Rig Veda 7.63.4: Mandala 7, Sukta 63, Mantra 4
Sukta 7.63
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Sūrya
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
दिवो रुक्म उरुचक्षा उदेति दूरेअर्थस्तरणिर्भ्राजमानः । नूनं जनाः सूर्येण प्रसूता अयन्नर्थानि कृणवन्नपांसि ॥
Transliteration
divó rukmá urucákṣā úd eti dūréarthas taraṇír bhrā́jamānaḥ | nūnáṃ jánāḥ sū́ryeṇa prasū́tā áyann árthāni kṛṇávann apā́ṃsi ||
Translation
天の黄金の輝き、広き眼をもつものが昇る——目的は遠くに及び、光り耀く征服者として。いままさに人々は太陽に促され、己が目標へと進み、諸々の業を成し遂げる。光は働きを解き放つ。
Word by Word
दिवःof heaven / of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ-)
रुक्मःthe golden one (Sun) / the bright ornament
रुक्मः:
कर्तृ (उदेति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootरुक्म (प्रातिपदिक)
उरुचक्षाःwide-seeing, far-seeing
उरुचक्षाः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootउरु- + चक्षस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)
उद्up, forth
उद्:
क्रियाविशेषण (दिशा/उत्थान)
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग)
एतिgoes, rises
एति:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (धातु)
दूरेfar away
दूरे:
अधिकरण (स्थान/परिसर)
TypeAdjective (used adverbially)
Rootदूर (प्रातिपदिक)
अर्थःgoal, purpose, aim
अर्थः:
कर्तृ/विशेष्य (तरणिः इत्यस्य सह-अभिधानम्)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
तरणिःthe crosser, overcomer (Sun)
तरणिः:
कर्तृ (उदेति इत्यस्य; रुक्मः इत्यस्य सह)
TypeNoun
Rootतॄ (धातु) → तरणि (कृदन्त-प्रातिपदिक; agent noun)
भ्राजमानःshining, blazing
भ्राजमानः:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (Adjective)
Rootभ्राज् (धातु) → भ्राजमान (शानच्/आन-प्रत्यय; वर्तमान कृदन्त)
नूनम्now, indeed
नूनम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (निपात)
जनाःpeople
जनाः:
कर्तृ (अयन्/कृण्वन् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
सूर्येणby/through the Sun
सूर्येण:
करण
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
प्रसूताःimpelled, set in motion
प्रसूताः:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (Adjective)
Rootसू (धातु) + प्र (उपसर्ग) → प्रसूत (भूतकृदन्त)
अयन्they went, they proceeded
अयन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (धातु)
अर्थानिaims, purposes, tasks
अर्थानि:
कर्म
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
कृण्वन्doing, making
कृण्वन्:
कर्तृ-विशेषण (क्रियासह)
TypeParticiple
Rootकृ (धातु) → कृण्वत् (वर्तमान कृदन्त; शतृ)
अपांसिworks, deeds
अपांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootअपस् (प्रातिपदिक; वैदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
