HomeRig VedaMandala 1Sukta 116Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Rig Veda 1.116.4: Mandala 1, Sukta 116, Mantra 4

Sukta 1.116

Rishi: Kutsa Āṅgirasa
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh (probable)

तिस्रः क्षपस्त्रिरहातिव्रजद्भिर्नासत्या भुज्युमूहथुः पतंगैः । समुद्रस्य धन्वन्नार्द्रस्य पारे त्रिभी रथैः शतपद्भिः षळश्वैः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.116.4

tísraḥ kṣápaḥ trír áhā ativrájadbhir nā́satyā bhujyúm ūhathuḥ pataṅgáiḥ | samudrásya dhánvann ārdrásya pā́re tribhír ráthaiḥ śatápatadbhiḥ ṣáḷaśvaiḥ ||

三つの夜、三つの日、速やかに進みつつ、ナーサティヤ(Nāsatyas)よ、汝らは翼ある運び手によってブフユ(Bhujyu)を運んだ。海の荒れ野を越え、湿潤なる界の彼岸へ——三つの車、百足のごとく進み、六頭の馬に牽かれて、長き渡りを成し遂げた。願わくは我らの意識をも、延々たる闇を越えて運びたまえ。

तिस्रःthree (fem.)
तिस्रः:
विशेषण (कर्म/अधिकरण-सम्बद्ध) — क्षपः का विशेषण
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → तिसृ
क्षपःnights
क्षपः:
कर्म (ऊहथुः का)
TypeNoun
Rootक्षप्/क्षपा (प्रातिपदिक ‘रात्रि’)
त्रिःthrice
त्रिः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootत्रिस् (अव्यय)
अहातिव्रजद्भिःwith those moving by day (day-faring)
अहातिव्रजद्भिः:
करण (पतंगैः के साथ साधन-सम्बन्ध; ‘चलने/उड़ने वाले (दिनों में)’)
TypeAdjective (compound) / Participle
Rootअहाति-व्रजत् (समास/कृदन्त); √व्रज् ‘गमन’ (वर्तमान कृदन्त -त्), ‘अहाति’ (प्रातिपदिक/विशेषण, ‘दिन-सम्बद्ध/अहन्-सम्बद्ध’)
नासत्याO Nāsatyas (Aśvins)
नासत्या:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootनासत्य (प्रातिपदिक; अश्विनौ का नाम)
भुज्युम्Bhujyu
भुज्युम्:
कर्म (ऊहथुः का)
TypeNoun (proper)
Rootभुज्यु (प्रातिपदिक; व्यक्ति-नाम)
ऊहथुःyou two carried / conveyed
ऊहथुः:
क्रिया (कर्तृ: अश्विनौ)
TypeVerb
Root√वह्/ऊह् (वैदिक; ‘वहना/उद्धरण/ले जाना’)
पतंगैःwith winged ones / birds
पतंगैः:
करण
TypeNoun
Rootपतंग (प्रातिपदिक)
समुद्रस्यof the sea
समुद्रस्य:
सम्बन्ध (धन्वन्/पारे के साथ)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
धन्वन्in the expanse / on the waste
धन्वन्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootधन्वन् (प्रातिपदिक ‘स्थल/मरु/विस्तार’)
आर्द्रस्यof the wet (watery region)
आर्द्रस्य:
सम्बन्ध (पारे के साथ: ‘आर्द्र’ का)
TypeAdjective (used substantively)
Rootआर्द्र (प्रातिपदिक ‘गीला/आर्द्र’)
पारेon the far shore
पारे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपार (प्रातिपदिक ‘पार/तट/दूसरा किनारा’)
त्रिभिःwith three
त्रिभिः:
विशेषण (करण) — रथैः का
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
रथैःchariots
रथैः:
करण
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
शतपद्भिःhaving a hundred tracks/steps
शतपद्भिः:
विशेषण (करण) — रथैः का
TypeAdjective (compound)
Rootशत-पद् (समास; ‘शत’ + ‘पद्’ ‘पद/चरण’)
षळश्वैःsix-horsed
षळश्वैः:
विशेषण (करण) — रथैः का
TypeAdjective (compound)
Rootषट्-अश्व (समास; ‘छः’ + ‘अश्व’)

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App