Mantra 2
Sukta 1.13
Rishi: Medhātithi Kāṇva (traditional attribution for RV 1.13)
Devata: Tanūnapāt (a form/function of Agni)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
मधुमन्तं तनूनपाद्यज्ञं देवेषु नः कवे । अद्या कृणुहि वीतये ॥
Samhita Patha (IAST)
मधु॑मन्तं तनूनपाद्य॒ज्ञं दे॒वेषु॑ नः कवे । अ॒द्या कृ॑णुहि वी॒तये॑ ॥
Transliteration
mádhumantaṃ tanūnapād yajñáṃ devéṣu naḥ kave | adyā́ kṛṇuhi vītáye ||
Translation
O Tanūnapāt, make our sacrifice honey-rich among the gods, O seer; today shape it for their glad coming and enjoyment (vīti).
Padapatha (Word Analysis)
मधु॑ऽमन्तम् । त॒नू॒ऽन॒पा॒त् । य॒ज्ञम् । दे॒वेषु॑ । नः॒ । क॒वे॒ । अ॒द्य । कृ॒णु॒हि॒ । वी॒तये॑ ॥मधुमन्तम् । तनूनपात् । यज्ञम् । देवेषु । नः । कवे । अद्य । कृणुहि । वीतये ॥madhu-mantam | tanū-napāt | yajñam | deveṣu | naḥ | kave | adya | kṛṇuhi | vītaye
Word by Word
मधुमन्तम्honey-sweet, pleasant
मधुमन्तम्:
कर्म (यज्ञम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमधुमन्त् (प्रातिपदिक; मधु + मन्त्)
तनूनपात्Tanūnapāt (a divine epithet, often of Agni)
तनूनपात्:
सम्प्रदान (देवेषु नः कवे—आह्वेय देवः)
TypeNoun (proper/epithet)
Rootतनूनपात् (प्रातिपदिक; तन् + नपात् ‘पुत्र’)
यज्ञम्sacrifice, ritual
यज्ञम्:
कर्म (कृणुहि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक; √यज्)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
अधिकरण (स्थित्यर्थे: ‘among the gods’)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
नःour / of us
नः:
सम्बन्ध (कवे इत्यस्य: ‘our’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कवेO sage/poet (seer)
कवे:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
अद्यtoday, now
अद्य:
अधिकरण (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
कृणुहिmake, perform
कृणुहि:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करणे) — वैदिक रूप: कृणुहि
वीतयेfor the enjoyment/feast (ritual reception)
वीतये:
सम्प्रदान (उद्देश्य: ‘for the feast/reception’)
TypeNoun
Rootवीति (प्रातिपदिक; √वी/वय् ‘to pursue/enjoy’ → ‘enjoyment/feast, reception’)