Rig Veda 2.24.8: Mandala 2, Sukta 24, Mantra 8

Sukta 2.24

Rishi: Gṛtsamada

Devata: Brahmaṇaspati

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

ऋतज्येन क्षिप्रेण ब्रह्मणस्पतिर्यत्र वष्टि प्र तदश्नोति धन्वना । तस्य साध्वीरिषवो याभिरस्यति नृचक्षसो दृशये कर्णयोनयः ॥

Recitation with translationRig Veda 2.24.8

Transliteration

ṛtá-jyená kṣipréṇa bráhmaṇas pátir yátra váṣṭi prá tád aśnoti dhánvanā | tásya sādhvī́r íṣavo yā́bhir ásyati nṛ-cákṣaso dṛśáye kárṇa-yonayaḥ ||

Translation

Brahmanaspati sach ke dhanush ki teer se jo chahta hai woh pa jaata hai. Uski teer seedhi hoti hai aur woh logon ko sahi raasta dikhane ke liye chalaata hai. Yeh baat sab sun sakte hain aur phir aankhon se dekh sakte hain.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋतज्येन: by/with the truth-conquering (power)
• ऋतज्येन: करण
• Type: Adjective
• Root: ऋतज्य (प्रातिपदिक; ऋत + ज्य ‘जीत/विजय’)

• क्षिप्रेण: swiftly; with swift (means)
• क्षिप्रेण: करण
• Type: Adjective
• Root: क्षिप्र (प्रातिपदिक)

• ब्रह्मणस्पतिः: Bṛhaspati (Lord of prayer/sacred utterance)
• ब्रह्मणस्पतिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मणस्-पति (समास; ब्रह्मणस् ‘ब्रह्म/प्रार्थना’ + पति ‘स्वामी’)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (य-प्रत्ययान्त अव्यय)

• वष्टि: wills, desires
• वष्टि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वश् (धातु; ‘इच्छ्/वशे कर्तुम्’)

• प्र: forth, forward
• प्र: उपपद-निपात (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• तत्: that (thing)
• तत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अश्नोति: attains, reaches
• अश्नोति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अश् (धातु; ‘अश्नुते/अश्नोति’ = ‘प्राप्नोति’)

• धन्वना: with the bow
• धन्वना: करण
• Type: Noun
• Root: धन्वन् (प्रातिपदिक; ‘धनुष्/धन्व’ ‘bow’)

• तस्य: of him/its
• तस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• साध्वीः: true, effective, well-aimed
• साध्वीः: कर्तृ (इषवः-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: साध्वी (प्रातिपदिक; ‘साधु’ स्त्रीलिङ्ग)

• इषवः: arrows
• इषवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इषु (प्रातिपदिक)

• याभिः: with which
• याभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्यति: shoots, hurls
• अस्यति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस्/अस्य् (धातु; ‘क्षेपणे’ = ‘to throw, shoot’)

• नृचक्षसः: having man-like sight; keen-sighted
• नृचक्षसः: कर्तृ (कर्णयोनयः-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: नृ-चक्षस् (समास; नृ ‘man’ + चक्षस् ‘sight/eye’)

• दृशये: for seeing; for manifestation/visibility
• दृशये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: दृश् (धातु) → दृशय (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘दर्शन’/‘दर्शनीय’ भाव)

• कर्णयोनयः: those whose source/seat is the ear; ear-born (i.e., heard/aural)
• कर्णयोनयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कर्ण-योनि (समास; कर्ण ‘ear’ + योनि ‘source, seat’)