Rig Veda 1.13.2 — Mandala 1, Sukta 13, Mantra 2

Sukta 1.13

Rishi: Medhātithi Kāṇva (traditional attribution for RV 1.13)

Devata: Tanūnapāt (a form/function of Agni)

Chandas: Gāyatrī

Samhita Patha (Devanagari)

मधुमन्तं तनूनपाद्यज्ञं देवेषु नः कवे । अद्या कृणुहि वीतये ॥

Transliteration

mádhumantaṃ tanūnapād yajñáṃ devéṣu naḥ kave | adyā́ kṛṇuhi vītáye ||

Translation

ಹೇ ತನೂನಪಾತ್, ಹೇ ಕವಿ, ದೇವರ ನಡುವೆ ನಮ್ಮ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಧುಮಯವಾಗಿಸು; ಇಂದು ಅದನ್ನು ಅವರ ವೀತಿ (ಆನಂದಕರ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ಭೋಗ)ಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸು.

Word by Word

• मधुमन्तम्: honey-sweet, pleasant
• मधुमन्तम्: कर्म (यज्ञम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मधुमन्त् (प्रातिपदिक; मधु + मन्त्)

• तनूनपात्: Tanūnapāt (a divine epithet, often of Agni)
• तनूनपात्: सम्प्रदान (देवेषु नः कवे—आह्वेय देवः)
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: तनूनपात् (प्रातिपदिक; तन् + नपात् ‘पुत्र’)

• यज्ञम्: sacrifice, ritual
• यज्ञम्: कर्म (कृणुहि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक; √यज्)

• देवेषु: among the gods
• देवेषु: अधिकरण (स्थित्यर्थे: ‘among the gods’)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• नः: our / of us
• नः: सम्बन्ध (कवे इत्यस्य: ‘our’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कवे: O sage/poet (seer)
• कवे: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• अद्य: today, now
• अद्य: अधिकरण (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)

• कृणुहि: make, perform
• कृणुहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे) — वैदिक रूप: कृणुहि

• वीतये: for the enjoyment/feast (ritual reception)
• वीतये: सम्प्रदान (उद्देश्य: ‘for the feast/reception’)
• Type: Noun
• Root: वीति (प्रातिपदिक; √वी/वय् ‘to pursue/enjoy’ → ‘enjoyment/feast, reception’)