Adhyaya 119

Verse 1

/ अप ह< बक। है २ >> सप्तदशाधिकशततमो< ध्याय: सात्यकि और द्रोणाचार्यका युद्ध

Sañjaya sprach: „O König, als Sātyaki, der Enkel Śinis, von Ort zu Ort zog und deine Heere in den Rachen des Todes sandte, da begann Droṇa, der Sohn Bhāradvājas, ihn mit gewaltigen Pfeilsalven zu überschütten.“

Verse 2

स सम्प्रहारस्तुमुलो द्रोणसात्वतयोरभूत्‌ । पश्यतां सर्वसैन्यानां बलिवासवयोरिव,राजन! सम्पूर्ण सैनिकोंके देखते-देखते बलि और इन्द्रके समान द्रोणाचार्य और सात्यकिका वह युद्ध बड़ा भयंकर हो गया

Sañjaya sprach: O König, vor den Augen aller Heere erhob sich ein wilder, tobender Zusammenstoß zwischen Droṇa und Sātyaki — wie der Kampf Balis gegen Vāsava (Indra).

Verse 3

ततो द्रोण: शिने: पौत्रं चित्रै: सर्वायसै: शरै: । त्रिेभिराशीविषाकारैललाटे समविध्यत

Sañjaya sprach: Dann traf Droṇa Śinis Enkel Sātyaki an der Stirn mit drei Pfeilen — bunt gemustert, ganz aus Eisen und schrecklich wie giftige Schlangen — und trieb sie mit Wucht hinein.

Verse 4

तैर्ललाटार्पितिर्बाणर्युयुधानस्त्वजिद्वागै: । व्यरोचत महाराज त्रिशूज्र इव पर्वत:,महाराज! ललाटमें धँसे हुए उन सीधे जानेवाले बाणोंके द्वारा युयुधान तीन शिखरोंवाले पर्वतके समान सुशोभित हुए

Sañjaya sprach: O König, Yuyudhāna (Sātyaki) leuchtete, mit jenen geradfliegenden Pfeilen in der Stirn, wie ein Berg mit drei Gipfeln.

Verse 5

ततो<5स्य बाणानपरानिन्द्राशनिसमस्वनान्‌ | भारद्वाजोडन्तरप्रेक्षी प्रेषयामास संयुगे

Sañjaya sprach: Dann schoss der Sohn Bhāradvājas (Droṇa), auf eine Öffnung lauernd, auf dem Schlachtfeld noch viele weitere Pfeile auf ihn ab — Pfeile, deren Dröhnen Indras Vajra glich.

Verse 6

तान्‌ द्रोणचापनिर्मुक्तान्‌ दाशा्: पतत: शरान्‌ | द्वाभ्यां द्वाभ्यां सुपुड्खाभ्यां चिच्छेद परमास्त्रवित्‌

Sañjaya sprach: Als jene zehn Pfeile, von Droṇas Bogen gelöst, herabsausten, zerschnitt Sātyaki — Kenner der höchsten Waffen und Stolz des Dāśārha-Geschlechts — sie im Flug, je zwei, mit gut befiederten Schäften.

Verse 7

तामस्य लघुतां द्रोण: समवेक्ष्य विशाम्पते । प्रहस्य सहसाविध्यत्‌ त्रिंशता शिनिपुड्रवम्‌

Sañjaya sprach: „O Herr der Völker! Als Droṇa seine Leichtigkeit und schnelle Bewegung sah, lachte er; und im selben Augenblick traf er den Vornehmsten der Śinis mit dreißig Pfeilen und verwundete Sātyaki.“

Verse 8

पुन: पञ्चाशतेषूणां शितेन च समार्पयत्‌ । लघुतां युयुधानस्य लाघवेन विशेषयन्‌

Sañjaya sprach: „Wiederum traf er Yuyudhāna mit fünfzig rasiermesserscharfen Pfeilen. Durch überlegene Schnelligkeit ließ er Yuyudhānas gerühmte Gewandtheit wirkungslos erscheinen.“

Verse 9

समुत्पतन्ति वल्मीकाद्‌ यथा क्ुद्धा महोरगा: । तथा द्रोणरथाद्‌ राजन्नापतन्ति तनुच्छिद:

Sañjaya sprach: „O König, wie große Schlangen, erzürnt, aus einem Ameisenhügel hervorschnellen, so stürzen von Droṇas Wagen die leibdurchbohrenden Geschosse hervor.“

Verse 10

राजन! जैसे बॉबीसे क्रोधमें भरे हुए बहुत-से सर्प प्रकट होते हैं

Sañjaya sprach: „O König, wie viele Schlangen, von wilder Wut geschwollen, plötzlich erscheinen, so brachen aus Droṇas Wagen leibdurchbohrende Pfeile hervor und fielen nach allen Seiten. Und ebenso ließ Yuyudhāna Pfeile in Hunderttausenden los—‚bluttrinkende‘ Schäfte—die wie Regen auf Droṇas Wagen niederprasselten.“

Verse 11

लाघवाद्‌ द्विजमुख्यस्य सात्वतस्य च मारिष । विशेष नाध्यगच्छाम समावास्तां नरर्षभौ

Sañjaya sprach: „O Ehrwürdiger, als wir die schnelle Gewandtheit des vornehmsten der Brahmanen und des Sātvata-Kriegers sahen, vermochten wir keinen Unterschied zwischen ihnen zu erkennen. Diese beiden Helden, Stiere unter den Menschen, schienen einander ebenbürtig.“

Verse 12

सात्यकिस्तु ततो द्रोणं नवभिर्नतपर्वभि: । आजपघान भुशं क्रुद्धो ध्वजं च निशितै: शरै:

Sañjaya sprach: Da traf Sātyaki, von Zorn entflammt, Droṇa hart mit neun Pfeilen, deren Gelenke gebogen waren; und mit scharfen Geschossen verwundete er auch Droṇas Banner (dhvaja).

Verse 13

सारथिं च शतेनैव भारद्वाजस्य पश्यत: । लाघवं युयुधानस्य दृष्टवा द्रोणो महारथ:

Sañjaya sprach: Vor den Augen Bhāradvājas (Droṇas) traf Yuyudhāna den Wagenlenker mit vollen hundert Pfeilen. Als Droṇa, der große Wagenkämpfer, diese Schnelligkeit sah, erwiderte er: Er durchbohrte Sātyakis Wagenlenker mit siebzig Pfeilen und verwundete seine Pferde mit je drei Pfeilen.

Verse 14

सप्तत्या सारथिं विद्ध्वा तुरज्जांश्न त्रिभिस्त्रिभि: । ध्वजमेकेन चिच्छेद माधवस्य रथे स्थितम्‌

Sañjaya sprach: Nachdem er den Wagenlenker mit siebzig Pfeilen durchbohrt und die Pferde mit je drei Pfeilen getroffen hatte, trennte er dann mit einem einzigen Schaft das Banner (dhvaja), das auf Mādhavas Wagen stand.

Verse 15

अथापरेण भल्लेन हेमपुड्खेन पत्रिणा । धनुश्वचिच्छेद समरे माधवस्य महात्मन:,इसके बाद सुवर्णमय पंखवाले दूसरे भल्लसे आचार्यने समरांगणमें महामनस्वी सात्यकिके धनुषको भी खण्डित कर दिया

Sañjaya sprach: Dann zerschlug er mit einem weiteren breitköpfigen Pfeil, goldbefiedert und zum schnellen Flug gleichsam beflügelt, mitten im Kampf den Bogen des edlen Mādhava.

Verse 16

सात्यकिस्तु ततः क्रुद्धो धनुस्त्यक्त्वा महारथः । गदां जग्राह महतीं भारद्वाजाय चाक्षिपत्‌,इससे महारथी सात्यकिको बड़ा क्रोध हुआ। उन्होंने धनुष त्यागकर विशाल गदा हाथमें ले ली और उसे द्रोणाचार्यपर दे मारा

Sañjaya sprach: Da war Sātyaki, von Zorn entbrannt, und warf den Bogen fort. Jener große Wagenkämpfer ergriff eine gewaltige Keule (gadā) und schleuderte sie auf Bhāradvāja (Droṇācārya).

Verse 17

तामापतन्तीं सहसा पट्टबद्धामयस्मयीम्‌ । न्यवारयच्छरैद्रोणो बहुभिर्बहुरूपिभि:

Sañjaya sprach: Als Droṇa jene eiserne Keule sah, die, mit einem seidenen Riemen gebunden, plötzlich auf ihn zuschoss, hemmte er ihren Ansturm mit einer großen Menge verschiedenartiger Pfeile.

Verse 18

अथान्यद्‌ धनुरादाय सात्यकि: सत्यविक्रम: । विव्याध बहुभिवररं भारद्वाजं शिलाशितै:,तब सत्यपराक्रमी सात्यकिने दूसरा धनुष लेकर सानपर तेज किये हुए बहुसंख्यक बाणोंद्वारा वीर द्रोणाचार्यको बींध डाला

Sañjaya sprach: Da nahm Sātyaki, dessen Tapferkeit nie versagte, einen anderen Bogen und durchbohrte den heldenhaften Bhāradvāja (Droṇācārya) mit vielen, am Stein geschärften Pfeilen.

Verse 19

स विद्ध्वा समरे द्रोणं सिंहनादममुछ्चत । तं वैन ममृषे द्रोण: सर्वशस्त्रभूृतां वर:

Sañjaya sprach: Nachdem Sātyaki Droṇa mitten im Kampf verwundet hatte, stieß er ein Löwengebrüll aus. Droṇācārya — der Vortrefflichste unter allen Waffenträgern — konnte diese Herausforderung und Schmach nicht ertragen.

Verse 20

ततः शक्ति गृहीत्वा तु रुक्मदण्डामयस्मयीम्‌ । तरसा प्रेषयामास माधवस्य रथं प्रति,उन्होंने सोनेकी डंडेवाली लोहेकी शक्ति लेकर उसे सात्यकिके रथपर बड़े वेगसे चलाया

Sañjaya sprach: Darauf ergriff er einen eisernen Speer (śakti) mit goldenem Schaft und schleuderte ihn mit großer Wucht gegen Mādhavas Wagen.

Verse 21

अनासाद्य तु शैनेयं सा शक्ति: कालसंनिभा । भित्त्वा रथं जगामोग्रा धरणीं दारुणस्वना,वह कालके समान विकराल शक्ति सात्यकितक न पहुँचकर उनके रथको विदीर्ण करके भयंकर शब्द करती हुई पृथ्वीमें समा गयी

Sañjaya sprach: Jener schreckliche Speer, dem Tod selbst gleich, traf Śaineya (Sātyaki) nicht; vielmehr durchbohrte er seinen Wagen und fuhr, unter furchtbarem Dröhnen, in die Erde.

Verse 22

ततो द्रोणं शिने: पौत्रो राजन्‌ विव्याध पत्रिणा । दक्षिणं भुजमासाद्य पीडयन्‌ भरतर्षभ

Sañjaya sprach: Dann, o König, traf der Enkel Śinis Droṇa mit einem befiederten Pfeil. Er schlug ihm in den rechten Arm, bereitete dem Lehrer Schmerz und verwundete ihn—ein Zeichen dafür, dass im Drängen des Krieges selbst verehrte Meister zum Ziel werden, wenn die Pflicht zur eigenen Seite die persönliche Ehrfurcht überragt.

Verse 23

द्रोणो5पि समरे राजन्‌ माधवस्य महद्‌ धनु: । अर्धचन्द्रेण चिच्छेद रथशक्त्या च सारथिम्‌

Sañjaya sprach: O König, mitten im Kampf zerschnitt Droṇa auch Mādhavas (Sātyakis) großen Bogen mit einem halbmondförmigen Pfeil; und mit einem vom Wagen geschleuderten Speer (ratha-śakti) traf er ebenso den Wagenlenker und fügte ihm eine schwere Wunde zu. Die Szene betont die unerbittliche, von Können getriebene Gewalt des Krieges, in dem selbst verehrte Lehrer ihre tödliche Meisterschaft ohne Zögern einsetzen.

Verse 24

मुमोह सारथिस्तस्य रथशकक्‍्त्या समाहत: । स रथोपस्थमासाद्य मुहूर्त संन्यषीदत,द्रोणकी रथशक्तिसे आहत हो सारथि मूर्च्छिंत हो गया। वह रथकी बैठकमें पहुँचकर वहाँ दो घड़ीतक चुपचाप बैठा रहा

Sañjaya sprach: Von jenem vom Wagen geschleuderten Speer getroffen, wurde sein Wagenlenker benommen und verlor das Bewusstsein. Als er den Sitz des Wagens erreichte, saß er dort eine kurze Weile schweigend, vom Schlag überwältigt—ein Bild dafür, wie in der Gewalt des Krieges selbst die kundigen Helfer, die die Pflicht des Kämpfers tragen, plötzlich außer Gefecht geraten und so die Ordnung der Schlacht stören können.

Verse 25

चकार सात्यकी राजन्‌ सूतकर्मातिमानुषम्‌ । अयोधयच्च यद्‌ द्रोणं रश्मीन्‌ जग्राह च स्वयम्‌

Sañjaya sprach: O König, da vollbrachte Sātyaki eine Wagenlenker-Tat, die über menschliches Vermögen hinausging. Selbst während er gegen Droṇācārya kämpfte, hielt und lenkte er eigenhändig die Zügel, o großer König. Der Vers hebt außergewöhnliche Geistesgegenwart und pflichtbewusste Disziplin im Chaos hervor—kriegerische Vollendung verbunden mit verantwortlicher Kontrolle, nicht mit tollkühner Wut.

Verse 26

तत: शरशतेनैव युयुधानो महारथ: । अविध्यद ब्राह्माणं संख्ये हृष्टरूपो विशाम्पते,प्रजानाथ! उस युद्धस्थलमें महारथी सात्यकिने हर्षमें भरकर विप्रवर द्रोणाचार्यको सौ बाणोंसे घायल कर दिया

Sañjaya sprach: Dann traf Yuyudhāna (Sātyaki), der große Wagenkrieger, von jubelndem Mut erfüllt, den Brahmanen Droṇa mitten im Kampfgetümmel mit vollen hundert Pfeilen, o Herr der Völker. Die Szene betont die düstere Spannung des Krieges: Selbst ein verehrter Lehrer und Brahmane, einst moralische Autorität, wird als Kämpfer behandelt, sobald er bewaffnet auf dem Schlachtfeld steht; und die Freude des Kriegers zeigt, wie das Verlangen nach Sieg in der Hitze eines als gerecht empfundenen Konflikts die Ehrfurcht überdecken kann.

Verse 27

तस्य द्रोण: शरान्‌ पञ्च प्रेषयामास भारत । ते घोरा: कवचं भित्त्वा पपु: शोणितमाहवे,भारत! फिर द्रोणाचार्यने सात्यकिपर पाँच बाण चलाये। वे भयंकर बाण उस रफक्षेत्रमें सात्यकिका कवच फाड़कर उनका लोहू पीने लगे

Sañjaya sprach: Da schoss Droṇa fünf Pfeile auf ihn, o Bhārata. Diese schrecklichen Geschosse durchbohrten im Getümmel der Schlacht seine Rüstung und schienen sein Blut zu trinken — ein Bild der erbarmungslosen Gewalt des Krieges und des bitteren Preises, den selbst die Ersten unter den Kämpfern tragen.

Verse 28

निर्विद्धस्तु शरैघोेरिरक्रुद्धयत्‌ सात्यकिर्भृशम्‌ । सायकान्‌ व्यसृजच्चापि वीरो रुक्मरथं प्रति

Sañjaya sprach: Von schrecklichen Pfeilen durchbohrt und zerfetzt, loderte der Krieger Sātyaki in heftigem Zorn auf. Zur Antwort ließ er einen dichten Pfeilhagel auf den goldwagenfahrenden Gegner — Droṇa — niedergehen und vergalt Gewalt mit Gewalt im düsteren Sog der Schlacht.

Verse 29

ततो द्रोणस्य यन्तारं निपात्यैकेषुणा भुवि | अश्वान्‌ व्यद्रावयद्‌ बाणैरहतसूतांस्ततस्ततः,एक बाणसे युयुधानने द्रोणाचार्यके सारथिको धरतीपर गिरा दिया और सारथिहीन घोड़ोंको अपने बाणोंसे इधर-उधर मार भगाया

Sañjaya sprach: Dann streckte er mit einem einzigen Pfeil Droṇas Wagenlenker zu Boden. Danach brachte er die Pferde — nun ohne Führer — mit seinen Geschossen in Verwirrung und zerstreute sie hierhin und dorthin.

Verse 30

स रथ: प्रद्रुत: संख्ये मण्डलानि सहस्रश: । चकार राजतो राजन्‌ भ्राजमान इवांशुमान्‌

Sañjaya sprach: Mitten in der Schlacht raste jener Wagen in voller Fahrt dahin und zog tausendfach seine Kreise. O König, er glänzte strahlend — wie die Sonne mit ihren Strahlen — und zeigte königliche Pracht inmitten der Gewalt des Krieges.

Verse 31

अभिद्रवत गृह्नीत हयान्‌ द्रोणस्प धावत | इति सम चुक्रुशु: सर्वे राजपुत्रा: सराजका:,उस समय समस्त राजा और राजकुमार पुकार-पुकारकर कहने लगे--“अरे! दौड़ो दौड़ो! द्रोणाचार्यके घोड़ोंको पकड़ो”

Sañjaya sprach: Da riefen alle Prinzen, zusammen mit ihren Königen, immer wieder: „Vorwärts! Lauft! Packt Droṇas Pferde!“ Im Gedränge der Schlacht offenbart dieser dringliche Befehl ein taktisches und moralisches Kalkül: den furchterregenden Lehrer-Krieger nicht allein durch unmittelbares Töten zu bremsen, sondern indem man ihm Beweglichkeit und Schwung nimmt — ein Mittel, geboren aus Furcht, Notwendigkeit und der erbarmungslosen Logik des Krieges.

Verse 32

ते सात्यकिमपास्याशु राजन्‌ युधि महारथा: । यतो द्रोणस्तत: सर्वे सहसा समुपाद्रवन्‌,नरेश्वर! उस युद्धस्थलमें वे सभी महारथी शीघ्र ही सात्यकिका सामना छोड़कर जहाँ द्रोणाचार्य थे, वहीं सहसा भाग गये

Sañjaya sprach: O König, jene großen Wagenkrieger, die Sātyaki auf dem Schlachtfeld eilends preisgaben, stürmten allesamt plötzlich dorthin, wo Droṇa stand, o Herr der Menschen!

Verse 33

तान्‌ दृष्टवा प्रद्रुतान्‌ संख्ये सात्वतेन शरार्दितान्‌ | प्रभग्नं पुनरेवासीत्‌ तव सैन्यं समाकुलम्‌

Sañjaya sprach: Als er sie inmitten der Schlacht fliehen sah—verwundet und bedrängt von den Pfeilen des Sātvata (Sātyaki)—zerbrach dein Heer, obgleich es gesammelt und geordnet war, abermals und zerstreute sich in Verwirrung.

Verse 34

व्यूहस्यैव पुनर्दधारें गत्वा द्रोणो व्यवस्थित: । वातायमानैस्तैरश्वैर्नीतो वृष्णिशरार्दितै:

Sañjaya sprach: Droṇa kehrte zurück und bezog erneut Stellung am eigentlichen Tor der Schlachtordnung. Seine Pferde—mit windgleicher Schnelligkeit getrieben, doch von den Pfeilen des Vṛṣṇi-Kriegers (Sātyaki) gequält—trugen ihn dorthin.

Verse 35

पाण्डुपाज्चालसम्भिन्न॑ व्यूहमालोक्य वीर्यवान्‌ । शैनेये नाकरोद्‌ू यत्नं व्यूहमेवा भ्यरक्षत

Sañjaya sprach: Als der kraftvolle Droṇa sah, dass seine Schlachtordnung von den Pāṇḍavas und den Pāñcālas zerschlagen war, gab er das Bemühen auf, Śaineya (Sātyaki) aufzuhalten. Stattdessen wandte er sich dem Schutz der Formation selbst zu.

Verse 36

निवार्य पाण्डुपञज्चालान्‌ द्रोणाग्नि: प्रदहन्निव । तस्थौ क्रोधेध्मसंदीप्त: कालसूर्य इवोद्यत:

Sañjaya sprach: Nachdem er die Pāṇḍavas und die Pāñcālas aufgehalten hatte, stand Droṇa da wie ein loderndes Feuer, als würde er sie alle versengen. Vom Brennstoff des Zorns entfacht, strahlte er wie die Sonne zur Zeit der Weltenauflösung, zum Schlag bereit.

Verse 116

इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वरें सात्यकिके कौरव-सेनामें प्रवेशके पश्चात्‌ दुर्योधन और कृतवमाकि पराजयविषयक एक सौ सोलहवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sañjaya sprach: So endet im Śrī Mahābhārata, innerhalb des Droṇa-Parva—insbesondere im Abschnitt über die Tötung Jayadrathas—dieses hundertsechzehnte Kapitel, das schildert, wie Sātyaki, nachdem er sich gewaltsam in das Heer der Kaurava gedrängt hatte, Duryodhana und Kṛtavarmā zur Niederlage brachte. Die Schlussnotiz betont den unerbittlichen Schwung des Krieges, in dem Tapferkeit und Strategie aufeinanderprallen und die Folgen einer vom adharma genährten Verstocktheit als Wendungen auf dem Schlachtfeld sichtbar werden.

Verse 117

इति श्रीमहा भारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि सात्यकिप्रवेशे सात्यकिपराक्रमे सप्तदशाधिकशततमो<ध्याय:

So endet im verehrten Mahābhārata, innerhalb des Droṇa-Parva—insbesondere im Abschnitt über die Tötung Jayadrathas—das hundertundsiebzehnte Kapitel, das Sātyakis Eintritt in die Schlachtordnung und seine Taten der Tapferkeit schildert. Der Kolophon rahmt die Episode als moralisch aufgeladenen Wendepunkt des Krieges, in dem entschlossenes Handeln und kriegerische Vollendung in den Dienst eines Gelübdes gestellt werden, während die Kosten des Konflikts weiter steigen.