभा तेन चोच्यते । यस्माद्रञ्जयते लोकान्दर्शनादेव भारत

ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ അവൾ സർവ്വവിശ്വത്തെയും ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നു; അതിനാൽ അവൾ ‘കരഭാ’ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ഹേ ഭാരത, ദർശനമാത്രത്താൽ തന്നെ അവൾ ലോകങ്ങളെ രഞ്ജിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 44

रञ्जनाद्रञ्जना प्रोक्ता धात्वर्थे राजसत्तम । तृणवीरुधगुल्माद्यास्तिर्यञ्चः पक्षिणस्तथा । तानुद्भूतान्नयेत्स्वर्गं तेनोक्ता वायुवाहिनी

ധാത്വർത്ഥപ്രകാരം, ഹേ രാജസത്തമ, ‘രഞ്ജന’ (ആനന്ദിപ്പിക്കൽ/രഞ്ജിപ്പിക്കൽ) എന്നതിൽ നിന്ന് അവൾ ‘രഞ്ജനാ’ എന്നു പ്രസിദ്ധം. പുല്ല്, വള്ളികൾ, കുറ്റിച്ചെടികൾ മുതലായവയും, മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും—അവളുടെ ആശ്രയത്തിൽ ഉദ്ഭവിക്കുന്നവരെ—അവൾ സ്വർഗത്തിലേക്കു നയിക്കുന്നു; അതിനാൽ അവൾ ‘വായുവാഹിനി’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 45

एवं यो वेत्ति नामानि निर्गमं च विशेषतः । स याति पापविर्मुक्तो रुद्रलोकं न संशयः

ഈ നാമങ്ങളും പ്രത്യേകിച്ച് അവയുടെ ഉദ്ഭവം/വ്യുത്പത്തി യഥാർത്ഥമായി അറിയുന്നവൻ പാപമുക്തനായി സംശയമില്ലാതെ രുദ്രലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.