Opening the text

Sukta 7.1
Vasiṣṭha (traditional attribution for Mandala 7 opening hymns)
Agni
Trishtubh (typical for RV 7.1; verify in critical edition)
Yeh mantra Vasishtha ki pahli kitab ka shuru hai. Isme Agni ko janm diya jata hai arani se. Phir use ghar ka malik banaya jata hai. Wohi yagya ka pujari bhi hai sabke liye. Agni ki roshni door tak dikhti hai jab woh jalta hai. Rakhshaso se bachne ki dua bhi hai isme. Ant mein kaha hai ki Agni hamari vani ko unche kare aur sukh de.
Mantra 1
अग्निं नरो दीधितिभिररण्योर्हस्तच्युती जनयन्त प्रशस्तम् । दूरेदृशं गृहपतिमथर्युम् ॥
Log apni soch se Agni ko paida karte hain. Do lakdiyan ragadne se aag nikalti hai. Yeh Agni bahut door se dikhta hai. Yeh ghar ka malik hai aur hamesha ghar mein rehta hai.
Mantra 2
तमग्निमस्ते वसवो न्यृण्वन्त्सुप्रतिचक्षमवसे कुतश्चित् । दक्षाय्यो यो दम आस नित्यः ॥
Vasu devta Agni ko yahan sthir karte hain. Yeh saaf dikhta hai aur kahi se bhi madad aaye toh kaam aata hai. Yeh ghar mein hamesha rehta hai aur kaam aata hai.
Mantra 3
प्रेद्धो अग्ने दीदिहि पुरो नोऽजस्रया सूर्म्या यविष्ठ । त्वां शश्वन्त उप यन्ति वाजाः ॥
Agni, jab tum jal utho to hamare aage chamak ke raho. Tumhari aag kabhi kam nahi hoti, bahut taqatwali hai. Tum sabse naye ho. Tumhare paas taqat ki poori dher aati rehti hai.
Mantra 4
प्र ते अग्नयोऽग्निभ्यो वरं निः सुवीरासः शोशुचन्त द्युमन्तः । यत्रा नरः समासते सुजाताः ॥
Agni, tumse aur aag nikalti hai, aag se aag milti hai. Woh chamak rahi hai, taqat se bhari hui hai. Jahan ache log ek saath baithe hain, wahan yeh sab hota hai.
Mantra 5
दा नो अग्ने धिया रयिं सुवीरं स्वपत्यं सहस्य प्रशस्तम् । न यं यावा तरति यातुमावान् ॥
Agni, hamein achhi soch aur taqat de. Aisa dhan de jo log tareef karein, jo acha ho, jismein taqat ho. Koi bura shaksh usko cross nahi kar sakta, usko haar nahi de sakta.
Mantra 6
उप यमेति युवतिः सुदक्षं दोषा वस्तोर्हविष्मती घृताची । उप स्वैनमरमतिर्वसूयुः ॥
Uske paas ek nayi dulhan aati hai, raat aur subah dono. Woh havan saman lekar aati hai, ghee jaisi meethi. Uske paas Aramati bhi aati hai jo dharam aur sampatti chahti hai.
Mantra 7
विश्वा अग्नेऽप दहारातीर्येभिस्तपोभिरदहो जरूथम् । प्र निस्वरं चातयस्वामीवाम् ॥
Agni, saare dushman ko jala ke rakh de. Apni aag se woh purana burapan bhi jala diya tha. Ab bhi bimari aur buraai ko bahar bhaga de.
Mantra 8
आ यस्ते अग्न इधते अनीकं वसिष्ठ शुक्र दीदिवः पावक । उतो न एभिः स्तवथैरिह स्याः ॥
Agni, jab koi tumhare liye aag jalata hai, tumhari chamak aur taqat saaf dikhti hai. Vashishth kehte hain ki tum chamakdar ho, hamesha jalte ho, aur sabko saaf karte ho. Hamari prarthana ye hai ki tumhari mahima ke gaano se tum yahan hamare paas aao. Hamein apni shakti mein kaam karne do.
Mantra 9
वि ये ते अग्ने भेजिरे अनीकं मर्ता नरः पित्र्यासः पुरुत्रा । उतो न एभिः सुमना इह स्याः ॥
Agni, bahut log tumhari shakti mein hissa lete hain. Yeh woh log hain jo apne purkho ke dharam ko aage badha rahe hain. Hamari dua hai ki tum hamare gaano se khush ho ke yahan raho. Hamaare kaam mein madad karo.
Mantra 10
इमे नरो वृत्रहत्येषु शूरा विश्वा अदेवीरभि सन्तु मायाः । ये मे धियं पनयन्त प्रशस्ताम् ॥
Yeh veer log dushman ko harane mein shaheed ho. Saari buri taqatein aur dhokhe peeche hat jaayein. Woh log jo meri sahi baat ko maante hain, unhe chori na ho. Meri samajh ko koi kamzor na kare.
Mantra 11
मा शूने अग्ने नि षदाम नृणां माशेषसोऽवीरता परि त्वा । प्रजावतीषु दुर्यासु दुर्य ॥
Agni, hum logon mein khaali na baithein. Hum aise logon mein na hon jinke paas koi veer na ho. Humein aise gharo mein rakho jahan bacche hon, parivar ho. Humein mushkilon se bacha ke rakhna.
Mantra 12
यमश्वी नित्यमुपयाति यज्ञं प्रजावन्तं स्वपत्यं क्षयं नः । स्वजन्मना शेषसा वावृधानम् ॥
Ashvin Kumar jo do bhai hain, woh hamesha yagya mein aate hain. Unki dua hai ki hamare ghar mein bacche hon, sukhi parivar ho. Woh khud se paida hue hain, apni shakti se bade hote hain. Unki barkat hamare ghar mein aaye.
Mantra 13
पाहि नो अग्ने रक्षसो अजुष्टात्पाहि धूर्तेरररुषो अघायोः । त्वा युजा पृतनायूँरभि ष्याम् ॥
Agni, hume bacha. Jo log sach nahi maante, aise buri aatmaon se hume raksha kar. Dhokhebaaz se bhi bacha, jo gussa mein logon ko nuksan pahunchate hain. Tujhe apne saath lekar hum ladai mein dushman par jeet paayein.
Mantra 14
सेदग्निरग्नीँरत्यस्त्वन्यान्यत्र वाजी तनयो वीळुपाणिः । सहस्रपाथा अक्षरा समेति ॥
Yeh Agni baaki sab aagon se bada ho. Jahan takat paida hoti hai, wahan woh apna kaam dikhata hai. Uske paas hazaron raaste hain. Woh kabhi khatam nahi hone wali shakti ke saath aata hai.
Mantra 15
सेदग्निर्यो वनुष्यतो निपाति समेद्धारमंहस उरुष्यात् । सुजातासः परि चरन्ति वीराः ॥
Yeh Agni jab koi uski seva karna chahta hai, toh uske paas aata hai. Jo shaks aag suljhata hai, usko takat deta hai aur uski pareshani door karta hai. Uske aas-paas acche log ghoomte hain jo raksha karte hain.
Mantra 16
अयं सो अग्निराहुतः पुरुत्रा यमीशानः समिदिन्धे हविष्मान् । परि यमेत्यध्वरेषु होता ॥
Yeh wahi Agni hai jisko bahut jagah pukara gaya hai. Yagya ka main purush aag ko havan ke saath jalata hai. Woh yagya ke kaam mein ghoomta hai aur sab kuch sahi karta hai.
Mantra 17
त्वे अग्न आहवनानि भूरीशानास आ जुहुयाम नित्या । उभा कृण्वन्तो वहतू मियेधे ॥
Agni, tujhe bahut log pukarte hain. Hum bhi tujhe hamesha havan karte hain. Insan aur bhagwan dono taraf se kaam leke hum milkar yeh kaam poora karein.
Mantra 18
इमो अग्ने वीततमानि हव्याजस्रो वक्षि देवतातिमच्छ । प्रति न ईं सुरभीणि व्यन्तु ॥
Agni, yeh sab samagri humari taraf se hai. Tu isse le ja aur devataon tak pahuncha. Humari taraf se mehakta hua khushbu wala hawa aaye. Tu apna kaam lagatar karta rahe, rukna nahi.
Mantra 19
मा नो अग्नेऽवीरते परा दा दुर्वाससेऽमतये मा नो अस्यै । मा नः क्षुधे मा रक्षस ऋतावो मा नो दमे मा वन आ जुहूर्थाः ॥
Agni, hume aisa mat kar ki hum andar se himmat kho dein. Hume kharab jagah par mat chhod. Hume bhookh mein mat daal, andhera mein mat chhod. Ghar se bahar mat nikal, jungle mein mat phenk. Hume sambhal ke rakhna.
Mantra 20
नू मे ब्रह्माण्यग्न उच्छशाधि त्वं देव मघवद्भ्यः सुषूदः । रातौ स्यामोभयास आ ते यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
Agni, ab mera mantra shakti se bhare. Tu wahi devata hai jo dene wale logon ko aage badhata hai. Hum dono taraf se safe rahein. Tu humesha hume achhi tarah se raksha karna.
Mantra 21
त्वमग्ने सुहवो रण्वसंदृक्सुदीती सूनो सहसो दिदीहि । मा त्वे सचा तनये नित्य आ धङ्मा वीरो अस्मन्नर्यो वि दासीत् ॥
Agni, tujhe bulana aasan hai. Tu khushi dikhata hai aur teri aag chamakti hai. Tu chamak aur jal. Jo log tujhse judte hain unhe mat jala. Hamare andar jo taqat hai woh mat tod.
Mantra 22
मा नो अग्ने दुर्भृतये सचैषु देवेद्धेष्वग्निषु प्र वोचः । मा ते अस्मान्दुर्मतयो भृमाच्चिद्देवस्य सूनो सहसो नशन्त ॥
Agni, hume galat raste par mat le ja. Devataon ke liye jo aag jal rahi hai usme hume galat mat bol. Bure khayal hume barbad na kar dein. Tu shakti ka beta hai, hume sambhal.
Mantra 23
स मर्तो अग्ने स्वनीक रेवानमर्त्ये य आजुहोति हव्यम् । स देवता वसुवनिं दधाति यं सूरिरर्थी पृच्छमान एति ॥
Agni kehta hai, jo insaan hawan samet karke mujhe bhagwan ke liye chadhaata hai, woh ameer ho jaata hai. Uske chehre par chamak aati hai. Woh devi-devtaon ko apne paas rakh leta hai. Asli daulat use milti hai. Jo koi maangne aata hai, usse poochta hai ki yeh sab kaise mila.
Mantra 24
महो नो अग्ने सुवितस्य विद्वान्रयिं सूरिभ्य आ वहा बृहन्तम् । येन वयं सहसावन्मदेमाविक्षितास आयुषा सुवीराः ॥
Agni, tumhe pata hai ki badi raaste kaise hote hain. Humaare liye aur jo log maangne aate hain unke liye bada dhanda laao. Isse hum khush rehenge, taakat mehsoos karenge. Koi hume nuksan nahi pahunchaega. Hum apni zindagi aaram se bitayenge, taakat ke saath.
Mantra 25
नू मे ब्रह्माण्यग्न उच्छशाधि त्वं देव मघवद्भ्यः सुषूदः । रातौ स्यामोभयास आ ते यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
Agni, ab mere mantro ko aage badhaao. Bhagwan, tum jo log daan karte hain unko sahi raaste pe lagaa dete ho. Hum dono taraf se surakshit rahen, dena ho ya lena ho. Tum hamesha hume accha rakho aur bachaate raho.
It establishes Agni as the newly kindled sacred fire—lord of the home and priest of the sacrifice—and asks him to protect the worshippers and strengthen their mantras.
The two araṇis (fire-sticks) are used to generate fire; the hymn treats this ritual act as a sacred birth, showing Agni as a divine presence awakened through human effort and right intention.
It is a prayer for safety from harmful forces—whether seen as hostile beings, illness, deception, or inner negativity—so the ritual and daily life remain ordered and auspicious.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.