HomeRig VedaMandala 9Sukta 73Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 9.73

Rishi: Unspecified in the provided input (within Soma Pavamāna collection; requires hymn-index mapping for attribution).
Devata: Soma Pavamāna, with explicit linkage to Indra (Indra’s tanū is increased by Soma).
Chandas: Likely Triṣṭubh (requires metrical verification).

सम्यक्सम्यञ्चो महिषा अहेषत सिन्धोरूर्मावधि वेना अवीविपन् । मधोर्धाराभिर्जनयन्तो अर्कमित्प्रियामिन्द्रस्य तन्वमवीवृधन् ॥

स॒म्यक्स॒म्यञ्चो॑ महि॒षा अ॑हेषत॒ सिन्धो॑रू॒र्मावधि॑ वे॒ना अ॑वीविपन् । मधो॒र्धारा॑भिर्ज॒नय॑न्तो अ॒र्कमित्प्रि॒यामिन्द्र॑स्य त॒न्व॑मवीवृधन् ॥

samyák samyáñco mahiṣā́ aheṣata síndhor ūrmā́v ádhi venā́ avīvipan | mádhor dhā́rābhir janáyanto arkám ít priyā́m índrasya tanvàm avīvṛdhan ||

Straight and straight-forward, the mighty ones surged; upon the wave of the ocean the desirers vibrated and made it quiver. With streams of honey they brought forth the hymn of illumination, and they increased the beloved body of Indra within the being.

स॒म्यक् । स॒म्यञ्चः॑ । म॒हि॒षाः । अ॒हे॒ष॒त॒ । सिन्धोः॑ । ऊ॒र्मौ । अधि॑ । वे॒नाः । अ॒वी॒वि॒प॒न् । मधोः॑ । धारा॑भिः । ज॒नय॑न्तः । अ॒र्कम् । इत् । प्रि॒याम् । इन्द्र॑स्य । त॒न्व॑म् । अ॒वी॒वृ॒ध॒न् ॥सम्यक् । सम्यञ्चः । महिषाः । अहेषत । सिन्धोः । ऊर्मौ । अधि । वेनाः । अवीविपन् । मधोः । धाराभिः । जनयन्तः । अर्कम् । इत् । प्रियाम् । इन्द्रस्य । तन्वम् । अवीवृधन् ॥samyak | samyañcaḥ | mahiṣāḥ | aheṣata | sindhoḥ | ūrmau | adhi | venāḥ | avīvipan | madhoḥ | dhārābhiḥ | janayantaḥ | arkam | it | priyām | indrasya | tanvam | avīvṛdhan

सम्यक्straight, rightly
सम्यक्:
Adhikaraṇa (रीति/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootसम्यञ्च् (प्रातिपदिक) / अव्यय-रूप
सम्यञ्चःmoving straight / directed rightly (ones)
सम्यञ्चः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसम्यञ्च् (प्रातिपदिक)
महिषाःbulls, mighty ones
महिषाः:
Kartā (सम्यञ्चः का विशेषण/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
अहेषतthey neighed / resounded
अहेषत:
TypeVerb
Rootहिष् (धातु) [हिष्/हेष् ‘to neigh, to sound’]
सिन्धोःof the river/stream
सिन्धोः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
ऊर्मौin/on the wave
ऊर्मौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootऊर्मि (प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
Adhikaraṇa (उपरि/अधिष्ठान)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
वेनाःthe eager/inspired ones
वेनाः:
Kartā
TypeNoun
Rootवेन (प्रातिपदिक) [‘desiring/longing, loving; inspired’]
अवीविपन्they kept stirring / made (it) quiver
अवीविपन्:
TypeVerb
Rootविप्/वेप् (धातु) [‘to tremble, quiver; to stir’]
मधोःof sweetness / of honey (Soma)
मधोः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
धाराभिःwith streams
धाराभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
जनयन्तःgenerating, producing
जनयन्तः:
Kartā (अवीविपन् के कर्तृ-समनाधिकरण)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) → जनयत् (वर्तमान कृदन्त)
अर्कम्a hymn/song of praise
अर्कम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात/अव्यय)
प्रियाम्dear, beloved
प्रियाम्:
Karma (तन्म् विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रिया (प्रातिपदिक)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तन्वम्body, person, self
तन्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
अवीवृधन्they increased, they made grow
अवीवृधन्:
TypeVerb
Rootवृध् (धातु) [‘to grow, increase’]