HomeRig VedaMandala 5Sukta 49Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Rig Veda 5.49.3: Mandala 5, Sukta 49, Mantra 3

Sukta 5.49

Devata: A collective invocation: Pūṣan, Bhaga, Aditi, Uṣas (usrāḥ), and major gods (Indra, Viṣṇu, Varuṇa, Mitra, Agni)

अदत्रया दयते वार्याणि पूषा भगो अदितिर्वस्त उस्रः । इन्द्रो विष्णुर्वरुणो मित्रो अग्निरहानि भद्रा जनयन्त दस्माः ॥

adatrayā́ dayate vā́ryāṇi pūṣā́ bhágo áditiḥ vásta usrā́ḥ | índro víṣṇur váruṇo mitró agnír áhāni bhadrā́ janayanta dasmā́ḥ ||

尽きぬ施与によって、プーシャン(Pūṣan)は望ましい賜物を与える。バガ(Bhaga)、アディティ(Aditi)、そして輝く曙(Uṣas)は、増進を衣としてわれらを覆う。インドラ(Indra)、ヴィシュヌ(Viṣṇu)、ヴァルナ(Varuṇa)、ミトラ(Mitra)、アグニ(Agni)——この驚異の力ある者たちは、吉き日々を生み出す。

अदत्रयाby (their) uninjuring/generous power
अदत्रया:
करण (हेतु/साधन-भाव; ‘अदत्रया’ = ‘अदत्र-भावेन/अदत्र-शक्त्या’)
Typeविशेषण
Rootअदत्र (प्रातिपदिक) < अ- + दत्र (दातृ/दत्र ‘दाता/दानशील’ से) अथवा ‘अदत्र’ (अ- ‘न’ + दत्र ‘क्षति/दोष’)
दयतेgives, bestows
दयते:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
Typeक्रिया
Root√दा/दय् (वेद. ‘दयते’ = ‘वितरति/ददाति’)
वार्याणिchoice boons, desirable gifts
वार्याणि:
कर्म
Typeनाम/विशेषण
Rootवार्य (प्रातिपदिक; √वृ/√वर् ‘वरण/वरणीय’ से)
पूषाPūṣan
पूषा:
कर्तृ
Typeनाम
Rootपूषन् (देवनाम; प्रातिपदिक)
भगःBhaga
भगः:
कर्तृ (समुच्चित कर्तृ)
Typeनाम
Rootभग (देवनाम/प्रातिपदिक)
अदितिःAditi
अदितिः:
कर्तृ (समुच्चित कर्तृ)
Typeनाम
Rootअदिति (देवीनाम/प्रातिपदिक)
वस्तdwells, abides
वस्त:
क्रिया (उपवाक्य-क्रिया)
Typeक्रिया
Root√वस् (वेद. ‘वस्त’ = ‘वसति/निवसति’)
उस्रःthe radiant one (Dawn/bright one)
उस्रः:
कर्तृ (वस्त इति क्रियायाः)
Typeनाम/विशेषण
Rootउस्र (प्रातिपदिक; ‘उषस्/उषर्’ से सम्बन्ध; ‘प्रभात/दीप्त’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (समुच्चित कर्तृ)
Typeनाम
Rootइन्द्र (देवनाम/प्रातिपदिक)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
कर्तृ (समुच्चित कर्तृ)
Typeनाम
Rootविष्णु (देवनाम/प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ (समुच्चित कर्तृ)
Typeनाम
Rootवरुण (देवनाम/प्रातिपदिक)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ (समुच्चित कर्तृ)
Typeनाम
Rootमित्र (देवनाम/प्रातिपदिक)
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ (समुच्चित कर्तृ)
Typeनाम
Rootअग्नि (देवनाम/प्रातिपदिक)
अहानिdays
अहानि:
कर्म (जनयन्त इति क्रियायाः)
Typeनाम
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
भद्राauspicious, good
भद्रा:
कर्म-विशेषण
Typeविशेषण
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
जनयन्तgenerate, bring forth
जनयन्त:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
Typeक्रिया
Root√जन् (णिच्) ‘जनयति’
दस्माःwondrous, mighty (ones)
दस्माः:
कर्तृ-विशेषण
Typeविशेषण
Rootदस्म (प्रातिपदिक; ‘अद्भुत/शक्तिमान्’)

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App