Sarga 75

Verse 1

दीर्घकालात्समुत्थाय संज्ञां लब्ध्वा च वीर्यवान् ।नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां दीनामुद्वीक्ष्य मातरम् ॥१॥सोऽमात्यमध्ये भरतो जननीमभ्यकुत्सयत् ।

ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປດົນ ພະພະຣະຕະຜູ້ກ້າຫານກໍລຸກຂຶ້ນ ແລະໄດ້ສະຕິຄືນ; ດ້ວຍດວງຕາເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳຕາ ທອດເບິ່ງແມ່ຜູ້ທຸກທ້ອນ ແລ້ວຕຳນິແມ່ຂອງຕົນທ່າມກາງບັນດາອຳມາດ.

Verses 2-3

राज्यं न कामये जातु मन्त्रये नापि मातरम् ॥२॥अभिषेकं न जानामि योऽभूद्राज्ञा समीक्षितः ।विप्रकृष्टेह्यहं देशे शत्रुघ्नसहितोऽवसम् ॥३॥

ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຄີຍປາຖະໜາລາຊະອານາຈັກເລີຍ ແລະບໍ່ເຄີຍປຶກສາເລື່ອງນັ້ນແມ່ນແຕ່ກັບແມ່ຂອງຕົນ. ພິທີອະພິເສກທີ່ພຣະຣາຊາຊົງກໍາກັບດູແລນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ເລີຍ ເພາະຂ້າພະເຈົ້າພັກຢູ່ໄກໃນດິນແດນອື່ນ ພ້ອມກັບພຣະສັດຕຣຸຄນ

Verse 4

वनवासं न जानामि रामस्याहं महात्मनः ।विवासनं वा सौमित्रे स्सीतायाश्च यथाऽभवत् ॥४॥

ຂ້າບໍ່ໄດ້ຮູ້ເລີຍເຖິງການເນລະເທດເຂົ້າປ່າຂອງພຣະຣາມຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະກໍບໍ່ຮູ້ວ່າການຂັບໄລ່ເສາມິຕຣີ (ພຣະລັກສະມະນະ) ແລະນາງສີຕາ ເກີດຂຶ້ນແນວໃດ

Verse 5

तथैव क्रोशतस्तस्य भरतस्य महात्मनः ।कौसल्या शब्दमाज्ञाय सुमित्रामिदमब्रवीत् ॥५॥

ເມື່ອພຣະພາຣະຕະຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ຍັງຄົງຮ້ອງໄຫ້ຄຳຄວນຢູ່ເຊັ່ນນັ້ນ ພຣະເກົາສັນລະຍາໄດ້ຈຳສຽງຂອງລາວໄດ້ ແລ້ວກ່າວຖ້ອຍຄຳນີ້ແກ່ພຣະສຸມິຕຣາ

Verse 6

आगतः क्रूरकार्यायाः कैकेय्या भरतस्सुतः ।तमहं द्रष्टुमिच्छामि भरतं दीर्घदर्शिनम् ॥६॥

ພຣະບະຣະຕະ ພຣະຣາຊະບຸດຂອງໄກເກຍີ ຜູ້ກະທຳອັນໂຫດຮ້າຍ ໄດ້ມາຮອດແລ້ວ. ຂ້າປາຖະໜາຈະໄດ້ເຫັນພຣະບະຣະຕະຜູ້ມອງໄກນັ້ນ.

Verse 7

एवमुक्त्वा सुमित्रां सा विवर्णा मलिना कृशा ।प्रतस्थे भरतो यत्र वेपमाना विचेतना ॥७॥

ເມື່ອໄດ້ກ່າວດັ່ງນັ້ນແກ່ສຸມິຕຣາ ພຣະນາງເກົາສັລຍາ—ຜູ້ໜ້າຊີດ ໝອງມົວ ແລະຜອມແຫ້ງ—ກໍອອກເດີນທາງໄປຫາບ່ອນທີ່ພຣະບະຣະຕະຢູ່ ດ້ວຍອາການສັ່ນເທືອນ ເກືອບຈະຂາດສະຕິ.

Verse 8

स तु रामानुजश्चापि शत्रुघ्नसहितस्तदा ।प्रतस्थे भरतो यत्र कौसल्याया निवेशनम् ॥८॥

ໃນຂະນະນັ້ນ ພຣະບະຣະຕະ ນ້ອງຊາຍຂອງພຣະຣາມ ພ້ອມດ້ວຍພຣະສັດຣຸຄນະ ໄດ້ເດີນທາງໄປຍັງທີ່ປະທັບຂອງພຣະນາງເກົາສັລຍາ.

Verse 9

तत श्शत्रुघ्नभरतौ कौसल्यां प्रेक्ष्य दुःखितौ ।पर्यष्वजेतां दुःखार्तां पतितां नष्टचेतसाम् ॥९॥रुदन्तौ रुदतीं दुःखात्समेत्यार्यां मनस्स्विनीम् ।

ແລ້ວ ສັດຣຸຄນະ ແລະ ພະຣະຕະ ເມື່ອເຫັນ ພຣະນາງ ເກົາສັລຍາ ກໍເສົ້າໂສກຢ່າງຫນັກ; ນາງຖືກທຸກຂ໌ບີບຄັ້ນ ລົ້ມລົງ ແລະ ເກືອບສິ້ນສະຕິ. ທັງສອງເຂົ້າໄປຫາ ສະຕຣີຜູ້ຄວນເຄົາລົບ ຜູ້ມີໃຈສູງນັ້ນ; ນາງຮ້ອງໄຫ້ດ້ວຍຄວາມເຈັບປວດ ພວກເຂົາກໍຮ້ອງໄຫ້ຕາມ ແລ້ວກອດນາງໄວ້

Verses 10-11

भरतं प्रत्युवाचेदं कौसल्या भृशदुःखिता ॥१०॥इदं ते राज्यकामस्य राज्यं प्राप्तमकण्टकम् ।संप्राप्तं बत कैकेय्या शशीघ्रं क्रूरेण कर्मणा ॥११॥

ນາງໂກສະລະຍາຜູ້ໂສກເສົ້າຢ່າງຫນັກ ໄດ້ກ່າວກັບພະພະຣະຕະວ່າ: “ນີ້ແມ່ນອານາຈັກທີ່ເຈົ້າປາຖະໜາ—ໄດ້ມາໂດຍບໍ່ມີອຸປະສັກ. ອະນິຈຈາ! ໄກເກຍີໄດ້ຮີບເຮັດໃຫ້ສຳເລັດແກ່ເຈົ້າ ໂດຍກຳມະອັນໂຫດຮ້າຍ.”

Verse 12

प्रस्थाप्य चीरवसनं पुत्रं मे वनवासिनम् ।कैकेयी कं गुणं तत्र पश्यति क्रूरदर्शिनी ॥१२॥

ເມື່ອນາງໄກເກຍີໄດ້ສົ່ງລູກຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຜູ້ນຸ່ງຫົ່ມເປືອກໄມ້ ໃຫ້ໄປຢູ່ປ່າແລ້ວ ນາງຜູ້ມີສາຍຕາໂຫດຮ້າຍນັ້ນ ເຫັນຄຸນປະໂຫຍດອັນໃດຢູ່ໃນນັ້ນ?

Verse 13

क्षिप्रं मामपि कैकेयी प्रस्थापयितुमर्हति ।हिरण्यनाभो यत्रास्ते सुतो मे सुमहायशाः ॥१३॥

ໄກເກຍີຄວນສົ່ງຂ້າພະເຈົ້າອອກໄປໃນທັນທີດ້ວຍ—ໄປຍັງບ່ອນໃດກໍຕາມທີ່ລູກຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ພຣະຣາມຜູ້ມີກຽດສັກສີຍິ່ງ ຜູ້ມີນາບີດັ່ງຄຳ ກຳລັງພຳນັກຢູ່ໃນບັດນີ້.

Verse 14

अथवा स्वयमेवाहं सुमित्रानुचरा सुखम् ।अग्निहोत्रं पुरस्कृत्य प्रस्थास्ये यत्र राघवः ॥१४॥

ຫຼືບໍ່ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະອອກເດີນທາງດ້ວຍຄວາມຍິນດີໂດຍຕົນເອງ ມີນາງສຸມິຕຣາເປັນຜູ້ຕິດຕາມ ແລະອັນເຊີນໄຟສັກສິດອັກນິໂຫຕຣານຳໜ້າ ໄປຍັງບ່ອນທີ່ຣາຆະວະ (ພຣະຣາມ) ຢູ່.

Verse 15

कामं वा स्वयमेवाद्य तत्र मां नेतुमर्हसि ।यत्रासौ पुरुषव्याघ्रः पुत्रो मे तप्यते तपः ॥१५॥

ຫຼືແທ້ຈິງແລ້ວ ມື້ນີ້ທ່ານເອງຄວນນຳຂ້າພະເຈົ້າໄປທີ່ນັ້ນ ບ່ອນທີ່ລູກຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ—ເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ—ກຳລັງປະພຶດຕະບະ ບຳເພັນພຣະຕະຢູ່.

Verse 16

इदं हि तव विस्तीर्णं धनधान्यसमाचितम् ।हस्त्वश्वरथसम्पूर्णं राज्यं निर्यातितं तया ॥१६॥

ເພາະອານາຈັກອັນກວ້າງໃຫຍ່ນີ້ຂອງທ່ານ—ອຸດົມດ້ວຍຊັບສິນແລະເຂົ້າຂອງທັນຍາຫານ ພ້ອມດ້ວຍຊ້າງ ມ້າ ແລະລົດຮົບຢ່າງຄົບຖ້ວນ—ນາງໄດ້ມອບຖ່າຍໃຫ້ທ່ານແລ້ວ.

Verse 17

इत्यादिबहुभिर्वाक्यैः क्रूरैः सम्भर्त्सितोऽनघः ।विव्यथे भरतस्तीव्रं व्रणे तुद्येव सूचिना ॥१७॥

ເມື່ອຖືກຕໍານິດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາຫຼາຍຢ່າງອັນຮຸນແຮງແລະໂຫດຮ້າຍ ພຣະພະຣະຕະຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນກໍເຈັບປວດຢ່າງແຮງ—ດັ່ງແຜຖືກເຂັມຈິ້ມ

Verse 18

पपात चरणौ तस्यास्तदा सम्भ्रान्तचेतनः ।विलप्य बहुधाऽसंज्ञो लब्धसंज्ञस्ततः स्थितः ॥१८॥

ແລ້ວໃນຂະນະທີ່ໃຈວຸ້ນວາຍ ລາວກໍລົ້ມລົງກົດກົ້ນຢູ່ທີ່ພຣະບາດຂອງນາງ; ຄໍາຄວນຮ້ອງໄຫ້ຊ້ໍາໆຈົນສິ້ນສະຕິ—ແລ້ວໄດ້ສະຕິຄືນມາ ແລະຢືນຢູ່ທີ່ນັ້ນ

Verse 19

एवं विलपमानां तां भरतः प्राञ्जलिस्तदा ।कौसल्यां प्रत्युवाचेदं शोकैर्बहुभिरावृताम् ॥१९॥

ເມື່ອນາງໂກສະລະຍາຄໍາຄວນຢູ່ດັ່ງນັ້ນ ຖືກຄວາມໂສກຫຼາຍປະການປົກຄຸມ ພຣະພະຣະຕະຈຶ່ງປະນົມມືດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະກ່າວຕອບດັ່ງນີ້

Verse 20

आर्ये कस्मादजानन्तं गर्हसे मामकिल्बिषम् ।विपुलां च मम प्रीतिं स्थिरां जानासि राघवे ॥२०॥

ໂອ ທ່ານນາງຜູ້ສູງສົ່ງ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຕໍານິຂ້າພະເຈົ້າ ໃນເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ເລື່ອງ ແລະບໍ່ມີຄວາມຜິດ? ທ່ານຍ່ອມຮູ້ດີວ່າ ຄວາມຮັກອັນກວ້າງໃຫຍ່ ແລະໝັ້ນຄົງຂອງຂ້າພະເຈົ້າຕໍ່ພຣະຣາຆະວະ (ພຣະຣາມ)

Verse 21

कृता शास्त्रानुगा बुद्धिर्माभूत्तस्य कदाचन ।सत्यसन्ध स्सतां श्रेष्ठो यस्याऽर्योऽनुमते गतः ॥२१॥

ຂໍຢ່າໃຫ້ຄວາມຄິດເຊັ່ນນັ້ນເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ທີ່ປັນຍາຖືຕາມພຣະຄຳພີຊາສຕຣາເລີຍວ່າ “ພີ່ຊາຍອັນສູງສົ່ງຂອງເຮົາ ຜູ້ຕັ້ງມັ່ນໃນສັດຈະ ແລະເປັນຍອດແຫ່ງສັດບຸລຸດ ໄດ້ໄປສູ່ການນິລະເທດດ້ວຍຄຳອະນຸຍາດຂອງຜູ້ນັ້ນ”

Verse 22

प्रेष्यं पापीयसां यातु सूर्यञ्च प्रतिमेहतु ।हन्तु पादेन गां सुप्तां यस्याऽर्योऽनुमते गतः ॥२२॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ທີ່ໄດ້ໃຫ້ຄຳອະນຸຍາດໃຫ້ພີ່ຊາຍອັນສູງສົ່ງຂອງເຮົາໄປນິລະເທດ ຈົ່ງຕົກຢູ່ໃນບາບເຫຼົ່ານີ້: ໄປເປັນຂ້າຮັບໃຊ້ຄົນຊົ່ວຊ້າທີ່ສຸດ, ປັດສະວະຫັນໜ້າເຂົ້າຫາດວງອາທິດ, ແລະເຕະງົວທີ່ກຳລັງນອນຫຼັບດ້ວຍຕີນ

Verse 23

कारयित्वा महत्कर्म भर्ता भृत्यमनर्थकम् ।अधर्मो योऽस्य सोऽस्यास्तु यस्याऽर्योऽनुमतेगतः ॥२३॥

ຂໍໃຫ້ຄວາມຜິດແຫ່ງອະທັມຕົກແກ່ຜູ້ທີ່ດ້ວຍຄຳແນະນຳຂອງລາວ ພີ່ຊາຍອັນສູງສົ່ງຂອງເຮົາຖືກສົ່ງໄປໄກ—ດັ່ງນາຍທີ່ໃຫ້ຂ້າຮັບໃຊ້ເຮັດວຽກໜັກໃຫຍ່ ແຕ່ບໍ່ໃຫ້ຄ່າຕອບແທນອັນຄວນ

Verse 24

परिपालयमानस्य राज्ञो भूतानि पुयत्रवत् ।ततस्नु दुह्यतां पापं यस्याऽर्योऽनुमते गतः ॥२४॥

ຂໍໃຫ້ບາບຕົກແກ່ຜູ້ທີ່ດ້ວຍຄຳແນະນຳຂອງລາວ ພີ່ຊາຍອັນສູງສົ່ງຂອງເຮົາຖືກນິລະເທດ—ດັ່ງບາບຂອງຜູ້ທີ່ຫັກຫຼັງກະສັດຜູ້ປົກປ້ອງປະຊາຊົນເຫມືອນບິດາປົກປ້ອງບຸດຂອງຕົນ

Verse 25

बलिषड्भागमुद्धृत्य नृपस्यारक्षतः प्रजाः ।अधर्मो योऽस्य सोऽस्यास्तु यस्यार्थोऽनुमते गतः ॥२५॥

ຂໍໃຫ້ອະທັມອັນດຽວກັນນັ້ນຕົກແກ່ຜູ້ທີ່ດ້ວຍຄຳອະນຸຍາດຂອງລາວ ພີ່ຊາຍອັນສູງສົ່ງຂອງເຮົາໄປນິລະເທດ—ດັ່ງກະສັດຜູ້ເກັບສ່ວນຫນຶ່ງໃນຫົກ (ṣaḍbhāga) ຕາມທຳນຽມຈາກປະຊາຊົນ ແຕ່ບໍ່ປົກປ້ອງພວກເຂົາ

Verse 26

संश्रुत्य च तपस्विभ्यस्सत्रे वै यज्ञदक्षिणाम् ।तां विप्रलपतां पापं यस्यार्योऽनुमते गतः ॥२६॥

ຂໍໃຫ້ບາບຕົກແກ່ຜູ້ທີ່ດ້ວຍຄໍາແນະນໍາຂອງເຂົາ ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າຖືກເນລະເທດ—ດັ່ງບາບຂອງຜູ້ທີ່ໃນສັດຕຣະຍັດ ສັນຍາຈະຖວາຍທັກຊິນາແກ່ຜູ້ຖືຕະບະ ແຕ່ກັບຫລອກລວງກັ້ນໄວ້ບໍ່ຖວາຍ

Verse 27

हस्त्यश्वरथसम्बाधे युद्धे शस्त्रसमाकुले ।मा स्म कार्षीत्सतां धर्मं यस्यार्योऽनुमते गतः ॥२७॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ທີ່ດ້ວຍຄໍາແນະນໍາຂອງເຂົາ ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າຖືກເນລະເທດ ລົ້ມເຫຼວໃນທຳຂອງສັດບຸລຸດ—ດັ່ງນັກຮົບຜູ້ເຂົ້າສູ່ສົງຄາມອັນແອອັດດ້ວຍຊ້າງ ມ້າ ລົດຮົບ ແລະອາວຸດຫຼາກຫຼາຍ ແຕ່ກັບບໍ່ປະຕິບັດໜ້າທີ່ອັນຄວນ

Verse 28

उपदिष्टं सुसूक्ष्मार्थं शास्त्रं यत्नेन धीमता ।स नाशयतु दुष्टात्मा यस्याऽर्योऽनुमते गतः ॥२८॥

ຂໍໃຫ້ຄົນໃຈຊົ່ວ ຜູ້ທີ່ດ້ວຍຄໍາແນະນໍາຂອງເຂົາ ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າຖືກເນລະເທດ ທໍາລາຍນັຍອັນລະອຽດລຶກຊຶ້ງແຫ່ງສາດສະຕຣາ (śāstra) ທີ່ບັນດິດຜູ້ມີປັນຍາສອນໄວ້ດ້ວຍຄວາມພາກເພັງ—ແລະຮັບມົນທິນແຫ່ງອະທັມໄວ້ແກ່ຕົນ

Verse 29

मा च तं व्यूढबाह्वंसं चन्द्रार्कसमतेजसम् ।द्राक्षीद्राज्यस्थमासीनं यस्यार्योऽनुमतेगतः ॥२९॥

ແລະຂໍໃຫ້ຜູ້ທີ່ດ້ວຍຄໍາແນະນໍາຂອງເຂົາ ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າຖືກເນລະເທດ ຢ່າໄດ້ເຫັນພຣະອົງນັ້ນເລີຍ—ຜູ້ມີແຂນກວ້າງ ບ່າຜຶ່ງ ສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງດວງອາທິດແລະດວງຈັນ—ປະທັບນັ່ງເທິງຣາຊບັນລັງ

Verse 30

पायसं कृसरं छागं वृथा सोऽश्नातु निर्घृणः ।गुरूंश्चाप्यवजानातु यस्याऽर्योऽनुमते गतः ॥३०॥

ຂໍໃຫ້ຄົນໃຈຮ້າຍຜູ້ທີ່ດ້ວຍຄໍາແນະນໍາຂອງເຂົາ ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້ອຍຖືກເນລະເທດ ຈົ່ງກິນເຂົ້ານົມ, ເຂົ້າຄຸກງາ, ແລະເນື້ອແບ້ຢ່າງໄຮ້ປະໂຫຍດ—ບໍ່ໄດ້ບຸນ—ແລະຈົ່ງດູໝິ່ນຄູອາຈານຂອງຕົນດ້ວຍ.

Verse 31

गाश्च स्पृशतु पादेन गुरून्परिवदेत्स्वयम् ।मित्रे द्रुह्येत सोऽत्यन्तं यस्याऽर्योऽनुमते गतः ॥३१॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ທີ່ດ້ວຍຄໍາແນະນໍາຂອງເຂົາ ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້ອຍຖືກເນລະເທດ ຈົ່ງກໍ່ການຜິດອັນຮ້າຍແຮງທີ່ສຸດ: ເຕະງົວດ້ວຍຕີນ, ດ່າວ່າຜູ້ເຖົ້າແກ່ແລະຄູອາຈານດ້ວຍຕົນເອງ, ແລະຫັກຫຼັງມິດສະຫາຍຢ່າງສິ້ນເຊີງ.

Verse 32

विश्वासात्कथितं किञ्चित्परिवादं मिथः क्वचित् ।विवृणोतु स दुष्टात्मा यस्याऽर्योऽमते गतः ॥३२॥

ຂໍໃຫ້ຄົນໃຈຊົ່ວຜູ້ທີ່ດ້ວຍຄວາມຍິນຍອມຂອງເຂົາ ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້ອຍຖືກສົ່ງໄປ ຈົ່ງຕົກຢູ່ໃນບາບແຫ່ງການຫັກຫຼັງຄວາມໄວ້ວາງໃຈ: ເປີດເຜີຍຄໍານິນທານ້ອຍໆທີ່ເຄີຍເວົ້າກັນຢ່າງລັບໆດ້ວຍຄວາມເຊື່ອໃຈ ໃຫ້ຫຼຸດໄປຫາຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງ ໃນບ່ອນໃດບ່ອນໜຶ່ງ.

Verse 33

अकर्ता ह्यकृतज्ञश्च त्यक्ताचाऽत्मा निरपत्रपः ।लोके भवतु विद्विष्टो यस्यार्योऽनुमते गतः ॥३३॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ທີ່ດ້ວຍຄວາມຍິນຍອມຂອງເຂົາ ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້ອຍຖືກເນລະເທດ ຈົ່ງເປັນຜູ້ຖືກຊັງໃນໂລກ—ເປັນຄົນບໍ່ເຄີຍຊ່ວຍໃຜ, ອົກຕັນຍູ, ລະທິ້ງທຳມະແລະຈັນຍາບັນ, ແລະໄຮ້ຄວາມລະອາຍ.

Verse 34

पुत्रैर्दारैश्च भृत्यैश्च स्वगृहे परिवारितः ।स एको मृष्टमश्नातु यस्यार्योऽनुमते गतः ॥३४॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ທີ່ດ້ວຍຄວາມຍິນຍອມຂອງເຂົາ ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້ອຍຖືກເນລະເທດ ແມ່ນແຕ່ຢູ່ໃນເຮືອນຂອງຕົນ ມີລູກໆ, ເມຍ, ແລະຄົນຮັບໃຊ້ຫ້ອມລ້ອມ ກໍຈົ່ງກິນອາຫານອັນປະນີດຢູ່ຜູ້ດຽວ—ແລະຮັບຄໍາຕິຕຽນເພາະເຫດນັ້ນ.

Verse 35

अप्राप्य सदृशान् दाराननपत्यः प्रमीयताम् ।अनवाप्य क्रियां धर्म्यां यस्याऽर्योऽनुमते गतः ॥३५॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ນັ້ນ ຜູ້ທີ່ໂດຍຄວາມຍິນຍອມຂອງເຂົາໄດ້ໃຫ້ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າຖືກເນລະເທດ ຈົ່ງຕາຍໂດຍບໍ່ໄດ້ພົບພັນລະຍາທີ່ສົມຄວນ ບໍ່ມີລູກ ແລະບໍ່ເຄີຍສຳເລັດກິດທຳອັນຊອບທີ່ຄ້ຳຈຸນທັມມະເລີຍ

Verse 36

माऽत्मनस्सन्ततिं द्राक्षीत्स्वेषु दारेषु दुःखितः ।आयुस्समग्रमप्राप्य यऽस्यार्योऽनुमते गतः ॥३६॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ນັ້ນ ຜູ້ທີ່ໂດຍຄວາມຍິນຍອມຂອງເຂົາໄດ້ໃຫ້ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າຖືກເນລະເທດ ຈົ່ງຢູ່ໃນຄວາມທຸກ ບໍ່ທັນໄດ້ຮອດອາຍຸທີ່ຄົບຖ້ວນແລະຜາສຸກ ແລະຢ່າໄດ້ເຫັນລູກຫຼານຂອງຕົນຜ່ານພັນລະຍາເລີຍ

Verse 37

राजस्त्रीबालवृद्धानां वधे यत्पापमुच्यते ।भृत्यत्यागे च यत्पापं तत्पापं प्रतिपद्यताम् ॥३७॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ນັ້ນ ຜູ້ທີ່ໂດຍຄວາມຍິນຍອມຂອງເຂົາໄດ້ໃຫ້ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າຖືກເນລະເທດ ຈົ່ງຮັບບາບທັງປວງທີ່ຄຳພີຊາສະຕຣາກ່າວໄວ້ສຳລັບການຂ້າກະສັດ ຍິງ ເດັກ ແລະຄົນເຖົ້າ ພ້ອມທັງບາບແຫ່ງການທອດທິ້ງຜູ້ພຶ່ງພາແລະຜູ້ຢູ່ໃນອຸປະຖຳ

Verse 38

लाक्षया मधुमांसेन लोहेन च विषेण च ।सदैव बिभृयाद्भृत्यान्यस्यार्योऽनुमते गतः ॥३८॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ນັ້ນ ຜູ້ທີ່ໂດຍຄວາມຍິນຍອມຂອງເຂົາໄດ້ໃຫ້ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າຖືກເນລະເທດ ຈົ່ງຕົກຢູ່ໃນບາບຂອງຜູ້ທີ່ຫາລ້ຽງຜູ້ພຶ່ງພາດ້ວຍການຄ້າຄຣັ່ງ ສຸລາ ເນື້ອ ໂລຫະ ແລະແມ່ນກະທັ້ງພິດ ຢູ່ເປັນນິດ

Verse 39

सङ्ग्रमे समुपोढे स्म शत्रुपक्षभयङ्करे ।पलायामानो वध्येत यस्यार्योऽनुमते गतः ॥३९॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ນັ້ນ ຜູ້ທີ່ໂດຍຄວາມຍິນຍອມຂອງເຂົາໄດ້ໃຫ້ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າຖືກເນລະເທດ ຈົ່ງພົບຊະຕາກຳເຊັ່ນນັກຮົບຜູ້ນ່າຢ້ານຕໍ່ຝ່າຍສັດຕູ ແຕ່ເມື່ອສົງຄາມຮອດຈຸດສູງສຸດກັບຖືກຂ້າໃນຂະນະຫຼົບໜີ

Verse 40

कपालपाणिः पृथिवीमटतां चीरसंवृतः ।भिक्षमाणो यथोन्मत्तो यस्यार्योऽनुमते गतः ॥४०॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ນັ້ນ ຜູ້ທີ່ໂດຍຄວາມຍິນຍອມຂອງເຂົາເຮັດໃຫ້ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າຖືກເນລະເທດ ຈົ່ງເດີນພະເນຈອນທົ່ວແຜ່ນດິນ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາດຮຸ່ງ ຖືກະໂຫຼກໃນມື ແລະຂໍທານດັ່ງຄົນບ້າ

Verse 41

मद्ये प्रसक्तो भवतु स्त्रीष्वक्षेषु च नित्यशः ।कामक्रोधाभिभूतस्तु यस्यार्योऽनुमते गतः ॥४१॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ນັ້ນ ຜູ້ທີ່ໂດຍຄວາມຍິນຍອມຂອງເຂົາເຮັດໃຫ້ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າຖືກເນລະເທດ ຈົ່ງຕິດຢູ່ເສມອໃນເຫຼົ້າ ນາງສາວ ແລະການພະນັນ ແລະຖືກກາມະກັບໂທສະຄອບງຳ

Verse 42

मास्म धर्मे मनो भूयादधर्मं स निषेवताम् ।अपात्रवर्षी भवतु यस्यार्योऽनुमते गतः ॥४२॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ນັ້ນ ຜູ້ທີ່ໂດຍຄວາມຍິນຍອມຂອງເຂົາເຮັດໃຫ້ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າໄປນິລະເທດ ຈົ່ງຢ່າໃຫ້ໃຈເຂົາຕັ້ງຢູ່ໃນທຳມະເລີຍ; ຈົ່ງປະພຶດອະທຳ ແລະເປັນຜູ້ໃຫ້ທານຜິດທີ່ ໂປຍໃຫ້ແກ່ຜູ້ບໍ່ສົມຄວນ

Verse 43

सञ्चितान्यस्य वित्तनि विविधानि सहस्रशः ।दस्युभिर्विप्रलुप्यन्तां यस्यार्योऽनुमते गतः ॥४३॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ນັ້ນ ຜູ້ທີ່ໂດຍຄວາມຍິນຍອມຂອງເຂົາເຮັດໃຫ້ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າໄປນິລະເທດ ຊັບສົມບັດທີ່ເຂົາສະສົມໄວ້ຫຼາກຫຼາຍນັບພັນ ຈົ່ງຖືກໂຈນປົ້ນຊິງໄປໃນວິທີອັນນັບບໍ່ຖ້ວນ

Verse 44

उभे सन्ध्ये शयानस्य यत्पापं परिकल्प्यते ।तच्चपापं भवेत्तस्य यस्यार्योऽनुमते गतः ॥४४॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ໃດກໍຕາມ ຜູ້ທີ່ດ້ວຍຄວາມຍິນຍອມຂອງຕົນ ເຮັດໃຫ້ພີ່ຊາຍຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄປສູ່ການນິລະເທດ ຈົ່ງຮັບບາບນັ້ນເອງ ຄືບາບຂອງຜູ້ທີ່ນອນຫຼັບລ່ວງສັນທະຍາທັງສອງ ໃນຍາມອາລຸນແລະຍາມແລງ.

Verse 45

यदग्निदायके पापं यत्पापं गुरतल्पगे ।मित्रद्रोहे च यत्पापं तत्पापं प्रतिपद्यताम् ॥४५॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ໃດກໍຕາມ ຜູ້ທີ່ດ້ວຍຄວາມຍິນຍອມຂອງຕົນ ເຮັດໃຫ້ພີ່ຊາຍຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄປນິລະເທດ ຈົ່ງຮັບບາບເທົ່າກັນກັບຜູ້ວາງເພີງ ຜູ້ລ່ວງລະເມີດຕຽງຂອງຄູອາຈານ (ຄຸຣຸ) ແລະຜູ້ທີ່ຫັກຫຼັງມິດສະຫາຍ.

Verse 46

देवतानां पित्रूणां च मातापित्रोस्तथैव च ।मा स्म कार्षीत्स शुश्रूषां यस्यार्योऽनुमते गतः ॥४६॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ໃດກໍຕາມ ຜູ້ທີ່ດ້ວຍຄວາມຍິນຍອມຂອງຕົນ ເຮັດໃຫ້ພີ່ຊາຍຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄປນິລະເທດ ຈົ່ງຢ່າໄດ້ປະກອບການຮັບໃຊ້ອັນຄວນຄ່າແກ່ເທວະທັງຫຼາຍ ແກ່ບັນພະບຸລຸດ (ປິຕຣະ) ແລະແກ່ມານດາບິດາຂອງຕົນເລີຍ.

Verse 47

सतां लोकात्सतां कीर्त्या स्सञ्जुष्टात्कर्मणस्तथा ।भ्रश्यतु क्षिप्रमद्यैव यस्यार्योऽनुमते गतः ॥४७॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ໃດກໍຕາມ ຜູ້ທີ່ດ້ວຍຄວາມຍິນຍອມຂອງຕົນ ເຮັດໃຫ້ພີ່ຊາຍຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄປນິລະເທດ ຈົ່ງຕົກຫຼຸດໃນທັນທີ ໃນວັນນີ້ເອງ ຈາກໂລກຂອງສັດບຸຣຸດ ຈາກກຽດຊື່ຂອງພວກທ່ານ ແລະຈາກກຳທີ່ຄົນດີທັງຫຼາຍຍອມຮັບ.

Verse 48

अपास्य मातृशुश्रूषामनर्थे सोऽवतिष्ठताम् ।दीर्घबाहुर्महावक्षाः यस्यार्योऽनुमते गतः ॥४८॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ໃດກໍຕາມ ຜູ້ທີ່ດ້ວຍຄວາມຍິນຍອມຂອງຕົນ ເຮັດໃຫ້ພີ່ຊາຍຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າພະເຈົ້າ—ຜູ້ມີແຂນຍາວ ແລະອົກກວ້າງ—ໄປນິລະເທດ ຈົ່ງລະທິ້ງການຮັບໃຊ້ມານດາ ແລະຈົ່ງຕິດຢູ່ແຕ່ໃນກິດທີ່ໄຮ້ປະໂຫຍດ ໄຮ້ເປົ້າໝາຍ.

Verse 49

बहुपुत्रो दरिद्रश्च ज्वररोगसमन्वितः ।स भूयात्सतत क्लेशी यस्यार्योऽनुमते गतः ॥४९॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ນັ້ນ—ຜູ້ທີ່ໂດຍຄວາມຍິນຍອມຂອງເຂົາ ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າຖືກສົ່ງໄປນິລະເທດ—ຈົ່ງຢູ່ໃນຄວາມທຸກທໍລະມານຕະຫຼອດໄປ ແບກພາລະລູກຊາຍຫຼາຍ ຕົກຢູ່ໃນຄວາມຍາກຈົນ ແລະຖືກຮຸກຮານດ້ວຍໄຂ້ແລະໂລກໄພ

Verse 50

आशामाशंसमानानां दीनानामूर्ध्वचक्षुषाम् ।अर्थिनां वितथां कुर्याद्यस्यार्योऽनुमते गतः ॥५०॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ນັ້ນ—ຜູ້ທີ່ໂດຍການອະນຸຍາດຂອງເຂົາ ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າໄປນິລະເທດ—ຈົ່ງຮັບບາບດຸຈຜູ້ທີ່ເຮັດໃຫ້ຄວາມຫວັງຂອງຜູ້ຂໍທານຜູ້ທຸກຍາກ ຜູ້ເງີຍໜ້າຄອຍຄາດຫວັງ ກາຍເປັນຄວາມຫວັງລົ້ມເຫຼວ

Verse 51

मायया रमतां नित्यं परुषः पिशुनोऽशुचिः ।राज्ञो भीतस्त्वधर्मात्मा यस्यार्योऽनुमते गतः ॥५१॥

ຂໍໃຫ້ເຂົາ—ຜູ້ທີ່ໂດຍຄວາມຍິນຍອມຂອງເຂົາ ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າຖືກນິລະເທດ—ຈົ່ງຮັບບາບດຸຈຜູ້ທີ່ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍການຫຼອກລວງເປັນນິດ ວາຈາຫຍາບຄາຍ ມຸ່ງຮ້າຍໃສ່ຄົນອື່ນ ບໍ່ບໍລິສຸດ ມີໃຈອະທັມ ແລະຫວາດກົວພຣະຣາຊອາຊະຍາຢູ່ທຸກເວລາ

Verse 52

ऋतुस्नातां सतीं भार्यामृतुकालानुरोधिनीम् ।अतिवर्तेत दुष्टात्मा यस्यार्योऽनुमते गतः ॥५२॥

ຂໍໃຫ້ເຂົາ—ຜູ້ທີ່ໂດຍການອະນຸຍາດຂອງເຂົາ ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າຖືກນິລະເທດ—ຈົ່ງຮັບບາບດຸຈຄົນຊົ່ວຜູ້ລະເລີຍພັນລະຍາຜູ້ສັດຊື່ແລະບໍລິສຸດ ແມ່ນແຕ່ນາງໄດ້ອາບນ້ຳຫຼັງຈາກລະດູຂອງນາງແລ້ວ ແລະຮັກສາກາລະເວລາອັນຄວນຄ່າ

Verse 53

सधर्मदारान्परित्यज्य परदारान्निषेवताम् ।त्यक्तधर्मरतिर्मूढो यस्यार्योऽनुमते गतः ॥५३॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ນັ້ນ—ຜູ້ທີ່ໂດຍຄຳອະນຸມັດຂອງເຂົາ ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າຖືກເນລະເທດ—ຈົ່ງໄດ້ຮັບບາບດັ່ງຄົນຫຼົງຜິດ ຜູ້ລະທິ້ງພັນລະຍາຜູ້ເປັນຄູ່ຮ່ວມທຳມະ ແລ້ວໄປເສບພັນລະຍາຂອງຜູ້ອື່ນ ຫຼັງຈາກລະທິ້ງຄວາມຊອບທຳແລ້ວ

Verse 54

विप्रलुप्तप्रजातस्य दुष्कृतं ब्राह्मणस्य यत् ।तदेव प्रतिपद्येत यस्यार्योऽनुमते गतः ॥५४॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ນັ້ນ—ຜູ້ທີ່ໂດຍຄຳອະນຸມັດຂອງເຂົາ ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອຂ້າຖືກເນລະເທດ—ຈົ່ງປະສົບອະປຸນຍະກຳນັ້ນເທົ່າກັນ ດັ່ງພຣາຫມັນຜູ້ເສື່ອມສາຍຕະກູນ ແລ້ວກະທຳຄວາມຊົ່ວຮ້າຍຢ່າງໜັກ

Verse 55

पानीयदूषके पापं तथैव विषदायके ।यत्तदेकस्स लभतां यस्यार्योऽनुमते गतः ॥५५॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ນັ້ນ—ຜູ້ທີ່ໂດຍຄຳອະນຸມັດຂອງເຂົາ ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າຖືກເນລະເທດ—ຈົ່ງໄດ້ຮັບບາບນັ້ນແຕ່ຜູ້ດຽວ ຄືບາບຂອງຜູ້ເຮັດໃຫ້ນ້ຳດື່ມເປື້ອນ ແລະບາບຂອງຜູ້ໃຫ້ພິດ

Verse 56

ब्राह्मणायोद्यतां पूजां विहन्तु कलुषेन्द्रियः ।बालवत्सां च गां दोग्धु यस्यार्यो ऽनुमते गतः ॥५६॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ນັ້ນ—ຜູ້ທີ່ໂດຍຄຳອະນຸມັດຂອງເຂົາ ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າຖືກເນລະເທດ—ຈົ່ງໄດ້ຮັບບາບຂອງຜູ້ມີອິນຊີເສົ້າໝອງ ຜູ້ຂັດຂວາງການບູຊາທີ່ຈັດໄວ້ເພື່ອພຣາຫມັນ ແລະຜູ້ຮີດນົມແມ່ງົວທີ່ຍັງມີລູກອ່ອນ

Verse 57

तुर्ष्णार्तं सति पानीये विप्रलम्भेन योजयेत् ।लभेत तस्य यत्पापं यस्यार्योऽनुमते गतः ॥५७॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ນັ້ນ—ຜູ້ທີ່ໂດຍຄຳອະນຸມັດຂອງເຂົາ ພີ່ນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າຖືກເນລະເທດ—ຈົ່ງໄດ້ຮັບບາບຂອງຜູ້ທີ່ ແມ່ນວ່າມີນ້ຳຢູ່ ກໍຍັງຫລອກລວງຜູ້ທຸກທໍລະມານດ້ວຍຄວາມຫິວນ້ຳຢ່າງໂຫດຮ້າຍ ແລະວາງອຸບາຍປິດກັ້ນບໍ່ໃຫ້ໄດ້ຄວາມບັນເທົາ

Verse 58

भक्त्या विवदमानेषु मार्गमाश्रित्य पश्यतः ।तस्य पापेन युज्येत यस्यार्योऽनुमते गतः ॥५८॥

ຂໍໃຫ້ຜູ້ນັ້ນ—ຜູ້ທີ່ໂດຍການອະນຸມັດຂອງຕົນ ໄດ້ໃຫ້ອ້າຍນ້ອງຜູ້ສູງສົ່ງຂອງຂ້າຖືກເນລະເທດ—ຈົ່ງຮັບບາບດັ່ງຄົນທີ່ເມື່ອຜູ້ໂຕ້ຖຽງກັນ ກໍແຕ່ຢືນເບິ່ງ ແລະອາໄສເຂົ້າຂ້າງຝ່າຍໜຶ່ງດ້ວຍຄວາມພັກດີ ນຳໄປສູ່ທາງລຳອຽງ.

Verse 59

विहीनां पतिपुत्राभ्यां कौसल्यां पार्थिवात्मजः ।एवमाश्वासयन्नेव दुःखार्तो निपपात ह ॥५९॥

ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະບະຣະຕະໄດ້ປອບໂຍນພຣະນາງເກົາສັລຍາ ຜູ້ຂາດທັງສາມີແລະລູກຊາຍ ດ້ວຍຄວາມໂສກຫນັກ ພຣະອົງກໍລົ້ມລົງຢູ່ແທບພຣະບາດຂອງນາງ.

Verse 60

तथा तु शपथैः कष्टै श्शपमानमचेतनम् ।भरतं शोकसन्तप्तं कौसल्या वाक्यमब्रवीत् ॥६०॥

ເມື່ອ ພະຣະຕະ ຖືກຄວາມໂສກເຜົາໃຈ ນອນຢູ່ໃນພາວະເກືອບບໍ່ຮູ້ສຶກ ແລະ ຍັງກ່າວຄໍາສາບານອັນຫນັກໜ່ວງນ່າຫວາດຫວັນ ພຣະນາງ ເກົາສັລຍາ ຈຶ່ງກ່າວຖ້ອຍຄໍານີ້ແກ່ລາວ

Verse 61

मम दुःखमिदं पुत्र भूयस्समुपजायते ।शपथै श्शपमानो हि प्राणानुपरुणत्सि मे ॥६१॥

ລູກເອີຍ ຄວາມທຸກຂ໌ຂອງແມ່ນີ້ ກັບຍິ່ງເພີ່ມພູນ; ເພາະເຈົ້າກ່າວຄໍາສາບານເຊັ່ນນັ້ນ ກໍປານດັ່ງກໍາລັງບີບຄໍ ລົມຫາຍໃຈແຫ່ງຊີວິດຂອງແມ່

Verse 62

दिष्ट्या न चलितो धर्मादात्मा ते सहलक्ष्मणः ।वत्स सत्यप्रतिज्ञो ते सतां लोकमवाप्स्यसि ॥६२॥

ລູກນ້ອຍເອີຍ ນ່າຍິນດີທີ່ໃຈຂອງເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຫວັ່ນໄຫວຈາກທຳມະ ແລະ ຂອງພຣະລັກສະມະນະກໍເຊັ່ນດຽວກັນ. ວັດສະເອີຍ ເພາະເຈົ້າສັດຊື່ຕໍ່ປະຕິຍານສັດຈະ ເຈົ້າຈະໄດ້ບັນລຸໂລກຂອງສັດບຸລຸດ

Verse 63

इत्युक्त्वा चाङ्कमानीय भरतं भ्रातृवत्सलम् ।परिष्वज्य महाबाहुं रुरोद भृशदुःखिता ॥६३॥

ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ພຣະນາງກໍດຶງ ພະຣະຕະ ຜູ້ຮັກພີ່ນ້ອງດຸຈຊີວິດ ມາວາງໃນຕັກ; ໂອບກອດຜູ້ມີແຂນແຂງກ້ານັ້ນ ແລ້ວຮ້ອງໄຫ້ຢ່າງໜັກ ດ້ວຍຄວາມໂສກອັນລົ້ນເຫຼືອ

Verse 64

एवं विलपमानस्य दुःखार्तस्य महात्मनः ।मोहाच्च शोकसम्रोधाद्बभूव लुलितं मनः ॥६४॥

ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະພະຣະຕະ ຜູ້ມີຈິດໃຈສູງສົ່ງ ຄ່ຳຄວນດ້ວຍຄວາມທຸກທໍລະມານ ຈິດຂອງພຣະອົງກໍຫວັ່ນໄຫວ—ເນື່ອງຈາກຄວາມຫຼົງມົວ ແລະຖືກຄວາມໂສກຫ້ອມລ້ອມກົດທັບ។

Verse 65

लालप्यमानस्य विचेतनस्य प्रणष्टबुद्धेः पतितस्य भूमौ ।मुहुर्मुहुर्निश्श्वसतश्च घर्मं सा तस्य शोकेन जगाम रात्रिः ॥६५॥

ຄືນນັ້ນຜ່ານໄປດ້ວຍຄວາມໂສກອາໄລຕໍ່ພຣະພະຣະຕະ—ຜູ້ລົ້ມລົງກັບພື້ນ ໝົດສະຕິ ແລະປັນຍາມືດມົວ—ຄ່ຳຄວນຊ້ຳໆ ແລະປ່ອຍລົມຫາຍໃຈຍາວໆອຸ່ນໆລຶກໆ ຄັ້ງແລ້ວຄັ້ງເລົ່າ។