Rig Veda 10.39.2: Mandala 10, Sukta 39, Mantra 2

Sukta 10.39

Devata: Aśvins (Nāsatyā)

Chandas: Jagati (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

चोदयतं सूनृताः पिन्वतं धिय उत्पुरंधीरीरयतं तदुश्मसि । यशसं भागं कृणुतं नो अश्विना सोमं न चारुं मघवत्सु नस्कृतम् ॥

Transliteration

codáyataṃ sūnṛ́tāḥ pínvataṃ dhíya út puram-dhīr īrayataṃ tád uśmasi | yaśásaṃ bhāgáṃ kṛṇutaṃ no aśvinā sómaṃ ná cā́ruṃ maghávat-su naḥ kṛtám ||

Translation

Set in motion the powers of luminous truth, strengthen our thoughts; uplift and release the plenitudes of the inspired intelligence—this is what we desire. Fashion for us, O Aśvins, a share that brings glory, like a fair Soma pressed out among the givers of light and force.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• चोदयतम्: impel, set in motion (you two)!
• चोदयतम्: (मुख्य क्रिया; कर्ता = अश्विनौ)
• Type: Verb
• Root: चुद् (प्रेरणे)

• सूनृताः: truthful/pleasant utterances
• सूनृताः: कर्म (चोदयतम्) / (प्रेर्य-वस्तु)
• Type: Noun
• Root: सूनृता (प्रातिपदिक)

• पिन्वतम्: make swell, strengthen (you two)!
• पिन्वतम्: (मुख्य क्रिया; कर्ता = अश्विनौ)
• Type: Verb
• Root: पिव्/पिन् (प्रीणने/वर्धने) → पिन्व्

• धियः: thoughts, inspirations
• धियः: कर्म (पिन्वतम्)
• Type: Noun
• Root: धि (प्रातिपदिक: धिय्/धी)

• उत्: up, forth
• उत्: (क्रियाविशेषण; ‘उत्-’ = ऊपर/उद्-भावे)
• Type: Indeclinable
• Root: उत्

• पुरंधीः: bounties, liberality (generous gifts)
• पुरंधीः: कर्म (ईरयतम्)
• Type: Noun
• Root: पुरंधि (प्रातिपदिक)

• ईरयतम्: raise, set in motion (you two)!
• ईरयतम्: (मुख्य क्रिया; कर्ता = अश्विनौ)
• Type: Verb
• Root: ईर् (गतौ/प्रेरणे)

• तत्: that
• तत्: कर्म (उश्मसि)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• उश्मसि: we desire, we wish
• उश्मसि: (मुख्य क्रिया; कर्ता = वयम्)
• Type: Verb
• Root: वश्/उश् (कामे) → उश्मसि

• यशसम्: glorious, fame-bringing
• यशसम्: विशेषण (भागम्)
• Type: Adjective
• Root: यशस् (प्रातिपदिक)

• भागम्: share, portion
• भागम्: कर्म (कृणुतम्)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)

• कृणुतम्: make, grant (you two)!
• कृणुतम्: (मुख्य क्रिया; कर्ता = अश्विनौ)
• Type: Verb
• Root: कृ (करणे)

• नः: for us / of us
• नः: सम्प्रदान (हिते) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• अश्विना: O Aśvins (you two)
• अश्विना: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• सोमम्: Soma (the pressed drink)
• सोमम्: कर्म (नस्कृतम्/कृणुतम्—प्राप्त्यर्थे)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: (उपमा-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: न

• चारुम्: lovely, pleasing
• चारुम्: विशेषण (सोमम्)
• Type: Adjective
• Root: चारु (प्रातिपदिक)

• मघवत्सु: among the bountiful (patrons)
• मघवत्सु: अधिकरण (मध्ये/सत्सु)
• Type: Noun/Adjective
• Root: मघवत् (प्रातिपदिक)

• नस्कृतम्: duly prepared/served (with reverence), made ready
• नस्कृतम्: विशेषण (सोमम्) / कर्मणि-भाव
• Type: Kṛdanta (Past Passive Participle)
• Root: नस्-कृ (धातुसमास: ‘नस्’ + कृ, ‘नमस्कारे/उपसर्पणे’ भावे) अथवा ‘नस्कृ’ (वेदिक)