
Sukta 1.179
Agastya (with Lopāmudrā in the dialogue tradition)
Dialogue hymn (Agastya–Lopāmudrā); no single devatā, with Soma/inner desire and marital/creative power in focus
Trishtubh (probable; confirm by scan)
ഈ ചുരുക്ക സംവാദസൂക്തം അഗസ്ത്യന്റെ ദീർഘകാല തപശ്ശ്രമവും ലോപാമുദ്രയുടെ ദാമ്പത്യസംഗമത്തിലേക്കും കാമത്തിലേക്കും സൃഷ്ടിപരമായ പരിപൂർത്തിയിലേക്കുമുള്ള ആഹ്വാനവും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഇവിടെ ആഗ്രഹം വെറും ഭോഗമല്ല; ശരിയായി വിടുവിക്കുമ്പോൾ സന്താനം, ബലം, ദർശകന്റെ ഫലപ്രദമായ അനുഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവയെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന ശക്തിയാണെന്ന് കാണിക്കുന്നു. അവസാനം അഗസ്ത്യൻ തന്റെ തപസ്സിനെ ഫലഭൂയിഷ്ഠതയായി മാറ്റി, ദേവന്മാർക്ക് ‘സത്യമായ ആശീർവാദങ്ങൾ’ (സത്യാ ആശിഷഃ) അർപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 1
पूर्वीरहं शरदः शश्रमाणा दोषा वस्तोरुषसो जरयन्तीः । मिनाति श्रियं जरिमा तनूनामप्यू नु पत्नीर्वृषणो जगम्युः ॥
അനവധി ശരദ്കാലങ്ങൾ ഞാൻ അധ്വാനിച്ചു, രാത്രികളും പ്രഭാതങ്ങളും ഉഷസ്സുകളും ക്ഷയിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്. ജര (വൃദ്ധാവസ്ഥ) ശരീരങ്ങളുടെ ശ്രീയും തേജസ്സും കുറയ്ക്കുന്നു; എങ്കിലും വൃഷൺ—ശക്തനായവൻ—അവന്റെ പത്നിമാർ വീണ്ടും വീണ്ടും അടുത്തുവരുന്നു.
Mantra 2
ये चिद्धि पूर्व ऋतसाप आसन्त्साकं देवेभिरवदन्नृतानि । ते चिदवासुर्नह्यन्तमापुः समू नु पत्नीर्वृषभिर्जगम्युः ॥
പുരാതനകാലത്ത് ഋതസാപ—ഋതത്തിന്റെ സഹചാരികൾ—ആയിരുന്നവർ, ദേവന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്ന് ഋതത്തിന്റെ ഛന്ദസ്സുകൾ ഉച്ചരിച്ചവർ—അവരും കടന്നുപോയി; അന്ത്യം കൈവരിച്ചില്ല. എങ്കിലും ഇപ്പോൾ പത്നിമാർ വൃഷഭ—പരാക്രമികൾ—അവരോടൊപ്പം വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു.
Mantra 3
न मृषा श्रान्तं यदवन्ति देवा विश्वा इत्स्पृधो अभ्यश्नवाव । जयावेदत्र शतनीथमाजिं यत्सम्यञ्चा मिथुनावभ्यजाव ॥
ദേവന്മാർ ക്ഷീണിതനെ താങ്ങുമ്പോൾ അവൻ വ്യർത്ഥനല്ല; അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ ഇരുവരും എല്ലാ മത്സരങ്ങളെയും വൈരങ്ങളെയും കീഴടക്കാം. ഇവിടെ നൂറു തന്ത്രങ്ങളുള്ള ഈ യുദ്ധം ഞങ്ങൾ ജയിക്കട്ടെ—ഒരുമിച്ച് നീങ്ങുന്ന ഈ ജോടി ആക്രമണത്തിലേക്ക് തള്ളിപ്പോകുമ്പോൾ.
Mantra 4
नदस्य मा रुधतः काम आगन्नित आजातो अमुतः कुतश्चित् । लोपामुद्रा वृषणं नी रिणाति धीरमधीरा धयति श्वसन्तम् ॥
ഞാൻ അതിനെ തടഞ്ഞുവെച്ചിരുന്നിട്ടും കാമം/ആഗ്രഹം എന്നിലേക്കു വന്നു—ഇവിടെ നിന്നു ജനിച്ചതോ അപ്പുറത്തു നിന്നോ, എവിടെ നിന്നായാലും. ലോപാമുദ്ര അകത്തുനിന്നുതന്നെ ശക്തനായവനെ (വൃഷണ) അഴിച്ചുവിടുന്നു; അശാന്തയായവൾ ശ്വസിച്ചും അധ്വാനിച്ചും നിൽക്കുന്ന ധീരനെ തന്റെ ത്വരയിൽ വലിച്ചിഴക്കുന്നു.
Mantra 5
इमं नु सोममन्तितो हृत्सु पीतमुप ब्रुवे । यत्सीमागश्चकृमा तत्सु मृळतु पुलुकामो हि मर्त्यः ॥
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഹൃദയത്തിന്റെ അഗാധത്തിൽ നിന്ന്—അകത്ത് കുടിച്ച ഈ സോമത്തെക്കുറിച്ച്—വാക്കുചൊല്ലുന്നു. അതിൽ ഞങ്ങൾ ചെയ്ത ഏതൊരു പിഴവുമുണ്ടെങ്കിൽ, അത് (സോമം/ദേവത) സത്യമായും കൃപയോടെ ക്ഷമിക്കട്ടെ; കാരണം മർത്ത്യൻ അനേകം ആഗ്രഹങ്ങളുള്ള ജീവിയാണ്.
Mantra 6
अगस्त्यः खनमानः खनित्रैः प्रजामपत्यं बलमिच्छमानः । उभौ वर्णावृषिरुग्रः पुपोष सत्या देवेष्वाशिषो जगाम ॥
അഗസ്ത്യ ഋഷി ഖനിത്രങ്ങൾ (കുടമ്പുകൾ/കുത്തുകോലുകൾ) കൊണ്ട് കുഴിച്ചുകൊണ്ട്, സന്താനം, പ്രജ, ബലം എന്നിവയെ ആഗ്രഹിച്ചു; ഉഗ്രദർശിയായ അവൻ ഇരുവർണ്ണങ്ങളെയും/ഇരുശക്തികളെയും പോഷിപ്പിച്ചു. സത്യമായ ആശീർവാദങ്ങൾ—അച്യുത ആശിഷുകൾ—കൊണ്ട് അവൻ ദേവന്മാരുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു.
It is a short dialogue hymn where Agastya’s long austerity meets Lopāmudrā’s call for marital union. The hymn treats desire (kāma) as a force that can lead to progeny, strength, and truthful blessing when rightly directed.
There is no single praised devatā in the usual sense. The operative sacred powers are kāma (desire), the creative force of the couple (dampatī-śakti), and the resulting benediction that reaches the gods.
It can be recited as a prayer for marital harmony, fertility/continuity, and balanced living—where spiritual discipline and embodied life support each other. It is especially fitting in a simple household fire offering with ghee and sincere intention.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.