
ইন্দ্ৰ-কেন্দ্ৰিক বিজয়, প্ৰতিষ্ঠা (শ্ৰৱস) আৰু সমৃদ্ধি—সোম-যুগীয় স্তৱ-স্তোত্ৰৰ দ্বাৰা সুনিশ্চিত। উপ-বিষয়সমূহ: বাধা অপসাৰণ আৰু ৰোধ কৰি ৰখা/আটকাই থোৱা ধন (গৰু, ঘোঁৰা, পানী) মুক্ত কৰা; বাক্-খ্যাতি আৰু সামাজিক দীপ্তি—“ভালকৈ কোৱা হয়” বুলি সুনাম; ক্ৰতু (প্ৰেৰিত সংকল্প) আৰু সঠিক পথ-নির্দেশিত শক্তি; সফলতাৰ ধৰ্ম-তাত্ত্বিক ভিত্তি হিচাপে ইন্দ্ৰৰ বিশ্বগত অতুলনীয়তা; সঠিক মাত্ৰা (মাত্ৰা), কাৰ্যকৰী স্তৱ (গিৰঃ) আৰু সোম—ফল-সিদ্ধিৰ উদ্দীপক; নীতি-আচাৰগত স্থিৰতা।
AV 20.71 হৈছে ঋগ্বেদ-উৎপন্ন ইন্দ্ৰ-স্তুতি, যাক অথৰ্ববেদৰ পৌষ্টিক পৰিসৰত পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰি পৃষ্ঠপোষকৰ ওচৰলৈ ইন্দ্ৰৰ “নিৰ্বাচিত, দীপ্তিমান দান” আকৰ্ষণ কৰা হয়। অনুক্ৰমে হোৱা সৱন (সোম-নিষ্পেষণ)সমূহৰ সৈতে ইন্দ্ৰক “বন্ধি” ৰাখে বুলি কোৱা স্তুতিৰ জৰিয়তে, এই সূক্তই তৎক্ষণাৎ সহায়, সুৰক্ষা, বিজয়, আৰু ধন-সফলতাৰ স্থিৰ আগমন লক্ষ্য কৰে। দাশুষ (উদাৰ দাতা/অৰ্পণকাৰী)ৰ বাবে ইয়াৰ শক্তি তৎপৰ আৰু ফলপ্ৰসূ বুলি ফ্ৰেম কৰা হৈছে, কিয়নো ইন্দ্ৰৰ সহায়সমূহ উপাসকৰ বাবে ইতিমধ্যে উপস্থিত বুলি কোৱা হয়।
এই চুটি ইন্দ্ৰ-স্তুতিত ইন্দ্ৰক শক্তিৰ বাহন হিচাপে জোঁতা দিয়া হৈছে—যুঁৱা-দণ্ডত বাঁধা “নাওঁৰ দৰে”—যাতে তেওঁ উপাসকক বিপদ আৰু প্ৰতিযোগিতা পাৰ কৰাই সফলতা (স্বঃ)লৈ লৈ যায়। গোধন-সম্পদক লৈ প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা আৰু গোষ্ঠী-মধ্য সাক্ষাৎক ইন্দ্ৰৰ বজ্ৰ প্ৰকাশ পাবলগীয়া ক্ষেত্ৰ হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে; আৰু তেওঁক প্ৰভাতত জাগি আহুতি গ্ৰহণ কৰি বৈৰী শত্রুক আঘাত কৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে। এই সূক্তৰ শক্তি হৈছে—একে, সদা-একে ইন্দ্ৰক বহু সৱন (সৱন)ত সক্ৰিয় কৰি, স্তুতিক বিজয়, ধন-মুক্তি আৰু সুৰক্ষালৈ ৰূপান্তৰ কৰা।
AV 20.73 হৈছে ঋগ্বেদ-উৎপত্তি ত্ৰিষ্টুভ্ ছন্দৰ ইন্দ্ৰ-স্তুতি, য’ত ইন্দ্ৰৰ অতুল মহিমা, বীৰ্য আৰু দানশীলতাক উজ্জ্বলকৈ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তেওঁক সোম-পেষণৰ সাৰ্বজনীন গ্ৰাহক আৰু প্ৰাৰ্থনাই বলবন্ত কৰা দেৱতা হিচাপে উপস্থাপন কৰা হয়। ইন্দ্ৰক অপ্রতিহত শক্তিসম্পন্ন আৰু শুভ নিবাসলৈ দ্ৰুত আগমনকাৰী বুলি প্ৰশংসা কৰি, এই স্তোত্ৰটি যজমান/পৃষ্ঠপোষকৰ বাবে ৰক্ষামূলক দৃঢ়ীকৰণ আৰু সমৃদ্ধি-আহ্বান ৰূপে কাৰ্য কৰে—অৰণ্যৰ মাজেৰে বতাহে যেনেকৈ বাধা ছিটাই পেলায়, তেনেকৈ বিঘ্ন-বাধা দূৰ কৰি ঐশ্বৰ্য আৰু দান টানি আনে।
AV 20.74 হৈছে অথৰ্ববেদৰ ঋগ্বেদ-উৎপন্ন ২০তম পুথিত সংৰক্ষিত ইন্দ্ৰ-স্তুতি। ইয়াত বাৰে বাৰে ইন্দ্ৰক প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে—আমাক “সু-খ্যাত/সু-বক্তা” কৰি তোলক, গোধন, অশ্ব আৰু “উজ্জ্বল সহস্ৰ”ৰ মাজত সমৃদ্ধি দিওক। পাউষ্টিক (ধন-সমৃদ্ধি) উদ্দেশ্যৰ লগতে ই স্তোত্ৰখন polemical আৰু apotropaic ৰূপ লয়: arāti (শত্ৰুভাৱ/অদাতা-বিৰোধ) দমন কৰে, ঘেৰাও কৰা চিঞৰ-বাখৰ নীৰৱ কৰে, আৰু নামোল্লেখিত প্ৰতিদ্বন্দ্বীক চুৰ্ণ কৰিবলৈ আহ্বান জনায়—যাতে দান আৰু সুনাম পৃষ্ঠপোষক গৃহলৈ প্ৰবাহিত হয়।
এই চুটি ইন্দ্ৰ-স্তুতি সূক্ত, ঋগ্বেদীয় শৈলীৰ ত্ৰিষ্টুভ্ ছন্দৰ গতিৰে ৰচিত, ইন্দ্ৰক সেই নিৰ্ণায়ক শক্তি হিচাপে আহ্বান কৰে যিয়ে বাধা ভাঙে, গোধন-মুক্তি ঘটায়, আৰু বিতৰ্কিত সংঘাতক বিজয়ৰ দিশে ঘুৰাই দিয়ে। ইয়াত পুষ্টিক সমৃদ্ধিক ক্ষত্ৰিয় ভাৱধাৰাত উপস্থাপন কৰা হৈছে—গো-জয়, দুৰ্গ-জয়, আৰু ইন্দ্ৰৰ বজ্ৰ-সমৰ্থিত বলৰ জৰিয়তে মিত্ৰ আৰু গায়কসকলৰ বাবে নদী/ভূমি-অধিকার আৰু যশ সুৰক্ষিত কৰা।
AV 20.76 ইন্দ্ৰ-কেন্দ্ৰিক ত্ৰিষ্টুভ্ ছন্দৰ এক স্তোত্ৰ-সূক্ত (ঋগ্বেদীয় পুনৰুক্তি), যি যথাযথ মাত্ৰা (মাত্ৰা), প্ৰেৰিত স্তোত্ৰবাণী (গিৰঃ) আৰু সোম-পানৰ মাধুৰ্য একেলগে মিলাই বিজয় আৰু সমৃদ্ধিক পবিত্ৰ কৰে। ই যজমান/পৃষ্ঠপোষকৰ পক্ষে দ্যাৱা-পৃথিৱীক সহায়ত স্থাপন কৰিব বিচাৰে, উদ্যোগসমূহক “দূৰ পাৰ”লৈ আগবঢ়াব বিচাৰে, আৰু ঘৃতসমৃদ্ধ, মধুমিষ্ট, ভালদৰে প্ৰস্তুত আহুতিৰ জৰিয়তে ইন্দ্ৰৰ বৰ নিশ্চিত কৰিব খোজে।
AVŚ 20.77 এটা ইন্দ্ৰীয় বিজয়-আৰু-সমৃদ্ধিৰ সূক্ত (ঋগ্বেদ-উৎপত্তিৰ পৰা গৃহীত), য’ত পুৰুহূত ইন্দ্ৰক অনুৰোধ কৰা হৈছে যাতে তেওঁ অন্তিম-পৰ্যায়ৰ বাধা আঁতৰাই, “শিলাখন ফালি,” আৰু আৱদ্ধ/লুকুৱাই ৰখা ধন উন্মোচন বা পুনৰুদ্ধাৰ কৰে—যাক পানী আৰু গোধন হিচাপে, বন্ধ গোহালিৰ পৰা মুকলি হোৱা দৰে কল্পনা কৰা হৈছে। সৰমা আৰু অঙ্গিৰসসকলৰ সৈতে ইন্দ্ৰৰ আদিম কীৰ্তি স্মৰণ কৰি, এই সূক্তে পৌৰাণিক ঘটনাক কাৰ্যকৰী মন্ত্র-চৰ্মলৈ ৰূপান্তৰ কৰে—পুৰস্কাৰ বিচাৰি পোৱা, বৈৰী বন্ধন ভাঙি পেলোৱা, আৰু নিৰ্ণায়ক মুহূর্তত সফলতা নিশ্চিত কৰাৰ বাবে।
এই সৰু ইন্দ্ৰ–সোম স্তোত্ৰটো এটা পৌষ্টিক (সমৃদ্ধি) লিতুৰ্জি; সোম-পেষণৰ সময়ত কৰা প্ৰশংসাক গোধন, বল, আৰু দানৰ অবাধ প্ৰবাহত ৰূপান্তৰ কৰে। ইয়াত বহুল-আহ্বানিত (পুরুহূত) ইন্দ্ৰক ওচৰলৈ অহা গীত শুনিবলৈ, গোৱে-সমৃদ্ধ পুৰস্কাৰ মুকলি কৰিবলৈ, আৰু দস্যু-বধক ৰূপে গোহালিলৈ আহি নিজৰ শচী (কাৰ্যকৰী শক্তি) দ্বাৰা অনিষ্ট আঁতৰাবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
এই সংক্ষিপ্ত দু-মন্ত্ৰৰ ইন্দ্ৰ-সূক্তত পুৰুহূত ইন্দ্ৰক প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে যে তেওঁ পিতাৰ দৰে পুত্ৰসকলক পথ দেখুৱাই ‘ক্ৰতু’ (প্ৰেৰিত সংকল্প আৰু সঠিক-বুদ্ধিজাত শক্তি) দান কৰক, যাতে উপাসক ‘জীয়াই থাকে আৰু পোহৰ লাভ কৰে’। একে সময়তে ই অদৃশ্য বৈৰী শক্তি আৰু অশুভ আগমন আঁতৰাবলৈ বিচাৰে, আৰু বীৰ ইন্দ্ৰক অনুৰোধ কৰে যে পুনঃপুনঃ নামি অহা পতন আৰু বিপদজনক জলধাৰা পাৰ হ’বলৈ পৃষ্ঠপোষকক সহায় কৰক—ঋগ্বেদীয় ইন্দ্ৰ-স্তুতিৰ এক আথৰ্বণিক ব্যৱহাৰ, দীৰ্ঘায়ু, নিৰাপদ গমন আৰু উদ্যোগত সফলতাৰ বাবে।
এই সংক্ষিপ্ত ত্ৰিষ্টুভ্ ইন্দ্ৰ-সূক্ত (ঋগ্বেদৰ পৰা গৃহীত হৈ অথৰ্ববেদ ২০ত সংযোজিত) দুটা গতিৰে শক্তিক কেন্দ্ৰীভূত কৰে: প্ৰথমে, ইন্দ্ৰৰ “সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ” ওজস্ আৰু সমাজত বিকিৰিত শ্ৰৱস্ (প্ৰতিষ্ঠা-খ্যাতি) বিচাৰি প্ৰাৰ্থনা; দ্বিতীয়তে, শত্রু-চূর্ণকাৰী বিজয়ৰ বাবে সোজা আহ্বান। ই এক সংক্ষিপ্ত সমৃদ্ধি-আৰু-সাৰ্বভৌমত্বৰ মন্ত্রৰ দৰে কাৰ্য কৰে, য’ত খ্যাতি আৰু যুদ্ধজয়ক দেৱীয় পূৰ্ণতাৰ পৰস্পৰ-বলবর্ধক ৰূপ হিচাপে ধৰা হৈছে।