Rig Veda Sukta 67
Mandala 6Sukta 6711 Mantras

Sukta 67

Sukta 6.67

Rishi

Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for 6.67 Mitra-Varuṇa hymn)

Devata

Mitra-Varuṇa

Chandas

Triṣṭubh (standard for many 6th maṇḍala hymns; probable here)

ഈ സൂക്തം ഋതം (സത്യം/ബ്രഹ്മാണ്ഡക്രമം) ഏറ്റവും ഉറച്ചതായി നിലനിർത്തുന്ന മിത്രനെയും വരുണനെയും സ്തുതിക്കുന്നു. അവർ ജനങ്ങളെ ‘കയറിന്റെ പിടി’പോലെ ഒന്നിച്ച് ബന്ധിപ്പിക്കുകയും, രാജാധികാരം, കാലക്രമം, ദ്യാവാപൃഥിവികളുടെ സ്ഥിരത എന്നിവ നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അവരുടെ അചഞ്ചലമായ സംരക്ഷണവും, ക്രമബദ്ധമായ ഭരണവും, ജീവിതസമരത്തിൽ പ്രകാശമയ ശക്തികൾ വിജയത്തോടെ മുന്നേറുന്നതിനുള്ള അനുഗ്രഹവും അപേക്ഷിക്കുന്നു. ആകെക്കുറിച്ച്, സാമൂഹിക ഐക്യം, ധർമ്മാനുസൃത ഭരണം, സത്യത്തോടുള്ള അന്തർലീനമായ ഏകീകരണം എന്നിവയ്ക്കായുള്ള പ്രാർത്ഥനയാണ് ഇത്.

Recitation with translationRig Veda 6.67

Mantras

Mantra 1

विश्वेषां वः सतां ज्येष्ठतमा गीर्भिर्मित्रावरुणा वावृधध्यै । सं या रश्मेव यमतुर्यमिष्ठा द्वा जनाँ असमा बाहुभिः स्वैः ॥

ഹേ മിത്ര-വരുണാ, സത്യവാന്മാരിൽ നിങ്ങളാണ് ജ്യേഷ്ഠതമർ; ഞങ്ങളുടെ ഗീർഭിഃ (പ്രേരിത സ്തുതിവചനങ്ങളാൽ) നിങ്ങളെ വാവൃധധ്യൈ—വർധിപ്പിക്കുവാൻ ഞങ്ങൾ ശ്രമിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ ഇരുവരും, അസമാ (അനുപമർ), രശ്മി (ലഗാം) പോലെ ജനങ്ങളെ യമഥുഃ—ഒരുമിപ്പിച്ച് പിടിച്ചുനിർത്തുന്നു, നിങ്ങളുടെ സ്വൈഃ ബാഹുഭിഃ—നിങ്ങളുടെ തന്നെ മഹാബാഹുക്കളാൽ.

Mantra 2

इयं मद्वां प्र स्तृणीते मनीषोप प्रिया नमसा बर्हिरच्छ । यन्तं नो मित्रावरुणावधृष्टं छर्दिर्यद्वां वरूथ्यं सुदानू ॥

ഈ നമ്മുടെ മനീഷ പ്ര സ്തൃണീതേ—നമസാ (വന്ദനത്തോടെ) പ്രിയ ബർഹിഃ (യജ്ഞാസനം) വിരിക്കുന്നു, നിങ്ങൾ സമീപിക്കുവാൻ. ഹേ മിത്ര-വരുണാ, ഞങ്ങളിലേക്കു അധൃഷ്ടം—അജേയമായി വരുവിൻ; ഹേ സുദാനൂ, നിങ്ങളുടെ വരൂഥ്യം ഛർദിഃ—രക്ഷാകവചമായ ആശ്രയം—ഞങ്ങൾക്ക് ആവരണവും ശാന്തിയും ആകട്ടെ.

Mantra 3

आ यातं मित्रावरुणा सुशस्त्युप प्रिया नमसा हूयमाना । सं यावप्नःस्थो अपसेव जनाञ्छ्रुधीयतश्चिद्यतथो महित्वा ॥

ഹേ മിത്ര-വരുണന്മാരേ, സുശസ്തി—ശ്രേഷ്ഠസ്തുതി—യിലേക്കു വരുവിൻ; പ്രിയമായതിനായി നമസ്കാരത്തോടെ വിളിക്കപ്പെടുന്ന നിങ്ങളിരുവരും വരുവിൻ. കര്‍മസിദ്ധിയില്‍ നിലകൊള്ളുന്ന നിങ്ങള്‍, ഫലപ്രദമായ പ്രവര്‍ത്തിപോലെ, ജനങ്ങളെ ഒന്നിപ്പിക്കുന്നു; നിങ്ങളുടെ മഹിമയാല്‍ താഴെയிருந்து വിളിക്കുന്നവരെയും നിങ്ങള്‍ കേള്‍ക്കുന്നു.

Mantra 4

अश्वा न या वाजिना पूतबन्धू ऋता यद्गर्भमदितिर्भरध्यै । प्र या महि महान्ता जायमाना घोरा मर्ताय रिपवे नि दीधः ॥

വേഗശാലിയായ വാജിന അശ്വങ്ങളെപ്പോലെ, ശുദ്ധബന്ധമുള്ള നിങ്ങളിരുവരും—അദിതി ഋതത്തിന്റെ ഗർഭം ധരിച്ചു അതിനെ പ്രസവിപ്പാൻ ധരിക്കുമ്പോൾ. ജന്മത്തിൽ മഹാനും വിശാലനും ആയ നിങ്ങള്‍, ശത്രുവായ മർത്ത്യനോട് ഘോരരായി മാറുന്നു; അവനെ താഴേക്ക് അമർത്തുന്നു.

Mantra 5

विश्वे यद्वां मंहना मन्दमानाः क्षत्रं देवासो अदधुः सजोषाः । परि यद्भूथो रोदसी चिदुर्वी सन्ति स्पशो अदब्धासो अमूराः ॥

എല്ലാ ദേവന്മാരും നിങ്ങളുടെ മഹിമയിൽ ആനന്ദിച്ചു, ഒരുമിച്ച് നിങ്ങളുടെ ക്ഷത്രം—സാർവ്വഭൗമാധികാരം—സ്ഥാപിച്ചപ്പോൾ, അപ്പോൾ—നിങ്ങൾ രണ്ടു വിശാല ലോകങ്ങളെയും പരിവേഷ്ടിച്ചാലും—നിങ്ങളുടെ സ്പശഃ (കാവൽക്കാരൻമാർ) അദബ്ധരും അമൂരരും ആയി, സ്ഥിരമായി ഋതത്തെ കാക്കുന്നു.

Mantra 6

ता हि क्षत्रं धारयेथे अनु द्यून्दृंहेथे सानुमुपमादिव द्योः । दृळ्हो नक्षत्र उत विश्वदेवो भूमिमातान्द्यां धासिनायोः ॥

ഹേ ആ രണ്ടുപേരേ, നിങ്ങൾ ക്ഷത്രം—രാജാധികാരം—ധരിക്കുകയും ദിവസങ്ങളെ ദൃഢമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ദ്യൗഃയുടെ അളവുപോലെ ശിഖരം ഉറപ്പിക്കുന്നു. ദൃഢമായ നക്ഷത്രവും വിശ്വദേവനും—നിങ്ങളുടെ സ്ഥാപകശക്തിയാൽ—ഭൂമിയെയും ദ്യൗവിനെയും ധരിക്കുന്നു.

Mantra 7

ता विग्रं धैथे जठरं पृणध्या आ यत्सद्म सभृतयः पृणन्ति । न मृष्यन्ते युवतयोऽवाता वि यत्पयो विश्वजिन्वा भरन्ते ॥

ഹേ ആ രണ്ടുപേരേ, നിങ്ങൾ വിശാലമായ ജഠരത്തെ പരിപൂർണ്ണതയ്ക്കായി നിറയ്ക്കുന്നു; കൂട്ടമായവർ ഗൃഹത്തെ നിറയ്ക്കുമ്പോൾ. കാറ്റാൽ അഘാതമില്ലാത്ത യുവതികൾ തളരുന്നില്ല; അവർ സർവ്വത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന പാൽ പുറത്തുകൊണ്ടുവന്ന് വിതരണം ചെയ്യുമ്പോൾ.

Mantra 8

ता जिह्वया सदमेदं सुमेधा आ यद्वां सत्यो अरतिॠते भूत् । तद्वां महित्वं घृतान्नावस्तु युवं दाशुषे वि चयिष्टमंहः ॥

ഹേ സുമേധന്മാരേ, ഋതത്തിന്റെ സത്യോച്ചാര ജിഹ്വയാൽ ഞങ്ങൾ ഇതിനെ നിരന്തരം നിങ്ങളിലേക്കു കൊണ്ടുവരുന്നു—ഋതത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട അസത്യ അക്രമം ഉയർന്നപ്പോൾ. നിങ്ങളുടെ മഹത്വം ഞങ്ങൾക്ക് ഘൃതാന്നമാകട്ടെ; ദാശുഷ്—അർപ്പണകർത്താവിന്—വേണ്ടി, ഹേ യുഗളമേ, നിങ്ങൾ ദുഃഖത്തെ വേർതിരിച്ച് അകറ്റുക.

Mantra 9

प्र यद्वां मित्रावरुणा स्पूर्धन्प्रिया धाम युवधिता मिनन्ति । न ये देवास ओहसा न मर्ता अयज्ञसाचो अप्यो न पुत्राः ॥

ഹേ മിത്ര-വരുണന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ പ്രിയ ധാമങ്ങൾ (ആശ്രയ-സ്ഥാനങ്ങൾ) ഉന്നതമായ സ്പർധ/ശ്രമം കൊണ്ടു പ്രേരിതമായി ചലിക്കുമ്പോൾ, അവയെ ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ ഓജസ്സുകൊണ്ടും മർത്ത്യർകൊണ്ടും ക്ഷയിപ്പിക്കാനാവില്ല. യജ്ഞമില്ലാതെ നടക്കുന്നവർ (അയജ്ഞസാച) നിങ്ങളെ പ്രാപിക്കുകയില്ല—മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഗൃഹത്തിലേക്കു പ്രവേശനം ഇല്ലാത്ത പുത്രന്മാരെപ്പോലെ.

Mantra 10

वि यद्वाचं कीस्तासो भरन्ते शंसन्ति के चिन्निविदो मनानाः । आद्वां ब्रवाम सत्यान्युक्था नकिर्देवेभिर्यतथो महित्वा ॥

കീർത്താസർ (ഗായക-സ്തുതികാർ) വാക്കിനെ വ്യാപിപ്പിക്കുകയും, ചിലർ മനനശീലരായി നിവിദഃ (ആഹ്വാന-വാക്യങ്ങൾ) പ്രസ്താവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നപ്പോൾ, അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ നിങ്ങളോടു സത്യമായ ഉക്തികൾ അർപ്പിക്കുന്നു: ദേവന്മാരിൽ ആരും നിങ്ങളുടെ മഹിമയെ എത്തിപ്പിടിക്കുകയില്ല.

Mantra 11

अवोरित्था वां छर्दिषो अभिष्टौ युवोर्मित्रावरुणावस्कृधोयु । अनु यद्गावः स्फुरानृजिप्यं धृष्णुं यद्रणे वृषणं युनजन् ॥

ഇങ്ങനെ, ഹേ മിത്ര-വരുണന്മാരേ, സഹായത്തിൽ അചഞ്ചലരേ, ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ രക്ഷയും ഛർദിഷഃ (ആശ്രയ-ഛത്രം)യും അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഗാവഃ (പ്രകാശ-കിരണങ്ങൾ) അനുഗമിക്കുമ്പോൾ, നേരെ പോകുന്ന, ഉഗ്രവും ജയശാലിയും ആയ വൃഷൺ (ബലവാൻ) ശക്തിയെ സത്തയുടെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ യോജിപ്പിക്കുന്നു.

Frequently Asked Questions

They are paired Āditya deities who protect truth (ṛta). Mitra supports harmony and agreements, while Varuṇa safeguards moral law and restraint; together they govern and protect.

It means they guide and hold society together the way a rein controls and directs a horse—keeping people aligned with order, cooperation, and right conduct.

Protection and stable order: the hymn asks Mitra-Varuṇa to uphold right rule, keep life’s rhythms steady, and give shelter and unfailing help amid struggles.

Ask anything about Sukta 67 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play