Prakarana 11

Verse 209 (चौपाई)

पर त्रिय लंपट कपट सयाने। मोह द्रोह ममता लपटाने।। तेइ अभेदबादी ग्यानी नर। देखा में चरित्र कलिजुग कर।। आपु गए अरु तिन्हहू घालहिं। जे कहुँ सत मारग प्रतिपालहिं।। कल्प कल्प भरि एक एक नरका। परहिं जे दूषहिं श्रुति करि तरका।। जे बरनाधम तेलि कुम्हारा। स्वपच किरात कोल कलवारा।। नारि मुई गृह संपति नासी। मूड़ मुड़ाइ होहिं सन्यासी।। ते बिप्रन्ह सन आपु पुजावहिं। उभय लोक निज हाथ नसावहिं।। बिप्र निरच्छर लोलुप कामी। निराचार सठ बृषली स्वामी।। सूद्र करहिं जप तप ब्रत नाना। बैठि बरासन कहहिं पुराना।। सब नर कल्पित करहिं अचारा। जाइ न बरनि अनीति अपारा।।

para triy lampaṭ kapaṭ sayāne | moha droha mamatā lapaṭāne || tei abhedabādī gyānī nara | dekhā meṁ caritra kalijuga kara || āpu gae aru tinhahū ghālahĩ | je kahuṁ sata māraga pratipālahĩ || kalpa kalpa bhari eka eka narakā | parahiṁ je dūṣahiṁ śruti kari tarakā || je baranādhama teli kumhārā | svapaca kirāta kola kalavārā || nāri muī gṛha saṁpati nāsī | mūṛ muṛāi hohiṁ sanyāsī || te bipranha sana āpu pujāvahiṁ | ubhaya loka nija hātha nasāvahiṁ || bipra niracchara lolupa kāmī | nirācāra saṭha bṛṣalī svāmī || sūḍra karahiṁ japa tapa brata nānā | baiṭhi barāsana kahahiṁ purānā || saba nara kalpita karahiṁ acārā | jāi na barani anīti apārā ||

Lüstern nach des Anderen Frau, geschickt im Betrug, verstrickt in Verblendung, Arglist und Besitzgier—so sind die Männer des Zeitalters; und eben diese geben sich als „Kenner“ und Prediger der Nicht-Zweiheit aus. Sie verderben sich selbst und reißen auch die hinab, die noch am wahren Pfad festhalten wollen. Wer den Veda durch Spitzfindigkeit tadelt, fällt für Zeitalter um Zeitalter in Höllen. Niedrige und Unwürdige beanspruchen Ämter und Zeichen, die nicht die ihren sind; Toren scheren den Kopf und werden Entsagende, wenn die Frau stirbt und das Hausvermögen verloren ist. Von Brahmanen lassen sie sich verehren und zerstören so beide Welten. Brahmanen werden schriftunkundig, lüstern, gierig, ohne rechte Lebensführung; die Niedrigen werden zu Herren. Śūdras übernehmen mancherlei Japa, Tapas und Gelübde und, auf hohen Sitzen thronend, legen sie die Purāṇas aus. Jeder erdichtet Praktiken—grenzenloses Unrecht, das sich nicht völlig beschreiben lässt.

Verse 210 (दोहा/सोरठा)

भए बरन संकर कलि भिन्नसेतु सब लोग। करहिं पाप पावहिं दुख भय रुज सोक बियोग।।100(क)।। श्रुति संमत हरि भक्ति पथ संजुत बिरति बिबेक। तेहि न चलहिं नर मोह बस कल्पहिं पंथ अनेक।।100(ख)।।

bhae barana saṅkara kali bhinnasetu saba loga | karahiṁ pāpa pāvahiṁ dukha bhaya ruja soka biyoga ||100(ka)|| śruti saṁmata hari bhakti patha saṁjuta birati bibeka | tehi na calahiṁ nara moha basa kalpahiṁ pantha aneka ||100(kha)||

Im Kali geraten die Stände in Verwirrung, und die Dämme der Selbstzucht brechen für alle. Die Menschen begehen Sünde und ernten Elend—Furcht, Krankheit, Kummer und Trennung. Den vom Veda gebilligten Weg der Bhakti zu Hari, verbunden mit Vairāgya und Viveka—den gehen die Menschen nicht; in Verblendung erfinden sie zahllose Wege.

Verse 211 (छंद)

बहु दाम सँवारहिं धाम जती। बिषया हरि लीन्हि न रहि बिरती।। तपसी धनवंत दरिद्र गृही। कलि कौतुक तात न जात कही।। कुलवंति निकारहिं नारि सती। गृह आनिहिं चेरी निबेरि गती।। सुत मानहिं मातु पिता तब लौं। अबलानन दीख नहीं जब लौं।। ससुरारि पिआरि लगी जब तें। रिपरूप कुटुंब भए तब तें।। नृप पाप परायन धर्म नहीं। करि दंड बिडंब प्रजा नितहीं।। धनवंत कुलीन मलीन अपी। द्विज चिन्ह जनेउ उघार तपी।। नहिं मान पुरान न बेदहि जो। हरि सेवक संत सही कलि सो।। कबि बृंद उदार दुनी न सुनी। गुन दूषक ब्रात न कोपि गुनी।। कलि बारहिं बार दुकाल परै। बिनु अन्न दुखी सब लोग मरै।।

bahu dāma sãvārahiṁ dhāma jatī | biṣayā hari līnhi na rahi biratī || tapasī dhanavaṁta daridra gṛhī | kali kautuka tāta na jāta kahī || kulavaṁti nikārahiṁ nāri satī | gṛha ānihiṁ cerī nibēri gatī || suta mānahiṁ mātu pitā taba laũ | abalānana dīkha nahīṁ jaba laũ || sasurāri piāri lagī jaba teṁ | riparūpa kuṭuṁba bhae taba teṁ || nṛpa pāpa parāyana dharma nahīṁ | kari daṇḍa biḍaṁba prajā nitahīṁ || dhanavaṁta kulīna malīna apī | dvija cinha janeu ughāra tapī || nahiṁ māna purāna na bedahi jo | hari sevaka saṁta sahī kali so || kabi bṛṁda udāra dunī na sunī | guna dūṣaka brāta na kopi gunī || kali bārahiṁ bāra dukāla parai | binu anna dukhī saba loga marai ||

Asketen schmücken ihre Wohnstätten mit großem Reichtum; Sinnengenuss hat sie ergriffen, und Entsagung bleibt nicht mehr. Der Strenge wird reich, der Hausvater arm—so sind Kalis Wunder, zu seltsam, um sie zu Ende zu erzählen. Eine keusche Frau aus gutem Hause wird verstoßen, und eine Magd wird ins Haus geholt. Kinder ehren Mutter und Vater nur, solange sie ein Frauengesicht sehen (solange Lust bedient wird). Das Haus der Schwiegerleute wird lieb, und die eigenen Verwandten werden wie Feinde. Könige sind der Sünde ergeben und kennen kein Dharma; durch Strafe und Schikane quälen sie das Volk Tag für Tag. Die Reichen und Hochgeborenen sind innerlich befleckt; die heilige Schnur wird nur als äußeres Zeichen gezeigt. Wer weder Purāṇa noch Veda achtet, gilt im Kali als „Heiliger“, als Diener Haris. Dichter werden nicht gehört, und die Tugendhaften erzürnen nicht über die Tadler. Immer wieder fällt Hungersnot im Kali; ohne Korn leiden alle und sterben.

Verse 212 (दोहा/सोरठा)

सुनु खगेस कलि कपट हठ दंभ द्वेष पाषंड। मान मोह मारादि मद ब्यापि रहे ब्रह्मंड।।101(क)।। तामस धर्म करहिं नर जप तप ब्रत मख दान। देव न बरषहिं धरनीं बए न जामहिं धान।।101(ख)।।

sunu khagesa kali kapaṭ haṭha daṁbha dveṣa pāṣaṇḍa | māna moha mārādi mada byāpi rahe brahmaṁḍa ||101(ka)|| tāmasa dharma karahiṁ nara japa tapa brata makha dāna | deva na baraṣahiṁ dharaṇīṁ bae na jāmahiṁ dhāna ||101(kha)||

Höre, o Garuḍa: Im Kali durchdringen Betrug, Starrsinn, Heuchelei, Hass und Hochstapelei—Hochmut, Verblendung und die Rauschzustände, beginnend mit der Lust—die ganze Welt. Die Menschen verrichten Riten in tamasiger Gesinnung—Japa, Askese, Gelübde, Opfer und Gaben; doch die Götter senden keinen Regen, die Erde bringt keine Kraft hervor, und das Korn wächst nicht.

Verse 213 (छंद)

अबला कच भूषन भूरि छुधा। धनहीन दुखी ममता बहुधा।। सुख चाहहिं मूढ़ न धर्म रता। मति थोरि कठोरि न कोमलता।।1।। नर पीड़ित रोग न भोग कहीं। अभिमान बिरोध अकारनहीं।। लघु जीवन संबतु पंच दसा। कलपांत न नास गुमानु असा।।2।। कलिकाल बिहाल किए मनुजा। नहिं मानत क्वौ अनुजा तनुजा। नहिं तोष बिचार न सीतलता। सब जाति कुजाति भए मगता।।3।। इरिषा परुषाच्छर लोलुपता। भरि पूरि रही समता बिगता।। सब लोग बियोग बिसोक हुए। बरनाश्रम धर्म अचार गए।।4।। दम दान दया नहिं जानपनी। जड़ता परबंचनताति घनी।। तनु पोषक नारि नरा सगरे। परनिंदक जे जग मो बगरे।।5।।

abalā kaca bhūṣana bhūri chudhā | dhanahīna dukhī mamatā bahudhā || sukha cāhahĩ mūṛha na dharma-ratā | mati thori kaṭhori na komalatā ||1|| nara pīṛita roga na bhoga kahĩ | abhimāna birodha akāranahĩ || laghu jīvana saṃbatu pañca dasā | kalapānta na nāsa gumānu asā ||2|| kalikāla bihāla kiē manujā | nahĩ mānata kvau anujā tanujā | nahĩ toṣa bicāra na sītalatā | saba jāti kujāti bhae magatā ||3|| iriṣā paruṣācchara lolupatā | bhari pūri rahī samatā bigatā || saba loga biyoga bisoka huē | baranāśrama dharma acāra gaē ||4|| dama dāna dayā nahĩ jānapanī | jaṛatā parabañcanatāti ghanī || tanu-poṣaka nāri narā sagare | paranindaka je jaga mo bagare ||5||

In diesem Zeitalter gilt den Hilflosen selbst das Haar als Schmuck, und Hunger ist reichlich; die Armen sind elend, und besitzgieriges Verlangen nimmt viele Gestalten an. Torheit begehrt Glück, doch ist nicht dem Dharma ergeben; ihr Verstand ist gering, ihr Herz hart, und Zartheit fehlt. (1) Menschen werden von Krankheit geplagt und finden keine wahre Freude; Stolz und Feindschaft steigen ohne Ursache auf. Das Leben ist kurz—kaum fünfzig Jahre—und doch tragen sie einen Dünkel, als könne das Ende des Yuga niemals kommen. (2) Kali hat die Menschen unglücklich gemacht: Sie ehren nicht einmal jüngere Brüder oder die eigenen Kinder. Es gibt keine Zufriedenheit, keine Besinnung, keine Kühle des Geistes; alle Kasten sinken in entwürdigtes Verhalten und bettelhafte Abhängigkeit. (3) Neid, harte Rede und Gier sind bis zum Rand gefüllt; die Gleichheit des Blickes ist verloren. Überall sind die Menschen getrennt und voll Kummer; die Ordnungen von Varṇa und Āśrama, Dharma und rechte Lebensführung sind gewichen. (4) Selbstzucht, Wohltätigkeit und Mitgefühl werden nicht verstanden; Stumpfheit und dichte Haufen von Täuschung herrschen vor. Frauen wie Männer sind ganz mit dem Füttern des Leibes beschäftigt, und Verleumder ziehen zerstreut durch die Welt. (5)

Verse 214 (दोहा/सोरठा)

सुनु ब्यालारि काल कलि मल अवगुन आगार। गुनउँ बहुत कलिजुग कर बिनु प्रयास निस्तार।।102(क)।।

sunu byālārī kāla kali mala avaguna āgāra | gunaü̃ bahuta kalijuga kara binu prayāsa nistāra ||102(ka)||

Höre, o Garuḍa, Feind der Schlange: Das Kali-Zeitalter ist ein Haufen Unreinheit, ein wahrer Speicher der Fehler. Und doch will ich viele Vorzüge des Kali-yuga erzählen – denn in ihm wird Befreiung ohne mühevolle Anstrengung erlangt.

Verse 215 (चौपाई)

कृतजुग त्रेता द्वापर पूजा मख अरु जोग। जो गति होइ सो कलि हरि नाम ते पावहिं लोग।।102(ख)।।

kṛtajuga tretā dvāpara pūjā makha aru joga | jo gati hoi so kali hari nāma te pāvahĩ loga ||102(kha)||

Im Krita-, Tretā- und Dvāpara-Zeitalter waren die Mittel: Verehrung, Opfer und Yoga. Dasselbe höchste Ziel erlangen die Menschen im Kali durch den Namen Haris.

Verse 216 (दोहा/सोरठा)

कृतजुग सब जोगी बिग्यानी। करि हरि ध्यान तरहिं भव प्रानी।। त्रेताँ बिबिध जग्य नर करहीं। प्रभुहि समर्पि कर्म भव तरहीं।। द्वापर करि रघुपति पद पूजा। नर भव तरहिं उपाय न दूजा।। कलिजुग केवल हरि गुन गाहा। गावत नर पावहिं भव थाहा।। कलिजुग जोग न जग्य न ग्याना। एक अधार राम गुन गाना।। सब भरोस तजि जो भज रामहि। प्रेम समेत गाव गुन ग्रामहि।। सोइ भव तर कछु संसय नाहीं। नाम प्रताप प्रगट कलि माहीं।। कलि कर एक पुनीत प्रतापा। मानस पुन्य होहिं नहिं पापा।।

kṛtajuga saba jogī bigyānī | kari hari dhyāna tarahĩ bhava prānī || tretā̃ bibidha jagya nara karahĩ | prabhuhĩ samarpi karma bhava tarahĩ || dvāpara kari raghupati pada pūjā | nara bhava tarahĩ upāya na dūjā || kalijuga kevala hari guna gāhā | gāvata nara pāvahĩ bhava thāhā || kalijuga joga na jagya na gyānā | eka adhāra rāma guna gānā || saba bharosa taji jo bhaja rāmahi | prema sameta gāva guna grāmahi || soi bhava tara kachu saṃsaya nāhĩ | nāma pratāpa pragaṭa kali māhĩ || kali kara eka punīta pratāpā | mānasa punya hohĩ nahĩ pāpā ||

Im Krita-yuga waren alle Yogis und von Unterscheidungskraft; durch Meditation über Hari überquerten die Wesen den Ozean des Werdens. Im Tretā vollbrachten die Menschen vielfältige Opfer; indem sie ihr Tun dem Herrn weihten, überschritten sie die Welt. Im Dvāpara überquerten die Menschen durch die Verehrung der Füße Raghupatis – es gab kein anderes Mittel. Im Kali-yuga bleibt allein das Singen der Herrlichkeiten Haris: durch das Japa und Kīrtan finden die Menschen das jenseitige Ufer des Daseins. Im Kali gibt es weder Yoga noch Opfer noch schwer zugängliche Erkenntnis; die einzige Stütze ist das Besingen von Rāmas Eigenschaften. Wer alle anderen Stützen aufgibt und Rāma verehrt – wer in Liebe die gebündelten Herrlichkeiten besingt – der setzt gewiss über; daran ist kein Zweifel: Die Größe des Namens ist im Kali offenbar. Kali besitzt eine heilige, machtvolle Kraft: Der Geist wird verdienstvoll, und Sünden halten nicht stand.

Verse 217 (चौपाई)

कलिजुग सम जुग आन नहिं जौं नर कर बिस्वास। गाइ राम गुन गन बिमलँ भव तर बिनहिं प्रयास।।103(क)।।

kalijuga sama juga āna nahĩ jau nara kara bisvāsa | gāi rāma guna gana bimalã bhava tara binahĩ prayāsa ||103(ka)||

Kein Zeitalter gleicht dem Kali-yuga – wenn der Mensch nur Glauben hat. Indem man Rāmas reine Fülle von Herrlichkeiten besingt, überschreitet man die Welt ohne Mühsal.

Verse 218 (दोहा/सोरठा)

हरि माया कृत दोष गुन बिनु हरि भजन न जाहिं। भजिअ राम तजि काम सब अस बिचारि मन माहिं।।104(क)।। तेहि कलिकाल बरष बहु बसेउँ अवध बिहगेस। परेउ दुकाल बिपति बस तब मैं गयउँ बिदेस।।104(ख)।।

hari māyā kṛta doṣa guna binu hari bhajana na jāhiṃ | bhaji-a rāma taji kāma saba asa bicāri mana māhiṃ ||104(ka)|| tahi kali-kāla baraṣ bahu baseuṁ avadha bihageśa | pareu dukāla bipati basa taba maiṃ gayauṁ bidesa ||104(kha)||

Ohne die Makel und die Vorzüge, die durch Haris Māyā gewirkt werden, entsteht keine Bhakti zu Hari. Darum erwäge dies im Herzen: Verehre Rāma und gib jedes Verlangen auf. In jenem Kali-Zeitalter, o Herr der Vögel, wohnte ich viele Jahre in Ayodhyā. Als Hungersnot kam und das Unglück hart bedrängte, ging ich in ein fremdes Land.

Verse 219 (चौपाई)

गयउँ उजेनी सुनु उरगारी। दीन मलीन दरिद्र दुखारी।। गएँ काल कछु संपति पाई। तहँ पुनि करउँ संभु सेवकाई।। बिप्र एक बैदिक सिव पूजा। करइ सदा तेहि काजु न दूजा।। परम साधु परमारथ बिंदक। संभु उपासक नहिं हरि निंदक।। तेहि सेवउँ मैं कपट समेता। द्विज दयाल अति नीति निकेता।। बाहिज नम्र देखि मोहि साईं। बिप्र पढ़ाव पुत्र की नाईं।। संभु मंत्र मोहि द्विजबर दीन्हा। सुभ उपदेस बिबिध बिधि कीन्हा।। जपउँ मंत्र सिव मंदिर जाई। हृदयँ दंभ अहमिति अधिकाई।।

gayauṁ ujenī sunu uragārī | dīna malīna daridra dukhārī || gaeṁ kāla kachu sampati pāī | tahaṁ puni karauṁ sambhu sevakāī || bipra eka baidika siva pūjā | karai sadā tehi kāju na dūjā || param sādhū paramāratha bindaka | sambhu upāsaka nahiṃ hari nindaka || tehi sevauṁ maiṃ kapaṭa sametā | dvija dayāla ati nīti niketā || bāhija namra dekhi mohi sāīṃ | bipra paṛhāva putra kī nāīṃ || sambhu mantra mohi dvijabara dīnhā | subha upadesa bibidha bidhi kīnhā || japauṁ mantra siva mandira jāī | hṛdayaṁ dambha ahamiti adhikāī ||

Ich ging nach Ujjayinī – höre, o Garuḍa – elend, beschmutzt, arm und geplagt. Mit der Zeit erwarb ich dort ein wenig Vermögen, und wieder nahm ich den Dienst an Śambhu auf. Ein Brahmane, in den Veden geschult, verehrte Śiva; stets tat er dieses Werk und kein anderes. Ein höchst heiliger Mann, auf das höchste Wohl bedacht – ein Verehrer Śivas, doch kein Verächter Haris. Ich diente ihm, obwohl ich Heuchelei in mir trug. Der Brahmane war mitfühlend, ein wahrer Sitz der Rechtschaffenheit. Da er mich äußerlich demütig sah, unterwies er mich, als wäre ich sein eigener Sohn. Jener vortreffliche Brahmane gab mir ein Śiva-Mantra und belehrte mich in vielerlei Weise; doch wenn ich zum Śiva-Tempel ging, um das Mantra zu wiederholen, wuchs in meinem Herzen nur Verstellung und Ich-Dünkel.

Verse 220 (दोहा/सोरठा)

मैं खल मल संकुल मति नीच जाति बस मोह। हरि जन द्विज देखें जरउँ करउँ बिष्नु कर द्रोह।।105(क)।। गुर नित मोहि प्रबोध दुखित देखि आचरन मम। मोहि उपजइ अति क्रोध दंभिहि नीति कि भावई।।105(ख)।।

maiṃ khala mala saṅkula mati nīca jāti basa moha | hari jana dvija dekheṃ jarauṁ karauṁ biṣṇu kara droha ||105(ka)|| gura nita mohi prabodha dukhita dekhi ācarana mama | mohi upajai ati krodha dambhihi nīti ki bhāvaī ||105(kha)||

Ich war ein Schurke, mein Geist von Unrat verstopft; niedrig geboren, von Verblendung beherrscht. Wenn ich Haris Bhaktas und Brahmanen sah, verbrannte ich innerlich und trug Groll gegen Viṣṇu. Der Guru unterwies mich täglich, betrübt über mein Verhalten; doch in mir erhob sich heftiger Zorn – denn was für Liebe zur rechten Lehre kann in einem Heuchler sein?

Verse 221 (चौपाई)

एक बार गुर लीन्ह बोलाई। मोहि नीति बहु भाँति सिखाई।। सिव सेवा कर फल सुत सोई। अबिरल भगति राम पद होई।। रामहि भजहिं तात सिव धाता। नर पावँर कै केतिक बाता।। जासु चरन अज सिव अनुरागी। तातु द्रोहँ सुख चहसि अभागी।। हर कहुँ हरि सेवक गुर कहेऊ। सुनि खगनाथ हृदय मम दहेऊ।। अधम जाति मैं बिद्या पाएँ। भयउँ जथा अहि दूध पिआएँ।। मानी कुटिल कुभाग्य कुजाती। गुर कर द्रोह करउँ दिनु राती।। अति दयाल गुर स्वल्प न क्रोधा। पुनि पुनि मोहि सिखाव सुबोधा।। जेहि ते नीच बड़ाई पावा। सो प्रथमहिं हति ताहि नसावा।। धूम अनल संभव सुनु भाई। तेहि बुझाव घन पदवी पाई।। रज मग परी निरादर रहई। सब कर पद प्रहार नित सहई।। मरुत उड़ाव प्रथम तेहि भरई। पुनि नृप नयन किरीटन्हि परई।। सुनु खगपति अस समुझि प्रसंगा। बुध नहिं करहिं अधम कर संगा।। कबि कोबिद गावहिं असि नीती। खल सन कलह न भल नहिं प्रीती।। उदासीन नित रहिअ गोसाईं। खल परिहरिअ स्वान की नाईं।। मैं खल हृदयँ कपट कुटिलाई। गुर हित कहइ न मोहि सोहाई।।

eka bāra gura līnha bolāī | mohi nīti bahu bhā̃ti sikhāī || siva sevā kara phala suta soī | abirala bhagati rāma pada hoī || rāmahi bhajahiṃ tāta siva dhātā | nara pāvãra kai ketika bātā || jāsu carana aja siva anurāgī | tātu drohã sukha cahasi abhāgī || hara kahũ hari sevaka gura kaheū | suni khaganātha hṛdaya mama daheū || adhama jāti maiṃ bidyā pāẽ | bhayau jathā ahi dūdha piāẽ || mānī kuṭila kubhāgya kujātī | gura kara droha karaũ dinu rātī || ati dayāla gura swalpa na krodhā | puni puni mohi sikhāva subodhā || jehi te nīca baṛāī pāvā | so prathamahiṃ hati tāhi nasāvā || dhūma anala sambhava sunu bhāī | tehi bujhāva ghana padavī pāī || raja maga parī nirādara rahī | saba kara pada prahāra nita sahī || maruta uḍāva prathama tehi bharī | puni nṛpa nayana kirīṭanha parī || sunu khagapati asa samujhi prasaṅgā | budha nahiṃ karahiṃ adhama kara saṅgā || kabi kobida gāvahiṃ asi nītī | khala sana kalah na bhala nahiṃ prītī || udāsīna nita rahia gosāīṃ | khala pariharia swāna kī nāīṃ || maiṃ khala hṛdayaṁ kapaṭa kuṭilāī | gura hita kahai na mohi sohāī ||

Einst rief mich der Guru zu sich und lehrte mich auf vielerlei Weise rechtes Verhalten: „Die Frucht des Dienstes an Śiva, lieber Sohn, ist dies – ungebrochene Bhakti zu den Füßen Rāmas. Śiva selbst, der Ordner, verehrt Rāma; was ist dann erst von gemeinen Menschen zu sagen? Dessen Füße selbst Brahmā und Śiva lieben – Elender, du suchst Glück und trägst doch Feindschaft gegen ihn! In jeder Hinsicht“, sagte der Guru, „ist Śiva Haris Diener.“ Als ich dies hörte, o Herr der Vögel, brannte mein Herz. Ich, von geringem Stand, wurde nach erlangter Gelehrsamkeit wie eine Schlange, die Milch getrunken hat. Stolz, krumm, unglückselig, von niederer Natur – ich verriet den Guru bei Tag und bei Nacht. Der Guru war überaus mitfühlend, wenig zum Zorn geneigt; immer wieder unterwies er mich weise. Der, durch den ein Niedriger Größe gewinnt – zuerst vernichtet er ihn. Rauch entsteht aus Feuer, Bruder, doch er erstickt es und erlangt den Rang einer Wolke. Staub, der auf die Straße fällt, wird verachtet, erträgt jedermanns Tritte; doch der Wind füllt sich zuerst mit diesem Staub, und später fällt er auf die Augen und Kronen der Könige. So begreife dies, o König der Vögel: Die Weisen halten keine Gemeinschaft mit den Bösen. Dichter und Gelehrte besingen diese Regel: Mit den Niedrigen taugt weder Streit noch Freundschaft. Bleibe stets ungebunden, o Herr; meide die Bösen, wie man einen Hund meidet. Doch mir, im Herzen schlecht, in Trug und Krummheit getränkt – gefielen die heilsamen Worte des Guru nicht.

Verse 222 (दोहा/सोरठा)

एक बार हर मंदिर जपत रहेउँ सिव नाम। गुर आयउ अभिमान तें उठि नहिं कीन्ह प्रनाम।।106(क)।। सो दयाल नहिं कहेउ कछु उर न रोष लवलेस। अति अघ गुर अपमानता सहि नहिं सके महेस।।106(ख)।।

eka bāra hara mandira japata raheuṁ siva nāma | gura āyu abhimāna teṃ uṭhi nahiṃ kīnha pranāma ||106(ka)|| so dayāla nahiṃ kaheu kachu ura na roṣa lavalesa | ati agha gura apamānatā sahi nahiṃ sake mahesa ||106(kha)||

Einst blieb ich im Śiva-Tempel und wiederholte Śivas Namen. Der Guru kam; aus Hochmut stand ich nicht auf und verneigte mich nicht. Jener Mitfühlende sagte nichts – in ihm war nicht der geringste Zorn. Doch die schwere Sünde, den Guru zu entehren, konnte selbst Maheśa nicht ertragen.

Verse 223 (चौपाई)

मंदिर माझ भई नभ बानी। रे हतभाग्य अग्य अभिमानी।। जद्यपि तव गुर कें नहिं क्रोधा। अति कृपाल चित सम्यक बोधा।। तदपि साप सठ दैहउँ तोही। नीति बिरोध सोहाइ न मोही।। जौं नहिं दंड करौं खल तोरा। भ्रष्ट होइ श्रुतिमारग मोरा।। जे सठ गुर सन इरिषा करहीं। रौरव नरक कोटि जुग परहीं।। त्रिजग जोनि पुनि धरहिं सरीरा। अयुत जन्म भरि पावहिं पीरा।। बैठ रहेसि अजगर इव पापी। सर्प होहि खल मल मति ब्यापी।। महा बिटप कोटर महुँ जाई।।रहु अधमाधम अधगति पाई।।

mandira mājha bhaī nabha-bānī | re hatabhāgya agya abhimānī || yadyapi tava gura keṁ nahiṁ krodhā | ati kṛpāla cita samyaka bodhā || tadapi sāpa saṭha daihauṁ tohī | nīti birodha sohāi na mohī || jauṁ nahiṁ daṇḍa karauṁ khala torā | bhraṣṭa hoi śruti-māraga morā || je saṭha gura sana iriṣā karahīṁ | raurava naraka koṭi juga parahīṁ || tri-jaga joni puni dharahīṁ sarīrā | ayuta janma bhari pāvahīṁ pīrā || baiṭha rahesi ajagara iva pāpī | sarpa hohi khala mala mati byāpī || mahā biṭapa koṭara mahuṁ jāī | rahu adhamādham adha-gati pāī ||

Im Tempel erscholl eine Stimme aus dem Himmel: „O Unglücklicher, Unwissender und Überheblicher! Obwohl dein Guru nicht zornig ist – sein Herz ist überaus mitfühlend und recht erleuchtet – muss ich, du starrsinniger Tor, dennoch einen Fluch über dich verhängen; anders zu handeln ziemte sich nicht. Wenn ich deine Schurkerei nicht bestrafe, würde mein eigener ‚Weg der Veden‘ zugrunde gerichtet. Jene Elenden, die Neid gegen ihren Guru tragen, fallen für unzählige Zeitalter in die Raurava-Hölle; dann, indem sie durch die drei Welten wieder Körper annehmen, erleiden sie Schmerz durch Myriaden von Geburten. Du wirst sitzen wie eine sündige Python; du wirst zur Schlange werden, dein schmutziger Geist von Niedertracht durchdrungen. Tritt in die Höhlung eines großen Baumes ein und bleibe dort – Niedrigster der Niedrigen – in einen entwürdigten Zustand geraten.“

Verse 224 (दोहा/सोरठा)

हाहाकार कीन्ह गुर दारुन सुनि सिव साप।। कंपित मोहि बिलोकि अति उर उपजा परिताप।।107(क)।। करि दंडवत सप्रेम द्विज सिव सन्मुख कर जोरि। बिनय करत गदगद स्वर समुझि घोर गति मोरि।।107(ख)।।

hāhākāra kīnha gura dāruna suni siva sāpa | kaṁpita mohi biloki ati ura upajā paritāpa ||107(ka)|| kari daṇḍavata saprema dvija siva sanmukha kara jori | binaya karata gadagada svara samujhi ghora gati mori ||107(kha)||

Als der Guru Śivas furchtbaren Fluch vernahm, stieß er einen Schrei des Schmerzes aus; als er mich sah, erbebte er heftig, und brennende Trauer stieg in seinem Herzen auf. Da warf sich der Brahmane voller Liebe mit gefalteten Händen vor Śiva nieder; mit von Rührung erstickter Stimme flehte er, da er mein schreckliches Geschick erkannte.

Verse 225 (छंद)

नमामीशमीशान निर्वाणरूपं। विंभुं ब्यापकं ब्रह्म वेदस्वरूपं। निजं निर्गुणं निर्विकल्पं निरींह। चिदाकाशमाकाशवासं भजेऽहं।। निराकारमोंकारमूलं तुरीयं। गिरा ग्यान गोतीतमीशं गिरीशं।। करालं महाकाल कालं कृपालं। गुणागार संसारपारं नतोऽहं।। तुषाराद्रि संकाश गौरं गभीरं। मनोभूत कोटि प्रभा श्री शरीरं।। स्फुरन्मौलि कल्लोलिनी चारु गंगा। लसद्भालबालेन्दु कंठे भुजंगा।। चलत्कुंडलं भ्रू सुनेत्रं विशालं। प्रसन्नाननं नीलकंठं दयालं।। मृगाधीशचर्माम्बरं मुण्डमालं। प्रियं शंकरं सर्वनाथं भजामि।। प्रचंडं प्रकृष्टं प्रगल्भं परेशं। अखंडं अजं भानुकोटिप्रकाशं।। त्रयःशूल निर्मूलनं शूलपाणिं। भजेऽहं भवानीपतिं भावगम्यं।। कलातीत कल्याण कल्पान्तकारी। सदा सज्जनान्ददाता पुरारी।। चिदानंदसंदोह मोहापहारी। प्रसीद प्रसीद प्रभो मन्मथारी।। न यावद् उमानाथ पादारविन्दं। भजंतीह लोके परे वा नराणां।। न तावत्सुखं शान्ति सन्तापनाशं। प्रसीद प्रभो सर्वभूताधिवासं।। न जानामि योगं जपं नैव पूजां। नतोऽहं सदा सर्वदा शंभु तुभ्यं।। जरा जन्म दुःखौघ तातप्यमानं। प्रभो पाहि आपन्नमामीश शंभो।।

namāmīśam īśāna nirvāṇarūpaṁ | vibhuṁ vyāpakaṁ brahma veda-svarūpaṁ | nijaṁ nirguṇaṁ nirvikalpaṁ nirīhaṁ | cidākāśam ākāśavāsaṁ bhaje’ham || nirākāram oṁkāramūlaṁ turīyaṁ | girā jñāna gotītam īśaṁ girīśaṁ || karālaṁ mahākāla kālaṁ kṛpālaṁ | guṇāgāra saṁsārapāraṁ nato’ham || tuṣārādri saṅkāśa gauraṁ gabhīraṁ | manobhūta koṭi prabhā śrīśarīraṁ || sphuranmauli kallolinī cāru gaṅgā | lasadbhāla bālendu kaṇṭhe bhujaṅgā || calatkuṇḍalaṁ bhrū sunetraṁ viśālaṁ | prasannānanaṁ nīlakaṇṭhaṁ dayālaṁ || mṛgādhīśacarmāmbaraṁ muṇḍamālaṁ | priyaṁ śaṅkaraṁ sarvanāthaṁ bhajāmi || pracaṇḍaṁ prakṛṣṭaṁ pragalbhaṁ pareśaṁ | akhaṇḍaṁ ajaṁ bhānukoṭiprakāśaṁ || trayaḥśūla nirmūlanaṁ śūlapāṇiṁ | bhaje’haṁ bhavānīpatiṁ bhāvagamyaṁ || kalātīta kalyāṇa kalpāntakārī | sadā sajjanānandadātā purārī || cidānandasaṁdoha mohāpahārī | prasīda prasīda prabho manmathārī || na yāvad umānātha pādāravindaṁ | bhajantīha loke pare vā narāṇāṁ || na tāvatsukhaṁ śānti santāpanāśaṁ | prasīda prabho sarvabhūtādhivāsaṁ || na jānāmi yogaṁ japaṁ naiva pūjāṁ | nato’haṁ sadā sarvadā śambhu tubhyaṁ || jarā janma duḥkhaugha tātapyamānaṁ | prabho pāhi āpannam āmīśa śambho ||

Ich verneige mich vor dem Herrn, dem höchsten Lenker, dessen Wesen Befreiung ist— allmächtig, allgegenwärtig, Brahman selbst, die lebendige Gestalt der Veden. Ich verehre Den, der wahrhaft jenseits der Guṇas ist, frei von geistigen Setzungen, wunschlos— der Himmel des Bewusstseins, wohnend im grenzenlosen Äther. Gestaltlos, im Oṁ gegründet, das Vierte jenseits der drei Zustände; jenseits von Rede und Erkenntnis, der Herr der Berge. Furchtbar und doch voll Erbarmen—die Große Zeit, die Zeit der Zeit; Schatz der Tugenden, der die Wesen über die Welt hinüberträgt—ihm verneige ich mich. Weiß wie der schneebedeckte Gipfel, tiefgründig; dessen heilige Gestalt Millionen Liebesgötter überstrahlt; auf dessen leuchtender Krone die liebliche Gaṅgā brandet; auf dessen Stirn der Mondsichelglanz; eine Schlange um seinen Hals; schwingende Ohrringe, weite und schöne Augen; ein stilles Antlitz; blaukehlige Milde; im Tigerfell gekleidet, mit Totenschädeln bekränzt—geliebter Śaṅkara, Herr über alles, dich bete ich an. Furchtbar, erhaben, kühn, höchst; unteilbar, ungeboren, strahlend wie zehn Millionen Sonnen; den Dreizack tragend, die dreifache Not ausreißend—ich verehre den Herrn Bhavānīs, den die Bhakti erreicht. Jenseits aller Maße, heilvoll; der das Weltzeitalter beschließt; stets Freudegeber den Rechtschaffenen, Bezwinger Tripuras; ein Strom von Bewusstsein und Seligkeit, Vertreiber der Verblendung—sei gnädig, sei gnädig, o Feind der Begierde! Solange die Menschen hier oder drüben nicht die Lotosfüße des Herrn Umās verehren, solange finden sie kein Glück, keinen Frieden, keine Linderung brennenden Kummers—sei gnädig, o innerer Herr aller Wesen! Ich kenne weder Yoga noch Japa noch auch Verehrung; dir verneige ich mich stets, immerdar, o Śambhu. Geplagt von Alter, Geburt und einer Flut von Leiden—o Herr, beschütze mich: ich habe Zuflucht gesucht, o Śiva!

Verse 226 (श्लोक)

रुद्राष्टकमिदं प्रोक्तं विप्रेण हरतोषये। ये पठन्ति नरा भक्त्या तेषां शम्भुः प्रसीदति।।9।।

rudrāṣṭakam idaṁ proktaṁ vipreṇa haratoṣaye | ye paṭhanti narā bhaktyā teṣāṁ śambhuḥ prasīdati ||9||

Dieses Rudrāṣṭaka sprach der Brahmane, um Hara zu erfreuen. Wer es mit Hingabe rezitiert—dem erweist Śambhu Gnade.

Verse 227 (दोहा/सोरठा)

सुनि बिनती सर्बग्य सिव देखि ब्रिप्र अनुरागु। पुनि मंदिर नभबानी भइ द्विजबर बर मागु।।108(क)।। जौं प्रसन्न प्रभु मो पर नाथ दीन पर नेहु। निज पद भगति देइ प्रभु पुनि दूसर बर देहु।।108(ख)।। तव माया बस जीव जड़ संतत फिरइ भुलान। तेहि पर क्रोध न करिअ प्रभु कृपा सिंधु भगवान।।108(ग)।। संकर दीनदयाल अब एहि पर होहु कृपाल। साप अनुग्रह होइ जेहिं नाथ थोरेहीं काल।।108(घ)।।

suni binatī sarabagya siva dekhi bripra anurāgu | phuni mandira nabha-bānī bhaī dvijabara bara māgu ||108(ka)|| jauṁ prasanna prabhu mo para nātha dīna para nehu | nija pada bhagati dei prabhu phuni dūsara bara dehu ||108(kha)|| tava māyā basa jīva jaṛa santata phirai bhulāna | tehi para krodha na kari-a prabhu kṛpā siṁdhu bhagavāna ||108(ga)|| saṅkara dīnadayāla aba ehi para hohu kṛpāla | sāpa anugraha hoi jehiṁ nātha thorehīṁ kāla ||108(gha)||

Als er das Flehen vernahm, erhob sich der allwissende Śiva, und als er die liebende Hingabe des Brahmanen sah, erklang erneut eine Stimme im Tempel, die dem Besten der Brahmanen befahl, eine Gabe zu erbitten. „Wenn der Herr mit mir zufrieden ist, o Meister, aus Liebe zu den Geringen, so schenke mir Bhakti zu deinen Füßen, o Herr—und gewähre mir dann auch eine zweite Gabe. Unter der Macht deiner Māyā irrt die stumpfe Seele stets verblendet umher; sei nicht zornig auf sie, o Herr, Ozean des Erbarmens, o Gott. O Śaṅkara, der du den Armen mitleidig bist, sei nun diesem gnädig: Lass den Fluch zur Gunst werden, o Meister—und das in kurzer Frist.“

Verse 228 (दोहा/सोरठा)

-बारंबार सकोप मुनि करइ निरुपन ग्यान। मैं अपनें मन बैठ तब करउँ बिबिध अनुमान।।111(क)।। क्रोध कि द्वेतबुद्धि बिनु द्वैत कि बिनु अग्यान। मायाबस परिछिन्न जड़ जीव कि ईस समान।।111(ख)।।

bāraṃbāra sakopa muni karai nirūpana gyāna | maiṁ apaneṁ mana baiṭha taba karauṁ bibidha anumāna ||111(ka)|| krodha ki dvaita-buddhi binu dvaita ki binu agyāna | māyābasa parichinna jaṛa jīva ki īsa samāna ||111(kha)||

Immer wieder trug der Weise im Zorn Belehrungen über Erkenntnis vor; doch ich, in meinem eigenen Geist versunken, spann fortwährend allerlei Vermutungen. Gibt es Zorn ohne einen dualistischen Geist? Kann Dualität ohne Unwissenheit bestehen? Wie könnte eine Seele, durch Māyā gebunden—begrenzt und verdunkelt—dem Herrn gleich sein?

Verse 229 (चौपाई)

कबहुँ कि दुख सब कर हित ताकें। तेहि कि दरिद्र परस मनि जाकें।। परद्रोही की होहिं निसंका। कामी पुनि कि रहहिं अकलंका।। बंस कि रह द्विज अनहित कीन्हें। कर्म कि होहिं स्वरूपहि चीन्हें।। काहू सुमति कि खल सँग जामी। सुभ गति पाव कि परत्रिय गामी।। भव कि परहिं परमात्मा बिंदक। सुखी कि होहिं कबहुँ हरिनिंदक।। राजु कि रहइ नीति बिनु जानें। अघ कि रहहिं हरिचरित बखानें।। पावन जस कि पुन्य बिनु होई। बिनु अघ अजस कि पावइ कोई।। लाभु कि किछु हरि भगति समाना। जेहि गावहिं श्रुति संत पुराना।। हानि कि जग एहि सम किछु भाई। भजिअ न रामहि नर तनु पाई।। अघ कि पिसुनता सम कछु आना। धर्म कि दया सरिस हरिजाना।। एहि बिधि अमिति जुगुति मन गुनऊँ। मुनि उपदेस न सादर सुनऊँ।। पुनि पुनि सगुन पच्छ मैं रोपा। तब मुनि बोलेउ बचन सकोपा।। मूढ़ परम सिख देउँ न मानसि। उत्तर प्रतिउत्तर बहु आनसि।। सत्य बचन बिस्वास न करही। बायस इव सबही ते डरही।। सठ स्वपच्छ तब हृदयँ बिसाला। सपदि होहि पच्छी चंडाला।। लीन्ह श्राप मैं सीस चढ़ाई। नहिं कछु भय न दीनता आई।।

kabahuṁ ki dukha saba kara hita tākeṁ | tehi ki daridra parasa mani jākeṁ || paradrohī kī hohiṁ nisaṅkā | kāmī puni ki rahahiṁ akalaṅkā || baṃsa ki raha dvija anahita kīnhẽ | karma ki hohiṁ svarūpahi cīnhẽ || kāhū sumati ki khala saṅga jāmī | subha gati pāva ki paratriya gāmī || bhava ki parahiṁ paramātmā biṃdaka | sukhī ki hohiṁ kabahuṁ hariniṃdaka || rāju ki rahai nīti binu jānẽ | agha ki rahahiṁ haricarita bakhānẽ || pāvana jasa ki puṇya binu hoī | binu agha ajasa ki pāvai koī || lābhu ki kichu hari bhagati samānā | jehi gāvahiṁ śruti santa purānā || hāni ki jaga ehi sama kichu bhāī | bhaji-a na rāmahi nara tanu pāī || agha ki pisunatā sama kachu ānā | dharma ki dayā sarisa harijānā || ehi bidhi amiti juguti mana gunūṁ | muni upadesa na sādara sunūṁ || puni puni saguna pachcha maiṁ ropā | taba muni boleu bacana sakopā || mūṛha parama sikha deuṁ na mānasī | uttara pratiuttara bahu ānasī || satya bacana bisvāsa na karahī | bāyasa iva sabahī te ḍarahī || saṭha svapachcha taba hṛdayaṁ bisālā | sapadi hohi pachchī caṇḍālā || līnh śrāpa maiṁ sīsa caṛhāī | nahiṁ kachu bhaya na dīnatā āī ||

Kann Kummer je zum Wohl aller sein? Kann arm sein, wer den Wunderstein besitzt? Kann einer, der andere verrät, ohne Furcht sein? Kann der Wollüstige makellos bleiben? Kann ein Geschlecht bestehen, wenn ein Priester Schaden tat? Können Taten unerkannt in ihrem wahren Wesen bleiben? Kann rechter Sinn erwachen bei dem, der mit den Bösen Umgang pflegt? Kann ein Ehebrecher ein seliges Ende erlangen? Kann die Welt den ertragen, der das höchste Selbst schmäht? Kann ein Verleumder Haris je glücklich sein? Kann Herrschaft bestehen ohne Kenntnis von Staatskunst und rechter Lebensführung? Kann Sünde bleiben, wo Haris Taten besungen werden? Kann heiliger Ruhm ohne Verdienst sein? Kann übler Ruf ohne Fehltritt entstehen? Gibt es einen Gewinn wie Hari-bhakti, gepriesen von Veden, Heiligen und Purāṇas? Gibt es einen Verlust in der Welt wie diesen: dass man, den Menschenleib erlangt, Rāma nicht verehrt? Gibt es eine Sünde wie üble Nachrede? Gibt es ein Dharma wie Mitgefühl, wie die Hari-Kenner bezeugen? So zählte ich in meinem Geist endlose Einwände und hörte den Rat des Weisen nicht in Ehrfurcht. Immer wieder pflanzte ich parteiisches Beharren auf „meiner Seite“ des Saguṇa; da sprach der Weise im Zorn: „Du ausgesprochener Tor! Ich lehre keinen, der nur Antwort auf Antwort zusammenflickt. Du traust dem wahren Wort nicht; wie eine Krähe bist du allen ein Schrecken. Elender—dein Herz ist geschwollen von Selbstparteilichkeit; sogleich sollst du ein unreiner Vogel werden.“ Ich nahm den Fluch auf mein Haupt; weder Furcht stieg in mir auf noch Demut.