Rig Veda 10.1.2: Mandala 10, Sukta 1, Mantra 2
Sukta 10.1
Rishi: Same hymn rishi as RV 10.1 (traditional assignment varies by Anukramaṇī line).
Devata: Agni.
Chandas: Triṣṭubh (likely).
Samhita Patha (Devanagari)
स जातो गर्भो असि रोदस्योरग्ने चारुर्विभृत ओषधीषु । चित्रः शिशुः परि तमांस्यक्तून्प्र मातृभ्यो अधि कनिक्रदद्गाः ॥
Transliteration
sá jā́to gárbho asi ródasyo rágne cā́rur ví-bhṛta óṣadhīṣu | citráḥ śíśuḥ pári támāṃsy aktū́n prá mātṛ́bhyo ádhi kánikradad gā́ḥ ||
Translation
汝は生まれ出でて、二つの世界（天と地）の子、秘められた胎である。アグニよ――麗しく、草木のうちに支えられている。輝く幼子は闇の夜々をめぐり、母たちの上より叫び声をあげて、光の“牛ら”（光線）を放つ。
Word by Word
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जातःborn
जातः:
कर्तृ (सः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Root√जन् (जनि) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
गर्भःembryo; womb-child
गर्भः:
कर्तृ (असि इत्यस्य कर्तृपदम्)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Root√अस् (भू)
रोदस्योःof the two worlds (heaven and earth)
रोदस्योः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘द्यावापृथिव्यौ’)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
चारुःbeautiful; dear
चारुः:
कर्तृ (गर्भः/सः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक)
विभृतःborne; supported
विभृतः:
कर्तृ (गर्भः/सः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Rootवि-√भृ (भरति) → विभृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
ओषधीषुamong the plants
ओषधीषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
चित्रःbright; wondrous
चित्रः:
कर्तृ (शिशुः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
शिशुःchild; young one
शिशुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक)
परिaround
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
तमांसिdarknesses
तमांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
अक्तून्nights
अक्तून्:
कर्म (तमांसि इत्यस्य सह-समुच्चित कर्म)
TypeNoun
Rootअक्तु (प्रातिपदिक)
प्रforth; forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
मातृभ्यःfrom the mothers
मातृभ्यः:
अपादान
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
अधिover; upon
अधि:
—
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
कनिक्रदत्crying out; lowing
कनिक्रदत्:
कर्तृ (गाः इत्यस्य विशेषणवत्/सहप्रयोगः)
TypeVerbal form
Rootकनि-√क्रद् (क्रन्दति) → कनिक्रदत् (कृदन्त; वर्तमान-कर्तरि कृदन्त) अथवा लट्-रूपम् (वेदे)
गाःcows (rays/bright kine)
गाः:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.