Prakarana 11

Verse 209 (चौपाई)

पर त्रिय लंपट कपट सयाने। मोह द्रोह ममता लपटाने।। तेइ अभेदबादी ग्यानी नर। देखा में चरित्र कलिजुग कर।। आपु गए अरु तिन्हहू घालहिं। जे कहुँ सत मारग प्रतिपालहिं।। कल्प कल्प भरि एक एक नरका। परहिं जे दूषहिं श्रुति करि तरका।। जे बरनाधम तेलि कुम्हारा। स्वपच किरात कोल कलवारा।। नारि मुई गृह संपति नासी। मूड़ मुड़ाइ होहिं सन्यासी।। ते बिप्रन्ह सन आपु पुजावहिं। उभय लोक निज हाथ नसावहिं।। बिप्र निरच्छर लोलुप कामी। निराचार सठ बृषली स्वामी।। सूद्र करहिं जप तप ब्रत नाना। बैठि बरासन कहहिं पुराना।। सब नर कल्पित करहिं अचारा। जाइ न बरनि अनीति अपारा।।

para triy lampaṭ kapaṭ sayāne | moha droha mamatā lapaṭāne || tei abhedabādī gyānī nara | dekhā meṁ caritra kalijuga kara || āpu gae aru tinhahū ghālahĩ | je kahuṁ sata māraga pratipālahĩ || kalpa kalpa bhari eka eka narakā | parahiṁ je dūṣahiṁ śruti kari tarakā || je baranādhama teli kumhārā | svapaca kirāta kola kalavārā || nāri muī gṛha saṁpati nāsī | mūṛ muṛāi hohiṁ sanyāsī || te bipranha sana āpu pujāvahiṁ | ubhaya loka nija hātha nasāvahiṁ || bipra niracchara lolupa kāmī | nirācāra saṭha bṛṣalī svāmī || sūḍra karahiṁ japa tapa brata nānā | baiṭhi barāsana kahahiṁ purānā || saba nara kalpita karahiṁ acārā | jāi na barani anīti apārā ||

பிறன் மனைவியை நாடி, வஞ்சனையில் நுண்ணறிவு கொண்டு, மாயை–துவேஷம்–மமகாரம் ஆகியவற்றில் சிக்கியவர்களே யுகத்தின் மனிதர்; இவர்களே ‘அத்வைத ஞானிகள்’ ‘உபதேசகர்கள்’ எனத் தம்மை அலங்கரிக்கின்றனர். தம்மைத் தாமே அழித்துக் கொண்டு, இன்னும் சத்திய வழியைப் பிடிக்க முயல்வோரையும் கீழே இழுக்கின்றனர். வாதச் சூழ்ச்சியால் வேதத்தைப் பழிப்போர் யுகம் யுகமாக நரகங்களில் வீழ்வர். தாழ்ந்தோரும் தகுதியற்றோரும் தமக்குரியதல்லாத பதவிகளையும் அடையாளங்களையும் கோருகின்றனர்; மனைவி இறந்து, இல்லச் செல்வம் குன்றியதும் மூடர்கள் தலை மொட்டையிட்டு துறவியாவர். பிராமணர்களிடமே தம்மை வணங்கச் செய்து, இரு உலகங்களையும் கெடுக்கின்றனர். பிராமணர்கள் கல்வியறிவின்றி, காமம்–லோபம் நிறைந்து, ஒழுக்கமின்றி ஆகின்றனர்; கீழ்மக்கள் ஆசான்களாகின்றனர். சூத்ரர்கள் பல ஜபம், தபஸ், விரதம் முதலியவற்றை மேற்கொண்டு, உயர்ந்த மேடைகளில் அமர்ந்து புராணம் உரைக்கின்றனர். எல்லோரும் தாமே தாமே விதிகளைப் புனைகின்றனர்—அளவில்லா அநீதி; முழுதும் சொல்லி முடிக்க இயலாது.

Verse 210 (दोहा/सोरठा)

भए बरन संकर कलि भिन्नसेतु सब लोग। करहिं पाप पावहिं दुख भय रुज सोक बियोग।।100(क)।। श्रुति संमत हरि भक्ति पथ संजुत बिरति बिबेक। तेहि न चलहिं नर मोह बस कल्पहिं पंथ अनेक।।100(ख)।।

bhae barana saṅkara kali bhinnasetu saba loga | karahiṁ pāpa pāvahiṁ dukha bhaya ruja soka biyoga ||100(ka)|| śruti saṁmata hari bhakti patha saṁjuta birati bibeka | tehi na calahiṁ nara moha basa kalpahiṁ pantha aneka ||100(kha)||

கலியில் வர்ணாஸ்ரம ஒழுங்குகள் குழம்பி, எல்லோருக்கும் கட்டுப்பாட்டின் கரைகள் உடைந்துவிடுகின்றன. மக்கள் பாவம் செய்து துயரை அறுவடை செய்கின்றனர்—பயம், நோய், சோகம், பிரிவு. விரக்தியும் விவேகமும் இணைந்த, வேதம் அங்கீகரித்த ஹரிபக்தி மார்க்கத்தில் மனிதர் நடக்கார்; மாயையால் எண்ணற்ற வழிகளைப் புனைகின்றனர்.

Verse 211 (छंद)

बहु दाम सँवारहिं धाम जती। बिषया हरि लीन्हि न रहि बिरती।। तपसी धनवंत दरिद्र गृही। कलि कौतुक तात न जात कही।। कुलवंति निकारहिं नारि सती। गृह आनिहिं चेरी निबेरि गती।। सुत मानहिं मातु पिता तब लौं। अबलानन दीख नहीं जब लौं।। ससुरारि पिआरि लगी जब तें। रिपरूप कुटुंब भए तब तें।। नृप पाप परायन धर्म नहीं। करि दंड बिडंब प्रजा नितहीं।। धनवंत कुलीन मलीन अपी। द्विज चिन्ह जनेउ उघार तपी।। नहिं मान पुरान न बेदहि जो। हरि सेवक संत सही कलि सो।। कबि बृंद उदार दुनी न सुनी। गुन दूषक ब्रात न कोपि गुनी।। कलि बारहिं बार दुकाल परै। बिनु अन्न दुखी सब लोग मरै।।

bahu dāma sãvārahiṁ dhāma jatī | biṣayā hari līnhi na rahi biratī || tapasī dhanavaṁta daridra gṛhī | kali kautuka tāta na jāta kahī || kulavaṁti nikārahiṁ nāri satī | gṛha ānihiṁ cerī nibēri gatī || suta mānahiṁ mātu pitā taba laũ | abalānana dīkha nahīṁ jaba laũ || sasurāri piāri lagī jaba teṁ | riparūpa kuṭuṁba bhae taba teṁ || nṛpa pāpa parāyana dharma nahīṁ | kari daṇḍa biḍaṁba prajā nitahīṁ || dhanavaṁta kulīna malīna apī | dvija cinha janeu ughāra tapī || nahiṁ māna purāna na bedahi jo | hari sevaka saṁta sahī kali so || kabi bṛṁda udāra dunī na sunī | guna dūṣaka brāta na kopi gunī || kali bārahiṁ bāra dukāla parai | binu anna dukhī saba loga marai ||

துறவிகள் தம் குடில்களைப் பெருஞ்செல்வத்தால் அலங்கரிக்கின்றனர்; இன்பவாசனை அவர்களைப் பிடித்துக் கொள்ள, விரக்தி எங்கும் இல்லை. தபஸ்விகள் செல்வம் சேர்க்க, இல்லறத்தார் வறுமையுற—இவையே கலியின் அதிசயங்கள்; சொல்லச் சொல்ல முடிவதில்லை. நற்குலத்து கற்புடைய மனைவி வீட்டிலிருந்து தள்ளப்பட, பணிப்பெண் வீட்டுக்குள் கொண்டு வரப்படுகிறாள். பிள்ளைகள் தாய் தந்தையை மதிப்பது பெண் முகம் (இன்பம்) காணும் வரைதான். மாமியார் வீட்டே இனிமை; சொந்தக் குலம் பகைபோல் மாறுகிறது. அரசர்கள் பாவத்தில் ஈடுபட்டு தர்மமற்றவர்களாகின்றனர்; தண்டனையும் தொல்லையும் கொண்டு தினந்தோறும் மக்களை வாட்டுகின்றனர். செல்வரும் உயர்குலத்தாரும் உள்ளுற களங்கமுற்றோர்; பூணூல் வெறும் அடையாளமாகக் காட்டப்படுகிறது. புராணத்தையும் வேதத்தையும் மதிக்காதவனே கலியில் ‘சாது’, ஹரியின் சேவகன் என எண்ணப்படுகிறான். கவிஞர் குரல் கேட்கப்படாது; குற்றம் காண்போர்மேல் நற்குணிகள் சினம்கூட கொள்ளார். கலியில் மீண்டும் மீண்டும் பஞ்சம் விழும்; தானியமின்றி அனைவரும் துன்புற்று மடிவர்.

Verse 212 (दोहा/सोरठा)

सुनु खगेस कलि कपट हठ दंभ द्वेष पाषंड। मान मोह मारादि मद ब्यापि रहे ब्रह्मंड।।101(क)।। तामस धर्म करहिं नर जप तप ब्रत मख दान। देव न बरषहिं धरनीं बए न जामहिं धान।।101(ख)।।

sunu khagesa kali kapaṭ haṭha daṁbha dveṣa pāṣaṇḍa | māna moha mārādi mada byāpi rahe brahmaṁḍa ||101(ka)|| tāmasa dharma karahiṁ nara japa tapa brata makha dāna | deva na baraṣahiṁ dharaṇīṁ bae na jāmahiṁ dhāna ||101(kha)||

கேள், கருடா: கலியில் வஞ்சகம், பிடிவாதம், வஞ்சநடிப்பு, துவேஷம், போலித்தனம்—அகந்தை, மாயை, காமம் முதலான மதமயக்கங்கள்—முழு உலகையும் நிறைத்துவிடுகின்றன. மக்கள் தாமஸப் பாவத்தோடு கர்மங்களைச் செய்கின்றனர்—ஜபம், தபஸ், விரதம், யாகம், தானம்; ஆனாலும் தேவர்கள் மழை அளிக்கார், பூமி வலிமை தராது, தானியம் வளராது.

Verse 213 (छंद)

अबला कच भूषन भूरि छुधा। धनहीन दुखी ममता बहुधा।। सुख चाहहिं मूढ़ न धर्म रता। मति थोरि कठोरि न कोमलता।।1।। नर पीड़ित रोग न भोग कहीं। अभिमान बिरोध अकारनहीं।। लघु जीवन संबतु पंच दसा। कलपांत न नास गुमानु असा।।2।। कलिकाल बिहाल किए मनुजा। नहिं मानत क्वौ अनुजा तनुजा। नहिं तोष बिचार न सीतलता। सब जाति कुजाति भए मगता।।3।। इरिषा परुषाच्छर लोलुपता। भरि पूरि रही समता बिगता।। सब लोग बियोग बिसोक हुए। बरनाश्रम धर्म अचार गए।।4।। दम दान दया नहिं जानपनी। जड़ता परबंचनताति घनी।। तनु पोषक नारि नरा सगरे। परनिंदक जे जग मो बगरे।।5।।

abalā kaca bhūṣana bhūri chudhā | dhanahīna dukhī mamatā bahudhā || sukha cāhahĩ mūṛha na dharma-ratā | mati thori kaṭhori na komalatā ||1|| nara pīṛita roga na bhoga kahĩ | abhimāna birodha akāranahĩ || laghu jīvana saṃbatu pañca dasā | kalapānta na nāsa gumānu asā ||2|| kalikāla bihāla kiē manujā | nahĩ mānata kvau anujā tanujā | nahĩ toṣa bicāra na sītalatā | saba jāti kujāti bhae magatā ||3|| iriṣā paruṣācchara lolupatā | bhari pūri rahī samatā bigatā || saba loga biyoga bisoka huē | baranāśrama dharma acāra gaē ||4|| dama dāna dayā nahĩ jānapanī | jaṛatā parabañcanatāti ghanī || tanu-poṣaka nāri narā sagare | paranindaka je jaga mo bagare ||5||

இந்த யுகத்தில் உதவியற்றோர் தம் தலைமுடியையே ஆபரணமாக எண்ணுகின்றனர்; பசி பெருகியுள்ளது; ஏழைகள் துயருறுகின்றனர்; பற்றாசை பல வடிவங்களில் விரிகிறது. மூடர்கள் இன்பத்தை விரும்பினும் தர்மத்தில் பக்தியில்லை; அறிவு சிறிது, இதயம் கடினம், கருணை இல்லை. (1) மனிதர் நோயால் வாடி உண்மையான இன்பம் காணார்; காரணமின்றியே அகந்தையும் பகையும் எழுகின்றன. வாழ்நாள் குறுகியது—ஐம்பது ஆண்டே அரிது—ஆயினும் யுகாந்தம் வராததுபோல் பெருமிதம் சுமக்கின்றனர். (2) கலி மனிதரைத் துயருறச் செய்தது: இளைய சகோதரரையும் தம் பிள்ளைகளையும் கூட மதிக்கார். திருப்தியும் சிந்தனையும் மனக்குளிர்ச்சியும் இல்லை; எல்லா ஜாதிகளும் தாழ்ந்த நடத்தை, பிச்சை சார்ந்த நிலை ஆகியவற்றில் வீழ்கின்றன. (3) பொறாமை, கடுஞ்சொல், லோபம் நிரம்பி வழிகின்றன; சமதரிசனம் அழிந்துவிட்டது. எங்கும் மக்கள் பிரிந்து சோகுறுகின்றனர்; வர்ணாஸ்ரம நியமங்கள், தர்மம், சதாசாரம் ஆகியவை விலகிப் போயின. (4) தமம், தானம், தயை—இவற்றை அறியார்; மந்தம் பெருகி, வஞ்சனையின் தடித்த குவியல்கள் மேலோங்குகின்றன. பெணும் ஆணும் உடலைப் போஷிப்பதிலேயே மூழ்கியுள்ளனர்; பழிசொல்லிகள் உலகமெங்கும் சிதறித் திரிகின்றனர். (5)

Verse 214 (दोहा/सोरठा)

सुनु ब्यालारि काल कलि मल अवगुन आगार। गुनउँ बहुत कलिजुग कर बिनु प्रयास निस्तार।।102(क)।।

sunu byālārī kāla kali mala avaguna āgāra | gunaü̃ bahuta kalijuga kara binu prayāsa nistāra ||102(ka)||

கேள், ஓ கருடா, நாகவிரோதி! கலியுகம் அசுத்தத்தின் குவியல்; குற்றங்களின் பெருங்களஞ்சியம். ஆயினும் கலியுகத்தின் பல நற்குணங்களை நான் உரைப்பேன்; ஏனெனில் இதில் கடின முயற்சியின்றியே முக்தி கிடைக்கிறது.

Verse 215 (चौपाई)

कृतजुग त्रेता द्वापर पूजा मख अरु जोग। जो गति होइ सो कलि हरि नाम ते पावहिं लोग।।102(ख)।।

kṛtajuga tretā dvāpara pūjā makha aru joga | jo gati hoi so kali hari nāma te pāvahĩ loga ||102(kha)||

கிருதம், த்ரேதை, துவாபரத்தில் வழி—பூஜை, யாகம், யோகம். அதே பரமப் பேறு, கலியில் மக்கள் ஹரியின் நாமத்தினால் பெறுகின்றனர்.

Verse 216 (दोहा/सोरठा)

कृतजुग सब जोगी बिग्यानी। करि हरि ध्यान तरहिं भव प्रानी।। त्रेताँ बिबिध जग्य नर करहीं। प्रभुहि समर्पि कर्म भव तरहीं।। द्वापर करि रघुपति पद पूजा। नर भव तरहिं उपाय न दूजा।। कलिजुग केवल हरि गुन गाहा। गावत नर पावहिं भव थाहा।। कलिजुग जोग न जग्य न ग्याना। एक अधार राम गुन गाना।। सब भरोस तजि जो भज रामहि। प्रेम समेत गाव गुन ग्रामहि।। सोइ भव तर कछु संसय नाहीं। नाम प्रताप प्रगट कलि माहीं।। कलि कर एक पुनीत प्रतापा। मानस पुन्य होहिं नहिं पापा।।

kṛtajuga saba jogī bigyānī | kari hari dhyāna tarahĩ bhava prānī || tretā̃ bibidha jagya nara karahĩ | prabhuhĩ samarpi karma bhava tarahĩ || dvāpara kari raghupati pada pūjā | nara bhava tarahĩ upāya na dūjā || kalijuga kevala hari guna gāhā | gāvata nara pāvahĩ bhava thāhā || kalijuga joga na jagya na gyānā | eka adhāra rāma guna gānā || saba bharosa taji jo bhaja rāmahi | prema sameta gāva guna grāmahi || soi bhava tara kachu saṃsaya nāhĩ | nāma pratāpa pragaṭa kali māhĩ || kali kara eka punīta pratāpā | mānasa punya hohĩ nahĩ pāpā ||

கிருதயுகத்தில் எல்லாரும் யோகிகளும் விவேகிகளும்; ஹரியைத் தியானித்து உயிர்கள் சம்சாரக் கடலைக் கடந்தனர். த்ரேதையில் மனிதர் பலவகை யாகங்களைச் செய்தனர்; செயல்களைப் பிரபுவுக்கு அர்ப்பணித்து உலகத்தைத் தாண்டினர். துவாபரத்தில் ரகுபதியின் திருவடிகளைப் பூஜித்து மனிதர் கடந்தனர்—வேறு வழி இல்லை. கலியுகத்தில் ஹரியின் குணங்களைப் பாடுதலே மட்டும் மீதமுள்ளது; நாமஜபத்தால் மக்கள் இருப்பின் அக்கரையை அடைகின்றனர். கலியில் யோகம் இல்லை, யாகம் இல்லை, கடின ஞானம் இல்லை; ஒரே ஆதாரம்—ராமனின் குணகீர்த்தனம். எல்லா பிற சார்புகளையும் விட்டுவிட்டு ராமனைப் பூஜித்து, அன்போடு குவிந்த குணங்களைப் பாடுபவன்— அவன் நிச்சயமாகக் கடக்கிறான்; ஐயமில்லை: கலியில் நாமமகிமை வெளிப்படையாக விளங்குகிறது. கலிக்கு ஒரு புனிதமான, வல்ல சக்தி உண்டு: மனம் புண்ணியமயமாகிறது; பாவங்கள் நிலைத்திருக்காது.

Verse 217 (चौपाई)

कलिजुग सम जुग आन नहिं जौं नर कर बिस्वास। गाइ राम गुन गन बिमलँ भव तर बिनहिं प्रयास।।103(क)।।

kalijuga sama juga āna nahĩ jau nara kara bisvāsa | gāi rāma guna gana bimalã bhava tara binahĩ prayāsa ||103(ka)||

நம்பிக்கை மட்டும் இருந்தால் கலியுகத்துக்கு இணையான யுகம் இல்லை. ராமனின் தூய, அளவற்ற குணங்களைப் பாடி, முயற்சியின்றியே உலகத்தை ஒருவர் கடக்கிறான்.

Verse 218 (दोहा/सोरठा)

हरि माया कृत दोष गुन बिनु हरि भजन न जाहिं। भजिअ राम तजि काम सब अस बिचारि मन माहिं।।104(क)।। तेहि कलिकाल बरष बहु बसेउँ अवध बिहगेस। परेउ दुकाल बिपति बस तब मैं गयउँ बिदेस।।104(ख)।।

hari māyā kṛta doṣa guna binu hari bhajana na jāhiṃ | bhaji-a rāma taji kāma saba asa bicāri mana māhiṃ ||104(ka)|| tahi kali-kāla baraṣ bahu baseuṁ avadha bihageśa | pareu dukāla bipati basa taba maiṃ gayauṁ bidesa ||104(kha)||

ஹரியின் மாயையால் உண்டாகும் குறைகளும் குணங்களும் இல்லாமல் ஹரிபக்தி எழாது. ஆகவே மனத்தில் இதைச் சிந்தி: எல்லா ஆசைகளையும் விட்டுவிட்டு ராமனை ஆராதி. அந்த கலியுகத்தில், ஓ பறவைகளின் தலைவா, நான் அயோத்தியில் பல ஆண்டுகள் வாழ்ந்தேன். பஞ்சம் வந்து துன்பம் கடுமையாக அழுத்தியபோது, நான் அந்நிய நாட்டிற்குச் சென்றேன்.

Verse 219 (चौपाई)

गयउँ उजेनी सुनु उरगारी। दीन मलीन दरिद्र दुखारी।। गएँ काल कछु संपति पाई। तहँ पुनि करउँ संभु सेवकाई।। बिप्र एक बैदिक सिव पूजा। करइ सदा तेहि काजु न दूजा।। परम साधु परमारथ बिंदक। संभु उपासक नहिं हरि निंदक।। तेहि सेवउँ मैं कपट समेता। द्विज दयाल अति नीति निकेता।। बाहिज नम्र देखि मोहि साईं। बिप्र पढ़ाव पुत्र की नाईं।। संभु मंत्र मोहि द्विजबर दीन्हा। सुभ उपदेस बिबिध बिधि कीन्हा।। जपउँ मंत्र सिव मंदिर जाई। हृदयँ दंभ अहमिति अधिकाई।।

gayauṁ ujenī sunu uragārī | dīna malīna daridra dukhārī || gaeṁ kāla kachu sampati pāī | tahaṁ puni karauṁ sambhu sevakāī || bipra eka baidika siva pūjā | karai sadā tehi kāju na dūjā || param sādhū paramāratha bindaka | sambhu upāsaka nahiṃ hari nindaka || tehi sevauṁ maiṃ kapaṭa sametā | dvija dayāla ati nīti niketā || bāhija namra dekhi mohi sāīṃ | bipra paṛhāva putra kī nāīṃ || sambhu mantra mohi dvijabara dīnhā | subha upadesa bibidha bidhi kīnhā || japauṁ mantra siva mandira jāī | hṛdayaṁ dambha ahamiti adhikāī ||

நான் உஜ்ஜயினிக்குச் சென்றேன்—கேள், ஓ கருடா—துயருற்றவனாய், அழுக்கடைந்தவனாய், ஏழையாய், துன்பத்தால் நொந்தவனாய். காலப்போக்கில் அங்கே சிறிது செல்வம் கிடைத்தது; மீண்டும் நான் ஷம்புவின் சேவையில் ஈடுபட்டேன். ஒரு பிராமணன்—வேதத்தில் தேர்ந்தவன்—சிவனை ஆராதித்தான்; எப்போதும் அதையே செய்து வேறு ஒன்றும் செய்யான். மிகப் புனிதன், பரம நலனில் நாட்டமுடையவன்—சிவபக்தன்; ஆனால் ஹரியை இகழாதவன். உள்ளத்தில் வஞ்சகம் இருந்தும் நான் அவனைச் சேவித்தேன். அந்தப் பிராமணன் கருணையுள்ளவன், நெறியின் உறைவிடம். வெளியில் நான் தாழ்மையாய் இருப்பதைக் கண்டு, தன் மகனென எண்ணி எனக்குப் போதித்தான். அந்தச் சிறந்த பிராமணன் எனக்கு ஒரு சிவமந்திரம் அளித்து பல வழிகளில் நன்றாக உபதேசித்தான்; ஆனால் நான் சிவாலயத்திற்குச் சென்று மந்திரம் ஜபிக்கும்போது, என் உள்ளம் மேலும் போலித்தனமும் அகந்தையும் கொண்டதாகவே வளர்ந்தது.

Verse 220 (दोहा/सोरठा)

मैं खल मल संकुल मति नीच जाति बस मोह। हरि जन द्विज देखें जरउँ करउँ बिष्नु कर द्रोह।।105(क)।। गुर नित मोहि प्रबोध दुखित देखि आचरन मम। मोहि उपजइ अति क्रोध दंभिहि नीति कि भावई।।105(ख)।।

maiṃ khala mala saṅkula mati nīca jāti basa moha | hari jana dvija dekheṃ jarauṁ karauṁ biṣṇu kara droha ||105(ka)|| gura nita mohi prabodha dukhita dekhi ācarana mama | mohi upajai ati krodha dambhihi nīti ki bhāvaī ||105(kha)||

நான் துஷ்டன்; என் மனம் அழுக்கால் அடைத்தது; கீழ்மகன், மோகத்தால் அடிமைப்பட்டவன். ஹரிபக்தர்களையும் பிராமணர்களையும் கண்டால் நான் எரிந்தேன்; விஷ்ணுவின்மேல் பகை வளர்த்தேன். குரு தினமும் என் நடத்தையை எண்ணி வருந்தி உபதேசித்தார்; ஆனால் என்னுள் கொடிய கோபம் எழுந்தது—வஞ்சகனுக்கு நல்ல அறிவுரையில் என்ன அன்பு இருக்கும்?

Verse 221 (चौपाई)

एक बार गुर लीन्ह बोलाई। मोहि नीति बहु भाँति सिखाई।। सिव सेवा कर फल सुत सोई। अबिरल भगति राम पद होई।। रामहि भजहिं तात सिव धाता। नर पावँर कै केतिक बाता।। जासु चरन अज सिव अनुरागी। तातु द्रोहँ सुख चहसि अभागी।। हर कहुँ हरि सेवक गुर कहेऊ। सुनि खगनाथ हृदय मम दहेऊ।। अधम जाति मैं बिद्या पाएँ। भयउँ जथा अहि दूध पिआएँ।। मानी कुटिल कुभाग्य कुजाती। गुर कर द्रोह करउँ दिनु राती।। अति दयाल गुर स्वल्प न क्रोधा। पुनि पुनि मोहि सिखाव सुबोधा।। जेहि ते नीच बड़ाई पावा। सो प्रथमहिं हति ताहि नसावा।। धूम अनल संभव सुनु भाई। तेहि बुझाव घन पदवी पाई।। रज मग परी निरादर रहई। सब कर पद प्रहार नित सहई।। मरुत उड़ाव प्रथम तेहि भरई। पुनि नृप नयन किरीटन्हि परई।। सुनु खगपति अस समुझि प्रसंगा। बुध नहिं करहिं अधम कर संगा।। कबि कोबिद गावहिं असि नीती। खल सन कलह न भल नहिं प्रीती।। उदासीन नित रहिअ गोसाईं। खल परिहरिअ स्वान की नाईं।। मैं खल हृदयँ कपट कुटिलाई। गुर हित कहइ न मोहि सोहाई।।

eka bāra gura līnha bolāī | mohi nīti bahu bhā̃ti sikhāī || siva sevā kara phala suta soī | abirala bhagati rāma pada hoī || rāmahi bhajahiṃ tāta siva dhātā | nara pāvãra kai ketika bātā || jāsu carana aja siva anurāgī | tātu drohã sukha cahasi abhāgī || hara kahũ hari sevaka gura kaheū | suni khaganātha hṛdaya mama daheū || adhama jāti maiṃ bidyā pāẽ | bhayau jathā ahi dūdha piāẽ || mānī kuṭila kubhāgya kujātī | gura kara droha karaũ dinu rātī || ati dayāla gura swalpa na krodhā | puni puni mohi sikhāva subodhā || jehi te nīca baṛāī pāvā | so prathamahiṃ hati tāhi nasāvā || dhūma anala sambhava sunu bhāī | tehi bujhāva ghana padavī pāī || raja maga parī nirādara rahī | saba kara pada prahāra nita sahī || maruta uḍāva prathama tehi bharī | puni nṛpa nayana kirīṭanha parī || sunu khagapati asa samujhi prasaṅgā | budha nahiṃ karahiṃ adhama kara saṅgā || kabi kobida gāvahiṃ asi nītī | khala sana kalah na bhala nahiṃ prītī || udāsīna nita rahia gosāīṃ | khala pariharia swāna kī nāīṃ || maiṃ khala hṛdayaṁ kapaṭa kuṭilāī | gura hita kahai na mohi sohāī ||

ஒருநாள் குரு என்னை அழைத்து பல வகையில் நல்வழி கற்றுத்தந்தார்: ‘மகனே, சிவசேவையின் பலன் இதுதான்—ராமனின் திருவடிகளில் இடையறாத பக்தி. விதியை வகுத்த சிவனே ராமனை ஆராதிக்கிறான்; அப்படியிருக்க கீழ்மக்கள் பற்றி என்ன சொல்ல? பிரம்மாவும் சிவனும் நேசிக்கும் அந்தத் திருவடிகளுடையவர்மேல் பகை வைத்துக்கொண்டு, துன்புறுவோனே, நீ சுகம் தேடுகிறாயா! “எல்லாவிதத்திலும்,” என்று குரு சொன்னார், “சிவன் ஹரியின் சேவகன்.” இதைக் கேட்டதும், ஓ பறவைகளின் தலைவா, என் உள்ளம் எரிந்தது. கீழ்நிலையிலிருந்த நான் கல்வி பெற்றதும், பாலால் வளர்க்கப்பட்ட பாம்பைப் போல ஆனேன். பெருமை, வளைவு, துரதிர்ஷ்டம், கீழ்மையான இயல்பு—இவற்றோடு நான் இரவும் பகலும் குருவைத் துரோகம் செய்தேன். குரு மிகக் கருணையாளர்; கோபம் மிகக் குறைவு; மீண்டும் மீண்டும் அறிவோடு எனக்குப் போதித்தார். யாரால் கீழ்மகன் உயர்வு பெறுகிறானோ, முதலில் அவனையே அழிக்கிறான். தீயிலிருந்து புகை பிறக்கிறது, சகோதரா; ஆனால் அது தீயை அணைத்து மேகத்தின் நிலையை அடைகிறது. வழியில் விழும் தூசி எல்லோரின் காலடித் தள்ளுதலையும் சுமந்து இகழப்படுகிறது; ஆனால் காற்று முதலில் அதையே நிரப்பிக்கொண்டு, பின்னர் அது அரசர்களின் கண்களிலும் கிரீடங்களிலும் விழுகிறது. ஆகவே இதை உணர், ஓ பறவைகளின் அரசே: ஞானிகள் தீயவர்களுடன் சேர்வதில்லை. கவிஞரும் பண்டிதரும் இந்த நெறியைப் பாடுகின்றனர்: கீழ்மக்களுடன் சண்டையும் நல்லதல்ல; நட்பும் நல்லதல்ல. எப்போதும் பற்றற்றவனாய் இரு, ஐயா; நாயைத் தவிர்ப்பதுபோல் தீயவர்களைத் தவிர். ஆனால் நான்—உள்ளத்தில் தீமை, வஞ்சகமும் வளைவுமாய் ஊறியவன்—குருவின் நலமொழிகள் எனக்குப் பிடிக்கவில்லை.

Verse 222 (दोहा/सोरठा)

एक बार हर मंदिर जपत रहेउँ सिव नाम। गुर आयउ अभिमान तें उठि नहिं कीन्ह प्रनाम।।106(क)।। सो दयाल नहिं कहेउ कछु उर न रोष लवलेस। अति अघ गुर अपमानता सहि नहिं सके महेस।।106(ख)।।

eka bāra hara mandira japata raheuṁ siva nāma | gura āyu abhimāna teṃ uṭhi nahiṃ kīnha pranāma ||106(ka)|| so dayāla nahiṃ kaheu kachu ura na roṣa lavalesa | ati agha gura apamānatā sahi nahiṃ sake mahesa ||106(kha)||

ஒருமுறை சிவாலயத்தில் நான் சிவநாமத்தை ஜபித்துக்கொண்டிருந்தேன். குரு வந்தார்; அகந்தையால் நான் எழவில்லை; வணங்கவும் இல்லை. அந்தக் கருணையாளர் ஒன்றும் சொல்லவில்லை—அவருள் சிறிதளவும் கோபம் இல்லை. ஆனால் குருவை அவமதித்த பெரும்பாவத்தை மகேசனும் பொறுக்கவில்லை.

Verse 223 (चौपाई)

मंदिर माझ भई नभ बानी। रे हतभाग्य अग्य अभिमानी।। जद्यपि तव गुर कें नहिं क्रोधा। अति कृपाल चित सम्यक बोधा।। तदपि साप सठ दैहउँ तोही। नीति बिरोध सोहाइ न मोही।। जौं नहिं दंड करौं खल तोरा। भ्रष्ट होइ श्रुतिमारग मोरा।। जे सठ गुर सन इरिषा करहीं। रौरव नरक कोटि जुग परहीं।। त्रिजग जोनि पुनि धरहिं सरीरा। अयुत जन्म भरि पावहिं पीरा।। बैठ रहेसि अजगर इव पापी। सर्प होहि खल मल मति ब्यापी।। महा बिटप कोटर महुँ जाई।।रहु अधमाधम अधगति पाई।।

mandira mājha bhaī nabha-bānī | re hatabhāgya agya abhimānī || yadyapi tava gura keṁ nahiṁ krodhā | ati kṛpāla cita samyaka bodhā || tadapi sāpa saṭha daihauṁ tohī | nīti birodha sohāi na mohī || jauṁ nahiṁ daṇḍa karauṁ khala torā | bhraṣṭa hoi śruti-māraga morā || je saṭha gura sana iriṣā karahīṁ | raurava naraka koṭi juga parahīṁ || tri-jaga joni puni dharahīṁ sarīrā | ayuta janma bhari pāvahīṁ pīrā || baiṭha rahesi ajagara iva pāpī | sarpa hohi khala mala mati byāpī || mahā biṭapa koṭara mahuṁ jāī | rahu adhamādham adha-gati pāī ||

ஆலயத்தின் உள்ளே ஆகாயத்திலிருந்து ஒரு குரல் முழங்கியது: “துரதிர்ஷ்டவானே, அறியாதவனே, அகந்தையுள்ளவனே! உன் குரு கோபமுடையவர் அல்ல—அவரின் இதயம் மிகக் கருணைமிகுந்தது; நியாய ஒளியால் பிரகாசித்தது— ஆயினும், பிடிவாத மூடனே, உனக்கு நான் சாபம் இட வேண்டியதாயிற்று; இல்லையெனில் அது நெறிக்குப் பொருந்தாது. உன் துஷ்டத்தனத்தை நான் தண்டிக்காவிட்டால், என் ‘வேதமார்க்கம்’ என்றே அழியும். குருவின்மேல் பொறாமை கொண்ட அந்தத் துர்மார்க்கர்கள் எண்ணற்ற யுகங்கள் ரௌரவ நரகத்தில் வீழ்வர்; பின்னர் மூன்று உலகங்களிலும் மீண்டும் மீண்டும் உடல்கள் எடுத்து, எண்ணிலடங்கா பிறவிகளில் துன்பம் அனுபவிப்பர். நீ பாவமிகு அஜகரைப் போலச் சுருண்டு கிடப்பாய்; கீழ்மை நிறைந்த மாசுமனத்துடன் நாகமாக மாறுவாய். ஒரு பெரிய மரத்தின் பொந்தில் புகுந்து அங்கேயே தங்கி இரு—அதமாதமனே—தாழ்ந்த நிலையை அடைந்து.”

Verse 224 (दोहा/सोरठा)

हाहाकार कीन्ह गुर दारुन सुनि सिव साप।। कंपित मोहि बिलोकि अति उर उपजा परिताप।।107(क)।। करि दंडवत सप्रेम द्विज सिव सन्मुख कर जोरि। बिनय करत गदगद स्वर समुझि घोर गति मोरि।।107(ख)।।

hāhākāra kīnha gura dāruna suni siva sāpa | kaṁpita mohi biloki ati ura upajā paritāpa ||107(ka)|| kari daṇḍavata saprema dvija siva sanmukha kara jori | binaya karata gadagada svara samujhi ghora gati mori ||107(kha)||

சிவனின் அச்சமூட்டும் சாபத்தைச் செவியுற்ற குரு, துயரக் கூச்சலிட்டார்; என்னைப் பார்த்தவுடன் மிகுந்த நடுக்கமுற்றார்; அவர் உள்ளத்தில் எரியும் வேதனை எழுந்தது. பின்பு அந்தப் பிராமணன் அன்புடன், கைகூப்பி சிவன் முன் சாஷ்டாங்கமாக விழுந்தான்; என் கொடிய விதியை உணர்ந்து, உணர்ச்சி அடைத்த குரலில் விண்ணப்பித்தான்.

Verse 225 (छंद)

नमामीशमीशान निर्वाणरूपं। विंभुं ब्यापकं ब्रह्म वेदस्वरूपं। निजं निर्गुणं निर्विकल्पं निरींह। चिदाकाशमाकाशवासं भजेऽहं।। निराकारमोंकारमूलं तुरीयं। गिरा ग्यान गोतीतमीशं गिरीशं।। करालं महाकाल कालं कृपालं। गुणागार संसारपारं नतोऽहं।। तुषाराद्रि संकाश गौरं गभीरं। मनोभूत कोटि प्रभा श्री शरीरं।। स्फुरन्मौलि कल्लोलिनी चारु गंगा। लसद्भालबालेन्दु कंठे भुजंगा।। चलत्कुंडलं भ्रू सुनेत्रं विशालं। प्रसन्नाननं नीलकंठं दयालं।। मृगाधीशचर्माम्बरं मुण्डमालं। प्रियं शंकरं सर्वनाथं भजामि।। प्रचंडं प्रकृष्टं प्रगल्भं परेशं। अखंडं अजं भानुकोटिप्रकाशं।। त्रयःशूल निर्मूलनं शूलपाणिं। भजेऽहं भवानीपतिं भावगम्यं।। कलातीत कल्याण कल्पान्तकारी। सदा सज्जनान्ददाता पुरारी।। चिदानंदसंदोह मोहापहारी। प्रसीद प्रसीद प्रभो मन्मथारी।। न यावद् उमानाथ पादारविन्दं। भजंतीह लोके परे वा नराणां।। न तावत्सुखं शान्ति सन्तापनाशं। प्रसीद प्रभो सर्वभूताधिवासं।। न जानामि योगं जपं नैव पूजां। नतोऽहं सदा सर्वदा शंभु तुभ्यं।। जरा जन्म दुःखौघ तातप्यमानं। प्रभो पाहि आपन्नमामीश शंभो।।

namāmīśam īśāna nirvāṇarūpaṁ | vibhuṁ vyāpakaṁ brahma veda-svarūpaṁ | nijaṁ nirguṇaṁ nirvikalpaṁ nirīhaṁ | cidākāśam ākāśavāsaṁ bhaje’ham || nirākāram oṁkāramūlaṁ turīyaṁ | girā jñāna gotītam īśaṁ girīśaṁ || karālaṁ mahākāla kālaṁ kṛpālaṁ | guṇāgāra saṁsārapāraṁ nato’ham || tuṣārādri saṅkāśa gauraṁ gabhīraṁ | manobhūta koṭi prabhā śrīśarīraṁ || sphuranmauli kallolinī cāru gaṅgā | lasadbhāla bālendu kaṇṭhe bhujaṅgā || calatkuṇḍalaṁ bhrū sunetraṁ viśālaṁ | prasannānanaṁ nīlakaṇṭhaṁ dayālaṁ || mṛgādhīśacarmāmbaraṁ muṇḍamālaṁ | priyaṁ śaṅkaraṁ sarvanāthaṁ bhajāmi || pracaṇḍaṁ prakṛṣṭaṁ pragalbhaṁ pareśaṁ | akhaṇḍaṁ ajaṁ bhānukoṭiprakāśaṁ || trayaḥśūla nirmūlanaṁ śūlapāṇiṁ | bhaje’haṁ bhavānīpatiṁ bhāvagamyaṁ || kalātīta kalyāṇa kalpāntakārī | sadā sajjanānandadātā purārī || cidānandasaṁdoha mohāpahārī | prasīda prasīda prabho manmathārī || na yāvad umānātha pādāravindaṁ | bhajantīha loke pare vā narāṇāṁ || na tāvatsukhaṁ śānti santāpanāśaṁ | prasīda prabho sarvabhūtādhivāsaṁ || na jānāmi yogaṁ japaṁ naiva pūjāṁ | nato’haṁ sadā sarvadā śambhu tubhyaṁ || jarā janma duḥkhaugha tātapyamānaṁ | prabho pāhi āpannam āmīśa śambho ||

மோட்சமே இயல்பாகிய பரமேசன், பரமாதிபதி—அவர்க்கு நான் வணங்குகிறேன்; சர்வசக்தன், சர்வவ்யாபி பிரம்மன், வேதத்தின் ஜீவ வடிவம். குணாதீதன், மனக் கல்பனைகளற்றவன், ஆசையற்றவன்—அவனை நான் ஆராதிக்கிறேன்; சித்தாகாசம்; எல்லையற்ற ஆகாசத்தில் உறையும் பரம்பொருள். உருவமற்றவன்; ஓங்காரத்தில் நிலைபெற்றவன்; மூன்று அவஸ்தைகளுக்கும் அப்பாற்பட்ட துரீயன்; வாக்குக்கும் ஞானத்துக்கும் அப்பாற்பட்டவன்; கிரிமேதினாதன். பயங்கரனும் கருணையுமாய்—மகாகாலன், காலங்களின் காலன்; குணநிதி; ஜீவராசிகளை உலகக் கடல்கடந்து கரைசேர்ப்பவன்—அவர்க்கு வணக்கம். பனிமலைச் சிகரம்போல் வெண்மை; ஆழ்ந்த தத்துவம்; கோடிக்கணக்கான மன்மதர்களின் ஒளியையும் மிஞ்சும் மங்களத் திருமேனி. ஒளிவீசும் சடையில் இனிய கங்கைப் பெருக்கெழும்; நெற்றியில் பிறை நிலா விளங்கும்; கழுத்தில் நாகம்; அசையும் குண்டலங்கள்; அகன்ற அழகிய கண்கள்; அமைதித் திருமுகம்; நீலக்கண்டன்; கருணைமிகு; புலித்தோல் அணிந்தவன்; கபால மாலையால் அலங்கரிக்கப்பட்டவன்—அனைவர்க்கும் ஈசனான அன்பு சங்கரா, உன்னை நான் வணங்குகிறேன். உக்கிரன், உத்தமன், வீரன், பரமன்; பிளவில்லாதவன்; அஜன்; கோடி சூரிய ஒளிபோல் பிரகாசிப்பவன்; திரிசூலம் தாங்கி, தாபத்திரயத்தை வேரறுப்பவன்—பக்தியால் அடையப்படும் பவானீநாதனை நான் பூஜிக்கிறேன். அளவுகளுக்கு அப்பாற்பட்ட மங்களன்; கல்பாந்தத்தை முடிப்பவன்; தர்மிகளுக்கு என்றும் ஆனந்தம் அருள்வான்; திரிபுராந்தகன்; சித்-ஆனந்தக் குவியல்; மோகத்தை அகற்றுபவன்—கருணை செய், கருணை செய், காமவெறியன்! இங்கேயோ அங்கேயோ, உமாபதியின் தாமரைத் திருவடிகளை மனிதர் வழிபடாதவரை, அவர்க்கு இன்பமில்லை, சாந்தியில்லை, எரியும் துயரத்திலிருந்து விடுதலையில்லை—கருணை செய், எல்லா உயிர்களிலும் உறையும் ஈசா! யோகமும் எனக்குத் தெரியாது; ஜபமும் இல்லை; பூஜையும் இல்லை; எப்போதும் என்றும் உனக்கே வணங்குகிறேன், ஓ ஷம்போ! மூப்பு, பிறப்பு, துயரப் பெருக்கால் வாடுகிறேன்—என்னை காப்பாற்று, ஆண்டவா; சரணடைந்தேன், ஓ சிவா!

Verse 226 (श्लोक)

रुद्राष्टकमिदं प्रोक्तं विप्रेण हरतोषये। ये पठन्ति नरा भक्त्या तेषां शम्भुः प्रसीदति।।9।।

rudrāṣṭakam idaṁ proktaṁ vipreṇa haratoṣaye | ye paṭhanti narā bhaktyā teṣāṁ śambhuḥ prasīdati ||9||

ஹரனை மகிழ்விக்க அந்தப் பிராமணன் இவ்வுருத்ராஷ்டகத்தை உரைத்தான். பக்தியுடன் இதை ஓதுவோர்க்கு—ஷம்பு அருளாளனாகிறான்.

Verse 227 (दोहा/सोरठा)

सुनि बिनती सर्बग्य सिव देखि ब्रिप्र अनुरागु। पुनि मंदिर नभबानी भइ द्विजबर बर मागु।।108(क)।। जौं प्रसन्न प्रभु मो पर नाथ दीन पर नेहु। निज पद भगति देइ प्रभु पुनि दूसर बर देहु।।108(ख)।। तव माया बस जीव जड़ संतत फिरइ भुलान। तेहि पर क्रोध न करिअ प्रभु कृपा सिंधु भगवान।।108(ग)।। संकर दीनदयाल अब एहि पर होहु कृपाल। साप अनुग्रह होइ जेहिं नाथ थोरेहीं काल।।108(घ)।।

suni binatī sarabagya siva dekhi bripra anurāgu | phuni mandira nabha-bānī bhaī dvijabara bara māgu ||108(ka)|| jauṁ prasanna prabhu mo para nātha dīna para nehu | nija pada bhagati dei prabhu phuni dūsara bara dehu ||108(kha)|| tava māyā basa jīva jaṛa santata phirai bhulāna | tehi para krodha na kari-a prabhu kṛpā siṁdhu bhagavāna ||108(ga)|| saṅkara dīnadayāla aba ehi para hohu kṛpāla | sāpa anugraha hoi jehiṁ nātha thorehīṁ kāla ||108(gha)||

விண்ணப்பத்தைச் செவியுற்று, அனைத்தும் அறியும் சிவன், பிராமணனின் அன்புப் பக்தியை நோக்கி, மீண்டும் ஆலயத்தினுள் ஒரு வாக்கு எழுந்தது: “பிராமணர்களில் சிறந்தவனே, வரம் கேள்.” “என்னில் பிரபு திருப்தியாயின், ஆண்டவா, தாழ்ந்தவனின் மீது அன்புகொண்டு, உமது திருவடிகளில் பக்தியை அருள்வாயாக, நாதா—அதன்பின் இன்னொரு வரமும் அருள்வாயாக. உமது மாயையின் ஆட்சியில் மந்தமான ஜீவன் எப்போதும் மயக்கத்தில் அலைகிறான்; அவன்மேல் கோபம்கொள்ளாதே, கருணைக் கடலே, தேவா. ஏழைகளுக்கு இரங்கும் சங்கரா, இப்போது இவன்மேல் அருள் புரிவாயாக: சாபமே அனுகிரஹமாக மாறட்டும், ஆண்டவா; அதுவும் விரைவிலே.”

Verse 228 (दोहा/सोरठा)

-बारंबार सकोप मुनि करइ निरुपन ग्यान। मैं अपनें मन बैठ तब करउँ बिबिध अनुमान।।111(क)।। क्रोध कि द्वेतबुद्धि बिनु द्वैत कि बिनु अग्यान। मायाबस परिछिन्न जड़ जीव कि ईस समान।।111(ख)।।

bāraṃbāra sakopa muni karai nirūpana gyāna | maiṁ apaneṁ mana baiṭha taba karauṁ bibidha anumāna ||111(ka)|| krodha ki dvaita-buddhi binu dvaita ki binu agyāna | māyābasa parichinna jaṛa jīva ki īsa samāna ||111(kha)||

மறுமறுவென அந்த முனிவர் கோபத்துடன் ஞான உபதேசங்களைச் சொன்னார்; ஆனால் நான் மனத்துக்குள் அமர்ந்து பலவித ஊகங்களையே கட்டிக்கொண்டிருந்தேன். இருமைபாவமின்றி கோபமுண்டா? அவித்யையின்றி இருமை உண்டா? மாயையால் கட்டுண்டு, குறுகியதும் மந்தமுமான ஜீவன்—எப்படி பரமேசனுக்கு சமமாகும்?

Verse 229 (चौपाई)

कबहुँ कि दुख सब कर हित ताकें। तेहि कि दरिद्र परस मनि जाकें।। परद्रोही की होहिं निसंका। कामी पुनि कि रहहिं अकलंका।। बंस कि रह द्विज अनहित कीन्हें। कर्म कि होहिं स्वरूपहि चीन्हें।। काहू सुमति कि खल सँग जामी। सुभ गति पाव कि परत्रिय गामी।। भव कि परहिं परमात्मा बिंदक। सुखी कि होहिं कबहुँ हरिनिंदक।। राजु कि रहइ नीति बिनु जानें। अघ कि रहहिं हरिचरित बखानें।। पावन जस कि पुन्य बिनु होई। बिनु अघ अजस कि पावइ कोई।। लाभु कि किछु हरि भगति समाना। जेहि गावहिं श्रुति संत पुराना।। हानि कि जग एहि सम किछु भाई। भजिअ न रामहि नर तनु पाई।। अघ कि पिसुनता सम कछु आना। धर्म कि दया सरिस हरिजाना।। एहि बिधि अमिति जुगुति मन गुनऊँ। मुनि उपदेस न सादर सुनऊँ।। पुनि पुनि सगुन पच्छ मैं रोपा। तब मुनि बोलेउ बचन सकोपा।। मूढ़ परम सिख देउँ न मानसि। उत्तर प्रतिउत्तर बहु आनसि।। सत्य बचन बिस्वास न करही। बायस इव सबही ते डरही।। सठ स्वपच्छ तब हृदयँ बिसाला। सपदि होहि पच्छी चंडाला।। लीन्ह श्राप मैं सीस चढ़ाई। नहिं कछु भय न दीनता आई।।

kabahuṁ ki dukha saba kara hita tākeṁ | tehi ki daridra parasa mani jākeṁ || paradrohī kī hohiṁ nisaṅkā | kāmī puni ki rahahiṁ akalaṅkā || baṃsa ki raha dvija anahita kīnhẽ | karma ki hohiṁ svarūpahi cīnhẽ || kāhū sumati ki khala saṅga jāmī | subha gati pāva ki paratriya gāmī || bhava ki parahiṁ paramātmā biṃdaka | sukhī ki hohiṁ kabahuṁ hariniṃdaka || rāju ki rahai nīti binu jānẽ | agha ki rahahiṁ haricarita bakhānẽ || pāvana jasa ki puṇya binu hoī | binu agha ajasa ki pāvai koī || lābhu ki kichu hari bhagati samānā | jehi gāvahiṁ śruti santa purānā || hāni ki jaga ehi sama kichu bhāī | bhaji-a na rāmahi nara tanu pāī || agha ki pisunatā sama kachu ānā | dharma ki dayā sarisa harijānā || ehi bidhi amiti juguti mana gunūṁ | muni upadesa na sādara sunūṁ || puni puni saguna pachcha maiṁ ropā | taba muni boleu bacana sakopā || mūṛha parama sikha deuṁ na mānasī | uttara pratiuttara bahu ānasī || satya bacana bisvāsa na karahī | bāyasa iva sabahī te ḍarahī || saṭha svapachcha taba hṛdayaṁ bisālā | sapadi hohi pachchī caṇḍālā || līnh śrāpa maiṁ sīsa caṛhāī | nahiṁ kachu bhaya na dīnatā āī ||

எல்லோருக்கும் நன்மையாகத் துயரம் உண்டாகுமா? சிந்தாமணியை உடையவன் ஏழையாவானா? பிறர்க்குத் துரோகம் செய்பவன் அச்சமின்றி இருப்பானா? காமத்தில் மூழ்கியவன் களங்கமற்றவனாவானா? புரோகிதன் தீங்கு செய்தால் குலம் நிலைப்பதுண்டா? செயல் தன் உண்மை உருவில் வெளிப்படாமல் போகுமா? தீயோருடன் பழகுபவனுக்கு நல்லறிவு பிறப்பதுண்டா? பரதாரகாமி சுபகதி அடைவானா? பரமாத்மாவை நிந்திப்பவனை உலகம் தாங்குமா? ஹரியைப் பழிப்பவன் மகிழ்வானா? நீதி-நெறி அறியாமல் ஆட்சி நிலைப்பதுண்டா? ஹரியின் லீலைகள் பாடப்படும் இடத்தில் பாபம் நிலைப்பதுண்டா? புண்ணியம் இன்றிப் புனிதப் புகழ் உண்டா? தீச்செயல் இன்றித் தீயப் புகழ் உண்டா? வேதங்களும் சாந்தர்களும் புராணங்களும் புகழும் ஹரி-பக்திக்கு ஒப்பான லாபம் வேறுண்டோ? மனிதப் பிறவி பெற்றும் ராமனை வழிபடாத இழப்புக்கு ஒப்பான இழப்பு உலகில் வேறுண்டோ? புறங்கூறுதலுக்கு ஒப்பான பாவம் உண்டோ? ஹரியை அறிந்தோர் கூறும் கருணைக்கு ஒப்பான தர்மம் உண்டோ? இவ்வாறு முடிவில்லா வாதங்களை மனத்தில் எண்ணிக்கொண்டே, முனிவரின் அறிவுரையை பக்தியுடன் கேளாமலிருந்தேன். மீண்டும் மீண்டும் ‘என் பக்கம்’ என்ற பிடிவாதத்தை சகுணத்தில் நாட்டினேன்; அப்போது முனிவர் கோபத்துடன் சொன்னார்: “அடே மூடா! பதிலுக்கு பதில் உருவாக்குவனுக்கு நான் உபதேசிக்கேன். உண்மை வார்த்தையில் நம்பிக்கை இல்லை; காகம்போல் அனைவருக்கும் அச்சமாய் இருக்கிறாய். அயோக்கியா—உன் உள்ளம் சுயக் கட்சிப் பற்றால் வீங்கியுள்ளது; உடனே நீ அசுத்தப் பறவையாவாய்.” சாபத்தைத் தலைமேல் ஏற்றுக்கொண்டேன்; எனக்குப் பயமும் எழவில்லை; தாழ்மையும் இல்லை.