
Sukta 1.181
Aśvinau
Triṣṭubh (probable)
ഈ സൂക്തം വേഗശാലികളുമായ പ്രിയപ്പെട്ട സഹായികളുമായ അശ്വിനൗകളെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; അവർ ആരാധകരെ “ഉയർത്തി” ദുരിതത്തിൽ നിന്ന് കരകയറ്റുകയും, പ്രത്യേകിച്ച് ആവശ്യമുള്ള വേളകളിൽ അവരുടെ പാതകൾ തുറന്നുകൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലോകങ്ങളിലൂടെ അവരുടെ ദീപ്തമായ സഞ്ചാരം, ജീവദായക ശക്തികൾ, നന്നായി യാഗം അർപ്പിക്കുന്ന യജമാനനോടുള്ള അവരുടെ അച്യുതമായ യൗവനം എന്നിവയെ ഇത് സ്തുതിക്കുന്നു. അവരുടെ സമയോചിതമായ വരവിലൂടെ വിശാലാവകാശം (വരിവസ്), കഷ്ടങ്ങളെ ജയിച്ച് അതിക്രമിക്കുന്ന വിജയം, വേഗത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ദാനസമ്പത്ത് എന്നിവ കവി അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 1
कदु प्रेष्टाविषां रयीणामध्वर्यन्ता यदुन्निनीथो अपाम् । अयं वां यज्ञो अकृत प्रशस्तिं वसुधिती अवितारा जनानाम् ॥
ഞങ്ങളുടെ പ്രേരണകൾക്കും സമൃദ്ധികൾക്കും അതിപ്രിയരായ ഹേ ദ്വയമേ, അധ്വര്യു യാഗത്തിൽ ജലങ്ങളെ ഉയർത്തുന്നതുപോലെ, നിങ്ങൾ എപ്പോൾ ഞങ്ങളെ ഉയർത്തുമോ? ഞങ്ങളുടെ ഈ യജ്ഞം നിങ്ങള്ക്കായി പ്രശസ്തി (സ്തുതി) രൂപപ്പെടുത്തി—ഹേ വസുധിതീ, ഹേ ജനങ്ങളുടെ അവിതാരന്മാരേ (രക്ഷകരേ).
Mantra 2
आ वामश्वासः शुचयः पयस्पा वातरंहसो दिव्यासो अत्याः । मनोजुवो वृषणो वीतपृष्ठा एह स्वराजो अश्विना वहन्तु ॥
ഹേ അശ്വിനൗ, നിങ്ങളുടെ അശ്വങ്ങൾ ഇവിടെ വരട്ടെ—ശുദ്ധരായവർ, പയസ് (പോഷകസാരം) പാനം ചെയ്യുന്നവർ, കാറ്റുപോലെ വേഗമുള്ളവർ, ദിവ്യ ഓട്ടക്കാർ; മനസ്സാൽ പ്രേരിതർ, ശക്തന്മാർ, നുകത്തിനായി നന്നായി പരിശീലിതമായ പിറകുള്ളവർ. ഹേ സ്വരാജ (സ്വയം-ആധിപത്യ) അശ്വിനൗ, അവർ നിങ്ങളെ ഇവിടെ നമ്മുടെ യജ്ഞക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരട്ടെ.
Mantra 3
आ वां रथोऽवनिर्न प्रवत्वान्त्सृप्रवन्धुरः सुविताय गम्याः । वृष्णः स्थातारा मनसो जवीयानहम्पूर्वो यजतो धिष्ण्या यः ॥
നിങ്ങളുടെ രഥം വരട്ടെ—ചരിവുകൾ ഇറങ്ങിവരുന്ന ഉറച്ച ആശ്രയത്തെപ്പോലെ—നന്നായി നുകംചേർത്തത്, സുവിത (ശുഭഗതി/ശുഭപഥം) ലക്ഷ്യമാക്കി നിങ്ങളെ കൊണ്ടുപോകുന്നതായി. ഹേ വൃഷണ (ബലവാൻ) സ്ഥാപകരേ, മനസ്സിനേക്കാൾ വേഗമുള്ളവരേ, ഞാൻ—യജ്ഞത്തിൽ ആദ്യം വിളിക്കുന്നവൻ—നിങ്ങളെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു; ഹേ ധിഷണ്യ (പ്രകാശാസനസ്ഥ) ശക്തികളേ, ഞങ്ങളിലകത്ത് നിലകൊള്ളുവിൻ.
Mantra 4
इहेह जाता समवावशीतामरेपसा तन्वा नामभिः स्वैः । जिष्णुर्वामन्यः सुमखस्य सूरिर्दिवो अन्यः सुभगः पुत्र ऊहे ॥
ഇവിടെ, ഇവിടെ—ഈ കർമ്മത്തിനായി ജനിച്ചവരേ—നിങ്ങൾ ഇരുവരും ദോഷരഹിതമായ തനു (സ്വരൂപം) സഹിതവും നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം സത്യനാമങ്ങളോടും കൂടി പൂർണ്ണമായി വസിക്കട്ടെ. നിങ്ങളിൽ ഒരാൾ സുമഖ (ശ്രേഷ്ഠ യജ്ഞ)ത്തിന്റെ ജയശീലനായ അധിപൻ; മറ്റൊരാൾ ദിവന്റെ സുഭഗ പുത്രൻ, ആവശ്യമായ ഊഹേ (വിവേകം/പരിശോധന) കൊണ്ടുവരുന്നവൻ.
Mantra 5
प्र वां निचेरुः ककुहो वशाँ अनु पिशङ्गरूपः सदनानि गम्याः । हरी अन्यस्य पीपयन्त वाजैर्मथ्रा रजांस्यश्विना वि घोषैः ॥
പ്ര വാം നിചേരുഃ—നിങ്ങൾ ഇരുവരും നിങ്ങളുടെ തന്നെ ഇച്ഛാനുസാരം മുന്നോട്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നു; കകുഹോ—ഉയരങ്ങളെ അനുഗമിച്ച്, പിശങ്ഗരൂപഃ—ദീപ്തമായ രൂപത്തോടെ ലോകങ്ങളുടെ സദനങ്ങളിലേക്കു എത്തുന്നവർ. നിങ്ങളിൽ ഒരാളുടെ ഹരി (താമ്രവർണ്ണ) അശ്വങ്ങൾ വാജൈഃ—ബലസമൃദ്ധികളാൽ നിറയുന്നു; അശ്വിന്മാരേ, നിങ്ങൾ ഘോഷൈഃ—പ്രതിധ്വനിക്കുന്ന നാദങ്ങളാൽ രജാംസി—അന്തരിക്ഷവ്യാപ്തികളെ മഥിച്ച്, പാതകൾ തുറക്കുന്നു.
Mantra 6
प्र वां शरद्वान्वृषभो न निष्षाट् पूर्वीरिषश्चरति मध्व इष्णन् । एवैरन्यस्य पीपयन्त वाजैर्वेषन्तीरूर्ध्वा नद्यो न आगुः ॥
പ്ര വാം ശറദ്വാൻ—നിങ്ങളുടെ തേജസ്സുള്ള ശക്തി, നിഷ്ഷാട് വൃഷഭോ ന—വിടുതലപ്പെട്ട കാളപോലെ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്നു; പൂർവീരിഷഃ—പുരാതന പ്രേരണകളോടൊപ്പം സഞ്ചരിച്ചു, മധ്വ ഇഷ്ണൻ—മധുരരസം പിഴിഞ്ഞൊഴുക്കുന്നു. ഏവൈഃ—വേഗമുള്ള പ്രവാഹങ്ങളാൽ, നിങ്ങളിൽ ഒരാളെ വാജൈഃ—ബലസമൃദ്ധികളാൽ പീപയന്ത—പരിപൂർണമാക്കുന്നു; ഊർധ്വാ നദ്യോ ന—മുകളിലേക്ക് ഉയരുന്ന നദികളുപോലെ, വേഷന്തീ—ആകാംക്ഷിച്ചു വിളിച്ചു, ഊർജങ്ങൾ ഞങ്ങളിലേക്കു വരുന്നു.
Mantra 7
असर्जि वां स्थविरा वेधसा गीर्बाळ्हे अश्विना त्रेधा क्षरन्ती । उपस्तुताववतं नाधमानं यामन्नयामञ्छृणुतं हवं मे ॥
അസർജി വാം സ്ഥവിരാ—ഹേ സ്ഥിരമായ അശ്വിന്മാരേ, വേധസാ—വിധാതൃകവിയാൽ നിങ്ങള്ക്കായി ഗീർ—ബലമുള്ള, രൂപപ്പെടുത്തുന്ന വാക്ക് വിടുവിക്കപ്പെട്ടു, ത്രേധാ ക്ഷരന്തീ—മൂന്നു പ്രവാഹങ്ങളായി ഒഴുകുന്നു. ഉപസ്തുതൗ അവതം—സ്തുതിയുടെ വേളയിൽ, നാധമാനം—ശ്രമിക്കുന്നവനെ സംരക്ഷിക്കുവിൻ; യാമൻ അയാമം—സുഖയാത്രയിലും ദുഷ്കരയാത്രയിലും, ശൃണുതം ഹവം മേ—എന്റെ ആഹ്വാനം കേൾക്കുവിൻ.
Mantra 8
उत स्या वां रुशतो वप्ससो गीस्त्रिबर्हिषि सदसि पिन्वते नॄन् । वृषा वां मेघो वृषणा पीपाय गोर्न सेके मनुषो दशस्यन् ॥
നിങ്ങളുടെ ആ ദീപ്തമായ സ്തുതി—തിളങ്ങുന്ന സൗന്ദര്യത്തിൽ പൊതിഞ്ഞത്—ത്രിബർഹിഷി ബർഹിസുള്ള സദസ്സിൽ മനുഷ്യരുടെ ശക്തികളെ വികസിപ്പിക്കുന്നു. ഹേ വൃഷണന്മാരേ (ബലവാനായ അശ്വിന്മാരേ), നിങ്ങളുടെ വൃഷാ മേഘം നിങ്ങളെ വർദ്ധനവാൽ നിറയ്ക്കുന്നു—പശുവിനെ ഫലവത്താക്കുന്ന ജലസേചനം പോലെ—മർത്ത്യൻ നൈപുണ്യത്തോടെ നിങ്ങളുടെ ദശസ്യാ (സേവാ-സ്തുതി) നിർവഹിക്കുമ്പോൾ.
Mantra 9
युवां पूषेवाश्विना पुरंधिरग्निमुषां न जरते हविष्मान् । हुवे यद्वां वरिवस्या गृणानो विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
ഹേ അശ്വിന്മാരേ, നിങ്ങൾ ഇരുവരും പൂഷനെപ്പോലെ പുരന്ധി (പരിപൂരണമെത്തിക്കുന്ന ശക്തി) ആകുന്നു; ഉഷസ്സിനെപ്പോലെ ഹവിഷ്മാൻ (ഹവിഷ് ധാരകൻ) വേണ്ടി നിങ്ങൾ ജരിക്കുകയില്ല. ഞാൻ പാത വിശാലമാക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ, നിങ്ങളെ പുകഴ്ത്തി, നിങ്ങളെ ഹുവെ ചെയ്യുമ്പോൾ—പ്രേരകമായ ഏഷ (അന്വേഷണം)യും വിജയകരമായ വ്രജനം (തടസ്സഭേദന-ജയം)യും ഞങ്ങൾ അറിയുകയും, ജീരദാനു (വേഗം ദാനം ചെയ്യുന്ന) അനുഗ്രഹം നേടുകയും ചെയ്യട്ടെ.
A direct, urgent question-invocation: when will the beloved Aśvins lift the sacrificers up and protect the people, acknowledging that the yajña itself has fashioned praise for them.
The hymn expands into vivid travel imagery—radiant form, heights, world-seats, resonant motion—portraying the twins as dynamic path-makers who bring force and plenitude.
The petition becomes inward and decisive: calling them to widen the path (varivas) so the worshipper may know the impelling quest and win victorious overcoming and swift-giving bounty.
It closes by affirming their unfailing, rejuvenating presence—like Pūṣan’s fulfilment and Dawn’s unaging renewal—for the one who offers, sealing the request for prosperity and safe passage.
कदु प्रेष्टाविषां रयीणामध्वर्यन्ता यदुन्निनीथो अपाम् । अयं वां यज्ञो अकृत प्रशस्तिं वसुधिती अवितारा जनानाम् ॥प्र वां निचेरुः ककुहो वशाँ अनु पिशङ्गरूपः सदनानि गम्याः । हरी अन्यस्य पीपयन्त वाजैर्मथ्रा रजांस्यश्विना वि घोषैः ॥varivasyā (widening the path / making room)
They are the divine twin horsemen, youthful and swift, famous for rescuing, healing, and bringing prosperity. The hymn calls them as protectors who arrive quickly and open safe paths.
The poet asks the twins to lift the worshippers out of difficulty, protect the people, and grant wealth and strength. A key theme is “widening the path” (varivas)—removing obstacles and creating room to succeed.
It fits dawn and early-morning worship, especially contexts linked with the Aśvins and the morning pressing in soma ritual. In simple home practice, it can be recited in the morning with ghee or milk offerings and a clear request for protection and guidance.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.