Pañca-prakṛti-nirūpaṇa and Mantra-vidhi: Rādhā, Mahālakṣmī, Durgā, Sarasvatī, Sāvitrī; plus Sāvitrī-Pañjara

Verse 1

श्रीशौनक उवाच । साधु सूत महाभागः जगदुद्धारकारकम् । महातंत्रविधानं नः कुमारोक्तं त्वयोदितम् ॥ १ ॥

ശ്രീശൗനകൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗ സൂതാ! സാധു, സാധു. കുമാരന്മാർ ഉപദേശിച്ച, ജഗദുദ്ധാരകമായ മഹാതന്ത്രവിധാനം നീ ഞങ്ങൾക്ക് വിവരണം ചെയ്തു.

Verse 2

अलभ्यमेतत्तंत्रेषु पुराणेष्वपि मानद । यदिहोदितमस्मभ्यं त्वयातिकरुणात्मना ॥ २ ॥

ഹേ മാനദാ! ഈ ഉപദേശം തന്ത്രങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും പോലും ദുർലഭമാണ്; എങ്കിലും അത്യന്തം കരുണാസ്വഭാവനായ നീ ഇതിനെ ഇവിടെ ഞങ്ങൾക്ക് പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 3

नारदो भगवान्सूत लोकोद्धरणतत्परः । भूयः पप्रच्छ किं साधो कुमारं विदुषां वरम् ॥ ३ ॥

ഹേ സൂതാ! ലോകോദ്ധാരണത്തിൽ നിരന്തരം തത്പരനായ ഭഗവാൻ നാരദൻ വീണ്ടും സദ്ഗുണനായ, പണ്ഡിതന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ കുമാരനോട് ചോദിച്ചു.

Verse 4

सूत उवाच । श्रुत्वा स नारदो विप्राः युग्मनामसहस्रकम् । सनत्कुमारमप्याह प्रणम्य ज्ञानिनां वरम् ॥ ४ ॥

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രന്മാരേ! യുഗ്മനാമങ്ങളുടെ സഹസ്രകം ശ്രവിച്ച നാരദൻ ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സനത്കുമാരനെയും പ്രണാമം ചെയ്ത് അഭിസംബോധന ചെയ്തു।

Verse 5

नारद उवाच । ब्रह्मंस्त्वया समाख्याता विधयस्तंत्रचोदिताः । तत्रापि कृष्णमंत्राणां वैभवं ह्युदितं महत् ॥ ५ ॥

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രഹ്മൻ! തന്ത്രങ്ങളിൽ നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്ന വിധി-ക്രമങ്ങൾ നിങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചു; അതിലുമേറെ ശ്രീകൃഷ്ണമന്ത്രങ്ങളുടെ മഹത്തായ വൈഭവം സത്യമായും പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 6

या तत्र राधिकादेवी सर्वाद्या समुदाहृता । तस्या अंशावताराणां चरितं मंत्रपूर्वकम् ॥ ६ ॥

അവിടെ രാധികാദേവിയെ സർവ്വത്തിലും ആദ്യം എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അവളുടെ അംശാവതാരങ്ങളുടെ ചരിതം യഥോചിതമായ മന്ത്രപൂർവകമായി (മന്ത്രോച്ചാരണമോടെ) പറയേണ്ടതാണ്।

Verse 7

तंत्रोक्तं वद सर्वज्ञ त्वामहं शरणं गतः । शक्तेस्तंत्राण्यनेकानि शिवोक्तानि मुनीश्वर ॥ ७ ॥

ഹേ സർവ്വജ്ഞാ! തന്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതു എനിക്ക് ഉപദേശിക്കണമേ; ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഹേ മുനീശ്വരാ! ശക്തിയുടെ അനേകം തന്ത്രങ്ങൾ ശിവൻ പ്രസ്താവിച്ചതാണ്।

Verse 8

यानि तत्सारमुद्धृत्य साकल्येनाभिधेहि नः । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य नारदस्य महात्मनः ॥ ८ ॥

അവയുടെ സാരം എടുത്ത് ഞങ്ങൾക്ക് സമഗ്രമായി പറയണമേ. ആ മഹാത്മാവായ നാരദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ…

Verse 9

सनत्कुमारः प्रोवाच स्मृत्वा राधापदांबुजम् । सनत्कुमार उवाच । श्रृणु नारद वक्ष्यामि राधांशानां समुद्भवम् ॥ ९ ॥

സനത്കുമാരൻ രാധയുടെ പാദപദ്മം സ്മരിച്ചു പറഞ്ഞു— “നാരദാ, കേൾക്കുക; രാധയുടെ അംശങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവം ഞാൻ വിവരിക്കും।”

Verse 10

शक्तीनां परमाश्चर्यं मंत्रसाधनपूर्वकम् । या तु राधा मया प्रोक्ता कृष्णार्द्धांगसमुद्भवा ॥ १० ॥

ശക്തികളിൽ പരമ അത്ഭുതം—മന്ത്രസാധനാപൂർവം സിദ്ധമാകുന്നത്—ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ച ആ രാധ, കൃഷ്ണന്റെ അർദ്ധാംഗത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവൾ।

Verse 11

गोलोकवासिनी सा तु नित्या कृष्णसहायिनी । तेजोमंडलमध्यस्था दृश्यादृश्यस्वरूपिणी ॥ ११ ॥

അവൾ ഗോളോകവാസിനി, നിത്യമായി കൃഷ്ണസഹായിനി; തേജോമണ്ഡലത്തിന്റെ മദ്ധ്യേ നിലകൊള്ളുന്നവൾ, ദൃശ്യവും അദൃശ്യവും ആയ സ്വരൂപിണി।

Verse 12

कदाचित्तु तया सार्द्धं स्थितस्य मुनिसत्तम । कृष्णस्य वामभागात्तु जातो नारायणः स्वयम् ॥ १२ ॥

മുനിസത്തമാ, ഒരിക്കൽ അവളോടൊപ്പം നിലകൊണ്ടിരുന്ന കൃഷ്ണന്റെ വാമഭാഗത്തിൽ നിന്ന് സ്വയം നാരായണൻ ഉദ്ഭവിച്ചു।

Verse 13

राधिकायाश्च वामांगान्महालक्ष्मीर्बभूव ह । ततः कृष्णो महालक्ष्मीं दत्त्वा नारायणाय च ॥ १३ ॥

രാധികയുടെ വാമാംഗത്തിൽ നിന്ന് മഹാലക്ഷ്മി ഉദ്ഭവിച്ചു; തുടർന്ന് കൃഷ്ണൻ ആ മഹാലക്ഷ്മിയെ നാരായണനു കൂടി സമർപ്പിച്ചു।

Verse 14

वैकुंठे स्थापयामास शश्वत्पालनकर्मणि । अथ गोलोकनाथस्य लोम्नां विवरतो मुने ॥ १४ ॥

അവൻ അവരെ വൈകുണ്ഠത്തിൽ ശാശ്വത സംരക്ഷണധർമ്മത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു. പിന്നെ, ഹേ മുനേ, ഗോളോകനാഥന്റെ രോമകൂപങ്ങളിൽ നിന്ന്…॥१४॥

Verse 15

जातुश्चासंख्यगोपालास्तेजसा वयसा समाः । प्राणतुल्यप्रियाः सर्वे बभूवुः पार्षदा विभोः ॥ १५ ॥

ചിലപ്പോൾ അസംഖ്യ ഗോപാലർ, തേജസ്സിലും വയസ്സിലും സമാനർ, പ്രാണസമം പ്രിയർ—അവർ എല്ലാവരും വിഭുവിന്റെ പാർഷദരായി॥१५॥

Verse 16

राधांगलोमकूपेभ्ये बभूवुर्गोपकन्यकाः । राधातुल्याः सर्वतश्च राधादास्यः प्रियंवदाः ॥ १६ ॥

രാധയുടെ ദേഹത്തിലെ രോമകൂപങ്ങളിൽ നിന്ന് ഗോപകന്യകൾ ഉദ്ഭവിച്ചു. അവർ എല്ലായ്പ്പോഴും രാധാസമം, രാധയുടെ ദാസികൾ, മധുരവാക്യങ്ങൾ പറയുന്നവർ ആയിരുന്നു॥१६॥

Verse 17

एतस्मिन्नंतरे विप्र सहसा कृष्णदेहतः । आविर्बभूव सा दुर्गा विष्णुमाया सनातनी ॥ १७ ॥

ഇതിനിടയിൽ, ഹേ വിപ്രാ, അപ്രതീക്ഷിതമായി കൃഷ്ണദേഹത്തിൽ നിന്ന് ആ ദുർഗ്ഗ പ്രത്യക്ഷയായി—വിഷ്ണുവിന്റെ സനാതന മായ॥१७॥

Verse 18

देवीनां बीजरूपां च मूलप्रकृतिरीश्वरी । परिपूर्णतमा तेजः स्वरूपा त्रिगुणात्मिका ॥ १८ ॥

അവൾ ദേവിമാരുടെ ബീജരൂപം, മൂലപ്രകൃതിയായ ഈശ്വരി; പരിപൂർണ്ണതമേറിയവൾ, തേജസ്സ്വരൂപിണി, ത്രിഗുണാത്മിക॥१८॥

Verse 19

सहस्रभुजसंयुक्ता नानाशस्त्रा त्रिलोचना । या तु संसारवृक्षस्य बीजरूपा सनातनी ॥ १९ ॥

അവൾ സഹസ്രഭുജസമ്പന്നയും നാനാവിധ ശസ്ത്രധാരിണിയും ത്രിനേത്രിയുമാകുന്നു; അവളേ സനാതനീ ദേവി, സംസാരവൃക്ഷത്തിന്റെ ബീജരൂപം।

Verse 20

रत्नसिंहासनं तस्यै प्रददौ राधिकेश्वरः । एतस्मिन्नंतरे तत्र सस्त्रीकस्तु चतुर्मुखः ॥ २० ॥

രാധികേശ്വരൻ അവൾക്കു രത്നസിംഹാസനം സമ്മാനിച്ചു. അതേ ഇടവേളയിൽ തന്നെ ചതുര്മുഖ ബ്രഹ്മാവ് ഭാര്യയോടുകൂടെ അവിടെ എത്തി।

Verse 21

ज्ञानिनां प्रवरः श्रीमान् पुमानोंकारमुच्चरन् । कमंडलुधरो जातस्तपस्वी नाभितो हरेः ॥ २१ ॥

ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ആ ശ്രീമാൻ പുരുഷൻ ‘ഓം’ ഉച്ചരിച്ചുകൊണ്ട്, കമണ്ഡലു ധരിച്ച തപസ്വിയായി ഹരി (വിഷ്ണു)യുടെ നാഭിയിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ചു।

Verse 22

स तु संस्तूय सर्वेशं सावित्र्या भार्यया सह । निषसादासने रम्ये विभोस्तस्याज्ञया मुने ॥ २२ ॥

അപ്പോൾ അവൻ സർവേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു, ഭാര്യ സാവിത്രിയോടുകൂടെ, ഹേ മുനേ, ആ വിഭുവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മനോഹരമായ ആസനത്തിൽ ഇരുന്നു।

Verse 23

अथ कृष्णो महाभाग द्विधारूपो बभूव ह । वामार्द्धांगो महादेवो दक्षार्द्धो गोपिकापतिः ॥ २३ ॥

അപ്പോൾ, ഹേ മഹാഭാഗ, കൃഷ്ണൻ ദ്വിധാരൂപം ധരിച്ചു; അവന്റെ ഇടത്തർദ്ധം മഹാദേവൻ (ശിവൻ) ആയി, വലത്തർദ്ധം ഗോപികാപതി (കൃഷ്ണൻ) ആയി।

Verse 24

पंचवक्त्रस्त्रिनेत्रोऽसौ वामार्द्धागो मुनीश्वः । स्तुत्वा कृष्णं समाज्ञप्तो निषसाद हरेः पुरः ॥ २४ ॥

ആ മുനീശ്വരൻ—പഞ്ചവക്ത്രൻ, ത്രിനേത്രൻ, വാമാർദ്ധത്തിൽ ദേവീരൂപധാരി—കൃഷ്ണനെ സ്തുതിച്ച്, ആജ്ഞ ലഭിച്ച ശേഷം, ഹരിയുടെ സന്നിധിയിൽ ഇരുന്നു।

Verse 25

अथ कृष्णश्चतुर्वक्त्रं प्राह सृष्टिं कुरु प्रभो । सत्यलोके स्थितो नित्यंगच्छ मांस्मर सर्वदा ॥ २५ ॥

അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ ചതുര്വക്ത്രനായ പ്രഭുവിനോട് (ബ്രഹ്മാവിനോട്) പറഞ്ഞു—“പ്രഭോ, സൃഷ്ടികാര്യത്തിൽ ഏർപ്പെടുക. സത്യലോകത്തിൽ നിത്യമായി നിലകൊള്ളുക; പുറപ്പെടുക, എപ്പോഴും എന്നെ സ്മരിക്കുക.”

Verse 26

एवमुक्तस्तु हरिणा प्रणम्य जगदीश्वरम् । जगाम भार्यया साकं स तु सृष्टिं करोति वै ॥ २६ ॥

ഹരി ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്തപ്പോൾ, അവൻ ജഗദീശ്വരനെ നമസ്കരിച്ചു, ഭാര്യയോടുകൂടെ പുറപ്പെട്ടു; തീർച്ചയായും സൃഷ്ടികാര്യത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 27

पितास्माकं मुनिश्रेष्ठ मानसीं कल्पदैहिकीम् । ततः पश्चात्पंचवक्त्रं कृष्णं प्राह महामते ॥ २७ ॥

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, നമ്മുടെ പിതാവ് ആദ്യം മാനസിക സൃഷ്ടിയും പിന്നെ ദേഹരൂപ സൃഷ്ടിയും ഉല്പാദിപ്പിച്ചു. അതിനുശേഷം, ഹേ മഹാമതേ, അദ്ദേഹം പഞ്ചവക്ത്രനായ കൃഷ്ണനോട് സംസാരിച്ചു।

Verse 28

दुर्गां गृहाण विश्वेश शिवलोके तपश्वर । यावत्सृष्टिस्तदंते तु लोकान्संहर सर्वतः ॥ २८ ॥

ഹേ വിശ്വേശ്വരാ, ഹേ തപേശ്വരാ, ശിവലോകത്തിൽ ദുർഗയെ സ്വീകരിക്കൂ; സൃഷ്ടിയുടെ അവസാനം വരെയും എല്ലാടത്തുനിന്നും ലോകങ്ങളെ സംഹരിച്ച് ലയിപ്പിക്കൂ।

Verse 29

सोऽपि कृष्णं नमस्तृत्य शिवलोकं जगाम ह । ततः कालांतरे ब्रह्मन्कृष्णस्य परमात्मनः ॥ २९ ॥

അവനും ശ്രീകൃഷ്ണനെ നമസ്കരിച്ചു ശിവലോകത്തിലേക്കു പോയി. പിന്നെ കുറെ കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, പരമാത്മാവായ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ കഥ തുടർന്നു പറയുന്നു.

Verse 30

वक्त्रात्सरस्वती जाता वीणापुस्तकधारिणी । तामादिदेश भगवान् वैकुंठं गच्छ मानदे ॥ ३० ॥

മുഖത്തിൽ നിന്ന് വീണയും പുസ്തകവും ധരിച്ച സരസ്വതി ജനിച്ചു. അപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവളോട് കല്പിച്ചു—“ഹേ മാനദേ, വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോകുക.”

Verse 31

लक्ष्मीसमीपे तिष्ठ त्वं चतुर्भुजसमाश्रया । सापि कृष्णं नमस्कृत्य गता नारायणांतिकम् ॥ ३१ ॥

“ലക്ഷ്മിയുടെ സമീപത്ത് നില്ക്കുക; ചതുര്ഭുജനായ പ്രഭുവിൽ ശരണം പ്രാപിക്കുക.” അവളും ശ്രീകൃഷ്ണനെ നമസ്കരിച്ചു നാരായണന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു പോയി.

Verse 32

एवं पञ्चविधा जाता सा राधा सृष्टिकारणम् । आसां पूर्णस्वरूपाणां मंत्रध्यानार्चनादिकम् ॥ ३२ ॥

ഇങ്ങനെ രാധ പഞ്ചവിധ രൂപത്തിൽ ഉദ്ഭവിച്ചു; അവളാണ് സൃഷ്ടിയുടെ കാരണമാകുന്നത്. അവളുടെ ഈ പൂർണ്ണസ്വരൂപങ്ങൾക്കായി മന്ത്രജപം, ധ്യാനം, അർച്ചന മുതലായ ഉപാസനകൾ അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 33

वदामि श्रृणु विप्रेद्रं लोकानां सिद्धिदायकम् । तारः क्रियायुक् प्रतिष्ठा प्रीत्याढ्या च ततः परम् ॥ ३३ ॥

ഞാൻ പറയുന്നു—ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കുക, ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ—ലോകങ്ങൾക്ക് സിദ്ധി നൽകുന്നതിനെ. ആദ്യം ‘താര’, പിന്നെ വിധിയോടുകൂടിയ ക്രിയ, പിന്നെ പ്രതിഷ്ഠ, അതിനുശേഷം പ്രീതിസമൃദ്ധമായ അവസ്ഥ; ഇതിന് അപ്പുറം പരമം നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 34

ज्ञानामृता क्षुधायुक्ता वह्निजायांतकतो मनुः । सुतपास्तु ऋषिश्छन्दो गायत्री देवता मनोः ॥ ३४ ॥

“ജ്ഞാനാമൃതാ…” എന്നു തുടങ്ങുന്ന മന്ത്രത്തിന്റെ മനു വഹ്നിജായാന്തകൃത; ഋഷി സുതപാ; ഛന്ദസ് ഗായത്രി; അധിദേവത മനസ് (മനം) ആകുന്നു.

Verse 35

राधिका प्रणवो बीजं स्वाहा शक्तिरुदाहृता । षडक्षरैः षडंगानि कुर्याद्विन्दुविभूषितैः ॥ ३५ ॥

‘രാധികാ’ പ്രധാന മന്ത്രം; പ്രണവം (ഓം) അതിന്റെ ബീജം; ‘സ്വാഹാ’ അതിന്റെ ശക്തി എന്നു ഉപദേശിക്കുന്നു. ബിന്ദുവാൽ അലങ്കരിച്ച ആറക്ഷരങ്ങളാൽ ഷഡംഗ-ന്യാസം ചെയ്യണം.

Verse 36

ततो ध्यायन्स्वहृदये राधिकां कृष्णभामिनीम् । श्वेतचंपकवर्णाभां कोटिचन्द्रसमप्रभाम् ॥ ३६ ॥

അതിനുശേഷം साधകൻ തന്റെ ഹൃദയത്തിൽ കൃഷ്ണപ്രിയയായ രാധികയെ ധ്യാനിക്കുന്നു—ശ്വേത ചമ്പകപുഷ്പവർണ്ണ, കോടി ചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തിമതി.

Verse 37

शरत्पार्वणचन्द्रास्यां नीलेंदीवरलोचनाम् । सुश्रोणीं सुनितंबां च पक्वबिंबाधरांबराम् ॥ ३७ ॥

അവളുടെ മുഖം ശരത്-പർവ്വണ പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ; കണ്ണുകൾ നീല ഇന്ദീവരപുഷ്പംപോലെ. അര സുന്ദരം, നിതംബം സുസംഘടിതം; അധരങ്ങൾ പക്വ ബിംബഫലംപോലെ രക്തിമവും മോഹനവും.

Verse 38

मुक्ताकुंदाभदशनां वह्निशुद्धांशुकान्विताम् । रत्नकेयूरवलयहारकुण्डलशोभिताम् ॥ ३८ ॥

അവളുടെ ദന്തങ്ങൾ മുത്തും കുന്ദമൊട്ടുംപോലെ ദീപ്തം; അഗ്നിശുദ്ധ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചു, രത്നകേയൂര, വളയം, ഹാരം, കുണ്ഡലം എന്നിവകൊണ്ട് ശോഭിക്കുന്നു.

Verse 39

गोपीभिः सुप्रियाभिश्च सेवितां श्वेतचामरैः । रासमंडलमध्यस्थां रत्नसिंहासनस्थिताम् ॥ ३९ ॥

പ്രിയ ഗോപിമാർ സേവിക്കുന്നവനും, ശ്വേത ചാമരങ്ങളാൽ വീശപ്പെടുന്നവനും, രാസമണ്ഡലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനും, രത്നസിംഹാസനത്തിൽ വിരാജിക്കുന്നവനുമായ (ശ്രീകൃഷ്ണനെ) ധ്യാനിക്കണം।

Verse 40

ध्यात्वा पुष्पांजलिं क्षिप्त्वा पूजयेदुपचारकैः । लक्षषट्कं जपेन्मंत्रं तद्दशांशं हुनेत्तिलैः ॥ ४० ॥

ധ്യാനിച്ച് പുഷ്പാഞ്ജലി അർപ്പിച്ച്, വിധിപൂർവ്വം ഉപചാരങ്ങളാൽ പൂജിക്കണം. മന്ത്രം ആറുലക്ഷം ജപിച്ച്, അതിന്റെ ദശാംശം എള്ളോടുകൂടെ ഹോമത്തിൽ ആഹുതിയായി അർപ്പിക്കണം।

Verse 41

आज्याक्तैर्मातृकापीठे पूजा चावरणैः सह । षट्कोणेषु षडंगानि तद्बाह्येऽष्टदले यजेत् ॥ ४१ ॥

നെയ്യാൽ ലേപിച്ച മാതൃകാ-പീഠത്തിൽ, ആവരണങ്ങളോടുകൂടെ പൂജ നടത്തണം. ഷട്കോണങ്ങളിൽ ഷഡംഗങ്ങളെ സ്ഥാപിച്ച് യജിക്കണം; അതിന്റെ പുറത്തുള്ള അഷ്ടദള പദ്മത്തിലും പൂജിക്കണം।

Verse 42

मालावतीं माधवीं च रत्नमालां सुशीलिकाम् । ततः शशिकलां पारिजातां पद्मावतीं तथा ॥ ४२ ॥

മാലാവതി, മാധവി, രത്നമാല, സുശീലിക; തുടർന്ന് ശശികല, പാരിജാത, അതുപോലെ പദ്മാവതി—എന്നിവ (നാമങ്ങൾ) പറയപ്പെട്ടു।

Verse 43

सुंदरीं च क्रमात्प्राच्यां दिग्विदिक्षु ततो बहिः । इन्द्राद्यान्सायुधानिष्ट्वा विनियोगांस्तु साधयेत् ॥ ४३ ॥

പിന്നീട് കിഴക്കുദിക്കിൽ നിന്ന് ക്രമമായി, തുടർന്ന് എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ഉപദിക്കുകളിലും പുറംവശത്തേക്ക്, ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരെ അവരുടെ ആയുധങ്ങളോടുകൂടെ പൂജിച്ച്, നിർദ്ദേശിച്ച വിനിയോഗങ്ങൾ സിദ്ധീകരിക്കണം।

Verse 44

राधा कृष्णप्रिया रासेश्वरी गोपीगणाधिपा । निर्गुणा कृष्णपूज्या च मूलप्रकृतिरीश्वरी ॥ ४४ ॥

രാധ കൃഷ്ണപ്രിയ, രാസലീലയുടെ അധീശ്വരി, ഗോപീഗണങ്ങളുടെ അധിപതി. അവൾ ഗുണാതീത; കൃഷ്ണനും അവളെ പൂജിക്കുന്നു; അവൾ മൂലപ്രകൃതിയുടെ ഈശ്വരി.

Verse 45

सर्वेश्वरी सर्वपूज्या वैराजजननी तथा । पूर्वाद्याशासु रक्षंतु पांतु मां सर्वतः सदा ॥ ४५ ॥

സർവേശ്വരി, സർവപൂജ്യയും വൈരാജജനനിയും ആയ ദേവി, കിഴക്ക് മുതലായ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും എന്നെ രക്ഷിക്കട്ടെ; എല്ലായിടത്തുനിന്നും എപ്പോഴും എന്നെ കാത്തുപാലിക്കട്ടെ.

Verse 46

त्वं देवि जगतां माता विष्णुमाया सनातनी । कृष्णमायादिदेवी च कृष्णप्राणाधिके शुभे ॥ ४६ ॥

ഹേ ദേവി, നീ ജഗത്തുകളുടെ മാതാവ്, വിഷ്ണുവിന്റെ സനാതനമായ മായ. നീ കൃഷ്ണമായയുടെ ആദിദേവിയും; ഹേ ശുഭേ, നീ കൃഷ്ണന്റെ പ്രാണത്തേക്കാൾ പോലും പ്രിയതമേ.

Verse 47

कष्णभक्तिप्रदे राधे नमस्ते मंगलप्रदे । इति सम्प्रार्थ्य सर्वेशीं स्तुत्वा हृदि विसर्जयेत् ॥ ४७ ॥

ഹേ രാധേ, കൃഷ്ണഭക്തി നൽകുന്നവളേ, നിനക്കു നമസ്കാരം—നീ മംഗളപ്രദായിനി. ഇങ്ങനെ സർവേശ്വരിയെ ഹൃദയപൂർവ്വം പ്രാർത്ഥിച്ച് സ്തുതിച്ച്, ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച് വിസർജ്ജിക്കണം.

Verse 48

एवं यो भजते राधां सर्वाद्यां सर्वमंगलाम् । भुक्त्वेह भोगानखिलान्सोऽन्ते गोलोकमाप्नुयात् ॥ ४८ ॥

ഇങ്ങനെ സർവാദ്യയും സർവമംഗളസ്വരൂപിണിയുമായ രാധയെ ഭജിക്കുന്നവൻ, ഇവിടെ എല്ലാ ഭോഗസുഖങ്ങളും അനുഭവിച്ച് അവസാനം ഗോളോകം പ്രാപിക്കും.

Verse 49

अथ तुभ्यं महालक्ष्म्या विधानं वच्मि नारद । यदाराधनतो भूयात्साधको भुक्तिमुक्तिमान् ॥ ४९ ॥

ഇപ്പോൾ ഹേ നാരദാ, മഹാലക്ഷ്മിയുടെ ആരാധനാവിധി ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു; അവളെ ആരാധിച്ചാൽ साधകൻ ഭോഗവും മോക്ഷവും രണ്ടും പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 50

लक्ष्मीमायाकामवाणीपूर्वा कमलवासिनी । ङेंता वह्निप्रियांतोऽयं मंत्रकल्पद्रुमः परः ॥ ५० ॥

ലക്ഷ്മീ, മായാ, കാമ, വാണീ—ഈ ബീജങ്ങളാൽ ആരംഭിച്ച്, ‘കമലവാസിനി’ പദയുക്തമായി, ‘ങേംതാ’ ‘വഹ്നിപ്രിയാ’ എന്നിങ്ങനെ അവസാനിക്കുന്നതു—പരമ ‘മന്ത്ര-കല്പദ്രുമ’മായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 51

ऋषिर्नारायणश्चास्य छन्दो हि जगती तथा । देवता तु महालक्ष्मीर्द्विद्विवर्णैः षडंगकम् ॥ ५१ ॥

ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ഋഷി നാരായണൻ, ഛന്ദസ് ജഗതീ, ദേവത മഹാലക്ഷ്മി. ഇതിന്റെ ഷഡംഗ-ന്യാസം ഇരട്ട ഇരട്ട അക്ഷരങ്ങളാൽ ചെയ്യണം।

Verse 52

श्वेतचंपकवर्णाभां रत्नभूषणभूषिताम् । ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां भक्तानुग्रहकातराम् ॥ ५२ ॥

അവൾ ശ്വേതചമ്പകപുഷ്പവർണ്ണത്തിൽ ദീപ്തയായി, രത്നാഭൂഷണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയായി; മന്ദഹാസത്തോടെ പ്രസന്നമുഖയായി, ഭക്തന്മാർക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകാൻ ആകാംക്ഷയോടെ നിന്നു।

Verse 53

बिभ्रतीं रत्नमालां च कोटिचंद्रसमप्रभाम् । ध्यात्वा जपेदर्कलक्षं पायसेन दशांशतः ॥ ५३ ॥

രത്നമാല ധരിച്ച് കോടി ചന്ദ്രന്മാരുടെ സമപ്രഭയിൽ ദീപ്തയായ ദേവിയെ ധ്യാനിച്ച്, അർക്ക-മന്ത്രം ഒരു ലക്ഷം ജപിക്കണം; തുടർന്ന് പായസത്തോടെ ദശാംശ ഹോമം നടത്തണം।

Verse 54

जुहुयादेधिते वह्नौ श्रीदृकाष्टैः समर्चयेत् । नवशक्तियुते पीठे ह्यंगैरावरणैः सह ॥ ५४ ॥

നന്നായി ജ്വലിക്കുന്ന പവിത്ര അഗ്നിയിൽ ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച്, തുടർന്ന് ‘ശ്രീദൃക്’ അഷ്ടകത്താൽ വിധിപൂർവ്വം ദേവനെ സമർച്ചിക്കണം. നവശക്തിയുക്ത പീഠത്തിൽ അങ്കമന്ത്രങ്ങളും ആവരണങ്ങളും സഹിതം പൂജ നടത്തണം॥

Verse 55

विभूतिरुन्नतिः कांतिः सृष्टिः कीर्तिश्च सन्नतिः । व्याष्टिरुत्कृष्टिर्ऋद्धिश्च संप्रोक्ता नव शक्तयः ॥ ५५ ॥

വിഭൂതി, ഉന്നതി, കാന്തി, സൃഷ്ടി, കീർത്തി, സന്നതി, വ്യാഷ്ടി, ഉത്കൃഷ്ടി, ഋദ്ധി—ഇവയാണ് നവ ശക്തികളെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു॥

Verse 56

अत्रावाह्य च मूलेन मूर्तिं संकल्प्य साधकः । षट् कोणेषु षडंगानि दक्षिणे तु गजाननम् ॥ ५६ ॥

ഇവിടെ മൂലമന്ത്രംകൊണ്ട് ആവാഹനം ചെയ്ത്, സാധകൻ മനസ്സിൽ ദിവ്യമൂർത്തിയെ സംकल्पിക്കണം. ഷട്കോണങ്ങളിൽ ഷഡംഗ-ന്യാസം ചെയ്ത്, ദക്ഷിണഭാഗത്ത് ഗജാനനൻ (ഗണേശൻ)നെ സ്ഥാപിക്കണം॥

Verse 57

वामे कुसुमधन्वानं वसुपत्रे ततो यजेत् । उमां श्रीं भारतीं दुर्गां धरणीं वेदमातरम् ॥ ५७ ॥

ഇടത്തുവശത്ത് വസുപത്രത്തിൽ കുസുമധന്വാൻ (കാമദേവൻ)നെ സ്ഥാപിച്ച് പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് ഉമാ, ശ്രീ (ലക്ഷ്മി), ഭാരതി (സരസ്വതി), ദുര്‍ഗ, ധരണി, വേദമാതാവ് എന്നിവരെ പൂജിക്കണം॥

Verse 58

देवीमुषां च पूर्वादौ दिग्विदिक्षु क्रमेण हि । जह्नुसूर्यसुते पूज्ये पादप्रक्षालनोद्यते ॥ ५८ ॥

കിഴക്കിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ദിക്കുകളിലും ഉപദിക്കുകളിലും ക്രമമായി ദേവി ഉഷാ മുതലായവരെ പൂജിക്കണം. കൂടാതെ പൂജ്യരായ ജഹ്നുവിനും സൂര്യസുതയ്ക്കും മുതലായവർക്കായി പാദപ്രക്ഷാലനം നടത്തണം॥

Verse 59

शंखपद्मनिधी पूज्यौ पार्श्वयोर्घृतचामरौ । धृतातपत्रं वरुणं पूजयेत्पश्चिमे ततः ॥ ५९ ॥

ഇരുവശങ്ങളിലും നെയ്യ് പുരട്ടിയ ചാമരങ്ങൾ ധരിച്ച ശംഖവും പദ്മവും എന്ന രണ്ടു നിധിദേവന്മാരെ പൂജിക്കണം; തുടർന്ന് പടിഞ്ഞാറ് രാജച്ഛത്രം ധരിച്ച വരുണദേവനെ ആരാധിക്കണം।

Verse 60

संपूज्य राशीन्परितो यथास्थानं नवग्रहान् । चतुर्दन्तैरावतादीन् दिग्विदिक्षु ततोऽर्चयेत् ॥ ६० ॥

ചുറ്റുമുള്ള രാശികളെയും യഥാസ്ഥാനത്തിലുള്ള നവഗ്രഹങ്ങളെയും സമ്യകമായി പൂജിച്ച ശേഷം, ദിക്കുകളിലും ഉപദിക്കുകളിലും ചതുര്ദന്ത ഐരാവതാദി ഗജങ്ങളെ അർച്ചിക്കണം।

Verse 61

तद्बहिर्लोकपालांश्च तदस्त्राणि च तद्बहिः । दूर्वाभिराज्यसिक्ताभिर्जुहुयादायुषे नरः ॥ ६१ ॥

ആ (അന്തരംഗ കർമ്മ)ത്തിന് പുറത്തായി ലോകപാലന്മാരെയും, അതിനും പുറത്തായി ദിവ്യാസ്ത്ര മന്ത്രങ്ങളെയും ആവാഹനം ചെയ്ത്, നെയ്യിൽ നനച്ച ദൂർവകൊണ്ട് ആയുസ്സിനായി ഹോമം ചെയ്യണം।

Verse 62

गुडूचीमाज्यसंसिक्तां जुहुयात्सप्तवासरम् । अषअटोत्तरसहस्रं यः स जीवेच्छरदां शतम् ॥ ६२ ॥

ഏഴ് ദിവസത്തേക്ക് നെയ്യ് പുരട്ടിയ ഗുഡൂചിയെ അഗ്നിയിൽ ആഹുതിയായി അർപ്പിച്ച്, അഷ്ടോത്തര സഹസ്രം (8008) ആഹുതികൾ പൂർത്തിയാക്കുന്നവൻ നൂറു ശരദ്കാലങ്ങൾ (പൂർണ്ണ ശതായുസ്സ്) ജീവിക്കും എന്നു പറയുന്നു।

Verse 63

हुत्वा तिलान्घृताभ्यक्तान्दीर्घमायुष्यमाप्नुयात् । आरभ्यार्कदिनं मंत्री दशाहं घृतसंप्लुतः ॥ ६३ ॥

നെയ്യ് പുരട്ടിയ എള്ള് അഗ്നിയിൽ ആഹുതിയായി അർപ്പിച്ചാൽ ദീർഘായുസ്സ് ലഭിക്കും. ഞായറാഴ്ച മുതൽ ആരംഭിച്ച് മന്ത്രജപകൻ പത്ത് ദിവസം നെയ്യാധാരിത നിഷ്ഠയിൽ നിലകൊള്ളണം।

Verse 64

जुहुयादर्कसमिधः शरीरारोग्यसिद्धये । शालिभिर्जुह्वतो नित्यमष्टोत्तरसहस्रकम् ॥ ६४ ॥

ശരീരാരോഗ്യസിദ്ധിക്കായി അർക്കസമിധകൾകൊണ്ട് അഗ്നിയിൽ ആഹുതി അർപ്പിക്കണം. ശാലി അരിയാൽ ഹോമം ചെയ്യുന്നവൻ നിത്യം ആയിരത്തി എട്ട് ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം.

Verse 65

अचिरादेव महती लक्ष्मी संजायते ध्रुवम् । उषाजा जीनालिकेररजोभिर्गृतमिश्रितैः ॥ ६५ ॥

നിശ്ചയമായും അതിവേഗം മഹത്തായ ലക്ഷ്മി ഉദിക്കുന്നു. ഉഷസ്സുകാലത്ത് ജീനാലികേരത്തിന്റെ രജസ് നെയ്യിൽ കലർത്തി (ലേപനം/പ്രയോഗം) ചെയ്യണം.

Verse 66

हुनेदष्टोत्तरशतं पायसाशी तु नित्यशः । मण्डलाज्जायते सोऽपि कुबेर इव मानवः ॥ ६६ ॥

നിത്യം നൂറ്റെട്ട് ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കുകയും പായസം ആഹാരമാക്കുകയും വേണം. ആ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് അവനും കുബേരനെപ്പോലെ സമൃദ്ധനായ മനുഷ്യനായി ജനിക്കുന്നു.

Verse 67

हविषा गुडमिश्रेण होमतो ह्यन्नवान्भवेत् । जपापुष्पाणि जुहुयादष्टोत्तरसहस्रकम् ॥ ६७ ॥

ശർക്കര (ഗുഡം) കലർത്തിയ ഹവിസോടെ ഹോമം ചെയ്താൽ അന്നസമ്പത്ത് ലഭിക്കും. ജപാപുഷ്പങ്ങളും ആയിരത്തി എട്ട് എണ്ണത്തിൽ ആഹുതിയായി അർപ്പിക്കണം.

Verse 68

तांबूलरससंमिश्रं तद्भस्मतिलकं चरेत् । चतुर्णामपि वर्णानां मोहनाय द्विजोत्तमः ॥ ६८ ॥

താംബൂലരസവുമായി കലർത്തി ആ ഭസ്മം തിലകമായി ധരിക്കണം. ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ നാലു വർണങ്ങളിലുമുള്ളവരെ ആകർഷിക്കാനായി ഇങ്ങനെ ചെയ്യണം.

Verse 69

एवं यो भजते लक्ष्मीं साधकेंद्रो मुनीश्वर । सम्पदस्तस्य जायंते महालक्ष्मीः प्रसीदति ॥ ६९ ॥

ഹേ മുനീശ്വരാ! ഇങ്ങനെ ലക്ഷ്മീദേവിയെ ഭജിക്കുന്ന সাধകരിൽ ശ്രേഷ്ഠന് സമ്പത്തുകൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; മഹാലക്ഷ്മി അവനിൽ പ്രസന്നയാകുന്നു.

Verse 70

देहांते वैष्णवं धाम लभते नात्र संशयः । या तु दुर्गा द्विजश्रेष्ठ शिवलोकं गता सती ॥ ७० ॥

ദേഹാന്തത്തിൽ അവൻ വൈഷ്ണവ ധാമം പ്രാപിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. എന്നാൽ ദുർഗയായി പൂജിക്കപ്പെടുന്ന ആ സതി, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ശിവലോകത്തിലേക്ക് ഗമിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 71

सा शिवाज्ञामनुप्राप्य दिव्यलोकं विनिर्ममे । देवीलोकेति विख्यातं सर्वलोकविलक्षणम् ॥ ७१ ॥

അവൾ ശിവാജ്ഞ ലഭിച്ച ശേഷം ഒരു ദിവ്യലോകം നിർമ്മിച്ചു; അത് ‘ദേവീ-ലോകം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധവും സർവലോകങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തവുമാണ്.

Verse 72

तत्र स्थिता जगन्माता तपोनियममास्थिता । विविधान् स्वावतारान्हि त्रिकाले कुरुतेऽनिशम् ॥ ७२ ॥

അവിടെ വസിക്കുന്ന ജഗന്മാതാവ് തപസ്സും നിയമവും ആചരിച്ച്, ത്രികാലങ്ങളിലും നിരന്തരം തന്റെ വിവിധ അവതാരങ്ങളെ പ്രकटമാക്കുന്നു.

Verse 73

मायाधिका ह्लादिनीयुक् चन्द्राढ्या सर्गिणी पुनः । प्रतिष्ठा स्मृतिसंयुक्ता क्षुधया सहिता पुनः ॥ ७३ ॥

അവൾ മായാപ്രധാന, ഹ്ലാദിനീ ശക്തിയോടെ യുക്ത, ചന്ദ്രഗുണസമൃദ്ധ, വീണ്ടും സൃഷ്ടി നടത്തുന്നവളാണ്. അവൾ ‘പ്രതിഷ്ഠ’യായി സ്മൃതിയോടു ചേർന്നതും, പിന്നെയും ക്ഷുധയോടും സഹിതമായതുമാണ്.

Verse 74

ज्ञानामृता वह्निजायांतस्ताराद्यो मनुर्मतः । ऋषिः स्याद्वामदेवोऽस्य छंदो गायत्रमीरितम् ॥ ७४ ॥

ഈ മന്ത്രത്തിന് ‘ജ്ഞാനാമൃതാ’യും ‘വഹ്നിജായാന്ത’യും എന്ന മന്ത്രനാമങ്ങൾ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു; ‘താരാദ്യ’ എന്നത് ഇതിന്റെ മനു (മന്ത്ര-സഞ്ജ്ഞ)യായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഇതിന്റെ ഋഷി വാമദേവൻ; ഛന്ദസ് ഗായത്രി എന്നു പ്രസ്താവിതം॥

Verse 75

देवता जगतामादिर्दुर्गा दुर्गतिनाशिनी । ताराद्येकैकवर्णेन हृदयादित्रयं मतम् ॥ ७५ ॥

ദേവതയായി ലോകങ്ങളുടെ ആദിമൂലരൂപിണി, ദുര്‍ഗതി നശിപ്പിക്കുന്ന ദുർഗാദേവി പ്രസ്താവിതം. ‘താരാ’യിൽ ആരംഭിച്ച് ഓരോ അക്ഷരത്താൽ നിർമ്മിതമായ ‘ഹൃദയ’ മുതലായ ത്രയം എന്നു മത്॥

Verse 76

त्रिभिर्वर्मेक्षण द्वाभ्यां सर्वैरस्त्रमुदीरितम् । महामरकतप्रख्यां सहस्रभुजमंडिताम् ॥ ७६ ॥

മൂന്ന് മന്ത്രങ്ങളാൽ വർമ്മം (കവചം) ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്നു; രണ്ട് മന്ത്രങ്ങളാൽ ശസ്ത്രം ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്നു; എല്ലാം ചേർന്നാൽ അസ്ത്രം എന്നു പ്രഖ്യാപിതം—മഹാമരകതംപോലെ ദീപ്തം, സഹസ്രഭുജങ്ങളാൽ അലങ്കൃതം॥

Verse 77

नानाशस्त्राणि दधतीं त्रिनेत्रां शशिशेखराम् । कंकणांगदहाराढ्यां क्वणन्नूपुरकान्विताम् ॥ ७७ ॥

അവൾ നാനാവിധ ശസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചവൾ; ത്രിനേത്രയും ശശിശേഖരയും. കങ്കണം, അങ്കദം, ഹാരം എന്നിവയാൽ സമൃദ്ധയായി, നടപ്പിൽ മുഴങ്ങുന്ന നൂപുരങ്ങളാൽ യുക്തയായി॥

Verse 78

किरीटकुंडलधरां दुर्गां देवीं विचिंतयेत् ॥ ७८ ॥

കിരീടവും കുണ്ഡലവും ധരിച്ച ദുർഗാദേവിയെ ധ്യാനിക്കണം॥

Verse 79

वसुलक्षं जपेन्मंत्रं तिलैः समधुरैर्हुनेत । पयोंऽधसा वा सहस्रं नवपद्मात्मके यजेत् ॥ ७९ ॥

എട്ട് ലക്ഷം പ്രാവശ്യം മന്ത്രജപം ചെയ്ത്, മധുരം കലർന്ന എള്ളുകൊണ്ട് ഹോമം നടത്തണം. അല്ലെങ്കിൽ പാൽ-തൈര് സഹിതം ആയിരം ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച് നവപദ്മക്രമത്തിലുള്ള വിധിയിൽ പൂജിക്കണം।

Verse 80

प्रभा माया जया सूक्ष्मा विशुद्धानं दिनी पुनः । सुप्रभा विजया सर्वसिद्धिदा पीठशक्तयः ॥ ८० ॥

പ്രഭാ, മായാ, ജയാ, സൂക്ഷ്മാ, വിശുദ്ധാനന്ദിനീ; പിന്നെയും സുപ്രഭാ, വിജയാ, സർവസിദ്ധിദാ—ഇവയാണ് പീഠങ്ങളുടെ അധിഷ്ഠാത്രീ ശക്തികൾ।

Verse 81

अद्भिर्ह्रस्वत्रयक्लीबरहितैः पूजयेदिमाः । प्रणवो वज्रनखदंष्ट्रायुधाय महापदात् ॥ ८१ ॥

മൂന്ന് ഹ്രസ്വസ്വരങ്ങളും നപുംസകധ്വനിയും ഒഴിവാക്കിയ ജലത്തോടെ ഇവയെ പൂജിക്കണം. മഹാപദത്തിൽ നിന്നുയർന്ന വജ്രം, നഖം, ദംഷ്ട്രാ ആയുധങ്ങളുള്ള ദേവനു പ്രണവം ‘ഓം’ വിനിയോഗിക്കണം।

Verse 82

सिंहाय वर्मास्त्रं हृञ्च प्रोक्तः सिंहमनुर्मुने । दद्यादासनमेतेन मूर्तिं मूलेन कल्पयेत् ॥ ८२ ॥

മുനേ, സിംഹരൂപത്തിനായി ‘ഹൃം’ ബീജം കവചവും അസ്ത്രമന്ത്രവും ആണെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതുകൊണ്ട് ആസനം അർപ്പിച്ച്, മൂലമന്ത്രം കൊണ്ടു മൂർത്തിയെ വിധിപൂർവ്വം സ്ഥാപിച്ച് വിന്യസിക്കണം।

Verse 83

अङ्गावृर्त्तिं पुराभ्यार्च्य शक्तीः पत्रेषु पूजयेत् । जया च विजया कीर्तिः प्रीतिः पश्चात्प्रभा पुनः ॥ ८३ ॥

ആദ്യം അങ്കാവൃത്തിയെ (അംഗരക്ഷ) അർചിച്ച്, പിന്നെ പത്രങ്ങളിൽ ശക്തികളെ പൂജിക്കണം—ജയാ, വിജയാ, കീർത്തി, പ്രീതി; തുടർന്ന് വീണ്ടും പ്രഭാ।

Verse 84

श्रद्धा मेधा श्रुतिश्चैवस्वनामाद्यक्षरादिकाः । पत्राग्रेष्वर्चयेदष्टावायुधानि यथाक्रमात् ॥ ८४ ॥

ശ്രദ്ധയും മേധയും ശ്രുതിയും സഹിതം—സ്വനാമത്തിന്റെ ആദ്യാക്ഷരത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്—ഇലകളുടെ അഗ്രങ്ങളിൽ ക്രമമായി ഭഗവാന്റെ എട്ട് ദിവ്യായുധങ്ങളെ അർച്ചിക്കണം।

Verse 85

शंखचक्रगदाखङ्गपाशांकुशशरान्धनुः । लोकेश्वरांस्ततो बाह्ये तेषामस्त्राण्यनंतरम् ॥ ८५ ॥

ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, ഖഡ്ഗം, പാശം, അങ്കുശം, ശരങ്ങൾ, ധനുസ്സ്—ഇവയ്ക്കു ശേഷം ബാഹ്യഭാഗത്ത് ലോകപാലകരെ സ്ഥാപിച്ച്, ഉടൻതന്നെ അവരുടെ ആയുധങ്ങളും ക്രമമായി വിന്യസിക്കണം।

Verse 86

इत्थं जपादिभिर्मंत्री मंत्रे सिद्धे विधानवित् । कुर्यात्प्रयोगानमुना यथा स्वस्वमनीषितान् ॥ ८६ ॥

ഇങ്ങനെ ജപാദി അനുഷ്ഠാനങ്ങളാൽ മന്ത്രം സിദ്ധമായാൽ, വിധിജ്ഞനായ മന്ത്രസാധകൻ തൻതൻ അഭിപ്രേത ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ആ മന്ത്രത്തിന്റെ പ്രയോഗങ്ങൾ നടത്തണം।

Verse 87

प्रतिष्ठाप्य विधानेन कलशान्नवशोभनान् । रत्नहेमादिसंयुक्तान्घटेषु नवसु स्थितान् ॥ ८७ ॥

വിധിപ്രകാരം ഒമ്പത് ശോഭന കലശങ്ങളെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം—രത്നം, സ്വർണം മുതലായവ ചേർത്ത് അലങ്കരിച്ചവ—ഒമ്പത് ഘടങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതമായവ।

Verse 88

मध्यस्थे पूजयेद्देवीमितरेषु जयादिकाः । संपूज्य गन्धपुष्पाद्यैरभिषिंचेन्नराधिपम् ॥ ८८ ॥

മധ്യസ്ഥാനത്ത് ദേവിയെ പൂജിക്കണം; മറ്റു സ്ഥാനങ്ങളിൽ ജയാദികളെ. ഗന്ധം, പുഷ്പം മുതലായവകൊണ്ട് സമ്യക് പൂജിച്ച്, തുടർന്ന് രാജാവിന് അഭിഷേകം നടത്തണം।

Verse 89

राजा विजयते शत्रून्योऽधिको विजयश्रियम् । प्राप्नोत्रोगो दीर्घायुः सर्वव्याधिविवर्जितः ॥ ८९ ॥

അത്തരം രാജാവ് ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച് അതുല്യമായ വിജയശ്രീ പ്രാപിക്കുന്നു; അവൻ നിരോഗിയും ദീർഘായുസ്സുള്ളവനും സർവ്വവ്യാധികളിൽ നിന്നു വിമുക്തനുമാകുന്നു.

Verse 90

वन्ध्याभिषिक्ता विधिनालभते तनयं वरम् । मन्त्रेणानेन संजप्तमाज्यं क्षुद्रग्रहापहम् ॥ ९० ॥

വിധിപ്രകാരം അഭിഷേകം ചെയ്ത വന്ധ്യസ്ത്രീ ഉത്തമപുത്രനെ പ്രാപിക്കുന്നു. ഈ മന്ത്രം ജപിച്ച് ശുദ്ധീകരിച്ച നെയ്യ് ക്ഷുദ്രഗ്രഹജന്യ പീഡകൾ അകറ്റുന്നു.

Verse 91

गर्भिणीनां विशेषेण जप्तं भस्मादिकं तथा । जृंभश्वासे तु कृष्णस्य प्रविष्टेराधिकामुखम् ॥ ९१ ॥

ഗർഭിണികൾക്കായി പ്രത്യേകിച്ച് മന്ത്രജപംകൊണ്ട് പവിത്രമാക്കിയ ഭസ്മാദികൾ ഉപയോഗിക്കണം. കൂടാതെ ജൃംഭയോ ശ്വാസമോ വരുന്ന സമയത്ത് വായിന്റെ തുറവിലേക്കു ശ്രദ്ധിക്കണം; അപ്പോൾ കൃഷ്ണപ്രവേശം അധികമെന്നു കരുതുന്നു.

Verse 92

या तु देवी समुद्भूता वीणापुस्तकधारिणी । तस्या विधानं विप्रेंद्र श्रृणु लोकोपकारकम् ॥ ९२ ॥

വീണയും പുസ്തകവും ധരിച്ച് പ്രത്യക്ഷയായ ആ ദേവിയെക്കുറിച്ച്—ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! ലോകഹിതകരമായ അവളുടെ പൂജാവിധാനം ശ്രവിക്കൂ.

Verse 93

प्रणवो वाग्भवं माया श्रीः कामः शक्तिरीरिता । सरस्वती चतुर्थ्यंता स्वाहांतो द्वादशाक्षरः ॥ ९३ ॥

പ്രണവം ‘ഓം’, വാഗ്ഭവം, മായാ, ശ്രീ, കാമം, ‘ശക്തി’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു; തുടർന്ന് ചതുർത്ഥ്യന്തമായ ‘സരസ്വത്യൈ’ ചേർത്ത്, അവസാനം ‘സ്വാഹാ’—ഇതാണ് ദ്വാദശാക്ഷര മന്ത്രം.

Verse 94

मनुर्नारायण ऋषिर्विराट् छन्दः समीरितम् । महासरस्वती चास्य देवता परिकीर्तिता ॥ ९४ ॥

ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ഋഷി മനു-നാരായണൻ, ഛന്ദസ് വിരാട് എന്നു പ്രസ്താവിതം; ഇതിന്റെ അധിഷ്ഠാത്രീ ദേവത മഹാ-സരസ്വതീ എന്നു കീർത്തിതം।

Verse 95

वाग्भवेन षडंगानि कृत्वा वर्णान्न्यसेद् बुधः । ब्रह्मरंध्रे न्यसेत्तारं लज्जां भ्रूमध्यगां न्यसेत् ॥ ९५ ॥

വാഗ്ഭവ ബീജത്തോടെ ഷഡംഗ-ന്യാസം ചെയ്തു ജ്ഞാനി സാധകൻ അക്ഷരങ്ങളെ ദേഹത്തിൽ ന്യാസിക്കണം. ബ്രഹ്മരന്ധ്രത്തിൽ ‘താരാ’യും, ഭ്രൂമധ്യേ ‘ലജ്ജാ’യും ന്യാസിക്കണം।

Verse 96

मुखनासादिकर्णेषु गुदेषु श्रीमुखार्णकान् । ततो वाग्देवतां ध्यायेद्वीणापुस्तकधारिणीम् ॥ ९६ ॥

മുഖം, നാസിക, കർണങ്ങൾ, ഗുദപ്രദേശം എന്നിവിടങ്ങളിൽ ‘ശ്രീ’ മുതലായ മംഗള ബീജാക്ഷരങ്ങളെ ന്യാസിക്കണം. തുടർന്ന് വീണയും പുസ്തകവും ധരിച്ച വാഗ്ദേവതയെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 97

कर्पूरकुंदधवलां पूर्णचंद्रोज्ज्वलाननाम् । हंसाधिरूढां भालेंदुदिव्यालंकारशोभिताम् ॥ ९७ ॥

കർപ്പൂരവും കുന്ദപുഷ്പവും പോലെ ധവള, പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ ദീപ്തമായ മുഖം; ഹംസാരൂഢ, ലലാടത്തിൽ ദിവ്യ ചന്ദ്രചിഹ്നാഭരണത്തോടെ ശോഭിക്കുന്ന അവളെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 98

जपेद्द्वादशलक्षाणि तत्सहस्रं सितांबुजैः । नागचंपकपुष्पैर्वा जुहुयात्साधकोत्तमः ॥ ९८ ॥

ഉത്തമ സാധകൻ പന്ത്രണ്ട് ലക്ഷം ജപം ചെയ്യണം; തുടർന്ന് വെളുത്ത താമരകളാൽ—അല്ലെങ്കിൽ നാഗചമ്പക പുഷ്പങ്ങളാൽ—ആയിരം ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം।

Verse 99

मातृकोक्ते यजेत्पीठे वक्ष्यमाणक्रमेण ताम् । वर्णाब्जेनासनं दद्यान्मूर्तिं मूलेन कल्पयेत् ॥ ९९ ॥

മാതൃകാ-പദ്ധതിയിൽ ഉപദേശിച്ച പീഠത്തിൽ, പിന്നെ പറയപ്പെടുന്ന ക്രമപ്രകാരം ആ ദേവിയെ പൂജിക്കണം. വർണ്ണ-കമലത്താൽ ആസനം അർപ്പിച്ച്, മൂലമന്ത്രത്താൽ ദേവീമൂർത്തി സ്ഥാപിച്ച്/ഭാവന ചെയ്യണം.

Verse 100

देव्या दक्षिणतः पूज्या संस्कृता वाङ्मयी शुभा । प्राकृता वामतः पूज्या वाङ्मयीसर्वसिद्धिदा ॥ १०० ॥

ദേവിയുടെ വലത്തുഭാഗത്ത് സംസ്കൃത-സ്വരൂപിണിയായ ശുഭ വാങ്മയിയെ പൂജിക്കണം; ഇടത്തുഭാഗത്ത് പ്രാകൃത-സ്വരൂപിണിയായ വാങ്മയിയെ പൂജിക്കണം—അവൾ സർവ്വസിദ്ധിദായിനി.

Verse 101

पूर्वमंगानि षट्कोणे प्रज्ञाद्याः प्रयजेद्बहिः । प्रज्ञा मेधा श्रुतिः शक्तिः स्मृतिर्वागीश्वरी मतिः ॥ १०१ ॥

ഷട്കോണത്തിൽ ആദ്യം അങ്ങങ്ങൾ (ഉപാംഗങ്ങൾ) പൂജിക്കണം; അതിന്റെ പുറത്തായി പ്രജ്ഞ മുതലായ ദേവികളെ പൂജിക്കണം—പ്രജ്ഞ, മേധ, ശ്രുതി, ശക്തി, സ്മൃതി, വാഗീശ്വരി, മതി.

Verse 102

स्वस्तिश्चेति समाख्याता ब्रह्माद्यास्तदनंतरम् । लोकेशानर्चयेद्भूयस्तदस्त्राणि च तद्बहिः ॥ १०२ ॥

ഇത് ‘സ്വസ്തി’ എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിന് ശേഷം ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരെ പൂജിക്കണം. പിന്നെയും ലോകപാലകരെ അർച്ചിച്ച്, അതിന്റെ പുറത്തായി ആ ദേവത/വിധിയോടനുബന്ധിച്ച അസ്ത്രങ്ങൾ (മന്ത്രാസ്ത്രങ്ങൾ)യും പൂജിക്കണം.

Verse 103

एवं संपूज्य वाग्देवीं साक्षाद्वाग्वल्लभो भवेत् । ब्रह्मचर्यरतः शुद्धः शुद्धदंतनखा दिकः ॥ १०३ ॥

ഇങ്ങനെ വാഗ്ദേവിയെ സമ്യകായി പൂജിച്ചാൽ, സാധകൻ സാക്ഷാൽ വാക്കിന്റെ പ്രിയനായിത്തീരും. ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിരതനായി, ശുദ്ധനായി, പല്ല്-നഖം മുതലായവ ശുചിയായി പാലിക്കണം.

Verse 104

संस्मरन् सर्ववनिताः सततं देवताधिया । कवित्वं लभते धीमान् मासैर्द्वादशभिर्ध्रुवम् ॥ १०४ ॥

ദേവതാഭാവത്തോടെ എല്ലാ ദിവ്യ സ്ത്രീശക്തികളെയും നിരന്തരം സ്മരിക്കുന്ന ബുദ്ധിമാൻ പന്ത്രണ്ടു മാസത്തിനകം നിശ്ചയമായി കവിത്വസിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 105

पीत्वा तन्मंत्रितं तोयं सहस्रं प्रत्यहं मुने । महाकविर्भवेन्मंत्री वत्सरेण न संशयः ॥ १०५ ॥

ഹേ മുനേ! ആ മന്ത്രം ചൊല്ലി അഭിമന്ത്രിതമാക്കിയ ജലം പ്രതിദിനം ആയിരം അളവിൽ പാനം ചെയ്താൽ, साधകൻ ഒരു വർഷത്തിനകം സംശയമില്ലാതെ മഹാകവിയും മന്ത്രനിപുണനും ആകുന്നു।

Verse 106

उरोमात्रोदके स्थित्वा ध्यायन्मार्तंडमंडले । स्थितां देवीं प्रतिदिनं त्रिसहस्रं जपेन्मनुम् ॥ १०६ ॥

നെഞ്ചോളം വെള്ളത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട് മാർത്താണ്ഡന്റെ സൂര്യമണ്ഡലത്തെ ധ്യാനിച്ച്, അവിടെ അധിഷ്ഠിതയായ ദേവിയെ ആരാധിച്ചു പ്രതിദിനം മന്ത്രം മൂവായിരം പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം।

Verse 107

लभते मंडलात्सिद्धिं वाचामप्रतिमां भुवि । पालाशबिल्वकुसुमैर्जुहुयान्मधुरोक्षितैः ॥ १०७ ॥

മണ്ഡലകർമ്മം കൊണ്ടു साधകൻ സിദ്ധിയും ഭൂമിയിൽ വാക്കിന്റെ അപരിമിത ശക്തിയും പ്രാപിക്കുന്നു. തേൻ തളിച്ച പാലാശ-ബിൽവ പുഷ്പങ്ങളാൽ ഹോമം ചെയ്യണം।

Verse 108

समिद्भिर्वा तदुत्थाभिर्यशः प्राप्नोति वाक्पतेः । राजवृक्षसमुद्भूतैः प्रसूनैर्मधुराप्लुतैः ॥ १०८ ॥

അവയിൽ നിന്നു ജനിച്ച സമിധകളാലോ അവയുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങളാലോ ഹോമം ചെയ്താൽ साधകൻ വാക്പതി (വാക്കിന്റെ അധിപൻ)യുടെ യശസ്സും അനുഗ്രഹവും പ്രാപിക്കുന്നു. രാജവൃക്ഷത്തിൽ നിന്നുള്ള മധുരരസത്തിൽ നനഞ്ഞ പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിച്ചാലും കീർത്തി വർധിക്കുന്നു।

Verse 109

सत्समिद्भिश्च जुहुयात्कवित्वमतुलं लभेत् । अथ प्रवक्ष्ये विप्रेंद्र सावित्रीं ब्रह्मणः प्रियाम् ॥ १०९ ॥

ശുദ്ധവും യോജ്യവുമായ സമിദ്ധുകളാൽ ആഹുതി അർപ്പിച്ചാൽ അതുല്യമായ കവിത്വപ്രതിഭ ലഭിക്കും. ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ഇനി ബ്രഹ്മനു പ്രിയയായ സാവിത്രിയെ ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 110

यां समाराध्य ससृजे ब्रह्मा लोकांश्चराचरान् । लक्ष्मी माया कामपूर्वा सावित्री ङेसमन्विता ॥ ११० ॥

അവളെ സമ്യക് ആരാധിച്ച ശേഷം ബ്രഹ്മൻ ചരാചര ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു. അവളാണ് ലക്ഷ്മി, മായ, കാമത്തിനു മുൻപുള്ള ശക്തി, മന്ത്രബീജസമന്വിതയായ സാവിത്രി.

Verse 111

स्वाहांतो मनुराख्यातः सावित्र्या वसुवर्णवान् । ऋषिर्ब्रह्मास्य गायत्री छंदः प्रोक्तं च देवता ॥ १११ ॥

‘സ്വാഹാ’യിൽ അവസാനിക്കുന്ന മന്ത്രമാണെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു; സാവിത്രി വസുക്കളെപ്പോലെ ദീപ്തിമതി. ഇതിന്റെ ഋഷി ബ്രഹ്മാ, ഛന്ദസ് ഗായത്രി, അധിദേവത സാവിത്രി എന്നു പറയുന്നു.

Verse 112

सावित्री सर्वदेवानां सावित्री परिकीर्तिता । हृदंतिकैर्ब्रह्म विष्णुरुद्रेश्वरसदाशिवैः ॥ ११२ ॥

സാവിത്രിയെ സർവദേവന്മാരുടെയും സാരമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ഹൃദയാന്തരത്തിൽ വസിക്കുന്ന ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, രുദ്ര, ഈശ്വരൻ, സദാശിവൻ എന്നിവരും സാവിത്രിയെ മഹത്വപ്പെടുത്തി സ്തുതിക്കുന്നു.

Verse 113

सर्वात्मना च ङेयुक्तैरंगानां कल्पनं मतम् । तप्तकांचनवर्णाभां ज्वलंतीं ब्रह्मतेजसा ॥ ११३ ॥

ജ്ഞേയവിദ്യകളിൽ സമ്യക് പരിശീലനം നേടിയവർ സർവ്വാത്മനാ വേദാംഗങ്ങളുടെ യഥോചിത വിന്യാസം ചെയ്യണം എന്നതാണ് അഭിപ്രായം—അത് തപ്തസ്വർണ്ണവർണ്ണമായി, ബ്രഹ്മതേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്നതായി ഭാസിക്കേണ്ടതിന്.

Verse 114

ग्रीष्ममध्याह्नमार्तंडसहस्रसमविग्रहाम् । ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां रत्नभूषणभूषिताम् ॥ ११४ ॥

അവളുടെ രൂപം ഗ്രീഷ്മമധ്യാഹ്നത്തിലെ സഹസ്ര സൂര്യന്മാരുടെ തേജസ്സുപോലെ ദീപ്തമായിരുന്നു; മുഖത്ത് മൃദുഹാസ്യത്തോടെ പ്രസന്നതയും, രത്നാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കാരവും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 115

बह्निशुद्धांशुकाधानां भक्तानुग्रहकातराम् । सुखदां मुक्तिदां चैव सर्वसंपत्प्रदां शिवाम् ॥ ११५ ॥

അഗ്നിശുദ്ധമായ വസ്ത്രങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് ആരെ ആരാധിക്കുന്നുവോ, ഭക്തർക്കു അനുഗ്രഹം നൽകാൻ സദാ ആകാംക്ഷയുള്ള അവൾ—സുഖദായിനി, മോക്ഷദായിനി, സർവ്വസമ്പത്ത് നൽകുന്ന ശുഭാ (ശിവാ) ആകുന്നു।

Verse 116

वेदबीजस्वरूपां च ध्यायेद्वेदप्रसूं सतीम् । ध्यात्वैवं मण्डले विद्वान् त्रिकोणोज्ज्वलकर्णिके ॥ ११६ ॥

വിദ്വാൻ সাধകൻ വേദബീജസ്വരൂപിണി, വേദങ്ങളെ പ്രസവിപ്പിക്കുന്ന സതീ ദിവ്യമാതാവിനെ ധ്യാനിക്കണം. ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച ശേഷം മണ്ഡലത്തിൽ ത്രികോണമെന്നപോലെ ദീപ്തമായ കർണികയിൽ അവളെ ഭാവിക്കണം।

Verse 117

सौरे पीठे यजेद्देवीं दीप्तादिनवशक्तिभिः । मूलमंत्रेण क्लृप्तायां मूर्तौ देवीं प्रपूजयेत् ॥ ११७ ॥

സൗര പീഠത്തിൽ ദീപ്താ മുതലായ നവശക്തികളോടുകൂടി ദേവിയെ യജിക്കണം; മൂലമന്ത്രംകൊണ്ട് വിധിപൂർവ്വം സ്ഥാപിച്ച മൂർത്തിയിൽ ദേവിയെ സമ്യകായി പ്രപൂജിക്കണം।

Verse 118

कोणेषु त्रिषु संपूज्या ब्राहृयाद्याः शक्तयो बहिः । आदित्याद्यास्ततः पूज्या उषादिसहिताः क्रमात् ॥ ११८ ॥

മൂന്നു കോണുകളിലും പുറത്തുവശത്ത് ബ്രാഹ്മീ മുതലായ ശക്തികളെ സമ്പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് ക്രമമായി ഉഷാ മുതലായവരോടുകൂടി ആദിത്യ മുതലായ ദേവതകളെ പൂജിക്കണം।

Verse 119

ततः षडंगान्यभ्यर्च्य केसरेषु यथाविधि । प्रह्लादिनीं प्रभां पश्चान्नित्यां विश्वंभरां पुनः ॥ ११९ ॥

അതിനുശേഷം താമരയുടെ കേസരങ്ങളിൽ വിധിപ്രകാരം ഷഡംഗങ്ങളെ അഭ്യർചിച്ച്, പിന്നെ പ്രഹ്ലാദിനീയും പ്രഭയും, തുടർന്ന് വീണ്ടും നിത്യയും വിശ്വംഭരയും ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കണം।

Verse 120

विलासिनीप्रभावत्यौ जयां शांतां यजेत्पुनः । कांतिं दुर्गासरस्वत्यौ विद्यारूपां ततः परम् ॥ १२० ॥

വീണ്ടും വിലാസിനീയും പ്രഭാവതിയും, അതുപോലെ ജയയും ശാന്തയും പൂജിക്കണം। തുടർന്ന് കാന്തി, ദുർഗ്ഗ, സരസ്വതി എന്നിവയെ, അതിനുമപ്പുറം വിദ്യാരൂപിണിയായ ദേവിയെ അർച്ചിക്കണം।

Verse 121

विशालसंज्ञितामीशां व्यापिनीं विमलां यजेत् । तमोपहारिणीं सूक्ष्मां विश्वयोनिं जयावहाम् ॥ १२१ ॥

‘വിശാലാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായ ഈശ്വരിയെ—സർവ്വവ്യാപിനി, വിമല, സൂക്ഷ്മ, തമോഹാരിണി, വിശ്വയോനി, ജയദായിനി—ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം।

Verse 122

पद्नालयां परां शोभां ब्रह्मरूपां ततोऽर्चयेत् । ब्राह्ययाद्याः शारणा बाह्ये पूजयेत्प्रोक्तलक्षणाः ॥ १२२ ॥

തുടർന്ന് പദ്മാലയാ—പരമശോഭയുള്ള, ബ്രഹ്മരൂപിണി—ദേവിയെ അർച്ചിക്കണം। പിന്നെ മുഖ്യ പവിത്രപരിധിക്ക് പുറത്തായി, ബ്രാഹ്യയാ മുതലായ ശാരണാ ദേവികളെ മുൻപ് പറഞ്ഞ ലക്ഷണപ്രകാരം വിധിയോടെ പൂജിക്കണം।

Verse 123

ततोऽभ्यर्च्येद् ग्रहान्बाह्ये शक्राद्यानयुधैः सह । इत्थमावरणैर्देवीः दशभिः परिपूजयेत् ॥ १२३ ॥

അതിനുശേഷം പുറം ആവരണത്തിൽ ഗ്രഹദേവതകളെയും, ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുതലായ ദേവന്മാരെയും അവരുടെ ആയുധങ്ങളോടുകൂടി അഭ്യർചിക്കണം। ഇങ്ങനെ പത്ത് ആവരണങ്ങളാൽ ദേവികളെ സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിക്കണം।

Verse 124

अष्टलक्षं जपेन्मंत्रं तत्सहस्रं हुनेत्तिलैः । सर्वपापुविनिर्मुक्तो दीर्घमायुः स विंदति ॥ १२४ ॥

അഷ്ടലക്ഷം പ്രാവശ്യം മന്ത്രജപം ചെയ്ത്, തുടർന്ന് എള്ളുകൊണ്ട് സഹസ്ര ഹോമാഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം. അവൻ സർവ്വപാപവിമുക്തനായി ദീർഘായുസ്സ് പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 125

अरुणाब्जैस्त्रिमध्वक्तैर्जुहुयादयुतं ततः । महालक्ष्मीर्भवेत्तस्य षण्मासान्नात्र संशयः ॥ १२५ ॥

തുടർന്ന് ത്രിമധുവാൽ ലേപിച്ച ചുവന്ന താമരകളാൽ അയുതം (പതിനായിരം) ഹോമാഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം. ആറുമാസത്തിനകം അവനിൽ മഹാലക്ഷ്മി നിശ്ചയമായി പ്രത്യക്ഷമാകും—സംശയമില്ല।

Verse 126

ब्रह्मवृक्षप्रसूनैस्तु जुहुयाद्बाह्यतेजसे । बहुना किमिहोक्तेन यथावत्साधिता सती ॥ १२६ ॥

പിന്നീട് ബ്രഹ്മവൃക്ഷത്തിന്റെ പുഷ്പങ്ങളാൽ ബാഹ്യ അഗ്നിയിൽ ഹോമാഹുതി അർപ്പിക്കണം. ഇവിടെ അധികം പറയേണ്ടതെന്ത്? ഇങ്ങനെ വിധി യഥാവിധി സിദ്ധമാകുന്നു।

Verse 127

साधकानामियं विद्या भवेत्कामदुधा मुने । अथ ते संप्रवक्ष्यामि रहस्यं परमाद्भुतम् ॥ १२७ ॥

ഹേ മുനേ, സാധകർക്കു ഈ വിദ്യ കാമധേനുവുപോലെ ഇഷ്ടഫലം നൽകുന്നതാകുന്നു. ഇനി ഞാൻ നിനക്കു പരമാദ്ഭുതമായ രഹസ്യം പൂർണ്ണമായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 128

सावित्रीपंजरं नाम सर्वरक्षाकरं नृणाम् । व्योमकेशार्लकासक्तां सुकिरीटविराजिताम् ॥ १२८ ॥

ഇത് ‘സാവിത്രീ പഞ്ജരം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; മനുഷ്യർക്കു സർവ്വവിധ സംരക്ഷണം നൽകുന്ന കവചമാണിത്. ആകാശസമമായ കേശങ്ങളുള്ളവൾ, അലങ്കാരഗുച്ചങ്ങളാൽ ഭൂഷിത, മനോഹര കിരീടത്തിൽ ദീപ്തയായ സാവിത്രീ।

Verse 129

मेघभ्रुकुटिलाक्रांतां विधिविष्णुशिवाननाम् । गुरुभार्गवकर्णांतां सोमसूर्याग्निलोचनाम् ॥ १२९ ॥

മേഘംപോലെ വളഞ്ഞ രേഖകൾ കൊണ്ട് ഭ്രൂകൾ മൂടപ്പെട്ടതും, ബ്രഹ്മാ–വിഷ്ണു–ശിവന്മാരെപ്പോലെ പൂജ്യമായ മുഖമുള്ളതും, ഗുരുവും ഭാര്ഗവനും (ശുക്രൻ) അലങ്കരിക്കുന്ന കാതുകളുള്ളതും, ചന്ദ്രൻ–സൂര്യൻ–അഗ്നി രൂപമായ കണ്ണുകളുള്ളതുമായ ആ ദിവ്യരൂപത്തെ ഞാൻ ധ്യാനിക്കുന്നു।

Verse 130

इडापिंगलिकासूक्ष्मावायुनासापुटान्विताम् । संध्याद्विजोष्ठपुटितां लसद्वागुपजिह्विकाम् ॥ १३० ॥

ഇഡാ–പിംഗള നാഡികളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന സൂക്ഷ്മ പ്രാണവായുവും ഇരുനാസാപഥങ്ങളും ചേർന്ന വാക്ക് സന്ധിസ്ഥലങ്ങളിൽ വ്യക്തമാകുന്നു; അധരവും പല്ലുകളും അതിന് രൂപം നൽകുന്നു; നാവിനോടൊപ്പം ചേർന്ന് ദീപ്തമായ വാക്‌ശക്തിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു।

Verse 131

संध्यासूर्यमणिग्रीवां मरुद्बाहुसमन्वितान् । पर्जन्यदृदयासक्तां वस्वाख्यप्रतिमंडलाम् ॥ १३१ ॥

സന്ധ്യയും സൂര്യനും പോലെയുള്ള മണിമയ ദീപ്തിയാൽ അവളുടെ കഴുത്ത് പ്രകാശിക്കുന്നതും, മരുതന്മാരെപ്പോലെ ഭുജങ്ങളുള്ളതും, പർജന്യൻ (മഴദേവൻ) എന്നതിൽ ഹൃദയം ആസക്തമായതും, ‘വസു’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായ ദീപ്തമണ്ഡലം ചുറ്റിപ്പറ്റിയതുമായ ആ ദേവിയെ ഞാൻ ധ്യാനിക്കുന്നു।

Verse 132

आकाशोदरविभ्रांतां नाभ्यवांतरवीथिकाम् । प्रजापत्याख्यजघनां कटींद्राणीसमाश्रिताम् ॥ १३२ ॥

അത് ‘ആകാശത്തിന്റെ ഉദര’ത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുകയും നാഭിയുടെ അകത്തുള്ള പാതയിലൂടെ ഗമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അതിന്റെ ജഘനം ‘പ്രജാപത്യ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; ‘ഇന്ദ്രാണി’ എന്ന പേരുള്ള കട്ടിയിൽ അത് ആശ്രയിക്കുന്നു।

Verse 133

ऊर्वोर्मलयमेरुभ्यां शोभमानां सरिद्वराम् । सुजानुजहुकुशिकां वैश्वदेवाख्यसंज्ञिकाम् ॥ १३३ ॥

അദ്ദേഹം ആ ശ്രേഷ്ഠ നദിയെ വർണ്ണിച്ചു—ഊർവയ്ക്കടുത്ത് മലയംയും മേരു പർവ്വതവും തമ്മിൽ ശോഭയോടെ ഒഴുകുന്നതിനെ; ‘സുജാനു’, ‘ജഹുകൂശികാ’ എന്ന പേരുകളിൽ പ്രസിദ്ധമായതിനെ; കൂടാതെ ‘വൈശ്വദേവാ’ എന്ന സംജ്ഞ ധരിക്കുന്നതിനെ।

Verse 134

पादांघ्रिनखलोमाख्यभूनागद्रुमलक्षिताम् । ग्रहराश्यर्क्षयोगादिमूर्तावयवसंज्ञिकाम् ॥ १३४ ॥

അദ്ദേഹം ആ വിശ്വരൂപത്തെ വർണ്ണിച്ചു—അതിന്റെ പാദങ്ങൾ ഭൂമി, ഗുല്ഫങ്ങൾ പർവതങ്ങൾ, നഖങ്ങൾ ഭൂനാഗങ്ങൾ (പർവതശിഖരങ്ങൾ), രോമങ്ങൾ വൃക്ഷങ്ങൾ എന്നു ലക്ഷിതം; കൂടാതെ ഗ്രഹം, രാശി, നക്ഷത്രം, യോഗം മുതലായ ശാസ്ത്രീയ സംജ്ഞകളാൽ അതിന്റെ അവയവങ്ങൾ നിർദ്ദേശിതം।

Verse 135

तिथिमासर्तुपक्षाख्यैः संकेतनिमिषात्मिकाम् । मायाकल्पितवैचित्र्यसंध्याख्यच्छदनावृताम् ॥ १३५ ॥

അവൾ തിഥി, മാസം, ഋതു, പക്ഷം മുതലായ പരമ്പരാഗത സംജ്ഞകളാൽ ഘടിതയും നിമിഷനിമിഷ സ്വഭാവവുമാണ്; മായാകൽപ്പിത വൈചിത്ര്യമുള്ള ‘സന്ധ്യാ’ എന്ന മറവുകൊണ്ട് അവൾ ആവൃതയാണ്।

Verse 136

ज्वलत्कालानलप्रख्यों तडित्कीटिसमप्रभाम् । कोटिसूर्यप्रतीकाशां शशिकोटिसुशीतलाम् ॥ १३६ ॥

അവൾ ജ്വലിക്കുന്ന കാലാഗ്നിപോലെ, മിന്നൽപ്പൊട്ടുപോലെ ദീപ്തയെന്ന് പറയുന്നു; കോടി സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശമാന, എങ്കിലും കോടി ചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ ശീതളവും ആശ്വാസകരവും।

Verse 137

सुधामंडलमध्यस्थां सांद्रानंदामृतात्मिकाम् । वागतीतां मनोऽगर्म्या वरदां वेदमातरम् ॥ १३७ ॥

ഞാൻ വേദമാതാവിനെ നമസ്കരിക്കുന്നു—അവൾ സുധാമണ്ഡലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ വസിക്കുന്നവൾ, സാന്ദ്രാനന്ദാമൃതസ്വരൂപിണി; വാക്കിന് അതീത, മനസ്സിന് അഗമ്യ, വരദായിനി।

Verse 138

चराचरमयीं नित्यां ब्रह्माक्षरसमन्विताम् । ध्यात्वा स्वात्माविभेदेन सावित्रीपंजरं न्यसेत् ॥ १३८ ॥

സാവിത്രിയെ ചരാചരമയി, നിത്യയും ബ്രഹ്മാക്ഷരസമന്വിതയുമെന്നു ധ്യാനിച്ച്—സ്വയംയും അന്തരാത്മാവും ഭേദമില്ലെന്നു കണ്ടു; തുടർന്ന് രക്ഷാർത്ഥം ‘സാവിത്രീപഞ്ജര’ ന്യാസം ചെയ്യണം।

Verse 139

पञ्चरस्य ऋषिः सोऽहं छंन्दो विकृतिरुच्यते । देवता च परो हंसः परब्रह्मादिदेवता ॥ १३९ ॥

ഈ ‘പഞ്ചര’ മന്ത്രത്തിന്റെ ഋഷി ഞാനേ; ഇതിന്റെ ഛന്ദസ് ‘വികൃതി’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. അധിഷ്ഠാതൃ ദേവത പരമഹംസൻ—പരബ്രഹ്മം, ആദിദേവൻ.

Verse 140

धर्मार्थकाममोक्षाप्त्यै विनियोग उदाहृतः । षडंगदेवतामन्त्रैरंगन्यासं समाचरेत् ॥ १४० ॥

ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവ നേടുന്നതിനായി വിനിയോഗം ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിച്ചു; തുടർന്ന് ഷഡംഗാധിഷ്ഠാതൃ ദേവതാമന്ത്രങ്ങളാൽ അങ്കന്യാസം ചെയ്യണം.

Verse 141

त्रिधामूलेन मेधावी व्यापकं हि समाचरेत् । पूर्वोक्तां देवातां ध्यायेत्साकारां गुणसंयुताम् ॥ १४१ ॥

ത്രിധാമൂലത്തെ ആശ്രയിച്ച് ബുദ്ധിമാൻ साधകൻ വ്യാപകമായ साधന നടത്തണം; പിന്നെ മുമ്പ് പറഞ്ഞ ദേവതയെ സാകാരവും ദിവ്യഗുണസമ്പന്നവുമായതായി ധ്യാനിക്കണം.

Verse 142

त्रिपदा हरिजा पूर्वमुखी ब्रह्मास्त्रसंज्ञिका । चतुर्विशतितत्त्वाढ्या पातु प्राचीं दिशं मम ॥ १४२ ॥

ഹരിജന്യമായ ത്രിപദാ ശക്തി, കിഴക്കോട്ടു മുഖമുള്ള ‘ബ്രഹ്മാസ്ത്ര’ എന്ന നാമധേയമുള്ളത്, ഇരുപത്തിനാലു തത്ത്വങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായി എന്റെ കിഴക്കുദിശയെ കാക്കട്ടെ.

Verse 143

चतुष्पदा ब्रह्मदंडा ब्रह्माणी दक्षिणानना । षड्विंशतत्त्वसंयुक्ता पातु मे दक्षिणां दिशम् ॥ १४३ ॥

ചതുഷ്പദാ, ബ്രഹ്മദണ്ഡം ധരിച്ച, തെക്കോട്ടു മുഖമുള്ള ബ്രഹ്മാണീ—ഇരുപത്താറു തത്ത്വങ്ങളാൽ സംയുക്തയായി എന്റെ തെക്കുദിശയെ കാക്കട്ടെ.

Verse 144

प्रत्यङ्मुखी पञ्चपदी पञ्चाशत्तत्त्वरूपिणी । पातु प्रतीचीमनिशं मम ब्रह्मशिरोंकिता ॥ १४४ ॥

അന്തർമുഖിയായും പഞ്ചപദിയായും പഞ്ചാശത് തത്ത്വരൂപിണിയായും, ബ്രഹ്മശിരോചിഹ്നാങ്കിതയായ ദേവി എന്റെ പടിഞ്ഞാറുദിശയെ നിത്യം രക്ഷിക്കട്ടെ।

Verse 145

सौम्यास्या ब्रह्मतुर्याढ्या साथर्वांगिरसात्मिका । उदीचीं षट्पदा पातु षष्टितत्त्वकलात्मिका ॥ १४५ ॥

സൗമ്യമുഖിയായും ബ്രഹ്മതുര്യസമ്പന്നയായും, അഥർവ-ആംഗിരസാത്മികയായും, ഷഷ്ടി തത്ത്വകലാത്മകയായ ഷട്പദാ ശക്തി എന്റെ വടക്കുദിശയെ രക്ഷിക്കട്ടെ।

Verse 146

पञ्चाशद्वर्णरचिता नवपादा शताक्षरी । व्योमा संपातु मे वोर्द्ध्वशिरो वेदांतसंस्थिता ॥ १४६ ॥

അമ്പത് വർണങ്ങളാൽ രചിത, നവപദാ, ശതാക്ഷരീ ഛന്ദസ്സ്വരൂപ, വേദാന്തത്തിൽ സ്ഥാപിതയും ഊർദ്ധ്വശിരസ്സുമായ വ്യോമാ ദേവി എന്നെ രക്ഷിക്കട്ടെ।

Verse 147

विद्युन्निभा ब्रह्मसन्ध्या मृगारूढा चतुर्भुजा । चापेषुचर्मासिधरा पातु मे पावकीं दिशम् ॥ १४७ ॥

മിന്നൽപോലെ ദീപ്തയായ, ബ്രഹ്മസന്ധ്യാരൂപിണിയായ, മൃഗാരൂഢയായ ചതുര്ഭുജ, ധനുസ്സും അമ്പും കവചവും ഖഡ്ഗവും ധരിക്കുന്ന ദേവി എന്റെ പാവകീ (അഗ്നി) ദിശയെ രക്ഷിക്കട്ടെ।

Verse 148

ब्रह्मी कुमारी गायत्री रक्तांगी हंसवाहिनी । बिभ्रत्कमंडलुं चाक्षं स्रुवस्रुवौ पातु नैर्ऋतिम् ॥ १४८ ॥

ബ്രാഹ്മീ, കുമാരീ, ഗായത്രീ—രക്താംഗിയായും ഹംസവാഹിനിയായും, കമണ്ഡലുവും ജപമാലയും ധരിച്ച്, സ്രുവ-സ്രുവാ (ഹവിസ്സുപാത്രങ്ങൾ) കൈയിൽ എടുത്ത ദേവി എന്റെ നൈഋതി (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിശയെ രക്ഷിക്കട്ടെ।

Verse 149

शुक्लवर्णा च सावित्री युवती वृषवाहना । कपालशूलकाक्षस्रग्धारिणी पातु वायवीम् ॥ १४९ ॥

ശ്വേതവർണയായ, യുവതിയായ, വൃഷഭവാഹിനിയായ സാവിത്രി—കപാലം, ത്രിശൂലം, രുദ്രാക്ഷമാല ധരിച്ചവൾ—വായവ്യ ദിക്കിൽ നിന്ന് എന്നെ കാക്കട്ടെ।

Verse 150

श्यामा सरस्वती वृद्धा वैष्णवी गरुडासना । शंखचक्राभयकरा पातु शैवीं दिशं मम ॥ १५० ॥

ശ്യാമവർണയായ, വൃദ്ധയായ സരസ്വതി—വൈഷ്ണവിയായി, ഗരുഡാസനസ്ഥയായി, ശംഖം-ചക്രം-അഭയമുദ്ര ധരിച്ചവൾ—എന്റെ ശൈവ ദിക്കിനെ കാക്കട്ടെ।

Verse 151

चतुर्भुजा देवमाता गौरांगी सिंहवाहना । वराभयखङ्गचर्मभुजा पात्वधरां दिशम् ॥ १५१ ॥

ചതുര്ഭുജയായ ദേവമാതാവ്, ഗൗരാംഗി, സിംഹവാഹിനി—വരവും അഭയവും, ഖഡ്ഗവും ചർമവും ധരിച്ചവൾ—അധോ ദിക്കിനെ കാക്കട്ടെ।

Verse 152

तत्तत्पार्श्वे स्थिताः स्वस्ववाहनायुधभूषणाः । स्वस्वदिक्षुस्थिताः पातुं ग्रहशक्त्यंगसंयुताः ॥ १५२ ॥

തത്തത് പാർശ്വങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ട്, തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ വാഹനം-ആയുധം-ഭൂഷണം ധരിച്ച്—തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ദിക്കുകളിൽ സ്ഥിതരായി, ഗ്രഹശക്തികളുടെ അംശങ്ങളാൽ യുക്തരായി, സംരക്ഷിക്കട്ടെ।

Verse 153

मंत्राधिदेवतारूपा मुद्राधिष्ठातृदेवताः । व्यापकत्वेन पांत्वस्मानापादतलमस्तकम् ॥ १५३ ॥

മന്ത്രങ്ങളുടെ അധിദേവതാരൂപങ്ങളും മുദ്രകളുടെ അധിഷ്ഠാതൃദേവതകളും—സർവ്വവ്യാപകമായി—പാദതലത്തിൽ നിന്ന് മസ്തകശിഖ വരെ ഞങ്ങളെ കാക്കട്ടെ।

Verse 154

इदं ते कथितं सत्यं सावित्रीपंजरं मया । संध्ययोः प्रत्यहं भक्त्या जपकाले विशेषतः ॥ १५४ ॥

ഈ സത്യമായ ‘സാവിത്രീ-പഞ്ജരം’ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. പ്രതിദിനം രണ്ടു സന്ധ്യകളിലും ഭക്തിയോടെ, പ്രത്യേകിച്ച് ജപകാലത്ത്, ഇതു പാരായണം ചെയ്യണം॥१५४॥

Verse 155

पठनीयं प्रयत्नेन भुक्तिं मुक्तिं समिच्छता । भूतिदा भुवना वाणी महावसुमती मही ॥ १५५ ॥

ഭോഗവും മോക്ഷവും രണ്ടും ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഇതു പരിശ്രമത്തോടെ പാരായണം ചെയ്യണം. ഇത് സമൃദ്ധിദായിനി; ലോകങ്ങളെ ധരിക്കുന്ന വാണി; മഹാവസുമതി എന്ന ഭൂമാതാവുതന്നെ॥१५५॥

Verse 156

हिरण्यजननी नन्दा सविसर्गा तपस्विनी । यशस्विनी सती सत्या वेदविच्चिन्मयी शुभा ॥ १५६ ॥

അവൾ ഹിരണ്യജനനി (സമ്പത്തിന്റെ ജനനി), നന്ദാ (ആനന്ദസ്വരൂപിണി), സൃഷ്ടിപ്രവർത്തിനി, തപസ്വിനി. അവൾ യശസ്വിനി, സതി, സത്യാ, വേദവിദ്, ചിന്മയി, ശുഭാ॥१५६॥

Verse 157

विश्वा तुर्या वरेण्या च निसृणी यमुना भुवा । मोदा देवी वरिष्ठा च धीश्च शांतिर्मती मही ॥ १५७ ॥

വിശ്വാ, തുര്യാ, വരേണ്യാ, നിസൃണീ, യമുനാ, ഭുവാ; കൂടാതെ മോദാ, ദേവീ, വരിഷ്ഠാ, ധീ, ശാന്തി, മതി, മഹീ—ഇവ പുണ്യനാമങ്ങളായി പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു॥१५७॥

Verse 158

धिषणा योगिनी युक्ता नदी प्रज्ञाप्रचोदनी । दया च यामिनी पद्मा रोहिणी रमणी जया ॥ १५८ ॥

ധിഷണാ, യോഗിനീ, യുക്താ, നദീ, പ്രജ്ഞാ-പ്രചോദനീ; കൂടാതെ ദയാ, യാമിനീ, പദ്മാ, രോഹിണീ, രമണീ, ജയാ—ഇവയാണ് പ്രസ്തുത നാമങ്ങൾ॥१५८॥

Verse 159

सेनामुखी साममयी बगला दोषवार्जिता । माया प्रज्ञा परा दोग्ध्री मानिनी पोषिणी क्रिया ॥ १५९ ॥

അവൾ സേനകളുടെ അഗ്രമുഖി, സാമവേദഗാനമയി, ബഗലാ, ദോഷവರ್ಜിത. അവൾ മായ, പ്രജ്ഞ, പരാ; വരദാനരസം ദോഹിക്കുന്ന ദോഗ്ധ്രീ, മാന്യ, പോഷിണി, സ്വയം പവിത്ര ക്രിയ തന്നെ.

Verse 160

ज्योत्स्ना तीर्थमयी रम्या सौम्यामृतमया तथा । ब्राह्मी हैमी भुजंगी च वशिनी सुंदरी वनी ॥ १६० ॥

അവൾ ജ്യോത്സ്നാ, തീർത്ഥമയി, രമ്യാ, കൂടാതെ സൗമ്യാമൃതമയി. അവൾ ബ്രാഹ്മീ, ഹൈമീ, ഭുജംഗീ, വശിനീ, സുന്ദരീ, വനീ എന്നും പ്രസിദ്ധയാണ്.

Verse 161

ॐकारहसिनी सर्वा सुधा सा षड्गुणावती । माया स्वधा रमा तन्वी रिपुघ्नी रक्षणणी सती ॥ १६१ ॥

അവൾ ഓംകാരഹാസിനി, സർവ്വവ്യാപിനി, സ്വയം സుధ; ഷഡ്ഗുണവതി. അവൾ മായ, സ്വധാ, രമാ (ശ്രീ), സൂക്ഷ്മതന്വി, റിപ്പുഘ്നി, രക്ഷിണി, സതി.

Verse 162

हैमी तारा विधुगतिर्विषघ्नी च वरानना । अमरा तीर्थदा दीक्षा दुर्धर्षा रोगहारिणी ॥ १६२ ॥

അവൾ ഹൈമീ, താരാ, വിധുഗതി, വിഷഘ്നീ, വരാനനാ. അവൾ അമരാ, തീർത്ഥദാ, ദീക്ഷ, ദുര്ധർഷാ, രോഗഹാരിണീ—ഈ നാമങ്ങളാൽ സ്തുത്യയാണ്.

Verse 163

नानापापनृशंसघ्नी षट्पदी वज्रिणी रणी । योगिनी वमला सत्या अबला बलदा जया ॥ १६३ ॥

അവൾ അനേകം പാപങ്ങളും ക്രൂരകൃത്യങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നവൾ; ഷട്പദീ, വജ്രിണീ, യുദ്ധത്തിലെ വീരിണി. അവൾ യോഗിനി, വിമലാ, സത്യാ, അബലാ (സൗമ്യയെങ്കിലും ദുർബലമല്ല), ബലദാ, ജയാ.

Verse 164

गोमती जाह्नवी रजावी तपनी जातवेदसा । अचिरा वृष्टिदा ज्ञेया ऋततंत्रा ऋतात्मिका ॥ १६४ ॥

ഗോമതി, ജാഹ്നവി, രജാവി, തപനി, ജാതവേദസാ; കൂടാതെ അചിരാ, വൃഷ്ടിദാ—ഇവയെല്ലാം പുണ്യസരിതകളായി അറിയണം. ഋതതന്ത്രാ, ഋതാത്മികാ എന്നും, ഋതം (കോസ്മിക് ധർമ്മം) നിയന്ത്രിക്കുന്നതും ഋതസ്വരൂപിണിയുമാണ്.

Verse 165

सर्वकामदुधा सौम्या भवाहंकारवर्जिता । द्विपदा या चतुष्पदा त्रिपदा या च षट्पदा ॥ १६५ ॥

അവൾ സൗമ്യയും മംഗളകരിയും, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളുടെയും ‘ദുഗ്ധം’ പകരുന്നവൾ, ഭവബന്ധവും അഹങ്കാരവും വിട്ടവൾ. അവൾ തന്നെ ദ്വിപദ, ചതുഷ്പദ, ത്രിപദ, ഷട്പദ രൂപങ്ങളായും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 166

अष्टापदी नवपदी सहस्राक्षाक्षरात्मिका । अष्टोत्तरशतं नाम्नां सावित्र्या यः पठेन्नरः ॥ १६६ ॥

അഷ്ടാപദീ, നവപദീ, സഹസ്രാക്ഷരാത്മികയായ സാവിത്രീദേവിയുടെ 108 നാമങ്ങൾ ആരെല്ലാം പാരായണം ചെയ്യുമോ, അവർ ആ ജപത്തിന്റെ പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 167

स चिरायुः सुखी पुत्री विजयी विनयी भवेत् । एतत्ते कथितं विप्र पंचप्रकृतिलक्षणम् ॥ १६७ ॥

അവൻ ദീർഘായുസ്സും സുഖവും പ്രാപിച്ച്, പുത്രസമ്പന്നനായി, വിജയിയായി, വിനയശീലനായി മാറും. ഹേ വിപ്രാ, പഞ്ചപ്രകൃതികളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ നിനക്കു പറഞ്ഞു.

Verse 168

मंत्राराधनपूर्वं च विश्वकामप्रपूरणम् ॥ १६८ ॥

മന്ത്രാരാധനയെ മുൻനിർത്തി, സർവ്വ ആഗ്രഹങ്ങളുടെയും സമ്പൂർണ്ണ പരിപൂർത്തി സംഭവിക്കുന്നു.

Verse 169

इति श्रीबृहन्नारदीय पुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे पञ्चप्रकृतिमन्त्रादिनिरूपणं नाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः ॥ ८३ ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീബൃഹന്നാരദീയപുരാണത്തിന്റെ പൂർവ്വഭാഗത്തിലെ ബൃഹദുപാഖ്യാനത്തിന്റെ തൃതീയ പാദത്തിൽ ‘പഞ്ചപ്രകൃതിയും മന്ത്രാദിനിരൂപണവും’ എന്ന ത്ര്യശീതിതമ അധ്യായം സമാപ്തമായി ॥ ८३ ॥