Rig Veda 1.84.7: Mandala 1, Sukta 84, Mantra 7
Sukta 1.84
Rishi: Gotama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.84)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 1.84; verse-level confirmation may vary by recension)
Samhita Patha (Devanagari)
य एक इद्विदयते वसु मर्ताय दाशुषे । ईशानो अप्रतिष्कुत इन्द्रो अङ्ग ॥
Transliteration
yá eka id vi-dayáte vásu mártāya dāśúṣe | ī́śāno áprati-skuta índro aṅgá ||
Translation
ただ彼ひとり、供犠を捧げる死すべき者に真の富を分け与える——主宰にして抗しがたきインドラ。誰も彼を退け得ず、誰も彼に並び得ない。まさにそのインドラである。
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
कर्तृ (सम्बन्धवाचकः—यः… सः) / विशेष्यः (ईशानः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एकःalone, single
एकः:
कर्तृ-विशेषणम् (यः/इन्द्रः)
TypeAdjective/Numeral
Rootएक (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable (particle)
Rootइत् (निपात) < इद्
विद्यतेis found, exists
विद्यते:
क्रिया (सम्बन्धः: ‘यः… विद्यते’)
TypeVerb
Root√विद् (विद्—‘जानाति’) / वैदिके ‘विद्यते’ = ‘अस्ति/लभ्यते’
वसुwealth, good (treasure)
वसु:
कर्म (दा-क्रियायाः ‘ददाति’—‘वसु’ दातव्यम्)
TypeNoun
Rootवसु (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)
मर्तायto a mortal
मर्ताय:
सम्प्रदान (दाने—‘मर्ताय’)
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक) < √मृ ‘मरणे’
दाशुषेto the worshipper/giver
दाशुषे:
सम्प्रदान (यजमान/दानकर्ता—‘दाशुषे’)
TypeNoun (participle used substantively)
Rootदाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक; परिपूर्ण/परिपक्व दानकर्ता) < √दाश्/√दश् ‘दान/पूजन’
ईशानःruling, lordly
ईशानः:
कर्तृ-विशेषणम् (इन्द्रस्य)
TypeAdjective/Participle
Rootईशान (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √ईश् ‘ऐश्वर्ये/शासने’
अप्रतिष्कुतःunobstructed, unrepelled
अप्रतिष्कुतः:
कर्तृ-विशेषणम् (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootअ-प्रतिष्कुत (प्रातिपदिक); प्रति-√स्कु/√स्कुन्द्? वैदिके ‘प्रतिष्कुत’ = ‘प्रतिहत/प्रतिबद्ध’ (obstructed) इत्यर्थे; अ- = नञ्
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (मुख्यः)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (देवनाम-प्रातिपदिक)
अङ्गindeed, surely (emphatic particle)
अङ्ग:
—
TypeIndeclinable (particle)
Rootअङ्ग (निपात)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.