
Sukta 7.1
Vasiṣṭha (traditional attribution for Mandala 7 opening hymns)
Agni
Trishtubh (typical for RV 7.1; verify in critical edition)
ഋഗ്വേദം 7.1 വസിഷ്ഠന്റെ മണ്ഡലാരംഭം അരണികളിൽ നിന്ന് അഗ്നിയെ “ജനിപ്പിച്ച്” അവനെ ഗൃഹപതി (വീട്ടിന്റെ അധിപൻ)യായും യജ്ഞത്തിനുള്ള പുരോഹിത-മധ്യസ്ഥനായും സിംഹാസനാരൂഢനാക്കുന്നതിലൂടെ ആരംഭിക്കുന്നു. സ്തുതി അഗ്നിയുടെ പ്രത്യക്ഷ ജ്വലനവും ദൂരത്തുനിന്നും കാണപ്പെടുന്ന ദീപ്തിയും മുതൽ, രാക്ഷസന്മാരെയും വൈരശക്തികളെയും എതിരെയുള്ള സംരക്ഷണയാചനകളിലേക്കു നീങ്ങി, അവസാനം കവി ഉച്ചരിക്കുന്ന ബ്രഹ്മൻ (പവിത്ര വാക്ക്) അഗ്നി ഉയർത്തുകയും, കൊടുക്കലിലും സ്വീകരിക്കലിലും ക്ഷേമം ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യണമെന്ന അപേക്ഷയോടെ സമാപിക്കുന്നു.
Mantra 1
अग्निं नरो दीधितिभिररण्योर्हस्तच्युती जनयन्त प्रशस्तम् । दूरेदृशं गृहपतिमथर्युम् ॥
മനുഷ്യർ തങ്ങളുടെ ദീപ്തമായ പ്രജ്വലന-ചിന്തകളാൽ അരണ്യോഃ (രണ്ട് അഗ്നികാഷ്ഠങ്ങൾ) മുതൽ അഗ്നിയെ ജനിപ്പിക്കുന്നു—പ്രശസ്തൻ, ദൂരത്തിൽ നിന്നു ദൃശ്യമാകുന്നവൻ, ഗൃഹപതി, ഗൃഹത്തിൽ വസിക്കുന്ന അഥർവൺ-യജമാന-പുരോഹിതൻ।
Mantra 2
तमग्निमस्ते वसवो न्यृण्वन्त्सुप्रतिचक्षमवसे कुतश्चित् । दक्षाय्यो यो दम आस नित्यः ॥
ആ അഗ്നിയെ വസുക്കൾ ഇവിടെ സ്ഥാപിക്കുന്നു—സുപ്രതിചക്ഷ (സുതാര്യമായി ദൃശ്യമാകുന്നവൻ)—ഏതു ദിക്കിൽ നിന്നുമുള്ള സഹായത്തിനായി; ദക്ഷതയ്ക്കായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടേണ്ടവൻ അവൻ തന്നേ, ദമ (ഗൃഹം)യിൽ നിത്യമായി വസിക്കുന്നവൻ।
Mantra 3
प्रेद्धो अग्ने दीदिहि पुरो नोऽजस्रया सूर्म्या यविष्ठ । त्वां शश्वन्त उप यन्ति वाजाः ॥
പ്രജ്വലിതനായി, ഹേ അഗ്നേ, ഞങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ ദീദിഹി—അജസ്രമായ, സൂർമ്യ (പ്രബലമായ) ജ്വാലയോടെ, ഹേ യവിഷ്ഠ; നിന്റെ അടുക്കലേക്ക് വാജ (ബല-സമൃദ്ധികൾ) എപ്പോഴും സമീപിച്ചുവരുന്നു।
Mantra 4
प्र ते अग्नयोऽग्निभ्यो वरं निः सुवीरासः शोशुचन्त द्युमन्तः । यत्रा नरः समासते सुजाताः ॥
ഹേ അഗ്നേ, നിന്നിൽ നിന്നു അഗ്നികൾ അഗ്നികളിലേക്കു പ്രവഹിച്ച് പുറപ്പെടുന്നു—ദ്യുതിമാന്മാർ, സുവീരർ (വീരബലസമ്പന്നർ)—അവിടെ സുജാതരായ നരർ ഏകമനസ്സോടെ ഒന്നിച്ചു സമാസതേ (കൂടി ഇരിക്കുന്നു).
Mantra 5
दा नो अग्ने धिया रयिं सुवीरं स्वपत्यं सहस्य प्रशस्तम् । न यं यावा तरति यातुमावान् ॥
ഹേ അഗ്നേ, ധിയാ (ജാഗൃതചിന്ത) വഴി ഞങ്ങൾക്ക് റയി നല്കണമേ—സുവീര (വീരബലസമ്പന്ന), സ്വപത്യ (ശ്രേഷ്ഠാധിപത്യം/സുശാസനം) കൂടാതെ സഹസ്യമായ, പ്രശസ്തമായ സമൃദ്ധി; അതിനെ യാതുമാവാൻ (മാന്ത്രികൻ/മായാവി) യാവാ ഒരുവനും മറികടക്കുകയോ കടക്കുകയോ ചെയ്യില്ല.
Mantra 6
उप यमेति युवतिः सुदक्षं दोषा वस्तोर्हविष्मती घृताची । उप स्वैनमरमतिर्वसूयुः ॥
അവന്റെ അടുക്കൽ യുവതി—ദോഷാ വസ്തോഃ (രാത്രിയും ഉഷസ്സും)—ഹവിഷ്മതീ, ഘൃതാചീ (ഘൃതസമമായ മധുരഗതിയോടെ) അടുത്തുവരുന്നു, സുദക്ഷനെ (കുശലനെ) ഉപസരിക്കുന്നു; അതുപോലെ അവന്റെ അടുക്കൽ സ്വകീയ അരമതി—വസൂയു (വസു/ആധ്യാത്മിക ധനം തേടുന്നവൾ)—കൂടി അടുത്തുവരുന്നു.
Mantra 7
विश्वा अग्नेऽप दहारातीर्येभिस्तपोभिरदहो जरूथम् । प्र निस्वरं चातयस्वामीवाम् ॥
ഹേ അഗ്നേ, എല്ലാ വൈരശക്തികളെയും ദഹിപ്പിച്ചുകളക; നീ ഒരിക്കൽ തപസ്സിന്റെ അഗ്നികളാൽ പ്രാചീന ജരൂഥം (പഴയ ക്ഷയം) ദഗ്ധമാക്കിയതുപോലെ, അതേ തപോബലത്തോടെ. വ്യക്തമായ നിസ്വരത്തോടെ ആക്രമിക്കുന്ന വ്യാധിയെ തുരത്തുക.
Mantra 8
आ यस्ते अग्न इधते अनीकं वसिष्ठ शुक्र दीदिवः पावक । उतो न एभिः स्तवथैरिह स्याः ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഒരാൾ നിനക്കായി നിന്റെ ദീപ്തശക്തിയുടെ അണീകം (അഗ്രഭാഗം/മുഖം) ജ്വലിപ്പിക്കുമ്പോൾ—ഹേ വസിഷ്ഠ, ഹേ ശുക്ര, ഹേ ദിദിവഃ പാവക—ഈ നമ്മുടെ സ്തവഥ (സ്തുതി-വചനങ്ങൾ)കൊണ്ട് നീ ഇവിടെ ഞങ്ങളോടൊപ്പം സന്നിഹിതനാക; നമ്മുടെ ഭവന-ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് പ്രവർത്തിക്ക.
Mantra 9
वि ये ते अग्ने भेजिरे अनीकं मर्ता नरः पित्र्यासः पुरुत्रा । उतो न एभिः सुमना इह स्याः ॥
ഹേ അഗ്നേ, പിതൃകളുടെ അവകാശികളായ ആ മർത്ത്യന്മാർ പല സ്ഥലങ്ങളിലും നിന്റെ അണീകം (പ്രകടശക്തി)യിൽ തങ്ങളുടെ പങ്ക് ഏറ്റെടുത്തിരിക്കുന്നുവല്ലോ; അതുപോലെ ഈ മാർഗങ്ങളാൽ നീ ഇവിടെ ഞങ്ങളോടൊപ്പം സുമന (പ്രസന്നവും സൗഹൃദവുമായ മനസ്) ആയി ഇരിക്ക; നമ്മുടെ പുരോഗതിയെ അനുഗ്രഹിച്ച് സമ്മതിക്ക.
Mantra 10
इमे नरो वृत्रहत्येषु शूरा विश्वा अदेवीरभि सन्तु मायाः । ये मे धियं पनयन्त प्रशस्ताम् ॥
വൃത്രഹത്യയിൽ ഈ പുരുഷന്മാർ ശൂരവീരരാകട്ടെ; എല്ലാ അദേവീ (അദൈവ) ശക്തികളും മായകളും അകറ്റപ്പെടട്ടെ—എന്റെ പ്രശസ്തമായ ധീ (അന്തര്ദൃഷ്ടി)യെ വിലപേശി കവർന്നെടുക്കുന്നവർ.
Mantra 11
मा शूने अग्ने नि षदाम नृणां माशेषसोऽवीरता परि त्वा । प्रजावतीषु दुर्यासु दुर्य ॥
ഹേ അഗ്നേ, മനുഷ്യരുടെ ശൂന്യതയിൽ ഞങ്ങൾ ഇരിക്കാതിരിക്കട്ടെ; വീരരഹിതാവസ്ഥ (അവീരത) നിന്നെയും/ഞങ്ങളെയും ചുറ്റി വളയാതിരിക്കട്ടെ. പ്രജാസമൃദ്ധവും സ്ഥിരവാസയോഗ്യവുമായ ഗൃഹങ്ങളിൽ—ഹേ ദുര്യ (ഗൃഹരക്ഷകൻ)—ഞങ്ങളുടെ സ്ഥിരരക്ഷകനായി വസിക്കണമേ.
Mantra 12
यमश्वी नित्यमुपयाति यज्ञं प्रजावन्तं स्वपत्यं क्षयं नः । स्वजन्मना शेषसा वावृधानम् ॥
യജ്ഞത്തിലേക്ക് അശ്വിനൗ (രണ്ടു അശ്വിന്കുമാരന്മാർ) നിത്യവും സമീപിക്കുന്നവനെ—അവൻ ഞങ്ങൾക്ക് പ്രജാസമൃദ്ധവും സ്വപത്യ (സത്യാധിപത്യം)യുക്തവുമായ വാസസ്ഥലമാകട്ടെ. സ്വജന്മാ, തന്റെ ശേഷ (അവശിഷ്ട) ശക്തിയാൽ വർധിച്ചു, അവൻ പൂർണ്ണതയിലേക്കു വളരട്ടെ.
Mantra 13
पाहि नो अग्ने रक्षसो अजुष्टात्पाहि धूर्तेरररुषो अघायोः । त्वा युजा पृतनायूँरभि ष्याम् ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ—ഋതം (സത്യക്രമം) അംഗീകരിക്കാത്ത രക്ഷസുകളിൽ നിന്ന്; ധൂർത്തനായ വഞ്ചകനിൽ നിന്നും, കോപത്തോടെ ഹാനി ചെയ്യുന്ന അഘായുവിൽ നിന്നും കൂടി കാത്തരുളണമേ. നീ ഞങ്ങളുടെ യുജ (സഹയോക്താവ്) ആയി, യുദ്ധത്തിൽ ആക്രമിക്കുന്ന ശത്രുക്കളെ ഞങ്ങൾ അഭിഷ്യാം—ജയിക്കട്ടെ.
Mantra 14
सेदग्निरग्नीँरत्यस्त्वन्यान्यत्र वाजी तनयो वीळुपाणिः । सहस्रपाथा अक्षरा समेति ॥
ഈ അഗ്നി മറ്റു അഗ്നികളെ അതിക്രമിക്കട്ടെ—ബലത്തിന്റെ സമൃദ്ധി ജനിക്കുന്ന അവിടെ, വാജീ (വീര്യവാൻ) തനയൻ, ദൃഢഹസ്തൻ. അവന് സഹസ്ര പഥങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവൻ അക്ഷര (അവിനാശി) വാക്/ശക്തി-പ്രവാഹത്തോടു സമേതി—ഒരുമിക്കുന്നു.
Mantra 15
सेदग्निर्यो वनुष्यतो निपाति समेद्धारमंहस उरुष्यात् । सुजातासः परि चरन्ति वीराः ॥
ഈ അഗ്നി—ആരെങ്കിലും സേവിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുമ്പോൾ—സമേദ്ധാരൻ (നന്നായി ജ്വലിപ്പിക്കുന്നവൻ) മേൽ ഇറങ്ങി, അവനെ അംഹസ് (സങ്കടം/ദുഃഖം) മുതൽ ഉരുഷ്യാത്—വിശാലമായി മോചിപ്പിക്കുന്നു. അവന്റെ ചുറ്റും സുജാത (സുജന്മ) വീരർ പരിചരന്തി—ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു; ധാർമ്മിക ശക്തികൾ വലംവെച്ച് കാക്കുന്നു.
Mantra 16
अयं सो अग्निराहुतः पुरुत्रा यमीशानः समिदिन्धे हविष्मान् । परि यमेत्यध्वरेषु होता ॥
ഇവൻ തന്നെയാണ് ആ അഗ്നി—പലവിധമായി ആഹുതിയർപ്പിക്കപ്പെട്ടവൻ—യജ്ഞാധിപൻ ഹവിഷോടെ സമിധിൽ പൂർണ്ണമായി ജ്വലിപ്പിക്കുന്നവൻ. ഹോതൃ രൂപത്തിൽ അവൻ അധ്വരങ്ങളിൽ (യജ്ഞകർമ്മങ്ങളിൽ) ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ചു, അകത്തുനിന്നുതന്നെ അവയെ ക്രമപ്പെടുത്തുന്നു.
Mantra 17
त्वे अग्न आहवनानि भूरीशानास आ जुहुयाम नित्या । उभा कृण्वन्तो वहतू मियेधे ॥
ഹേ അഗ്നേ, നിനക്കുള്ളിൽ അനവധി ആഹ്വാനങ്ങളും വിളിപ്പുകളും ഉണ്ട്; നമ്മുടെ ശക്തികളുടെ അധിപതികളായി ഞങ്ങൾ നിത്യവും ആഹുതി അർപ്പിക്കട്ടെ. വഹനത്തിന്റെ ഇരുവശങ്ങളും—മാനുഷവും ദൈവികവും—സാധിച്ചുകൊണ്ട്, മിശ്രമായ മേഖലയിലൂടെ ഞങ്ങൾ നീങ്ങി പ്രവർത്തി പൂർത്തിയാക്കട്ടെ.
Mantra 18
इमो अग्ने वीततमानि हव्याजस्रो वक्षि देवतातिमच्छ । प्रति न ईं सुरभीणि व्यन्तु ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഈ ഹവ്യങ്ങൾ—ഏറ്റവും ആസ്വാദ്യയോഗ്യമായവ—അവിച്ഛിന്നമായി വഹിക്ക; ദൈവിക ശക്തികളുടെ സംഘത്തെ തേടി ഞങ്ങളിലേക്കു നയിച്ചുകൊണ്ടുവരിക. പ്രതികാരമായി, സുഗന്ധമുള്ള (ആനന്ദദായക) പ്രവാഹങ്ങൾ ഞങ്ങളിലേക്കു ശ്വാസംപോലെ വീശട്ടെ.
Mantra 19
मा नो अग्नेऽवीरते परा दा दुर्वाससेऽमतये मा नो अस्यै । मा नः क्षुधे मा रक्षस ऋतावो मा नो दमे मा वन आ जुहूर्थाः ॥
ഹേ അഗ്നേ, അന്തർവീര്യത്തിന്റെ നഷ്ടമായ ‘അവീരത’യിലേക്കു ഞങ്ങളെ തള്ളിക്കളയരുതേ; ദുർവാസം (കുടിയിരിപ്പിന്റെ ദോഷം)ക്കും അമൃത്യ (അപക്വ മർത്ത്യത)ക്കും ഞങ്ങളെ ഏല്പിക്കരുതേ; ഈ ദുരവസ്ഥയ്ക്കും ഞങ്ങളെ കൊടുക്കരുതേ. ക്ഷുധയ്ക്കു (വിശപ്പിനു) ഞങ്ങളെ ഏല്പിക്കരുതേ; ഭക്ഷകമായ ‘രക്ഷസ്’ എന്ന അന്ധകാരത്തിനും ഏല്പിക്കരുതേ. ഋതത്തിന്റെ കാവൽക്കാരേ, ഞങ്ങളെ പുറത്താക്കരുതേ—ദമേ (ഗൃഹം)യിൽ നിന്നുമല്ല, വനത്തിലേക്കും (അവ്യവസ്ഥയുടെ കാട്ടിലേക്കും) അല്ല.
Mantra 20
नू मे ब्रह्माण्यग्न उच्छशाधि त्वं देव मघवद्भ्यः सुषूदः । रातौ स्यामोभयास आ ते यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ഇപ്പോൾ, ഹേ അഗ്നേ, എന്റെ ബ്രഹ്മാണി (മന്ത്രങ്ങളെ) ഉയർത്തി പ്രവർത്തനത്തിലാക്കുക; ഹേ ദേവാ, മഘവന്മാർ (ദാനശീലികൾ) മുന്നോട്ട് നീങ്ങുവാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവനേ, അവരെ സുസഞ്ചോദിതരാക്കുക. ദാനത്തിന്റെ ഗതിയിൽ ഞങ്ങൾ ഇരുവശത്തും സുരക്ഷിതരാകട്ടെ; നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ സദാ സ്വസ്തിഭിഃ—ക്ഷേമാവസ്ഥകളാൽ—കാത്തരുളുക.
Mantra 21
त्वमग्ने सुहवो रण्वसंदृक्सुदीती सूनो सहसो दिदीहि । मा त्वे सचा तनये नित्य आ धङ्मा वीरो अस्मन्नर्यो वि दासीत् ॥
ഹേ അഗ്നേ, നീ ‘സുഹവ’—എളുപ്പത്തിൽ ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്നവൻ—ആകുന്നു; ‘രണ്വസന്ദൃക്’—ആനന്ദകരമായ ദൃഷ്ടിയുള്ളവൻ—ആകുന്നു; നിന്റെ ജ്വാല ദീപ്തമാണ്. ഹേ സഹസോ സൂനു (ബലത്തിന്റെ പുത്രാ), ജ്വലിക്ക. നിന്നോടു ചേർന്നു നിൽക്കുന്ന നിത്യ തനയ (സന്തതി)യെ നീ ദഹിപ്പിക്കരുതേ; ഞങ്ങളിലുള്ള വീര്യം—മാനുഷബലം—മുറിഞ്ഞു ചിതറിപ്പോകരുതേ.
Mantra 22
मा नो अग्ने दुर्भृतये सचैषु देवेद्धेष्वग्निषु प्र वोचः । मा ते अस्मान्दुर्मतयो भृमाच्चिद्देवस्य सूनो सहसो नशन्त ॥
ഹേ അഗ്നേ, യാഗത്തിന്റെ ദുർഭരണം—അയോഗ്യമായ വഹനം—അതിനോടു ഞങ്ങളെ ചേർക്കരുതേ; ദേവർക്കായി ജ്വലിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ അഗ്നികളിൽ ഞങ്ങളെ ദോഷികളെന്നു പ്രസ്താവിക്കരുതേ. ദുർമതികൾ ഞങ്ങളെ നശിപ്പിക്കരുതേ—അലയുന്ന പിഴവുകൊണ്ടുപോലും അല്ല; ഹേ ദേവപുത്രാ, ഹേ സഹസിന്റെ പുത്രാ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കേണമേ.
Mantra 23
स मर्तो अग्ने स्वनीक रेवानमर्त्ये य आजुहोति हव्यम् । स देवता वसुवनिं दधाति यं सूरिरर्थी पृच्छमान एति ॥
ഹേ അഗ്നേ, സ്വന്തം പ്രകാശമുഖംകൊണ്ട് ദീപ്തനായ ആ മർത്ത്യൻ, അമർത്ത്യനായ നിന്നിലേക്കു ഹവ്യം അർപ്പിക്കുന്നവൻ, സമൃദ്ധിയിൽ സമ്പന്നനാകുന്നു. അവൻ ദേവശക്തികളെ സ്ഥാപിക്കുകയും യഥാർത്ഥ ധനലാഭം നേടുകയും ചെയ്യുന്നു—അവനെയാണു അർത്ഥം തേടുന്ന സൂരി (ദാനശീല പാത്രോൺ) ചോദിച്ചറിഞ്ഞുകൊണ്ട് സമീപിക്കുന്നത്.
Mantra 24
महो नो अग्ने सुवितस्य विद्वान्रयिं सूरिभ्य आ वहा बृहन्तम् । येन वयं सहसावन्मदेमाविक्षितास आयुषा सुवीराः ॥
ഹേ അഗ്നേ, സുവിത—സത്യകല്യാണമാർഗത്തിന്റെ മഹത്ത്വം അറിയുന്നവനേ, ഞങ്ങളിലേക്കും ഞങ്ങളുടെ സൂരികളിലേക്കും മഹത്തായ റയി (സമൃദ്ധി) കൊണ്ടുവരേണമേ. അതിനാൽ ഞങ്ങൾ സഹസാവാൻ ആനന്ദത്തിൽ ഹർഷിക്കട്ടെ—അഹിംസിതരായി, അഖണ്ഡിതരായി, ആയുഷ്കാലം മുഴുവൻ സുവീരരായി (വീരശക്തിയോടെ/വീരപുത്രങ്ങളോടെ).
Mantra 25
नू मे ब्रह्माण्यग्न उच्छशाधि त्वं देव मघवद्भ्यः सुषूदः । रातौ स्यामोभयास आ ते यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഇപ്പോൾ എന്റെ ബ്രഹ്മാണികളെ (മന്ത്രങ്ങളെ) ഉയർത്തി പ്രവർത്തിപ്പിക്കണമേ; ഹേ ദേവാ, മഘവന്മാരെ (ദാനശീലരെ) സുസംപ്രേരിതരാക്കണമേ. ദാനകർമ്മത്തിൽ ഞങ്ങൾ ഇരുവശത്തും സുരക്ഷിതരായിരിക്കട്ടെ; നിങ്ങൾ സദാ സ്വസ്തിയാൽ ഞങ്ങളെ കാത്തുകൊള്ളുക.
It establishes Agni as the newly kindled sacred fire—lord of the home and priest of the sacrifice—and asks him to protect the worshippers and strengthen their mantras.
The two araṇis (fire-sticks) are used to generate fire; the hymn treats this ritual act as a sacred birth, showing Agni as a divine presence awakened through human effort and right intention.
It is a prayer for safety from harmful forces—whether seen as hostile beings, illness, deception, or inner negativity—so the ritual and daily life remain ordered and auspicious.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.