Rig Veda 10.21.2: Mandala 10, Sukta 21, Mantra 2

Sukta 10.21

Rishi: Unknown from provided excerpt

Devata: Agni

Chandas: Likely Jagatī/Triṣṭubh (uncertain without full syllable count)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वामु ते स्वाभुवः शुम्भन्त्यश्वराधसः । वेति त्वामुपसेचनी वि वो मद ऋजीतिरग्न आहुतिर्विवक्षसे ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.21.2

Transliteration

tvā́m u te svābhúvaḥ śúmbhanty áśvarādhasaḥ | véti tvā́m upasécanī ví vo made ṛ́jītir agne ā́hutir vívakṣase ||

Translation

ഹേ അഗ്നേ, നിന്നെ സ്വാഭൂവ ശക്തികൾ അലങ്കരിക്കുന്നു—അശ്വരാധസ്, വേഗമുള്ള ഊർജ്ജസമ്പത്താൽ സമൃദ്ധൻ. നിന്റെ ദിശയിലേക്കു ഉപസേചനീ—അർപ്പണധാര—ഒഴുകുന്നു; നമ്മുടെ മദത്തിൽ ഋജീതി, നേരേ പോകുന്ന ആഹുതി, നിനക്കു പ്രകടമാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वाम्: you (as object)
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उ: indeed, surely
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्वाभुवः: the self-existent ones / self-becoming (powers/ones)
• स्वाभुवः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: स्वाभू (प्रातिपदिक; स्व- + आभू/भू-सम्बद्ध)

• शुम्भन्ति: they adorn, they make splendid
• शुम्भन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: शुभ् (धातु)

• अश्वराधसः: those whose bounty is horses / horse-giving benefactors
• अश्वराधसः: कर्तृ (शुम्भन्ति इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: अश्व-राधस् (समास; अश्व + राधस्)

• वेति: he/it seeks, pursues (towards)
• वेति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वे/वी (धातु; ‘to pursue/seek/drive’—वेदिक प्रयोग)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उपसेचनी: the sprinkling/approaching libation (pouring)
• उपसेचनी: कर्तृ (वेति इत्यस्य)
• Type: Noun (f.)
• Root: उप-सेचनी (प्रातिपदिक; उप + सेचनी < सिच् ‘to pour/sprinkle’)

• वि: apart, forth; intensifier
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• वः: to you (pl.)
• वः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मदः: exhilaration, rapture
• मदः: कर्तृ/भाव (उत्साह-रूपः)
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)

• ऋजीतिः: straight course / right-going impulse
• ऋजीतिः: कर्तृ/विशेषण-भाव
• Type: Noun (f.)
• Root: ऋजीति (प्रातिपदिक; ऋजि/ऋज्-सम्बद्ध ‘straight/ardent’)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• आहुतिः: offering, oblation
• आहुतिः: कर्तृ (विवक्षसे इत्यस्य हेतु/विषयः)
• Type: Noun (f.)
• Root: आ-हुति (प्रातिपदिक; आ + हु ‘to pour/offer’)

• विवक्षसे: you wish to utter/proclaim (or: you desire)
• विवक्षसे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वि-वक्ष् (धातु; वक्ष् ‘to wish/speak/utter’—वेदिक)