Adhyaya 4

Verse 1

व्यास उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि धर्मराजस्य चेष्टितम् । यच्छ्रुत्वा यमदूतानां न भयं विद्यते क्वचित्

ヴィヤーサは言った。「これより、ダルマラージャの行いを語ろう。これを聞けば、いかなる時いかなる所においても、ヤマの使者への恐れは起こらない。」

Verse 2

धर्मराजेन सा दृष्टा वर्द्धनी च वराप्सरा । महत्यरण्ये का ह्येषा सुन्दरांग्यतिसुन्दरी

ダルマラージャは彼女を見た――ヴァルッダニーという、すぐれたアプサラスである。広大な森の中で彼は思った。「この、肢体も麗しく、ことさらに美しい女は誰なのか。」

Verse 3

निर्मानुषवनं चेदं सिंहव्याघ्रभयानकम् । आश्चर्यं परमं ज्ञात्वा धर्मराजोऽब्रवीदिदम्

「この森は人影もなく、獅子や虎の恐れに満ちている。」それを至大の不思議と悟って、ダルマラージャは次のように語った。

Verse 4

धर्मराज उवाच । कस्मात्त्वं मानिनि ह्येका वने चरसि निर्जने । कस्मात्स्थानात्समायाता कस्य पत्नी सुशोभने

ダルマラージャは言った。「なぜ、誇り高き麗人よ、この人影なき森をただ一人さまようのか。いずこより来たのだ、光り輝く者よ。そなたは誰の妻なのか。」

Verse 5

सुता त्वं कस्य वामोरु अतिरूपवती शुभा । मानुषी वाथ गंधर्वी अमरी वाथ किंनरी

「そなたは誰の娘か、麗しき腿の者よ。吉祥にして比類なき美しさを備える。人間か、ガンダルヴィー（Gandharvī）か、女神か、キンナリー（Kinnarī）か。」

Verse 6

अप्सरा पक्षिणी वाथ अथवा वनदेवता । राक्षसी वा खेचरी वा कस्य भार्या च तद्वद

「そなたはアプサラス（apsaras）か、鳥の乙女か、あるいは森の神格か。もしくはラークシャシー（rākṣasī）か、天空を行く者か。告げよ――誰の妻なのか。」

Verse 7

सत्यं च वद मे सुभ्रूरित्याहार्कसुतस्तदा । किमिच्छसि त्वया भद्रे किं कार्यं वा वदात्र वै

そのときアルカの子（ダルマラージャ）は言った。「美しき眉の者よ、真実を我に告げよ。善き者よ、何を望むのか。ここに来た目的は何か――明らかに語れ。」

Verse 8

यदिच्छसि त्वं वामोरु ददामि तव वांछितम्

「そなたが望むものは何であれ、美しき腿の者よ、我はその願いを授けよう。」

Verse 9

वर्द्धन्युवाच । धर्मे तिष्ठति सर्वं वै स्थावरं जंगमं विभो । स धर्मो दुष्करं कर्म कस्मात्त्वं कुरुषेऽनघ

ヴァルッダニーは言った。「おお大いなる方よ、まことに一切—不動のものも動くものも—はダルマにおいて確立している。ダルマはそれ自体が行為の難路であるのに、なぜ、罪なき方よ、かくも困難な行を引き受けるのか。」

Verse 10

यम उवाच । ईशानस्य च यद्रूपं द्रष्टुमिच्छामि भामिनि । तेनाहं तपसा युक्तः शिवया सह शंकरम्

ヤマは言った。「麗しき者よ、私はまさにイーシャーナ（Īśāna）のその御姿を拝したい。ゆえに私はシヴァー（Śivā）とともに苦行に励み、シャンカラ（Śaṅkara）を求めている。」

Verse 11

यशः प्राप्स्ये सुखं प्राप्स्ये करोमि च सुदुष्करम् । युगेयुगे मम ख्यातिर्भवेदिति मतिर्मम

「私は名声を得、安楽を得、そしてきわめて困難なことを成し遂げよう。わが名がユガからユガへと伝わらん」—これが我が決意である。

Verse 12

कल्पे कल्पे महाकल्पे भूयः ख्यातिर्भवेदिति । एतस्मात्कारणात्सुभ्रूस्तप्यते परमं तपः

「カルパごとに、また大いなる周期において幾度も、わが名声が新たに起こらん。」このゆえに、麗しき眉の女よ、私は最上の苦行を修している。

Verse 13

कस्मात्त्वमागता भद्रे कथयस्व यथातथा । किं कार्यं कस्य हेतुश्च सत्यमाख्यातुमर्हसि

「なぜ来たのか、善き御方よ。ありのままに真実を語れ。何をなすべきで、誰のためなのか。汝は真を告げるべきである。」

Verse 14

वर्द्धन्युवाच । तपसैव त्वया धर्म भयभीतो दिवस्पतिः । तेनाहं नोदिता चात्र तपोवि घ्नस्य कांक्षया

ヴァルッダニーは言った。「あなたの苦行によって、ダルマよ、天界の主は恐れを抱いた。ゆえに私はここへ促され、あなたの苦行を妨げようと望んで来たのです。」

Verse 15

इन्द्रासनभयाद्भीता हरिणा हरिसन्निधौ । प्रेषिताहं महाभाग सत्यं हि प्रवदाम्यहम्

「インドラの御座をめぐる恐れに震え、私はハリによって、ハリの御前で遣わされました。大いなる幸いの方よ、私はまことに真実を語ります。」

Verse 16

सूत उवाच । सत्यवाक्येन च तदा तोषितो रविनंदनः । उवाचैनां महाभाग्यो वरदोहं प्रयच्छ मे

スータは語った。そのとき、彼女の真実の言葉に満足したラヴィの子（ヤマ）は、きわめて幸いなる者として彼女に言った。「我は願いを授ける者。わたしに求めよ。」

Verse 17

यमोऽहं सर्वभूतानां दुष्टानां कर्मकारिणाम् । धर्म रूपो हि सर्वेषां मनुजानां जितात्मनाम्

「我は一切の生きとし生けるものにとってヤマである。悪しき者、罪の業をなす者に対してはそうである。だが自制を得た人々にとって、我はまことにダルマそのものの姿である。」

Verse 18

स धर्मोऽहं वरारोहे ददामि तव दुर्लभम् । तत्सर्वं प्रार्थय त्वं मे शीघ्रं चाप्सरसां वरे

「我こそそのダルマ、麗しき歩みの女神よ。得がたいものを汝に授けよう。ゆえに、アプサラスの中の最勝よ、望むものを速やかに我に求めよ。」

Verse 19

वर्द्धन्युवाच । इन्द्रस्थाने सदा रम्ये सुस्थिरत्वं प्रयच्छ मे । स्वामिन्धर्मभृतां श्रेष्ठ लोकानां च हिताय वै

ヴァルッダニーは言った。「常に麗しいインドラのこの御座にて、わたしに揺るがぬ安住をお授けください、主よ――ダルマを支える者のうち最勝なる御方よ――諸世界の安寧のために。」

Verse 20

यम उवाच । एवमस्त्विति तां प्राह चान्यं वरय सत्वरम् । ददामि वरमुत्कृष्टं गानेन तोषितोस्म्यहम्

ヤマは言った。「そのとおりに。」そして彼女に告げた。「急いで、さらに別の恩寵を選びなさい。汝の歌に我は満足したゆえ、最上の恩寵を授けよう。」

Verse 21

वर्द्धन्युवाच । अस्मिन्स्थाने महाक्षेत्रे मम तीर्थं महामते । भूयाच्च सर्वपापघ्नं मन्नाम्नेति च विश्रुतम्

ヴァルッダニーは言った。「この地、この大いなる聖域（クシェートラ）に、わが名を冠するティールタが生まれますように、大いなる御心の方よ。さらにそれが、わが名とともに『一切の罪を滅するもの』として世に知られますように。」

Verse 22

तत्र दत्तं हुतं तप्तं पठितं वाऽक्षयं भवेत् । पञ्चरात्रं निषेवेत वर्द्धमानं सरोवर म्

そこで施された布施、聖火への供物、修されたタパス（苦行）、あるいは唱えられた誦文は、すべて尽きることのない功徳となる。ヴァルッダマーナの湖に五夜、参籠すべきである。

Verse 23

पूर्वजास्तस्य तुष्येरंस्तर्प्यमाणा दिनेदिने । तथेत्युक्त्वा तु तां धर्मो मौनमाचष्ट संस्थितः । त्रिःपरिक्रम्य तं धर्मं नमस्कृत्य दिवं ययौ

その祖霊たちは、日ごとに正しく捧げられるタルパナ（供水）によって満ち足りるであろう。「そのとおりに」と言って、ダルマは沈黙のうちに立った。そこで彼女はダルマを三度右繞し、礼拝して、天界へと去った。

Verse 24

वर्द्धन्युवाच । मा भयं कुरु देवेश यमस्यार्कसुतस्य च । अयं स्वार्थपरो धर्म यशसे च समाचरेत्

ヴァルッダニーは言った。「恐れることはありません、神々の主よ――太陽の子ヤマをも、ほかの何ものをも。此のダルマは己の正当な目的のために修され、また清き名声のためにも行ずべきです。」

Verse 25

व्यास उवाच । वर्द्धनी पूजिता तेन शक्रेण च शुभानना । साधुसाधु महाभागे देवकार्य कृतं त्वया

ヴィヤーサは言った。輝く顔のヴァルッダニーは、シャクラによってもまた讃えられた。「善いかな、善いかな、幸い多き者よ。汝によって神々のための御業が成し遂げられた。」

Verse 26

निर्भयत्वं वरागेहे सुखवासश्च ते सदा । यशः सौख्यं श्रियं रम्यां प्राप्स्यसि त्वं शुभानने

「汝は無畏を得、すぐれた住まいを得て、常に安楽に住まうであろう。善き名声と幸福、そして麗しき繁栄を得る、端正なる者よ。」

Verse 27

तथेति देवास्तामूचुर्निर्भयानंदचेतसा । नमस्कृत्य च शक्रं सा गता स्थानं स्वकं शुभम्

神々は無畏の歓喜に満ちた心で彼女に言った。「そのとおりになれ。」そして彼女はシャクラに礼拝し、自らの吉祥なる住処へと帰って行った。

Verse 28

सूत उवाच । गतेप्सरसि राजेन्द्र धर्मस्तस्थौ यथाविधि । तपस्तेपे महाघोरं विश्वस्योद्वेगदायकम्

スータは言った。アプサラスが去った後、王よ、ダルマは規定のとおりそこにとどまり、全世界を騒がせるほどの、きわめて恐るべき苦行（タパス）を修した。

Verse 29

पंचाग्निसा धनं शुक्रे मासि सूर्येण तापिते । चक्रे सुदुःसहं राजन्देवैरपि दुरासदम्

シュクラの月、太陽に灼かれつつ、彼は「五火の苦行」という苛烈なタパスを行った――王よ、それは耐え難く、神々（デーヴァ）さえ近づき難いものであった。

Verse 30

ततो वर्षशते पूर्णे अन्तको मौनमास्थितः । काष्ठभूत इभवातस्थौ वल्मीकशतसंवृतः

そして満ちて百年が過ぎると、アンタカは沈黙を守った。木片のように動かず、そこに立ち尽くし、幾百もの蟻塚に覆われていた。

Verse 31

नानापक्षिगणैस्तत्र कृतनीडैः स धर्मराट् । उपविष्टे व्रतं राजन्दृश्यते नैव कुत्रचित्

そこでは多くの鳥の群れが彼の上に巣を結んだが、その「ダルマの王」はなお座していた。王よ、その誓願はどこにも揺らぎとして現れず、まったく破られなかった。

Verse 32

संस्मरंतोऽथ देवेश मुमापतिमनिंदितम् । ततो देवाः सगन्धर्वा यक्षाश्चोद्विग्नमानसाः । कैलासशिखरं भूय आजग्मुः शिवसन्निधौ

そのとき、汚れなき主――ウマーの夫君――を念じつつ、神々の主よ、デーヴァたちはガンダルヴァとヤクシャを伴い、恐れに心を乱して、再びカイラーサの峰へ、シヴァの御前へと赴いた。

Verse 33

देवा ऊचुः । त्राहित्राहि महादेव श्रीकण्ठ जगतः पते । त्राहि नो भूतभव्येश त्राहि नो वृषभध्वज । दयालुस्त्वं कृपानाथ निर्विघ्नं कुरु शंकर

神々は言った。「お救いください、お救いください、マハーデーヴァよ――シュリーカンタよ、世界の主よ。お救いください、過去と未来の主よ；お救いください、牡牛の旗を掲げる御方よ。あなたは慈悲深く、恩寵の主。シャンカラよ、われらを一切の障りなきようにしてください。」

Verse 34

ईश्वर उवाच । केनापराधिता देवाः केन वा मानमर्द्दिताः । मर्त्ये स्वर्गेऽथवा नागे शीघ्रं कथय ताचिरम्

イーシュヴァラは言われた。「いかなる者が汝ら神々を辱め、また汝らの誇りを砕いたのか――人界か、天界か、あるいはナーガの間か。速やかに告げよ、遅れるな。」

Verse 35

अनेनैव त्रिशूलेन खट्वांगेनाथवा पुनः । अथ पाशुपतेनैव निहनिष्यामि तं रणे । शीघ्रं वै वदतास्माक मत्रागमनकारणम्

「この三叉戟、あるいはカトヴァーンガ、またはパーシュパタの神武そのものによって、我は戦場で彼を討ち滅ぼす。ゆえに、ここへ来た理由を速やかに、真実に語れ。」

Verse 36

देवा ऊचुः । कृपासिन्धो हि देवेश जगदानन्दकारक । न भयं मानुषादद्य न ना गाद्देवदानवात्

神々は言った。「神々の主よ、慈悲の大海、世界に歓喜をもたらす御方よ――今日、我らは人間をも、ナーガをも、また神々やダーナヴァをも恐れません。」

Verse 37

मर्त्यलोके महादेव प्रेतनाथो महाकृतिः । आत्मकार्यं महाघोरं क्लेशयेदिति निश्चयः

「人界において、マハーデーヴァよ、プレータの主――巨大なる姿の者――は、自らのための最も恐るべき企てを成し遂げ、諸世界を悩ませようと決意しております。」

Verse 38

उग्रेण तपसा कृत्वा क्लिश्यदात्मानमात्मना । तेनात्र वयमुद्विग्ना देवाः सर्वे सदाशिव । शरणं त्वामनुप्राप्ता यदिच्छसि कुरुष्व तत्

「彼は激しい苦行を行い、自らの意志によって己を責め苦しめました。そのため、ここにいる我らすべての神々は不安に満たされております、サダーシヴァよ。ゆえに御身を帰依処として参りました――御心のままにお計らいください。」

Verse 39

सूत उवाच । देवानां वचनं श्रुत्वा वृषारूढो वृषध्वजः । आयुधान्परिसंगृह्य कवचं सुमनोहरम् । गतवानथ तं देशं यत्र धर्मो व्यवस्थितः

スータは言った。神々の言葉を聞くや、牡牛に乗り、旗印に牡牛を掲げる主は、武具を取りまとめ、ひときわ麗しい鎧をまとわれた。かくして、ダルマが堅固に स्थापितする地へと赴かれた。

Verse 40

ईश्वर उवाच । अनेन तपसा धर्म संतुष्टं मम मानसम् । वरं ब्रूहि वरं ब्रूहि वरं ब्रूहीत्युवाच ह

イーシュヴァラは言った。「おおダルマよ、この苦行によって我が心はことごとく満ち足りた。願いの賜物を申せ—申せ；汝の望む賜物を告げよ。」そう語られた。

Verse 41

इच्छसे त्वं यथा कामा न्यथा ते मनसि स्थितान् । यंयं प्रार्थयसे भद्र ददामि तव सांप्रतम्

「汝が望むいかなる願いも、心に宿すいかなる思いも、汝が求めるものは何であれ、善き者よ、われはただちに授けよう。」

Verse 42

सूत उवाच । एवं संभाषमाणं तु दृष्ट्वा देवं महेश्वरम् । वल्मीकादुत्थितो राजन्गृहीत्वा करसंपुटम् । तुष्टाव वचनैः शुद्धैर्लोकनाथमरिंदम्

スータは言った。大主マヘーシュヴァラがそのように語られるのを見て、王よ、ダルマは蟻塚より起ち上がり、合掌して礼拝した。そして清らかな言葉もて、世の主にして怨敵を鎮める御方を讃嘆した。

Verse 43

धर्म उवाच । ईश्वराय नमस्तुभ्यं नमस्ते योगरूपिणे । नमस्ते तेजोरूपाय नीलकंठ नमोऽस्तु ते

ダルマは言った。「イーシュヴァラよ、汝に帰依し奉る。ヨーガそのものの御姿なる御方よ、汝に帰依し奉る。光輝そのものの御姿なる御方よ、汝に帰依し奉る。ニーラカンタよ、汝に礼拝し奉る。」

Verse 44

ध्यातॄणामनुरूपाय भक्तिगम्याय ते नमः । नमस्ते ब्रह्मरूपाय विष्णुरूप नमोऽ स्तु ते

瞑想する者にふさわしい姿として現れ、バクティによって到達される御方よ、あなたに礼拝いたします。ブラフマーの御姿としてのあなたに敬礼し、ヴィシュヌの御姿なる御方よ、あなたに帰依いたします。

Verse 45

नमः स्थूलाय सूक्ष्माय अणुरूपाय वै नमः । नमस्ते कामरूपाय सृष्टिस्थित्यंतकारिणे

粗大なるものとしても微細なるものとしても、また原子のごとき極微の姿としても、あなたに礼拝いたします。望むままに姿を取り、創造・維持・終滅をなす御方よ、あなたに敬礼いたします。

Verse 46

नमो नित्याय सौम्याय मृडाय हरये नमः । आतपाय नमस्तुभ्यं नमः शीतकराय च

常住にして温和、慈悲深き御方よ、あなたに礼拝いたします。ハラよ、あなたに礼拝いたします。熱と光輝としてのあなたに敬礼し、また涼しさをもたらす御方としても礼拝いたします。

Verse 47

सृष्टिरूप नमस्तुभ्यं लोकपाल नमोऽस्तु ते । नम उग्राय भीमाय शांत रूपाय ते नमः

創造そのものを御姿とする御方よ、あなたに礼拝いたします。世界の守護者よ、あなたに帰依いたします。猛き者、恐るべき者としてのあなたに礼拝し、また寂静の御姿としてのあなたにも礼拝いたします。

Verse 48

नमश्चानंतरूपाय विश्वरूपाय ते नमः । नमो भस्मांगलिप्ताय नमस्ते चंद्रशेखर । नमोऽस्तु पंचवक्त्राय त्रिनेत्राय नमोऽस्तु ते

無尽の御姿をもつ御方よ、あなたに礼拝いたします。宇宙そのものの御姿なる御方よ、あなたに礼拝いたします。聖なる灰を身にまとう御方、チャンドラシェーカラよ、あなたに敬礼いたします。五面の御方よ、あなたに礼拝いたします。三眼の御方よ、あなたに礼拝いたします。

Verse 49

नमस्ते व्यालभूषाय कक्षापटधराय च । नमोंऽधकविनाशाय दक्षपापापहारिणे । कामनिर्द्दाहिने तुभ्यं त्रिपुरारे नमोऽस्तु ते

蛇を身に飾り、脇に帯を掛けた御方よ、汝に礼拝いたします。アンダカを滅ぼし、ダクシャの罪を除き給う御方よ、礼拝いたします。カーマを灰と焼き尽くした三城の敵よ、汝に帰依し奉ります。

Verse 50

चत्वारिंशच्च नामानि मयोक्तानि च यः पठेत् । शुचिर्भूत्वा त्रिकालं तु पठेद्वा शृणुयादपि

わたしが説いた四十の御名を、身を清めて三時に誦し、あるいはただ聴聞する者もまた、所願の功徳を得る。

Verse 51

गोघ्नश्चैव कृतघ्नश्च सुरापो गुरुत ल्पगः । ब्रह्महा हेमहारी च ह्यथवा वृषलीपतिः

たとえ牛殺し、恩知らず、酒飲み、師の床を汚す者、バラモン殺し、黄金を盗む者、あるいは堕落者と交わる者であっても、その誦持によって清められる。

Verse 53

स्त्रीबालघातकश्चैव पापी चानृतभाषणः । अनाचारी तथा स्तेयी परदाराभिगस्तथा । अकार्यकारी कृत्यघ्नो ब्रह्मद्विड्वाडवाधमः

たとえ女や子を殺す者、偽りを語る罪人、乱れた行いの者、盗人、他人の妻を犯す者であっても；なすべからざることをなし、聖なる務めを滅し、バラモンを憎み、人のうち最も卑しい者であっても——その信愛によって清められる。

Verse 54

सूत उवाच । इत्येवं बहुभिर्वाक्यैर्धर्मराजेन वै मुहुः । ईडितोऽपि महद्भक्त्या प्रणम्य शिरसा स्वयम्

スータは言った。かくしてダルマラージャは多くの言葉をもって幾度も彼を讃えた。すでに讃嘆されながらも、シヴァは大いなる信愛をもって自ら頭を垂れて礼拝した。

Verse 55

तुष्टः शंभुस्तदा तस्मा उवाचेदं वचः शुभम् । वरं वृणु महाभाग यत्ते मनसि वर्त्तते

そのときシャンブ（Śambhu）は満悦し、彼に吉祥なる言葉を告げた。「大いなる幸運の者よ、汝の心にあるままに、望む恩寵を選べ。」

Verse 56

यम उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश दयां कृत्वा ममोपरि । तं कुरुष्व महाभाग त्रैलोक्यं सचराचरम्

ヤマは言った。「もし汝が満足し、神々の主よ、我に憐れみを垂れ給うならば――大いなる御方よ――動くもの動かぬものを含む三界すべてに、この願いを行き渡らせ給え。」

Verse 57

मन्नाम्ना स्थानमेतद्धि ख्यातं लोके भवेदिति । अच्छेद्यं चाप्यभेद्यं च पुण्यं पापप्रणाशनम्

「この地がまことに我が名によって世に知られますように。切ることも砕くこともできぬものとなり、聖なる地として罪を滅しますように。」

Verse 58

स्थानं कुरु महादेव यदि तुष्टोऽसि मे भव । शिवेन स्थानकं दत्तं काशीतुल्यं तदा नृप । तद्दत्त्वा च पुनः प्राह अन्यं वरय सत्तम

「もし我に満足し給うなら、マハーデーヴァよ、聖なる地をお定めください。」そこでシヴァは、王よ、カーシーに等しい聖なる住処を授けた。授け終えると、再び言った。「人のうち最上の者よ、さらに別の恩寵を選べ。」

Verse 59

धर्म उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश दयां कृत्वा ममोपरि । तं कुरुष्व महाभाग त्रैलोक्यं सचराचरम् । वरेणैवं यथा ख्यातिं गमिष्यामि युगेयुगे

ダルマは言った。「もし汝が満足し、神々の主よ、我に憐れみを垂れ給うならば――大いなる御方よ――動くもの動かぬものを含む三界すべてに、この恩寵を行き渡らせ給え。そうすればこの賜物により、我は劫ごと世ごとに名声を得よう。」

Verse 60

ईश्वर उवाच । ब्रूहि कीनाश तत्सर्वं प्रकरोमि तवेप्सितम् । तपसा तोषितोऽहं वै ददामि वरमीप्सितम्

イーシュヴァラは言われた。「語れ、キーナーシャよ。汝の望むすべてを告げよ。われはそれを汝のために成就しよう。汝のタパス（苦行）によりわれは満悦した。ゆえに、求める恩寵をまことに授ける。」

Verse 61

यम उवाच । यदि मे वांछितं देव ददासि तर्हि शंकर । अस्मिन्स्थाने महाक्षेत्रे मन्नामा भव सर्वदा

ヤマは言った。「もし我が切なる願いを、神よ、シャṅカラよ、授けてくださるなら、この地、この大いなる聖なるクシェートラに、わが名が常にとどまりますように。」

Verse 62

धर्मारण्यमिति ख्यातिस्त्रैलोक्ये सचराचरे । यथा संजायते देव तथा कुरु महेश्वर

「『ダルマーラニヤ』の名声が、動くもの動かぬものを含む三界に遍く起こりますように。神よ、マヘーシュヴァラよ、そのように成し給え。」

Verse 63

ईश्वर उवाच । धर्मारण्यमिदं ख्यातं सदा भूयाद्युगेयुगे । त्वन्नाम्ना स्थापितं देव ख्यातिमेतद्गमिष्यति । अथान्यदपि यत्किंचित्करोम्येष वदस्व तत

イーシュヴァラは言われた。「この地は、時代ごとに常に『ダルマーラニヤ』として名高くあろう。汝の名によって स्थापित（建立）されたゆえに、デーヴァよ、その名声に至る。さらに望むことがあるなら、何なりと告げよ。」

Verse 64

यम उवाच । योजनद्वयविस्तीर्णं मन्नाम्ना तीर्थमुत्तमम् । मुक्तेश्च शाश्वतं स्थानं पावनं सर्वदेहिनाम्

ヤマは言った。「我が名において、二ヨージャナにわたり広がる最上のティールタがあらんことを。永遠のモークシャの住処となり、すべての有身の者を清める聖地となれ。」

Verse 65

मक्षिकाः कीटकाश्चैव पशुपक्षिमृगादयः । पतंगा भूतवेताला पिशाचोरगराक्षसाः

蝿や虫ども、また家畜・鳥・獣など、さらに蛾、ブータとヴェーターラ、ピシャーチャ、蛇、そしてラークシャサたち—

Verse 66

नारी वाथ नरो वाथ मत्क्षेत्रे धर्मसंज्ञके । त्यजते यः प्रियान्प्राणान्मुक्तिर्भवतु शाश्वती

女であれ男であれ、わが領域「ダルマ―ラニヤ」において愛しき命の息を捨てる者は、永遠の解脱（モークシャ）を得よ。

Verse 67

एवमस्त्विति सर्वोपि देवा ब्रह्मादयस्तथा । पुष्पवृष्टिं प्रकुर्वाणाः परं हर्षमवा्प्नुयुः

「そのとおりに！」—ブラフマーらをはじめ諸神は皆うなずき、花の雨を降らせて、至上の歓喜に満たされた。

Verse 68

देवदुंदुभयो नेदुर्गंधर्वपतयो जगुः । ववुः पुण्यास्तथा वाता ननृतुश्चाप्सरो गणाः

天の太鼓は鳴り響き、ガンダルヴァの主たちは歌った。吉祥の風が吹き、アプサラスの群れは舞い踊った。

Verse 69

सूत उवाच । यमेन तपसा भक्त्या तोषितो हि सदाशिवः । उवाच वचनं देवं रम्यं साधुमनोरमम्

スータは言った。ヤマの苦行と信愛に満足したサダーシヴァは、神聖なる言葉を語った。美しく、善にかない、心を喜ばせる言葉であった。

Verse 70

अनुज्ञां देहि मे तात यथा गच्छामि सत्वरम् । कैलासं पर्वतश्रेष्ठं देवानां हितकाम्यया

父上よ、どうかお許しください。私は急ぎ、山々の最勝なるカイラーサへ赴き、諸デーヴァの安寧を願いたいのです。

Verse 71

यम उवाच । न मे स्थानं परित्यक्तुं त्वया युक्तं महेश्वर । कैलासादधिकं देव जायते वचनादिदम्

ヤマは言った。「マヘーシュヴァラよ、わが住処を捨て去るのは相応しくない。神よ、あなたの御言葉によって、この地はカイラーサにも勝るものとなる。」

Verse 72

शिव उवाच । साधु प्रोक्तं त्वया युक्तमेकांशेनात्र मे स्थितिः । न मया त्यजितं साधु स्थानं तव सुनिर्मलम्

シヴァは言った。「よく言った。汝の言葉はまことに相応しい。ここに我は我が一分をもって留まろう。高潔なる者よ、汝の至浄の住処を我は捨ててはいない。」

Verse 73

विश्वेश्वरं महालिंगं मन्नाम्नात्र भविष्यति । एवमुक्त्वा महादेवस्तत्रैवांतरधीयत

「ここに、我が名を帯びる大いなるリンガが現れ、ヴィシュヴェーシュヴァラと呼ばれるであろう。」そう告げて、マハーデーヴァはその場で姿を消した。

Verse 74

शिवस्य वचनात्तत्र तदा लिंगं तदद्भुतम् । तं दृष्ट्वा च सुरैस्तत्र यथानामानुकीर्त्तनम्

シヴァの御言葉により、その不思議なるリンガはただちにそこに顕現した。これを見たデーヴァたちは、その名に従って名号を唱え、讃嘆した。

Verse 75

स्वंस्वं लिंगं तदा सृष्टं धर्मारण्ये सुरोत्तमैः । यस्य देवस्य यल्लिंगं तन्नाम्ना परिकीर्तितम्

そのときダルマーラニヤにおいて、最勝の神々はそれぞれ自らのリンガ（Liṅga）を顕現した。各リンガは、その属する神の御名によって称えられた。

Verse 76

सूत उवाच । धर्मेण स्थापितं लिंगं धर्मेश्वरमुपस्थितम् । स्मरणात्पूजनात्तस्य सर्वपापैः प्रमुच्यते

スータは言った。「ダルマによって स्थापितされたリンガは、ダルメーシュヴァラと呼ばれ、そこに現前している。それを念じ、礼拝供養するなら、あらゆる罪より解き放たれる。」

Verse 77

यद्ब्रह्म योगिनां गम्यं सर्वेषां हृदये स्थितम् । तिष्ठते यस्य लिंगं तु स्वयंभुवमिति स्थितम्

ヨーギーたちが到達し、すべての者の心に宿るそのブラフマン——そのリンガがここに立ち、「スヴァヤンブー（自ずから顕れたもの）」として स्थापितされている。

Verse 78

भूतनाथं च संपूज्य व्याधिभिर्मुच्यते जनः । धर्मवापीं ततश्चैव चक्रे तत्र मनोरमाम्

ブータナータ（Bhūtanātha）を正しく礼拝すれば、人は病より解き放たれる。ついで彼はそこに、麗しき「ダルマヴァーピー（Dharmavāpī）」—ダルマの井・池—を造った。

Verse 79

आहत्य कोटितीर्थानां जलं वाप्यां मुमोच ह । यमतीर्थस्वरूपं च स्नानं कृत्वा मनोरमम्

彼は無数のティールタ（聖地）の水、まるで幾千万の霊泉の水を集めて、その池に注ぎ入れた。そしてそこで、麗しきヤマ・ティールタの姿として、聖なる沐浴を行った。

Verse 80

स्नानार्थं देवतानां च ऋषीणां भावितात्मनाम् । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च सर्वपापैः प्रमुच्यते

その聖地は、神々と、心を浄めたリシたちの沐浴のためにある。そこで沐浴し、さらにその水を飲む者は、一切の罪より解き放たれる。

Verse 81

धर्मवाप्यां नरः स्नात्वा दृष्ट्वा धर्मेश्वरं शिवम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो न मातुर्गर्भमाविशेत्

ダルマヴァーピーで沐浴し、ダルメーシュヴァラとしてのシヴァを拝する者は、あらゆる罪から解放される。もはや母の胎に入ることはない（再生しない）。

Verse 82

तत्र स्नात्वा नरो यस्तु करोति यमतर्पणम् । व्याधिदोषविनाशार्थं क्लेशदोषोप शांतये । यमाय धर्मराजाय मृत्यवे चांतकाय च । वैवस्वताय कालाय दध्नाय परमेष्ठिने

そこで沐浴したのち、病の過失を滅し、苦悩の穢れを鎮めるためにヤマへのタルパナ（供水）を行う者は、ヤマ、ダルマラージャ、ムリティユ、アンタカ、ヴァイヴァスヴァタ、カーラ、ダドゥナ、そしてパラメーシュティンへと捧げる。

Verse 83

वृकोदराय वृकाय दक्षिणेशाय ते नमः । नीलाय चित्रगुप्ताय चित्र वैचित्र ते नमः

汝に礼拝す。ヴリコーダラとして、ヴリカとして、ダクシネーシャとして。さらに、ニーラとして、チトラグプタとして、そして奇妙に多彩なるチトラ＝ヴァイチトラとして、汝に礼拝す。

Verse 84

यमार्थं तर्पणं यो वै धर्मवाप्यां करिष्यति । साक्षतैर्नामभिश्चैतैस्तस्य नोपद्रवो भवेत्

ダルマヴァーピーにおいて、これらの名を唱え、欠けぬ穀粒を供えてヤマへのタルパナを行う者には、災いも害も起こらない。

Verse 85

एकांतरस्तृतीयस्तु ज्वरश्चातुर्थिकस्तथा । वेलायां जायते यस्तु ज्वरः शीतज्वरस्तथा

間欠の熱、三日熱、また四日熱、さらに定まった時刻に起こる熱、そして寒気を伴う寒熱—これらがここで説かれている。

Verse 87

धनधान्यसमृद्धिः स्यात्संततिर्वर्धते सदा । भूतेश्वरं तु संपूज्य सुस्नातो विजितेंद्रियः

財と穀物の繁栄が得られ、家系は常に増え広がる—よく沐浴し、諸根を制し、ブーテーシュヴァラ（Bhūteśvara）を如法に礼拝するならば。

Verse 88

सांगं रुद्रजपं कृत्वा व्याधिदोषात्प्रमुच्यते । अमावास्यां सोमदिने व्यतीपाते च वैधृतौ । संक्रांतौ ग्रहणे चैव तत्र श्राद्धं स्मृतं नृणाम्

支分を備えた完全なるルドラ・ジャパ（Rudra-japa）を行えば、病の過失より解き放たれる。新月日（アマーヴァースヤー）、月曜日、ヴィヤティーパータとヴァイドゥリティ（不吉なヨーガ）、サンクラーンティ、そして日食・月食の時—その折に人々のためにシュラーダ（śrāddha）が定められる。

Verse 89

श्राद्धं कृतं तेन समाः सहस्रं निरस्य चैतत्पितरस्त्वदंति । पानीयमेवापि तिलैर्विमिश्रितं ददाति यो वै प्रथितो मनुष्यः

彼がシュラーダ（śrāddha）を行えば、その功徳は千年にわたり、祖霊（ピトリ）たちはそれを受けて欠乏が除かれる。たとえ胡麻を混ぜた水だけを供える名ある人であっても、シュラーダの効験を得るとされる。

Verse 90

एकविंशतिवारैस्तु गयायां पिंडदानतः । धर्मेश्वरे सकृद्दत्तं पितॄणां चाक्षयं भवेत्

ガヤー（Gayā）で二十一度ピンダ（piṇḍa）を供えることで得られる果報—それと同じ果が、ダルメーシュヴァラ（Dharmeśvara）でただ一度供養するだけで、祖霊のために尽きることなくなる。

Verse 91

धर्मेशात्पश्चिमे भागे विश्वेश्वरांतरेपि वा । धर्मवापीति विख्याता स्वर्गसोपानदायिनी

ダルメーシャの西、あるいはヴィシュヴェーシュヴァラの聖域の内に、名高き聖なる水場「ダルマヴァーピー」があり、天界へ至る階（きざはし）を授ける。

Verse 92

धर्मेण निर्मिता पूर्वं शिवार्थं धर्मबुद्धिना । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च तर्पिताः पितृदेवताः

むかしダルマは正しき心をもって、シヴァのためにこれを造った。そこで沐浴し、その水を飲めば、祖霊（ピトリ）と神々は満たされる。

Verse 93

शमीपत्रप्रमाणं तु पिंडं दद्याच्च यो नरः । धर्मवाप्यां महापुण्यां गर्भवासं न चाप्नुयात्

その大いなる功徳のダルマヴァーピーにて、たとえシャミーの葉ほどの小さなものであっても祖霊へのピンダ（供物）を捧げる者は、再び「胎内に住むこと」（再生）を得ない。

Verse 94

कुम्भीपाकान्महारौद्राद्रौरवान्नरकात्पुनः । अंधतामिस्रकाद्राजन्मुच्यते नात्र संशयः

王よ、疑いなく、人はクンビー・パーカ、マハーラウドラ、ラウラヴァ、アンダターミスラと呼ばれる地獄から解き放たれる。

Verse 95

सूत उवाच । एकवर्षं तर्पणीयं धर्मवाप्यां नरोत्तमः । ऋतौ मासे च पक्षे च विपरीतं च जायते

スータは言った。「人の中の最上よ、ダルマヴァーピーにおいてはタルパナ（供養の献水）を満一年にわたり行うべきである。季節・月・半月の取り違えがあっても、その儀礼の功徳は損なわれず、逆転もしない。」

Verse 96

बर्हिषदोऽग्निष्वात्ताश्च आज्यपाः सोमपास्तथा । तृप्तिं प्रयांति परमां वाप्यां वै तर्पणेन तु

まことに、聖なる池にてタルパナ（供水）を行えば、祖霊の諸類—バルヒシャド、アグニシュヴァッタ、アージャパ、ソーマパ—は至上の満足に至る。

Verse 97

कुरुक्षेत्रादि क्षेत्राणि अयोध्यादिपुरस्तथा । पुष्कराद्यानि सर्वाणि मुक्तिनामानि संति वै

クルクシェートラなどの聖なるクシェートラ、アヨーディヤーなどの聖都、プシュカラ等のすべては、まことに「解脱の名」として名高い。

Verse 98

तानि सर्वाणि तुल्यानि धर्मकूपोऽधिको भवेत् । मन्त्रो वेदास्तथा यज्ञा दानानि च व्रतानि च

それらは功徳において等しいが、ダルマクーパはさらに勝れている。そこではマントラ、ヴェーダ、ヤジュニャ、布施、誓戒がいっそう大いなる果を結ぶ。

Verse 99

अक्षयाणि प्रजायंते दत्त्वा जप्त्वा नरेश्वर । अभिचाराश्च ये चान्ये सुसिद्धाथर्ववेदजाः

人々の主よ、そこで布施し誦持すれば、不滅の果報が生じる。さらに、アタルヴァ・ヴェーダに由来し確立されたアビチャーラ（abhichāra）の諸法もまた成就する。

Verse 100

ते सर्वे सिद्धिमायांति तस्मिन्स्थाने कृता अपि । आदितीर्थं नृपश्रेष्ठ काजेशैरुपसेवितम्

それらはすべて、その地で行えば成就する。王の中の最勝者よ、そこは原初のティールタ、アーディティールタ（Āditīrtha）であり、尊き主たる存在（kājeśa）により参詣され敬われる。

Verse 109

एतदाख्यानकं पुण्यं धर्मेण कथितं पुरा । यः शृणोति नरो भक्त्या नारी वा श्रावयेत्तु यः । गोसहस्रफलं तस्य अंते हरिपुरं ब्रजेत्

この功徳ある聖なる物語は、かつてダルマに則って説き示された。男であれ女であれ、信愛をもってこれを聞く者、または誦読させる者は、千頭の牛を施すに等しい功徳を得て、命終にはハリの御住処へ赴く。