Sukta 72
Rishi: RV-derived Indra hymn tradition (Book 20 compilation; specific r̥ṣi depends on RV source-verse mapping).
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh/Jagati complex (RV-style; exact metrical count requires pada scansion against RV original)
এই চুটি ইন্দ্ৰ-স্তুতিত ইন্দ্ৰক শক্তিৰ বাহন হিচাপে জোঁতা দিয়া হৈছে—যুঁৱা-দণ্ডত বাঁধা “নাওঁৰ দৰে”—যাতে তেওঁ উপাসকক বিপদ আৰু প্ৰতিযোগিতা পাৰ কৰাই সফলতা (স্বঃ)লৈ লৈ যায়। গোধন-সম্পদক লৈ প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা আৰু গোষ্ঠী-মধ্য সাক্ষাৎক ইন্দ্ৰৰ বজ্ৰ প্ৰকাশ পাবলগীয়া ক্ষেত্ৰ হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে; আৰু তেওঁক প্ৰভাতত জাগি আহুতি গ্ৰহণ কৰি বৈৰী শত্রুক আঘাত কৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে। এই সূক্তৰ শক্তি হৈছে—একে, সদা-একে ইন্দ্ৰক বহু সৱন (সৱন)ত সক্ৰিয় কৰি, স্তুতিক বিজয়, ধন-মুক্তি আৰু সুৰক্ষালৈ ৰূপান্তৰ কৰা।
Mantras
Mantra 1
विश्वे॑षु॒ हि त्वा॒ सव॑नेषु तु॒ञ्जते॑ समा॒नमेकं॒ वृष॑मण्यवः॒ पृथ॒क् स्वः सनि॒ष्यवः॒ पृथक्। तं त्वा॒ नावं॒ न प॒र्षणिं॑ शू॒षस्य॑ धु॒रि धी॑महि । इन्द्रं॒ न य॒ज्ञैश्च॒तय॑न्त आ॒यव॒ स्तोमे॑भि॒रिन्द्र॑मा॒यवः॑
কাৰণ সকলো সৱন-প্ৰসৱণত তোমাকেই তাড়িত কৰে—একে, একমাত্ৰ বৃষক; পৃথক পৃথক দলে, পৃথক পৃথক স্বৰ্গ-সন্ধানীসকলে। তোমাক আমি নাওঁৰ দৰে, পাৰাপাৰ-যানৰ দৰে, শূষ (বল/উদ্যম)ৰ যূগদণ্ডত স্থাপন কৰোঁ। যজ্ঞেৰে যেন আয়ৱ (Āyav) লোকসকলে ইন্দ্ৰক জাগ্ৰত কৰে, তেনেদৰে স্তোত্ৰেৰে আয়ৱ লোকসকলে ইন্দ্ৰক জাগ্ৰত কৰে।
Mantra 2
वि त्वा॑ ततस्रे मिथु॒ना अ॑व॒स्यवो॑ व्र॒जस्य॑ सा॒ता गव्य॑स्य निः॒सृजः॒ सक्ष॑न्त इन्द्र निः॒सृजः॑ । यद् ग॒व्यन्ता॒ द्वा जना॒ स्व॑१र्यन्ता॑ स॒मूह॑सि । आ॒विष्करि॑क्र॒द् वृष॑णं सचा॒भुवं॒ वज्र॑मिन्द्र सचा॒भुव॑म्
সহায়-সন্ধানীসকলে যুগল বিন্যাসে তোমাক বিস্তাৰ কৰিলে—ব্ৰজ (গো-ঘেৰ) জয় কৰা, গাভী-মুক্তকাৰীসকলে; হে ইন্দ্ৰ, গাভী-মুক্তকাৰী হিচাপে তেওঁলোকে জয়ী হয়। যেতিয়া গাভী-সন্ধানী দুটা জনসমূহ, উজ্জ্বল লক্ষ্য (স্বৰ্) অভিমুখী হৈ, তুমি মুখামুখি সংঘাতে একত্ৰ কৰাঁ, তেতিয়া তোমাৰ বলৰে বৃষক প্ৰকাশ কৰ—সহচৰ-ভূত বজ্ৰক, হে ইন্দ্ৰ, সহচৰ-ভূত বজ্ৰক।
Mantra 3
उ॒तो नो॑ अ॒स्या उ॒षसो॑ जु॒षेत॒ ह्य॑१र्कस्य॑ बोधि ह॒विषो॒ हवी॑मभिः॒ स्व॑र्षाता॒ हवी॑मभिः । यदि॑न्द्र॒ हन्त॑वे॒ मृघो॒ वृषा॑ वज्रिं॒ चिके॑तसि । आ मे॑ अ॒स्य वे॒धसो॒ नवी॑यसो॒ मन्म॑ श्रुधि॒ नवी॑यसः
আৰু আমাৰ বাবে এই উষা (প্ৰভাত)ৰ বিষয়ে তেওঁ সন্তুষ্ট হওক; হ্যাঁ, স্তোত্ৰলৈ, হৱিষলৈ, আমাৰ আহ্বানসমূহেৰে জাগ্ৰত হওক—হে স্বৰ্-জয়ী—আমাৰ আহ্বানসমূহেৰে। হে ইন্দ্ৰ, বনৰীয়া শত্রুক বধ কৰিবলৈ, হে বৃষ, বজ্ৰধাৰী, যেতিয়া তুমি সংকল্প কৰাঁ, তেতিয়া এই ঋষি-বিধাতাৰ মোৰ নৱীন মন্ত্র-চিন্তা শুনা—এই নৱীনটোক।
Frequently Asked Questions
To rouse and ‘yoke’ Indra so he carries the practitioner safely through danger and rivalry, grants victory, and releases prosperity—especially cattle-wealth—by the power of the vajra.
It is a ritual image for harnessing divine force: Indra becomes the conveyance that ferries one across peril, and the dhur symbolizes disciplined, directed power rather than uncontrolled force.
At dawn (uṣas) with a simple oblation (havis), or near a soma-pressing context; practically, it is also used before contests, negotiations, or any situation requiring protection and winning.
Ask anything about Sukta 72 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
