Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 22

Devanagari script

तत्र दत्तं हुतं तप्तं पठितं वाऽक्षयं भवेत् । पञ्चरात्रं निषेवेत वर्द्धमानं सरोवर म्

Transliteration

tatra dattaṃ hutaṃ taptaṃ paṭhitaṃ vā'kṣayaṃ bhavet | pañcarātraṃ niṣeveta varddhamānaṃ sarovara m

Translation

そこで施された布施、聖火への供物、修されたタパス（苦行）、あるいは唱えられた誦文は、すべて尽きることのない功徳となる。ヴァルッダマーナの湖に五夜、参籠すべきである。

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• दत्तम्: given (as charity)
• दत्तम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• हुतम्: offered (in fire)
• हुतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: हु (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तप्तम्: austerity performed
• तप्तम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• पठितम्: recited/read
• पठितम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• वा: or
• वा: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle: or)

• अक्षयम्: imperishable
• अक्षयम्: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (दत्तम्/हुतम्/तप्तम्/पठितम्)

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन

• पञ्चरात्रम्: for five nights
• पञ्चरात्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पञ्च-रात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; पञ्च रात्राः (द्विगु-समास)

• निषेवेत: should resort to/attend
• निषेवेत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-सेव् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• वर्द्धमानम्: increasing, flourishing
• वर्द्धमानम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर्द्धमान (प्रातिपदिक; वर्ध्-धातोः शतृ)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (सरोवरम्)

• सरोवरम्: lake
• सरोवरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सरोवर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

Speaker

Narrative voice (contextually continuing Varddhanī’s boon-request about the tirtha’s fruit)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Varddhamāna Sarovara

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A sacred lake named Varddhamāna is praised: charity, fire-offerings, austerities, and recitations performed there become imperishable; pilgrims are instructed to stay for five nights.

Characters & Entities

• Varddhamāna Sarovara
• Tīrtha
• Dāna
• Homa
• Tapas
• Pāṭha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Acts of dharma performed at a consecrated tirtha yield akṣaya-phala—enduring spiritual merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Varddhamāna Sarovara (Varddhamāna Lake) within the Dharmāraṇya sacred region.

What ritualistic prescription is mentioned?

A pañcarātra observance: staying/resorting to the lake for five nights; and performing dāna, homa, tapas, and pāṭha there for imperishable merit.