Rig Veda 9.73.2: Mandala 9, Sukta 73, Mantra 2

Sukta 9.73

Rishi: Unspecified in the provided input (within Soma Pavamāna collection; requires hymn-index mapping for attribution).

Devata: Soma Pavamāna, with explicit linkage to Indra (Indra’s tanū is increased by Soma).

Chandas: Likely Triṣṭubh (requires metrical verification).

Samhita Patha (Devanagari)

सम्यक्सम्यञ्चो महिषा अहेषत सिन्धोरूर्मावधि वेना अवीविपन् । मधोर्धाराभिर्जनयन्तो अर्कमित्प्रियामिन्द्रस्य तन्वमवीवृधन् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.73.2

Transliteration

samyák samyáñco mahiṣā́ aheṣata síndhor ūrmā́v ádhi venā́ avīvipan | mádhor dhā́rābhir janáyanto arkám ít priyā́m índrasya tanvàm avīvṛdhan ||

Translation

مستقيمين على استقامةٍ تامّة اندفعَتِ المَهِيصَةُ الأقوياء؛ وعلى موجِ البحرِ ارتجفَ الفِينَا وأثاروا فيه الارتجاف. وبجداولِ العسلِ (مَدْهُو) أنشؤوا الأَرْكَ—ترنيمةَ النور—وزادوا جسدَ إندرا الحبيبَ في كينونته.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सम्यक्: straight, rightly
• सम्यक्: Adhikaraṇa (रीति/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यञ्च् (प्रातिपदिक) / अव्यय-रूप

• सम्यञ्चः: moving straight / directed rightly (ones)
• सम्यञ्चः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सम्यञ्च् (प्रातिपदिक)

• महिषाः: bulls, mighty ones
• महिषाः: Kartā (सम्यञ्चः का विशेषण/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महिष (प्रातिपदिक)

• अहेषत: they neighed / resounded
• अहेषत: —
• Type: Verb
• Root: हिष् (धातु) [हिष्/हेष् ‘to neigh, to sound’]

• सिन्धोः: of the river/stream
• सिन्धोः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (प्रातिपदिक)

• ऊर्मौ: in/on the wave
• ऊर्मौ: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: ऊर्मि (प्रातिपदिक)

• अधि: upon, over
• अधि: Adhikaraṇa (उपरि/अधिष्ठान)
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• वेनाः: the eager/inspired ones
• वेनाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वेन (प्रातिपदिक) [‘desiring/longing, loving; inspired’]

• अवीविपन्: they kept stirring / made (it) quiver
• अवीविपन्: —
• Type: Verb
• Root: विप्/वेप् (धातु) [‘to tremble, quiver; to stir’]

• मधोः: of sweetness / of honey (Soma)
• मधोः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• धाराभिः: with streams
• धाराभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: धारा (प्रातिपदिक)

• जनयन्तः: generating, producing
• जनयन्तः: Kartā (अवीविपन् के कर्तृ-समनाधिकरण)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) → जनयत् (वर्तमान कृदन्त)

• अर्कम्: a hymn/song of praise
• अर्कम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात/अव्यय)

• प्रियाम्: dear, beloved
• प्रियाम्: Karma (तन्म् विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रिया (प्रातिपदिक)

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• तन्वम्: body, person, self
• तन्वम्: Karma
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक)

• अवीवृधन्: they increased, they made grow
• अवीवृधन्: —
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु) [‘to grow, increase’]