Rig Veda 1.52.13: Mandala 1, Sukta 52, Mantra 13
Sukta 1.52
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं भुवः प्रतिमानं पृथिव्या ऋष्ववीरस्य बृहतः पतिर्भूः । विश्वमाप्रा अन्तरिक्षं महित्वा सत्यमद्धा नकिरन्यस्त्वावान् ॥
Transliteration
tváṃ bhúvaḥ prati-mā́naṃ pṛthivyā́ ṛṣvá-vīrasya bṛhatáḥ pátir bhūḥ | víśvam ā́prā antárikṣaṃ mahitvā́ satyám addhā́ nákir anyás tvā́vān ||
Translation
汝は大地のありようの尺度となり、広大なるものと高き英雄の力との主となった。汝の偉大さによって、すべての中空（アンタリクシャ）を満たした。まことに、まことに、力と護りにおいて汝に並ぶ者は他にない。
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भुवःyou have become / you were
भुवः:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
प्रतिमानम्counterpart, measure, standard
प्रतिमानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रतिमान (प्रातिपदिक; प्रति+मान)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
ऋष्ववीरस्यof the lofty-heroic (one)
ऋष्ववीरस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootऋष्ववीर (प्रातिपदिक; ऋष्व+वीर)
बृहतःof the great
बृहतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
पतिःlord
पतिः:
कर्तृ (सम्बन्ध-वाक्ये)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
भूःyou have become / you are
भूः:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
विश्वम्all, the whole
विश्वम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
आप्राःyou have filled / pervaded
आप्राः:
क्रिया
TypeVerb
Rootआपॄ (धातु; आ+पॄ ‘to fill, satisfy’)
अन्तरिक्षम्mid-space, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
कर्म (आप्राः इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
महित्वाby greatness, through might
महित्वा:
करण
TypeNoun (instrumental of abstract)
Rootमहित्व (प्रातिपदिक; महत्-भाव)
सत्यम्truly
सत्यम्:
विशेषण/क्रियाविशेषण
TypeAdjective (used adverbially)
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
अद्धाindeed, plainly
अद्धा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअद्धा (अव्यय)
नकिःno one
नकिः:
कर्तृ (निषेध-विषयः: ‘no one’)
TypeIndeclinable
Rootनकिस्/नकिः (अव्यय/सर्वनाम-निषेध)
अन्यःother
अन्यः:
कर्तृ (नकिः इत्यस्य विशेषणम्)
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
त्वावान्like you; possessing you (i.e., your equal)
त्वावान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootत्वावन्त् (प्रातिपदिक; त्वा+वन्त् ‘possessing you/like you’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.